thumb|ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ഏകാദശഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ പതിനൊന്നാം സർഗ്ഗം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
ഭൂയ ഏവ ഹി രാജേന്ദ്ര ശൃണു മേ വചനം ഹിതമ് । യഥാ സ ദേവപ്രവരഃ കഥയാമാസ ബുദ്ധിമാന് ॥൧-൧൧-
രാജാധിരാജാ, ഞാൻ പറയുന്ന ഉപകാരപ്രദമായ വാക്കുകൾ വീണ്ടും ശ്രദ്ധിക്കൂ. ആ ജ്ഞാനിയാകുന്ന ദേവൻ പറഞ്ഞതുപോലെയാണ് ഇത്.
ഇക്ഷ്വാകൂണാം കുലേ ജാതോ ഭവിഷ്യതി സുധാര്മികഃ । നാമ്നാ ദശരഥോ രാജാ ശ്രീമാന് സത്യപ്രതിശ്രവഃ ॥൧-൧൧-
ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിൽ ജനിക്കുന്ന, വളരെ ധാർമ്മികനും സത്യവ്രതനും ഭംഗിയുള്ള ദശരഥൻ എന്ന രാജാവുണ്ടാകും.
അങ്ഗരാജേന സഖ്യം ച തസ്യ രാജ്ഞോ ഭവിഷ്യതി । കന്യാ ചാസ്യ മഹാഭാഗാ ശാന്താ നാമ ഭവിഷ്യതി ॥൧-൧൧-
ആ രാജാവിന് അങ്കരാജാവുമായി സൗഹൃദം ഉണ്ടാകും. അവനു ശാന്താ എന്ന ഭാഗ്യശാലിയായ ഒരു മകളും ഉണ്ടാകും.
പുത്രസ്ത്വങ്ഗസ്യ രാജ്ഞസ്തു രോമപാദ ഇതി ശ്രുതഃ । തം സ രാജാ ദശരഥോ ഗമിഷ്യതി മഹായശാഃ ॥൧-൧൧-
അങ്കരാജാവിന്റെ പുത്രൻ രോമപാദൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്നു. മഹാപ്രശസ്തനായ ദശരഥൻ അവനോടു പോകും.
അനപത്യോഽസ്മി ധര്മാത്മഞ്ഛാന്താഭര്താ മമ ക്രതുമ് । ആഹരേത ത്വയാജ്ഞപ്തഃ സംതാനാര്ഥം കുലസ്യ ച ॥൧-൧൧-
ഞാൻ സന്താനമില്ലാത്തവനാണ്, ധാർമ്മികനേ. ശാന്തയുടെ ഭർത്താവ്, നീ കല്പിച്ചതുപോലെ, എന്റെ സന്താനത്തിനും വംശത്തിനും വേണ്ടി യാഗം നടത്തണം.
ശ്രുത്വാ രാജ്ഞോഽഥ തദ് വാക്യം മനസാ സ വിചിന്ത്യ ച । പ്രദാസ്യതേ പുത്രവന്തം ശാന്താ ഭര്താരമാത്മവാന് ॥൧-൧൧-
രാജാവിന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട് മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചശേഷം, ശാന്തയുടെ ഭർത്താവിനെ, പുത്രവാനായവനെ, ആത്മസംയമനത്തോടെ നൽകും.
പ്രതിഗൃഹ്യ ച തം വിപ്രം സ രാജാ വിഗതജ്വരഃ । ആഹരിഷ്യതി തം യജ്ഞം പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ ॥൧-൧൧-
അവൻ ആ മഹർഷിയെ സ്വീകരിച്ചശേഷം, രാജാവ് ഭയം വിട്ട് ഹൃദയത്തിൽനിന്നും സന്തോഷത്തോടെ ആ യാഗം നടത്തും.
തം ച രാജാ ദശരഥോ യശസ്കാമഃ കൃതാഞ്ജലിഃ । ഋഷ്യശൃങ്ഗം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം വരയിഷ്യതി ധര്മവിത് ॥൧-൧൧-
പേരും മാനവും ആഗ്രഹിച്ച ദശരഥൻ കയ്യൊപ്പിച്ച്, ധർമ്മം അറിയുന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ഋശ്യശൃംഗനെ തിരഞ്ഞെടുക്കും.
യജ്ഞാര്ഥം പ്രസവാര്ഥം ച സ്വര്ഗാര്ഥം ച നരേശ്വരഃ । ലഭതേ ച സ തം കാമം ദ്വിജമുഖ്യാദ് വിശാമ്പതിഃ ॥൧-൧൧-
യജ്ഞത്തിനും സന്താനത്തിനും സ്വർഗ്ഗത്തിനുമായി ആ മനുഷ്യാധിപതി ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനിൽ നിന്ന് തനിക്കാവശ്യമായ കാര്യങ്ങൾ നേടും.
പുത്രാശ്ചാസ്യ ഭവിഷ്യന്തി ചത്വാരോഽമിതവിക്രമാഃ । വംശപ്രതിഷ്ഠാനകരാഃ സര്വഭൂതേഷു വിശ്രുതാഃ ॥൧-൧൧-
അവനു നാലു അതുല്യശക്തിയുള്ള പുത്രന്മാർ ജനിക്കും; അവർ വംശത്തെ നിലനിറുത്തുകയും സർവ്വഭൂതങ്ങളിൽ പ്രശസ്തരാവുകയും ചെയ്യും.
സ ത്വം പുരുഷശാര്ദൂല സമാനയ സുസത്കൃതമ് । സ്വയമേവ മഹാരാജ ഗത്വാ സബലവാഹനഃ ॥൧-൧൧-
അതുകൊണ്ട്, പുരുഷശാർദൂല, നീ സ്വയം മഹാരാജാവായി, സൈന്യവും വാഹനങ്ങളും കൂട്ടി, ഉചിതമായ ആദരവോടെ അവിടേക്ക് പോകണം.
സുമന്ത്രസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഹൃഷ്ടോ ദശരഥോഽഭവത് । അനുമാന്യ വസിഷ്ഠം ച സൂതവാക്യം നിശാമ്യ ച ॥൧-൧൧-
സുമന്ത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ദശരഥൻ സന്തോഷിച്ചു; വസിഷ്ഠനോട് ആലോചിച്ച്, സാരഥിയുടെ വാക്കുകളും ശ്രദ്ധിച്ചു.
സാന്തഃപുരഃ സഹാമാത്യഃ പ്രയയൌ യത്ര സ ദ്വിജഃ । വനാനി സരിതശ്ചൈവ വ്യതിക്രമ്യ ശനൈഃ ശനൈഃ ॥൧-൧൧-
അവൻ അന്തഃപുരവും മന്ത്രിമാരും കൂട്ടി, ആ ബ്രാഹ്മണൻ എവിടെയുണ്ടോ അവിടേക്ക്, കാടുകളും നദികളും ക്രമമായി കടന്ന്, മന്ദമന്ദമായി യാത്രയായി.
അഭിചക്രാമ തം ദേശം യത്ര വൈ മുനിപുങ്ഗവഃ । ആസാദ്യ തം ദ്വിജശ്രേഷ്ഠം രോമപാദസമീപഗമ് ॥൧-൧൧-
അവൻ ആ മഹർഷി താമസിച്ച സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി, രോമപാദന്റെ അടുത്തിരുന്ന ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനോട് സമീപിച്ചു.
ഋഷിപുത്രം ദദര്ശാഥോ ദീപ്യമാനമിവാനലമ് । തതോ രാജാ യഥായോഗ്യം പൂജാം ചക്രേ വിശേഷതഃ ॥൧-൧൧-
ദശരഥൻ, അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഋഷിപുത്രനെ കണ്ടു; പിന്നെ രാജാവ് അവനെ യോജിച്ച ആദരവോടെ പ്രത്യേകമായി ആദരിച്ചു.
സഖിത്വാത്തസ്യ വൈ രാജ്ഞഃ പ്രഹൃഷ്ടേനാന്തരാത്മനാ । രോമപാദേന ചാഖ്യാതമൃഷിപുത്രായ ധീമതേ ॥൧-൧൧-
ആ രാജാവുമായുള്ള സൗഹൃദം കൊണ്ടു, രോമപാദൻ ആന്തരികമായി സന്തോഷത്തോടെ സകലവും ആ ധീരനായ ഋഷിപുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
സഖ്യം സമ്ബന്ധകം ചൈവ തദാ തം പ്രത്യപൂജയത് । ഏവം സുസത്കൃതസ്തേന സഹോഷിത്വാ നരര്ഷഭഃ ॥൧-൧൧-
സൗഹൃദവും ബന്ധവും കൊണ്ടു അവനെ ആദരിച്ചു; അങ്ങനെ നല്ലവണ്ണം സ്വീകരിക്കപ്പെട്ട ദശരഥൻ അവിടെയുണ്ടായി.
സപ്താഷ്ടദിവസാന് രാജാ രാജാനമിദമബ്രവീത് । ശാന്താ തവ സുതാ രാജന് സഹ ഭര്ത്രാ വിശാമ്പതേ ॥൧-൧൧-
ഏഴോ എട്ടോ ദിവസം കഴിഞ്ഞ് രാജാവ് മറ്റൊരു രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'രാജൻ, നിന്റെ മകൾ ശാന്ത ഭർത്താവിനൊപ്പം ഇവിടെ ഉണ്ട്.'
മദീയം നഗരം യാതു കാര്യം ഹി മഹദുദ്യതമ് । തഥേതി രാജാ സംശ്രുത്യ ഗമനം തസ്യ ധീമതഃ ॥൧-൧൧-
'ഒരു വലിയ കാര്യം നടക്കാനിരിക്കയാൽ അവൾ എന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് പോകട്ടെ.' രാജാവ് അതിനു സമ്മതിച്ച്, ആ ധീരനോട് യാത്ര ഉറപ്പു നൽകി.
ഉവാച വചനം വിപ്രം ഗച്ഛ ത്വം സഹ ഭാര്യയാ । ഋഷിപുത്രഃ പ്രതിശ്രുത്യ തഥേത്യാഹ നൃപം തദാ ॥൧-൧൧-
അവൻ ബ്രാഹ്മണനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ഭാര്യയോടൊപ്പം പോകൂ.' ഋഷിപുത്രൻ സമ്മതം അറിയിച്ച്, രാജാവിനോട് 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു.
സ നൃപേണാഭ്യനുജ്ഞാതഃ പ്രയയൌ സഹ ഭാര്യയാ । താവന്യോന്യാഞ്ജലിം കൃത്വാ സ്നേഹാത്സംശ്ലിഷ്യ ചോരസാ ॥൧-൧൧-
രാജാവ് അനുമതി നൽകിയതോടെ, അവൻ ഭാര്യയോടൊപ്പം പുറപ്പെട്ടു; ഇരുവരും സ്നേഹത്തോടെ കൈകൂപ്പി, പരസ്പരം അണകി.
നനന്ദതുര്ദശരഥോ രോമപാദശ്ച വീര്യവാന് । തതഃ സുഹൃദമാപൃച്ഛ്യ പ്രസ്ഥിതോ രഘുനന്ദനഃ ॥൧-൧൧-
ദശരഥനും വീരനായ രോമപാദനും സന്തോഷിച്ചു; പിന്നെ സുഹൃത്തിനോട് വിടപറഞ്ഞ് രഘുവംശജൻ യാത്രയായി.
പൌരേഷു പ്രേഷയാമാസ ദൂതാന് വൈ ശീഘ്രഗാമിനഃ । ക്രിയതാം നഗരം സര്വം ക്ഷിപ്രമേവ സ്വലംകൃതമ് ॥൧-൧൧-
നഗരവാസികളോടു രാജാവ് വേഗത്തിൽ പോകുന്ന ദൂതന്മാരെ അയച്ചു: 'നഗരം മുഴുവൻ ഉടൻ മനോഹരമായി അലങ്കരിക്കണം' എന്നു പറഞ്ഞു.
ധൂപിതം സിക്തസമ്മൃഷ്ടം പതാകാഭിരലംകൃതമ് । തതഃ പ്രഹൃഷ്ടാഃ പൌരാസ്തേ ശ്രുത്വാ രാജാനമാഗതമ് ॥൧-൧൧-
ധൂപവും വെള്ളം തളിച്ചും വൃത്തിയാക്കി, പതാകകളാൽ അലങ്കരിച്ചും നഗരത്തെ ഒരുക്കണം; രാജാവ് വന്നെന്നു കേട്ടപ്പോൾ നഗരവാസികൾ സന്തോഷിച്ചു.
തഥാ ചക്രുശ്ച തത് സര്വം രാജ്ഞാ യത് പ്രേഷിതം തദാ । തതഃ സ്വലംകൃതം രാജാ നഗരം പ്രവിവേശ ഹ ॥൧-൧൧-
അപ്പോൾ രാജാവ് നിർദ്ദേശിച്ചതുപോലെ അവർക്കെല്ലാവരും അതു ചെയ്തു; പിന്നെ രാജാവ് അതീവ അലങ്കാരമുള്ള നഗരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ശങ്ഖദുന്ദുഭിനിര്ഹ്രാദൈഃ പുരസ്കൃത്വാ ദ്വിജര്ഷഭമ് । തതഃ പ്രമുദിതാഃ സര്വേ ദൃഷ്ട്വാ വൈ നാഗരാ ദ്വിജമ് ॥൧-൧൧-
ശംഖവും മൃദംഗവും മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടു, ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനെ മുന്നിൽ വെച്ച് അവർ നടന്നു. നഗരവാസികൾ ആ ബ്രാഹ്മണനെ കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും അതിയായ സന്തോഷം അനുഭവിച്ചു.
പ്രവേശ്യമാനം സത്കൃത്യ നരേന്ദ്രേണേന്ദ്രകര്മണാ । യഥാ ദിവി സുരേന്ദ്രേണ സഹസ്രാക്ഷേണ കാശ്യപമ് ॥൧-൧൧-
രാജാവ് ഇന്ദ്രനോടു സമമായ ശക്തിയോടെ അതിഥിയെ ആദരിച്ച് അകത്തേക്ക് കൊണ്ടു ചെന്നു. സ്വർഗത്തിൽ സഹസ്രനേത്രനായ ഇന്ദ്രൻ കശ്യപനെ സ്വീകരിക്കുന്നതുപോലെ ആയിരുന്നു അതു.
അന്തഃപുരം പ്രവേശ്യൈനം പൂജാം കൃത്വാ തു ശാസ്ത്രതഃ । കൃതകൃത്യം തദാത്മാനം മേനേ തസ്യോപവാഹനാത് ॥൧-൧൧-
അവനെ അകത്തു കൊണ്ടു ചെന്നശേഷം, ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി പൂജ നടത്തി രാജാവ് താൻ ചെയ്തത് ഫലപ്രദമായതായി കരുതി സന്തോഷിച്ചു.
അന്തഃപുരാണി സര്വാണി ശാന്താം ദൃഷ്ട്വാ തഥാഗതാമ് । സഹ ഭര്ത്രാ വിശാലാക്ഷീം പ്രീത്യാനന്ദമുപാഗമന് ॥൧-൧൧-
അകത്തുള്ള എല്ലാ മന്ദിരങ്ങളും ശാന്തമായതും സമാധാനപരമായതുമായതായി കണ്ടപ്പോൾ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ള രാജ്ഞി ഭർത്താവിനൊപ്പം സന്തോഷവും ആനന്ദവും അനുഭവിച്ചു.