മാതാ ച മമ കൌസല്യാ വൃദ്ധാ സംതാപകര്ശിതാ। ധര്മമേവാഗ്രതഃ കൃത്വാ ത്വത്തഃ സമ്മാനമര്ഹതി
എന്റെ അമ്മയായ കൗസല്യ, വയസ്സായതും ദുഃഖത്തിൽ ക്ഷയിച്ചവളുമാണ്. നീ ധർമ്മം മുൻനിർത്തി അവളെ പ്രത്യേക ആദരവ് കാണിക്കണം.
വന്ദിതവ്യാശ്ച തേ നിത്യം യാഃ ശേഷാ മമ മാതരഃ। സ്നേഹപ്രണയസമ്ഭോഗൈഃ സമാ ഹി മമ മാതരഃ
എന്റെ മറ്റ് അമ്മമാരെയും നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം. സ്നേഹത്തിലും ഭക്തിയിലും സേവനത്തിലും അവരും എനിക്ക് അമ്മമാരെപ്പോലെയാണ്.
ഭ്രാതൃപുത്രസമൌ ചാപി ദ്രഷ്ടവ്യൌ ച വിശേഷതഃ। ത്വയാ ഭരതശത്രുഘ്നൌ പ്രാണൈഃ പ്രിയതരൌ മമ
ഭാരതനും ശത്രുഘ്നനും നീ സഹോദരനും മകനും തുല്യരായി കാണണം. അവർ എനിക്ക് ജീവനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്.
വിപ്രിയം ച ന കര്തവ്യം ഭരതസ്യ കദാചന। സ ഹി രാജാ ച വൈദേഹി ദേശസ്യ ച കുലസ്യ ച
ഭാരതന് ഒരിക്കലും നീ ഇഷ്ടമില്ലാത്തത് ചെയ്യരുത്. വൈദേഹിയേ, രാജാവും രാജകുലത്തിന്റെയും ദേശത്തിന്റെയും ഭരണമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്.
ആരാധിതാ ഹി ശീലേന പ്രയത്നൈശ്ചോപസേവിതാഃ। രാജാനഃ സമ്പ്രസീദന്തി പ്രകുപ്യന്തി വിപര്യയേ
നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും പരിശ്രമത്തിലും രാജാക്കന്മാർ സന്തോഷിക്കും; അതിന് വിപരീതമായാൽ അവർ കോപിക്കും.
ഔരസ്യാനപി പുത്രാന് ഹി ത്യജന്ത്യഹിതകാരിണഃ। സമര്ഥാന് സമ്പ്രഗൃഹ്ണന്തി ജനാനപി നരാധിപാഃ
രാജാക്കന്മാർ, തങ്ങളുടെ സ്വന്തം മക്കൾ പോലും ദോഷം ചെയ്താൽ ഉപേക്ഷിക്കും; കഴിവുള്ളവരെ, അജ്ഞാതരായാലും സ്വീകരിക്കും.
സാ ത്വം വസേഹ കല്യാണി രാജ്ഞഃ സമനുവര്തിനീ। ഭരതസ്യ രതാ ധര്മേ സത്യവ്രതപരായണാ
അതിനാൽ, ഭാഗ്യവതിയായേ, നീ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം, രാജാവിനോടും ഭരതനോടും സ്നേഹപൂർവ്വം, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവളായി, നീതിയിലാണു മനസ്സിടേണ്ടത്.
അഹം ഗമിഷ്യാമി മഹാവനം പ്രിയേ ത്വയാ ഹി വസ്തവ്യമിഹൈവ ഭാമിനി। യഥാ വ്യലീകം കുരുഷേ ന കസ്യചിത് തഥാ ത്വയാ കാര്യമിദം വചോ മമ
പ്രിയമേ, ഞാൻ വലിയ കാടിലേക്ക് പോകും; നീയോ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം. നീ ഒരിക്കലും ആരെയും ദുഃഖിപ്പിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ, അതുപോലെ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചേണം നീ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്.
thumb|സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയേഴാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
ഏവമുക്താ തു വൈദേഹീ പ്രിയാര്ഹാ പ്രിയവാദിനീ। പ്രണയാദേവ സംക്രുദ്ധാ ഭര്താരമിദമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സ്നേഹത്തിനും സ്നേഹമുള്ള വാക്കുകൾക്കും അർഹയായ വൈദേഹി, ഭർത്താവിനോടുള്ള പ്രണയത്തിൽ നിന്നു കോപംകൊണ്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കിമിദം ഭാഷസേ രാമ വാക്യം ലഘുതയാ ധ്രുവമ്। ത്വയാ യദപഹാസ്യം മേ ശ്രുത്വാ നരവരോത്തമ
രാമാ, നീ പറയുന്നതെന്താണ്? ഈ വാക്കുകൾ നീ എളുപ്പത്തിൽ പറയുന്നു. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഇതു കേൾക്കുമ്പോൾ നീ എന്നെ പരിഹസിക്കുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നു.
വീരാണാം രാജപുത്രാണാം ശസ്ത്രാസ്ത്രവിദുഷാം നൃപ। അനര്ഹമയശസ്യം ച ന ശ്രോതവ്യം ത്വയേരിതമ്
വീരന്മാരുടെയും രാജപുത്രന്മാരുടെയും ആയുധങ്ങളിൽ നിപുണരായവരുടെയും ഇടയിൽ, അയോഗ്യവും അപമാനകരവുമായ വാക്കുകൾ നീ പറയരുത്.
ആര്യപുത്ര പിതാ മാതാ ഭ്രാതാ പുത്രസ്തഥാ സ്നുഷാ। സ്വാനി പുണ്യാനി ഭുഞ്ജാനാഃ സ്വം സ്വം ഭാഗ്യമുപാസതേ
ആര്യപുത്രാ, അച്ഛൻ, അമ്മ, സഹോദരൻ, മകൻ, മരുമകൾ — ഇവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ തികച്ചും നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനുഭവിച്ച്, തങ്ങളുടെ ഭാഗ്യത്തെ പിന്തുടരുന്നു.
ഭര്തുര്ഭാഗ്യം തു നാര്യേകാ പ്രാപ്നോതി പുരുഷര്ഷഭ। അതശ്ചൈവാഹമാദിഷ്ടാ വനേ വസ്തവ്യമിത്യപി
പക്ഷേ, സ്ത്രീ ഭർത്താവിന്റെ ഭാഗ്യത്തിൽ മാത്രമാണ് പങ്കാളിയാകുന്നത്, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ; അതുകൊണ്ടു തന്നെ കാട്ടിൽ താമസിക്കണമെന്നു എന്നെയും ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ന പിതാ നാത്മജോ വാത്മാ ന മാതാ ന സഖീജനഃ। ഇഹ പ്രേത്യ ച നാരീണാം പതിരേകോ ഗതിഃ സദാ
സ്ത്രീകൾക്ക്, അച്ഛനോ മകനോ സ്വയംതന്നെയോ അമ്മയോ സുഹൃത്തുക്കളോ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും വഴികാട്ടികളല്ല; ഭർത്താവാണ് എപ്പോഴും അവരുടെ ഏകമാർഗം.
യദി ത്വം പ്രസ്ഥിതോ ദുര്ഗം വനമദ്യൈവ രാഘവ। അഗ്രതസ്തേ ഗമിഷ്യാമി മൃദ്നന്തീ കുശകണ്ടകാന്
രാഘവാ, നീ ഇന്ന് തന്നെ കഷ്ടമായ കാട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ മുമ്പായി നടക്കും, പുല്ലും മുള്ളുകളും ചവിട്ടിക്കളയാം.
ഈര്ഷ്യാം രോഷം ബഹിഷ്കൃത്യ ഭുക്തശേഷമിവോദകമ്। നയ മാം വീര വിസ്രബ്ധഃ പാപം മയി ന വിദ്യതേ
പൊരുത്തം, കോപം എന്നിവ എല്ലാം തള്ളിക്കളഞ്ഞ്, കുടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെള്ളം പോലെ ഉപേക്ഷിച്ച്, വീരനേ, ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ എന്നെ നയിക്കൂ — എനിക്ക് പാപമൊന്നുമില്ല.
പ്രാസാദാഗ്രേ വിമാനൈര്വാ വൈഹായസഗതേന വാ। സര്വാവസ്ഥാഗതാ ഭര്തുഃ പാദച്ഛായാ വിശിഷ്യതേ
മഹലിന്റെ മുകളിൽ ആയാലും, ആകാശവിമാനത്തിൽ ആയാലും, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചാലും, ഭർത്താവിന്റെ കാൽനിഴലാണ് സ്ത്രീക്ക് എല്ലായിടത്തും ഏറ്റവും ഉത്തമം.
അനുശിഷ്ടാസ്മി മാത്രാ ച പിത്രാ ച വിവിധാശ്രയമ്। നാസ്മി സമ്പ്രതി വക്തവ്യാ വര്തിതവ്യം യഥാ മയാ
എനിക്ക് അമ്മയും അച്ഛനും പലവിധത്തിൽ ഉപദേശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്; ഇനി എനിക്ക് പറയാനുള്ളതൊന്നുമില്ല — ഞാൻ തീരുമാനിച്ചതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ നടക്കും.
അഹം ദുര്ഗം ഗമിഷ്യാമി വനം പുരുഷവര്ജിതമ്। നാനാമൃഗഗണാകീര്ണം ശാര്ദൂലഗണസേവിതമ്
പുരുഷന്മാർ ഇല്ലാത്ത, പലവിധ കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, കടുവകളുടെ കൂട്ടം വസിക്കുന്ന കഷ്ടമായ കാട്ടിലേക്ക് ഞാൻ പോകും.
സുഖം വനേ നിവത്സ്യാമി യഥൈവ ഭവനേ പിതുഃ। അചിന്തയന്തീ ത്രീഁല്ലോകാംശ്ചിന്തയന്തീ പതിവ്രതമ്
എന്റെ അച്ഛന്റെ വീട്ടിൽ ഇരിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ കാട്ടിൽ സന്തോഷത്തോടെ താമസിക്കും; മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും ഞാൻ ചിന്തിക്കില്ല, ഭർത്തീവ്രതയെ മാത്രം ഞാൻ മനസ്സിൽ വയ്ക്കും.
ശുശ്രൂഷമാണാ തേ നിത്യം നിയതാ ബ്രഹ്മചാരിണീ। സഹ രംസ്യേ ത്വയാ വീര വനേഷു മധുഗന്ധിഷു
നിത്യവും നിന്നെ സേവിച്ച്, നിയന്ത്രിതയായി, ബ്രഹ്മചാര്യത്തിൽ ഉറച്ചവളായി, വീരനേ, തേൻമണം പരക്കുന്ന കാട്ടുകളിൽ നിന്നോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും.
ത്വം ഹി കര്തും വനേ ശക്തോ രാമ സമ്പരിപാലനമ്। അന്യസ്യാപി ജനസ്യേഹ കിം പുനര്മമ മാനദ
രാമാ, നീ കാട്ടിൽ മറ്റുള്ളവരെ പോലും സംരക്ഷിക്കാൻ കഴിയുന്നവനാണ്; എനിക്ക് സംരക്ഷണം നൽകുന്നതിൽ എന്ത് സംശയമുണ്ട്, മാനദാ?
സാഹം ത്വയാ ഗമിഷ്യാമി വനമദ്യ ന സംശയഃ। നാഹം ശക്യാ മഹാഭാഗ നിവര്തയിതുമുദ്യതാ
അതിനാൽ, ഞാൻ ഇന്നുതന്നെ നിന്നോടൊപ്പം കാട്ടിലേക്ക് പോകും, ഇതിൽ സംശയമില്ല; മഹാഭാഗനേ, ഞാൻ ഒരിക്കൽ തീരുമാനിച്ചാൽ പിന്നെ എന്നെ തിരിച്ചു നിർത്താൻ കഴിയില്ല.
ഫലമൂലാശനാ നിത്യം ഭവിഷ്യാമി ന സംശയഃ। ന തേ ദുഃഖം കരിഷ്യാമി നിവസന്തീ ത്വയാ സദാ
എനിക്ക് സംശയമില്ല, ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും പഴവും കിഴങ്ങും മാത്രം കഴിച്ച് ജീവിക്കും. ഞാൻ നിന്നോടൊപ്പം കഴിയുമ്പോൾ നിന്നെ ഒരു കഷ്ടവും അനുഭവിപ്പിക്കില്ല.
അഗ്രതസ്തേ ഗമിഷ്യാമി ഭോക്ഷ്യേ ഭുക്തവതി ത്വയി। ഇച്ഛാമി പരതഃ ശൈലാന് പല്വലാനി സരാംസി ച
ഞാൻ നിന്റെ മുമ്പിൽ നടക്കും; നീ ഭക്ഷിച്ചശേഷം മാത്രമേ ഞാൻ ഭക്ഷിക്കൂ. പിന്നെ, മലകളും കുളങ്ങളും തടാകങ്ങളും കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ദ്രഷ്ടും സര്വത്ര നിര്ഭീതാ ത്വയാ നാഥേന ധീമതാ। ഹംസകാരണ്ഡവാകീര്ണാഃ പദ്മിനീഃ സാധുപുഷ്പിതാഃ
നീ എന്നെ കാത്തുനിൽക്കുന്നവനായി കൂടെ ഉണ്ടാകുമ്പോൾ, ഞാൻ എവിടെയും ഭയമില്ലാതെ, അണയില്ലാത്ത ഹംസകളും കുരുവികളും നിറഞ്ഞ, പുഷ്പങ്ങൾ വിരിഞ്ഞ പാടങ്ങളെയും കുളങ്ങളെയും കാണും.
ഇച്ഛേയം സുഖിനീ ദ്രഷ്ടും ത്വയാ വീരേണ സംഗതാ। അഭിഷേകം കരിഷ്യാമി താസു നിത്യമനുവ്രതാ
വീരനായ നീയോടൊപ്പം ചേർന്ന് സന്തോഷത്തോടെ അവയെ കാണാൻ ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. അവിടെയുള്ള കുളങ്ങളിൽ ഞാൻ നിത്യം സ്നാനം ചെയ്യും; എപ്പോഴും നിന്നോടുള്ള ഭക്തിയോടെ.
സഹ ത്വയാ വിശാലാക്ഷ രംസ്യേ പരമനന്ദിനീ। ഏവം വര്ഷസഹസ്രാണി ശതം വാപി ത്വയാ സഹ
നിന്റെ കൂടെ, വിശാലമായ കണ്ണുകളുള്ളവനേ, ഞാൻ പരമാനന്ദത്തോടെ സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കും. അങ്ങനെ ആയിരം വർഷം പോലും, അല്ലെങ്കിൽ നൂറ് വർഷം പോലും, നിന്നോടൊപ്പം ഞാൻ സന്തോഷത്തോടെ കഴിയാം.
വ്യതിക്രമം ന വേത്സ്യാമി സ്വര്ഗോഽപി ഹി ന മേ മതഃ। സ്വര്ഗേഽപി ച വിനാ വാസോ ഭവിതാ യദി രാഘവ। ത്വയാ വിനാ നരവ്യാഘ്ര നാഹം തദപി രോചയേ
ഞാൻ ഒരിക്കലും നിന്റെ വാക്ക് ലംഘിക്കില്ല; സ്വർഗ്ഗം പോലും എനിക്ക് ആഗ്രഹമില്ല. രാഘവ, മനുഷ്യസിംഹ, നീ ഇല്ലാതെ സ്വർഗ്ഗത്തിൽ കഴിയേണ്ടി വന്നാൽ, അതു പോലും എനിക്ക് ഇഷ്ടമല്ല.