സുഖം വനേ നിവത്സ്യാമി യഥൈവ ഭവനേ പിതുഃ। അചിന്തയന്തീ ത്രീഁല്ലോകാംശ്ചിന്തയന്തീ പതിവ്രതമ്
എന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ കാട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കും; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഞാൻ ചിന്തിക്കില്ല, ഭർത്തീവ്രതയെ മാത്രം ഞാൻ മനസ്സിൽ വയ്ക്കും.
ശുശ്രൂഷമാണാ തേ നിത്യം നിയതാ ബ്രഹ്മചാരിണീ। സഹ രംസ്യേ ത്വയാ വീര വനേഷു മധുഗന്ധിഷു
നിത്യവും നിന്നെ സേവിച്ച്, നിയന്ത്രിതയായി, ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ ഉറച്ചവളായി, വീരനേ, തേൻമണം പരക്കുന്ന കാട്ടുകളിൽ നിന്നോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ത്വം ഹി കര്തും വനേ ശക്തോ രാമ സമ്പരിപാലനമ്। അന്യസ്യാപി ജനസ്യേഹ കിം പുനര്മമ മാനദ
രാമാ, നീ കാട്ടിൽ മറ്റുള്ളവരെ പോലും സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നവനാണ്; എനിക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്നതിൽ എന്ത് സംശയമുണ്ട്, മാനദാ?
സാഹം ത്വയാ ഗമിഷ്യാമി വനമദ്യ ന സംശയഃ। നാഹം ശക്യാ മഹാഭാഗ നിവര്തയിതുമുദ്യതാ
അതിനാൽ, ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിന്നോടൊപ്പം കാട്ടിലേക്ക് പോകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; മഹാഭാഗനേ, ഞാൻ ഒരിക്കൽ തീരുമാനിച്ചാൽ പിന്നെ എന്നെ തിരിച്ചു നിർത്താൻ കഴിയില്ല.
ഫലമൂലാശനാ നിത്യം ഭവിഷ്യാമി ന സംശയഃ। ന തേ ദുഃഖം കരിഷ്യാമി നിവസന്തീ ത്വയാ സദാ
എനിക്ക് സംശയമില്ല, ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പഴവും കിഴങ്ങും മാത്രം കഴിച്ച് ജീവിക്കും. ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം കഴിയുമ്പോൾ നിന്നെ ഒരു കഷ്ടവും അനുഭവിപ്പിക്കില്ല.
അഗ്രതസ്തേ ഗമിഷ്യാമി ഭോക്ഷ്യേ ഭുക്തവതി ത്വയി। ഇച്ഛാമി പരതഃ ശൈലാന് പല്വലാനി സരാംസി ച
ഞാൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ നടക്കും; നീ ഭക്ഷിച്ചശേഷം മാത്രമേ ഞാൻ ഭക്ഷിക്കൂ. പിന്നെ, മലകളും കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദ്രഷ്ടും സര്വത്ര നിര്ഭീതാ ത്വയാ നാഥേന ധീമതാ। ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണാഃ പദ്മിനീഃ സാധുപുഷ്പിതാഃ
നീ എന്നെ കാത്തുനിൽക്കുന്നവനായി കൂടെ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഞാൻ എവിടെയും ഭയമില്ലാതെ, അണയില്ലാത്ത ഹംസകളും കുരുവികളും നിറഞ്ഞ, പുഷ്പങ്ങൾ വിരിഞ്ഞ പാടങ്ങളെയും കുളങ്ങളെയും കാണും.
ഇച്ഛേയം സുഖിനീ ദ്രഷ്ടും ത്വയാ വീരേണ സംഗതാ। അഭിഷേകം കരിഷ്യാമി താസു നിത്യമനുവ്രതാ
വീരനായ നീയോടൊപ്പം ചേർന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അവയെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള കുളങ്ങളിൽ ഞാൻ നിത്യം സ്നാനം ചെയ്യും; എപ്പോഴും നിന്നോടുള്ള ഭക്തിയോടെ.
സഹ ത്വയാ വിശാലാക്ഷ രംസ്യേ പരമനന്ദിനീ। ഏവം വര്ഷസഹസ്രാണി ശതം വാപി ത്വയാ സഹ
നിന്റെ കൂടെ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവനേ, ഞാൻ പരമാനന്ദത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും. അങ്ങനെ ആയിരം വർഷം പോലും, അല്ലെങ്കിൽ നൂറ് വർഷം പോലും, നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാം.
വ്യതിക്രമം ന വേത്സ്യാമി സ്വര്ഗോഽപി ഹി ന മേ മതഃ। സ്വര്ഗേഽപി ച വിനാ വാസോ ഭവിതാ യദി രാഘവ। ത്വയാ വിനാ നരവ്യാഘ്ര നാഹം തദപി രോചയേ
ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്റെ വാക്ക് ലംഘിക്കില്ല; സ്വർഗ്ഗം പോലും എനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ല. രാഘവ, മനുഷ്യസിംഹ, നീ ഇല്ലാതെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നാൽ, അതു പോലും എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.
അഹം ഗമിഷ്യാമി വനം സുദുര്ഗമം മൃഗായുതം വാനരവാരണൈശ്ച। വനേ നിവത്സ്യാമി യഥാ പിതുര്ഗൃഹേ തവൈവ പാദാവുപഗൃഹ്യ സമ്മതാ
കഠിനമായ വനത്തിലേക്കും, മൃഗങ്ങളും കുരങ്ങുകളും ആനകളും നിറഞ്ഞ വനത്തിലേക്കും ഞാൻ പോകും. അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ കഴിയുന്നപോലെ, നിന്റെ അനുമതിയോടെ, നിന്റെ കാൽപാദങ്ങൾ പിടിച്ച് അവിടെ ഞാൻ താമസിക്കും.
അനന്യഭാവാമനുരക്തചേതസം ത്വയാ വിയുക്താം മരണായ നിശ്ചിതാമ്। നയസ്വ മാം സാധു കുരുഷ്വ യാചനാം നാതോ മയാ തേ ഗുരുതാ ഭവിഷ്യതി
നിനക്കു മാത്രമായ ഭക്തിയും പ്രേമവും ഉള്ള മനസ്സോടെ, നിന്നിൽ നിന്ന് വേർപിരിയേണ്ടി വന്നാൽ ഞാൻ മരിക്കുമെന്ന് ഞാൻ ഉറപ്പിച്ചിട്ടുണ്ട്. എന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകൂ, ദയവായി എന്റെ അപേക്ഷ അംഗീകരിക്കൂ; എന്നെ കൊണ്ട് നിന്നെ ഒരു ഭാരവും ഉണ്ടാകില്ല.
തഥാ ബ്രുവാണാമപി ധര്മവത്സലാം ന ച സ്മ സീതാം നൃവരോ നിനീഷതി। ഉവാച ചൈനാം ബഹു സംനിവര്തനേ വനേ നിവാസസ്യ ച ദുഃഖിതാം പ്രതി
അവൾ ഇങ്ങനെ ധർമ്മപൂർണ്ണമായി പറഞ്ഞിട്ടും, പുരുഷശ്രേഷ്ഠൻ സീതയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ മനസ്സില്ലായിരുന്നു. വനവാസത്തിലെ ദു:ഖം കുറിക്കാൻ അവളെ അനേകം വാക്കുകൾ കൊണ്ട് മനസ്സിലാക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
thumb|അഷ്ടാവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ അഷ്ടാവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകിരാമായണത്തിൽ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയെട്ടാം സര്ഗം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
സ ഏവം ബ്രുവതീം സീതാം ധര്മജ്ഞാം ധര്മവത്സലഃ। ന നേതും കുരുതേ ബുദ്ധിം വനേ ദുഃഖാനി ചിന്തയന്
ധർമ്മത്തെ സ്നേഹിക്കുന്നവനും, സീതയുടെ സദ്ഗുണം മനസ്സിലാക്കിയവനും ആയ അവൻ, അവൾ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞിട്ടും, വനത്തിലെ കഷ്ടങ്ങൾ ചിന്തിച്ച് അവളെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ തീരുമാനിച്ചില്ല.
സാന്ത്വയിത്വാ തതസ്താം തു ബാഷ്പദൂഷിതലോചനാമ്। നിവര്തനാര്ഥേ ധര്മാത്മാ വാക്യമേതദുവാച ഹ
കണ്ണുനീരാൽ നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ നിന്നിരുന്ന അവളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ അവൻ അവളെ വീട്ടിലിരിപ്പിക്കാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
സീതേ മഹാകുലീനാസി ധര്മേ ച നിരതാ സദാ। ഇഹാചരസ്വ ധര്മം ത്വം യഥാ മേ മനസഃ സുഖമ്
സീതേ, നീ മഹത്തായ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവളാണ്, എല്ലായ്പ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നവളാണ്. നീ ഇവിടെ തന്നെ നിന്ന് ധർമ്മം അനുഷ്ഠിക്കൂ, അങ്ങനെ എനിക്ക് മനസ്സിന് സമാധാനം ലഭിക്കും.
സീതേ യഥാ ത്വാം വക്ഷ്യാമി തഥാ കാര്യം ത്വയാബലേ। വനേ ദോഷാ ഹി ബഹവോ വസതസ്താന് നിബോധ മേ
സീതേ, ഞാൻ പറയുന്നതുപോലെ നീ ചെയ്യണം, സുന്ദരിയായവളേ. വനത്തിൽ താമസിക്കുന്നവർക്കു പലവിധം ഭീഷണികളുണ്ട്; അവയെ നീ എന്റെ വാക്കുകളിൽ നിന്ന് മനസ്സിലാക്കണം.
സീതേ വിമുച്യതാമേഷാ വനവാസകൃതാ മതിഃ। ബഹുദോഷം ഹി കാന്താരം വനമിത്യഭിധീയതേ
സീതേ, ഈ വനവാസം ചെയ്യാനുള്ള ആഗ്രഹം നീ വിട്ടുകളയണം. കാട്ട് എന്നത് പലവിധം ഭീഷണികൾ നിറഞ്ഞതായതിനാലാണ് അങ്ങനെ വിളിക്കപ്പെടുന്നത്.
ഹിതബുദ്ധ്യാ ഖലു വചോ മയൈതദഭിധീയതേ। സദാ സുഖം ന ജാനാമി ദുഃഖമേവ സദാ വനമ്
നല്ല മനസ്സോടെ, നിനക്കു ഉപകാരമാകാൻ ഞാൻ ഈ വാക്കുകൾ പറയുന്നു. കാട്ടിൽ എനിക്ക് ഒരിക്കലും സുഖം അറിയില്ല; എല്ലായ്പ്പോഴും ദു:ഖം മാത്രമാണ് അവിടെ.
ഗിരിനിര്ഝരസമ്ഭൂതാ ഗിരിനിര്ദരിവാസിനാമ്। സിംഹാനാം നിനദാ ദുഃഖാഃ ശ്രോതും ദുഃഖമതോ വനമ്
പർവ്വതശൃംഗങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള വെള്ളച്ചാട്ടങ്ങൾക്കരികിൽ താമസിക്കുന്ന സിംഹങ്ങളുടെ ഗർജ്ജനം കേൾക്കുന്നത് ദു:ഖകരമാണ്; അതിനാൽ കാട് ദു:ഖം നിറഞ്ഞതാണ്.
ക്രീഡമാനാശ്ച വിസ്രബ്ധാ മത്താഃ ശൂന്യേ തഥാ മൃഗാഃ। ദൃഷ്ട്വാ സമഭിവര്തന്തേ സീതേ ദുഃഖമതോ വനമ്
ശൂന്യപ്രദേശങ്ങളിൽ ഭയമില്ലാതെ കുതിച്ചാടുന്ന, മദം കയറിയ കാട്ടുമൃഗങ്ങളെ കണ്ടാൽ സീതേ, അതുകൊണ്ട് തന്നെ കാട് ദു:ഖകരമാണ്.
സഗ്രാഹാഃ സരിതശ്ചൈവ പങ്കവത്യസ്തു ദുസ്തരാഃ। മത്തൈരപി ഗജൈര്നിത്യമതോ ദുഃഖതരം വനമ്
നദികൾ मगरങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു, ചെളിയുമായി കടക്കാൻ വളരെ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; ആനകൾക്കുപോലും കാടിന്റെ ദു:ഖം അതിലധികമാണ്.
ലതാകണ്ടകസംകീര്ണാഃ കൃകവാകൂപനാദിതാഃ। നിരപാശ്ച സുദുഃഖാശ്ച മാര്ഗാ ദുഃഖമതോ വനമ്
കാടിലെ വഴികൾ മുള്ളുള്ള വള്ളികൾകൊണ്ട് നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു, മയിൽ വിളികൾ മുഴങ്ങുന്നു, വെള്ളം ഇല്ല, കടുത്ത ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; അതുകൊണ്ട് കാട് ദു:ഖം നിറഞ്ഞതാണ്.
സുപ്യതേ പര്ണശയ്യാസു സ്വയംഭഗ്നാസു ഭൂതലേ। രാത്രിഷു ശ്രമഖിന്നേന തസ്മാദ് ദുഃഖമതോ വനമ്
ഇവിടെ നിലത്തുവീണ ഇലകളിൽ ഉറങ്ങേണ്ടി വരും, രാത്രിയിൽ കഠിനമായ ക്ഷീണത്തോടെ; അതുകൊണ്ടു കാട് വളരെ ദു:ഖകരമാണ്.
അഹോരാത്രം ച സംതോഷഃ കര്തവ്യോ നിയതാത്മനാ। ഫലൈര്വൃക്ഷാവപതിതൈഃ സീതേ ദുഃഖമതോ വനമ്
പകൽ രാത്രിയില്ലാതെ ആത്മസംയമനത്തോടെ, മരത്തിൽ നിന്ന് വീണ പഴങ്ങൾ മാത്രം കഴിച്ച് തൃപ്തരാകണം, സീതേ, അതുകൊണ്ട് കാട് ദു:ഖം നിറഞ്ഞതാണ്.
ഉപവാസശ്ച കര്തവ്യോ യഥാ പ്രാണേന മൈഥിലി। ജടാഭാരശ്ച കര്തവ്യോ വല്കലാമ്ബരധാരണമ്
മൈഥിലി, ജീവൻ നിലനിൽക്കുന്നത്രയും ഉപവാസം പാലിക്കണം, ചുരുളായ മുടിയും വർക്കലുടുപ്പും ധരിക്കണം.
ദേവതാനാം പിതൄണാം ച കര്തവ്യം വിധിപൂര്വകമ്। പ്രാപ്താനാമതിഥീനാം ച നിത്യശഃ പ്രതിപൂജനമ്
ദേവന്മാരുടെയും പിതാക്കന്മാരുടെയും കർമ്മങ്ങൾ വിധിപ്രകാരം ചെയ്യണം, വരുന്ന അതിഥികളെ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം.
കാര്യസ്ത്രിരഭിഷേകശ്ച കാലേ കാലേ ച നിത്യശഃ। ചരതാം നിയമേനൈവ തസ്മാദ് ദുഃഖതരം വനമ്
അവിടെ താമസിക്കുന്നവർക്ക് സമയമനുസരിച്ച് ദിവസത്തിൽ മൂന്നു പ്രാവശ്യം കുളിക്കണം, കഠിനനിയമത്തോടെ; അതുകൊണ്ട് കാട് അതിവിശേഷം ദു:ഖകരമാണ്.
ഉപഹാരശ്ച കര്തവ്യഃ കുസുമൈഃ സ്വയമാഹൃതൈഃ। ആര്ഷേണ വിധിനാ വേദ്യാം സീതേ ദുഃഖമതോ വനമ്
സ്വയം ചൂണ്ടിയ പൂക്കൾ കൊണ്ടു യാഗവേദിയിൽ ആചാരപ്രകാരം അർപ്പണം നടത്തണം, സീതേ, അതുകൊണ്ട് കാട് ദു:ഖം നിറഞ്ഞതാണ്.