കുലേ മഹതി സമ്ഭൂതേ ധര്മജ്ഞേ ധര്മചാരിണി। ശൃണു ജാനകി യേനേദം ക്രമേണാദ്യാഗതം മമ
വലിയ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ച, ധർമ്മം അറിയുന്നവളും പാലിക്കുന്നവളുമായ ജനകാതനയേ, എനിക്ക് ഇതെങ്ങനെ സംഭവിച്ചുവെന്ന് നീ കേൾക്കു.
രാജ്ഞാ സത്യപ്രതിജ്ഞേന പിത്രാ ദശരഥേന വൈ। കൈകേയ്യൈ മമ മാത്രേ തു പുരാ ദത്തൌ മഹാവരൌ
സത്യവ്രതനായ രാജാവായ എന്റെ അച്ഛൻ ദശരഥൻ, മുമ്പ് എന്റെ അമ്മയായ കൈകേയിക്ക് രണ്ട് വലിയ വരങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു.
തയാദ്യ മമ സജ്ജേഽസ്മിന്നഭിഷേകേ നൃപോദ്യതേ। പ്രചോദിതഃ സ സമയോ ധര്മേണ പ്രതിനിര്ജിതഃ
ഇപ്പോൾ എന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി എല്ലാം ഒരുക്കിയിരിക്കുമ്പോൾ, രാജാവിനെ കൈകേയി അതിന് ഓർമ്മിപ്പിച്ചു, അതിനാൽ ആ വാഗ്ദാനം ധർമ്മത്തിന് വിധേയമായി പാലിക്കപ്പെടുന്നു.
ചതുര്ദശ ഹി വര്ഷാണി വസ്തവ്യം ദണ്ഡകേ മയാ। പിത്രാ മേ ഭരതശ്ചാപി യൌവരാജ്യേ നിയോജിതഃ
എനിക്ക് പിതാവിന്റെ ആജ്ഞപ്രകാരം പതിനാലു വർഷം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ താമസിക്കേണ്ടി വരും. ഭാരതൻ രാജാവിന്റെ ഉപരാജാവായി നിയമിക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു.
സോഽഹം ത്വാമാഗതോ ദ്രഷ്ടും പ്രസ്ഥിതോ വിജനം വനമ്। ഭരതസ്യ സമീപേ തേ നാഹം കഥ്യഃ കദാചന
അതിനാൽ ഞാൻ കാട്ടിലേക്ക് പോകുന്നതിനുമുമ്പ് നിന്നെ കാണാനാണ് വന്നത്. ഭാരതന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ നീ എന്നെ കുറിച്ച് ഒരുപോഴും സംസാരിക്കരുത്.
ഋദ്ധിയുക്താ ഹി പുരുഷാ ന സഹന്തേ പരസ്തവമ്। തസ്മാന്ന തേ ഗുണാഃ കഥ്യാ ഭരതസ്യാഗ്രതോ മമ
സമ്പത്തുള്ളവർക്ക് മറ്റുള്ളവരെ പ്രശംസിക്കുന്നത് ഇഷ്ടമല്ല. അതിനാൽ, ഭാരതന്റെ മുമ്പിൽ എന്റെ ഗുണങ്ങൾ നീ പറയരുത്.
തസ്മൈ ദത്തം നൃപതിനാ യൌവരാജ്യം സനാതനമ്। സ പ്രസാദ്യസ്ത്വയാ സീതേ നൃപതിശ്ച വിശേഷതഃ
രാജാവ് ഭാരതന് ശാശ്വതമായ ഉപരാജ്യപദവി നൽകിയിരിക്കുന്നു. സീതേ, നീ അദ്ദേഹത്തെയും പ്രത്യേകിച്ച് രാജാവിനെയും ആദരിക്കണം.
അഹം ചാപി പ്രതിജ്ഞാം താം ഗുരോഃ സമനുപാലയന്। വനമദ്യൈവ യാസ്യാമി സ്ഥിരീഭവ മനസ്വിനി
ഞാൻ ഗുരുവിന് നൽകിയ വാഗ്ദാനം പാലിച്ച് ഇന്ന് തന്നെ കാട്ടിലേക്ക് പോകും. മനസ്സുറച്ച് നില്ക്കു, ധൈര്യവതിയായവളേ.
യാതേ ച മയി കല്യാണി വനം മുനിനിഷേവിതമ്। വ്രതോപവാസപരയാ ഭവിതവ്യം ത്വയാനഘേ
കല്ല്യാണിയേ, ഞാൻ മുനികൾ വസിക്കുന്ന കാട്ടിലേക്ക് പോയാൽ, നീ വ്രതങ്ങളും ഉപവാസവും ആചരിക്കണം, പാപരഹിതയായവളേ.
കല്യമുത്ഥായ ദേവാനാം കൃത്വാ പൂജാം യഥാവിധി। വന്ദിതവ്യോ ദശരഥഃ പിതാ മമ ജനേശ്വരഃ
നീ രാവിലെ എഴുന്നേറ്റ്, ദേവന്മാരെ വിധിപ്രകാരം ആരാധിച്ച്, ജനങ്ങളുടെ രാജാവായ എന്റെ അച്ഛൻ ദശരഥനെ വന്ദിക്കണം.
മാതാ ച മമ കൌസല്യാ വൃദ്ധാ സംതാപകര്ശിതാ। ധര്മമേവാഗ്രതഃ കൃത്വാ ത്വത്തഃ സമ്മാനമര്ഹതി
എന്റെ അമ്മയായ കൗസല്യ, വയസ്സായതും ദുഃഖത്തിൽ ക്ഷയിച്ചവളുമാണ്. നീ ധർമ്മം മുൻനിർത്തി അവളെ പ്രത്യേക ആദരവ് കാണിക്കണം.
വന്ദിതവ്യാശ്ച തേ നിത്യം യാഃ ശേഷാ മമ മാതരഃ। സ്നേഹപ്രണയസമ്ഭോഗൈഃ സമാ ഹി മമ മാതരഃ
എന്റെ മറ്റ് അമ്മമാരെയും നീ എല്ലായ്പ്പോഴും ആദരിക്കണം. സ്നേഹത്തിലും ഭക്തിയിലും സേവനത്തിലും അവരും എനിക്ക് അമ്മമാരെപ്പോലെയാണ്.
ഭ്രാതൃപുത്രസമൌ ചാപി ദ്രഷ്ടവ്യൌ ച വിശേഷതഃ। ത്വയാ ഭരതശത്രുഘ്നൌ പ്രാണൈഃ പ്രിയതരൌ മമ
ഭാരതനും ശത്രുഘ്നനും നീ സഹോദരനും മകനും തുല്യരായി കാണണം. അവർ എനിക്ക് ജീവനേക്കാൾ പ്രിയപ്പെട്ടവരാണ്.
വിപ്രിയം ച ന കര്തവ്യം ഭരതസ്യ കദാചന। സ ഹി രാജാ ച വൈദേഹി ദേശസ്യ ച കുലസ്യ ച
ഭാരതന് ഒരിക്കലും നീ ഇഷ്ടമില്ലാത്തത് ചെയ്യരുത്. വൈദേഹിയേ, രാജാവും രാജകുലത്തിന്റെയും ദേശത്തിന്റെയും ഭരണമാണ് അദ്ദേഹത്തിന്.
ആരാധിതാ ഹി ശീലേന പ്രയത്നൈശ്ചോപസേവിതാഃ। രാജാനഃ സമ്പ്രസീദന്തി പ്രകുപ്യന്തി വിപര്യയേ
നല്ല പെരുമാറ്റത്തിലും പരിശ്രമത്തിലും രാജാക്കന്മാർ സന്തോഷിക്കും; അതിന് വിപരീതമായാൽ അവർ കോപിക്കും.
ഔരസ്യാനപി പുത്രാന് ഹി ത്യജന്ത്യഹിതകാരിണഃ। സമര്ഥാന് സമ്പ്രഗൃഹ്ണന്തി ജനാനപി നരാധിപാഃ
രാജാക്കന്മാർ, തങ്ങളുടെ സ്വന്തം മക്കൾ പോലും ദോഷം ചെയ്താൽ ഉപേക്ഷിക്കും; കഴിവുള്ളവരെ, അജ്ഞാതരായാലും സ്വീകരിക്കും.
സാ ത്വം വസേഹ കല്യാണി രാജ്ഞഃ സമനുവര്തിനീ। ഭരതസ്യ രതാ ധര്മേ സത്യവ്രതപരായണാ
അതിനാൽ, ഭാഗ്യവതിയായേ, നീ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം, രാജാവിനോടും ഭരതനോടും സ്നേഹപൂർവ്വം, സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവളായി, നീതിയിലാണു മനസ്സിടേണ്ടത്.
അഹം ഗമിഷ്യാമി മഹാവനം പ്രിയേ ത്വയാ ഹി വസ്തവ്യമിഹൈവ ഭാമിനി। യഥാ വ്യലീകം കുരുഷേ ന കസ്യചിത് തഥാ ത്വയാ കാര്യമിദം വചോ മമ
പ്രിയമേ, ഞാൻ വലിയ കാടിലേക്ക് പോകും; നീയോ ഇവിടെ തന്നെ താമസിക്കണം. നീ ഒരിക്കലും ആരെയും ദുഃഖിപ്പിച്ചിട്ടില്ലല്ലോ, അതുപോലെ എന്റെ വാക്ക് അനുസരിച്ചേണം നീ പ്രവർത്തിക്കേണ്ടത്.
thumb|സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ ഇരുപത്തിയേഴാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കൂ.
ഏവമുക്താ തു വൈദേഹീ പ്രിയാര്ഹാ പ്രിയവാദിനീ। പ്രണയാദേവ സംക്രുദ്ധാ ഭര്താരമിദമബ്രവീത്
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സ്നേഹത്തിനും സ്നേഹമുള്ള വാക്കുകൾക്കും അർഹയായ വൈദേഹി, ഭർത്താവിനോടുള്ള പ്രണയത്തിൽ നിന്നു കോപംകൊണ്ടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
കിമിദം ഭാഷസേ രാമ വാക്യം ലഘുതയാ ധ്രുവമ്। ത്വയാ യദപഹാസ്യം മേ ശ്രുത്വാ നരവരോത്തമ
രാമാ, നീ പറയുന്നതെന്താണ്? ഈ വാക്കുകൾ നീ എളുപ്പത്തിൽ പറയുന്നു. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായോ, ഇതു കേൾക്കുമ്പോൾ നീ എന്നെ പരിഹസിക്കുന്നുവെന്നു തോന്നുന്നു.
വീരാണാം രാജപുത്രാണാം ശസ്ത്രാസ്ത്രവിദുഷാം നൃപ। അനര്ഹമയശസ്യം ച ന ശ്രോതവ്യം ത്വയേരിതമ്
വീരന്മാരുടെയും രാജപുത്രന്മാരുടെയും ആയുധങ്ങളിൽ നിപുണരായവരുടെയും ഇടയിൽ, അയോഗ്യവും അപമാനകരവുമായ വാക്കുകൾ നീ പറയരുത്.
ആര്യപുത്ര പിതാ മാതാ ഭ്രാതാ പുത്രസ്തഥാ സ്നുഷാ। സ്വാനി പുണ്യാനി ഭുഞ്ജാനാഃ സ്വം സ്വം ഭാഗ്യമുപാസതേ
ആര്യപുത്രാ, അച്ഛൻ, അമ്മ, സഹോദരൻ, മകൻ, മരുമകൾ — ഇവരൊക്കെയും തങ്ങളുടെ തികച്ചും നല്ല പ്രവൃത്തികളുടെ ഫലം അനുഭവിച്ച്, തങ്ങളുടെ ഭാഗ്യത്തെ പിന്തുടരുന്നു.
ഭര്തുര്ഭാഗ്യം തു നാര്യേകാ പ്രാപ്നോതി പുരുഷര്ഷഭ। അതശ്ചൈവാഹമാദിഷ്ടാ വനേ വസ്തവ്യമിത്യപി
പക്ഷേ, സ്ത്രീ ഭർത്താവിന്റെ ഭാഗ്യത്തിൽ മാത്രമാണ് പങ്കാളിയാകുന്നത്, പുരുഷശ്രേഷ്ഠാ; അതുകൊണ്ടു തന്നെ കാട്ടിൽ താമസിക്കണമെന്നു എന്നെയും ഉപദേശിച്ചിട്ടുണ്ട്.
ന പിതാ നാത്മജോ വാത്മാ ന മാതാ ന സഖീജനഃ। ഇഹ പ്രേത്യ ച നാരീണാം പതിരേകോ ഗതിഃ സദാ
സ്ത്രീകൾക്ക്, അച്ഛനോ മകനോ സ്വയംതന്നെയോ അമ്മയോ സുഹൃത്തുക്കളോ ഈ ലോകത്തും പരലോകത്തും വഴികാട്ടികളല്ല; ഭർത്താവാണ് എപ്പോഴും അവരുടെ ഏകമാർഗം.
യദി ത്വം പ്രസ്ഥിതോ ദുര്ഗം വനമദ്യൈവ രാഘവ। അഗ്രതസ്തേ ഗമിഷ്യാമി മൃദ്നന്തീ കുശകണ്ടകാന്
രാഘവാ, നീ ഇന്ന് തന്നെ കഷ്ടമായ കാട്ടിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നുവെങ്കിൽ, ഞാൻ മുമ്പായി നടക്കും, പുല്ലും മുള്ളുകളും ചവിട്ടിക്കളയാം.
ഈര്ഷ്യാം രോഷം ബഹിഷ്കൃത്യ ഭുക്തശേഷമിവോദകമ്। നയ മാം വീര വിസ്രബ്ധഃ പാപം മയി ന വിദ്യതേ
പൊരുത്തം, കോപം എന്നിവ എല്ലാം തള്ളിക്കളഞ്ഞ്, കുടിച്ചുനിൽക്കുന്ന വെള്ളം പോലെ ഉപേക്ഷിച്ച്, വീരനേ, ആത്മവിശ്വാസത്തോടെ എന്നെ നയിക്കൂ — എനിക്ക് പാപമൊന്നുമില്ല.
പ്രാസാദാഗ്രേ വിമാനൈര്വാ വൈഹായസഗതേന വാ। സര്വാവസ്ഥാഗതാ ഭര്തുഃ പാദച്ഛായാ വിശിഷ്യതേ
മഹലിന്റെ മുകളിൽ ആയാലും, ആകാശവിമാനത്തിൽ ആയാലും, ആകാശത്തിൽ സഞ്ചരിച്ചാലും, ഭർത്താവിന്റെ കാൽനിഴലാണ് സ്ത്രീക്ക് എല്ലായിടത്തും ഏറ്റവും ഉത്തമം.
അനുശിഷ്ടാസ്മി മാത്രാ ച പിത്രാ ച വിവിധാശ്രയമ്। നാസ്മി സമ്പ്രതി വക്തവ്യാ വര്തിതവ്യം യഥാ മയാ
എനിക്ക് അമ്മയും അച്ഛനും പലവിധത്തിൽ ഉപദേശങ്ങൾ നൽകിയിട്ടുണ്ട്; ഇനി എനിക്ക് പറയാനുള്ളതൊന്നുമില്ല — ഞാൻ തീരുമാനിച്ചതുപോലെ തന്നെ ഞാൻ നടക്കും.
അഹം ദുര്ഗം ഗമിഷ്യാമി വനം പുരുഷവര്ജിതമ്। നാനാമൃഗഗണാകീര്ണം ശാര്ദൂലഗണസേവിതമ്
പുരുഷന്മാർ ഇല്ലാത്ത, പലവിധ കാട്ടുമൃഗങ്ങൾ നിറഞ്ഞ, കടുവകളുടെ കൂട്ടം വസിക്കുന്ന കഷ്ടമായ കാട്ടിലേക്ക് ഞാൻ പോകും.