രോമപാദമുവാചേദം സഹാമാത്യഃ പുരോഹിതഃ ഉപായോ നിരപായോഽയമസ്മാഭിരഭിചിന്തിതഃ ॥൧-൧൦-
രോമപാദൻ, തന്റെ മന്ത്രിമാരോടും പുരോഹിതനോടും കൂടി പറഞ്ഞു: 'നാം ഒരു സുരക്ഷിതവും തെറ്റില്ലാത്തതുമായ മാർഗം ആലോചിച്ചിട്ടുണ്ട്.'
ഋഷ്യശൃങ്ഗോ വനചരസ്തപഃസ്വാധ്യായസംയുതഃ അനഭിജ്ഞസ്തു നാരീണാം വിഷയാണാം സുഖസ്യ ച ॥൧-൧൦-
വനത്തിൽ വസിക്കുകയും, തപസ്സിലും വേദപഠനത്തിലും ലീനനാവുകയും ചെയ്യുന്ന ഋശ്യശൃംഗൻ സ്ത്രീകളെയും ലോകസുഖങ്ങളെയും കുറിച്ച് ഒന്നും അറിയുന്നില്ല.
ഇന്ദ്രിയാര്ഥൈരഭിമതൈര്നരചിത്തപ്രമാഥിഭിഃ പുരമാനായയിഷ്യാമഃ ക്ഷിപ്രം ചാധ്യവസീയതാമ് ॥൧-൧൦-
മനുഷ്യരുടെ മനസ്സിനെ ആകർഷിക്കുന്ന ഇന്ദ്രിയസുഖങ്ങളിലൂടെ, അവനെ വേഗത്തിൽ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരാം; ഇതാണ് നമുക്ക് തീരുമാനിക്കേണ്ടത്.
ഗണികാസ്തത്ര ഗച്ഛന്തു രൂപവത്യഃ സ്വലങ്കൃതാഃ പ്രലോഭ്യ വിവിധോപായൈരാനേഷ്യന്തീഹ സത്കൃതാഃ ॥൧-൧൦-
അലങ്കാരങ്ങളാൽ ശോഭയുള്ള മനോഹരമായ വേശ്യകൾ അവിടെ പോകട്ടെ;色色മായ വഴികൾ ഉപയോഗിച്ച് അവൻറെ മനസ്സിനെ ആകർഷിച്ച് ആദരവോടെ അവരെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരും.
ശ്രുത്വാ തഥേതി രാജാ ച പ്രത്യുവാച പുരോഹിതമ് പുരോഹിതോ മന്ത്രിണശ്ച തഥാ ചക്രുശ്ച തേ തഥാ ॥൧-൧൦-
അത് കേട്ട രാജാവ് പുരോഹിതനോട് 'അങ്ങനെ തന്നെയാകട്ടെ' എന്നു പറഞ്ഞു. പുരോഹിതനും മന്ത്രിമാരും അതുപോലെ തന്നെ ചെയ്തു.
വാരമുഖ്യാസ്തു തച്ഛ്രുത്വാ വനം പ്രവിവിശുര്മഹത് ആശ്രമസ്യാവിദൂരേഽസ്മിന് യത്നം കുര്വന്തി ദര്ശനേ ॥൧-൧൦-
അത് കേട്ട പ്രധാന വേശ്യകൾ ആ വലിയ കാടിലേക്ക് കയറി; ആശ്രമത്തിന് അടുത്ത് അവൻറെ ദർശനം നേടാൻ അവർ ശ്രമിച്ചു.
ഋഷേഃ പുത്രസ്യ ധീരസ്യ നിത്യമാശ്രമവാസിനഃ പിതുഃ സ നിത്യസന്തുഷ്ടോ നാതിചക്രാമ ചാശ്രമാത് ॥൧-൧൦-
ആ ഋഷിയുടെ ധൈര്യശാലിയായ മകൻ എല്ലായ്പോഴും ആശ്രമത്തിൽ താമസിച്ചു, പിതാവിനോടു സന്തോഷത്തോടെ, ആശ്രമത്തിൽ നിന്ന് അധികം അകലാതെ തന്നെ.
ന തേന ജന്മപ്രഭൃതി ദൃഷ്ടപൂര്വം തപസ്വിനാ സ്ത്രീ വാ പുമാന്വാ യച്ചാന്യത് സത്ത്വം നഗരരാഷ്ട്രജമ് ॥൧-൧൦-
ജനനത്തോടുകൂടി ആ തപസ്സുകാരൻ ഒരുപോഴും സ്ത്രീയെയും പുരുഷനെയും നഗരത്തിലോ രാജ്യത്തിലോ ഉള്ള മറ്റേതെങ്കിലും ജീവിയെയും കണ്ടിട്ടില്ല.
താശ്ചിത്രവേഷാഃ പ്രമദാ ഗായന്ത്യോ മധുരസ്വരമ് ഋഷിപുത്രമുപാഗമ്യ സര്വാ വചനമബ്രുവന് ॥൧-൧൦-
വിവിധ വസ്ത്രങ്ങൾ ധരിച്ച് മധുരസ്വരത്തിൽ പാടിക്കൊണ്ട് ആ സ്ത്രീകൾ ഋഷിപുത്രനോടു സമീപിച്ചു, എല്ലാവരും ചേർന്ന് അവനോട് സംസാരിച്ചു.
കസ്ത്വം കിം വര്തസേ ബ്രഹ്മഞ്ജ്ഞാതുമിച്ഛാമഹേ വയമ് ഏകസ്ത്വം വിജനേ ഘോരേ വനേ ചരസി ശംസ നഃ ॥൧-൧൦-
നീ ആരാണ്, ബ്രാഹ്മണാ? ഇവിടെ എന്താണ് ചെയ്യുന്നത്? ഞങ്ങൾ അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. നീ ഈ ഭയങ്കരമായ ശൂന്യവനത്തിൽ ഒറ്റയ്ക്ക് സഞ്ചരിക്കുന്നു—നമ്മോട് പറയൂ.
അദൃഷ്ടരൂപാസ്താസ്തേന കാമ്യരൂപാ വനേ സ്ത്രിയഃ ഹാര്ദാത്തസ്യ മതിര്ജാതാ ആഖ്യാതും പിതരം സ്വകമ് ॥൧-൧൦-
വനത്തിൽ മുമ്പ് കണ്ടിട്ടില്ലാത്ത ആകർഷകമായ രൂപങ്ങളുള്ള സ്ത്രീകളെ കണ്ടപ്പോൾ അവന്റെ ഹൃദയം ഉണർന്നു, അവൻ തന്റെ പിതാവിനെക്കുറിച്ച് അവർക്കു പറയാൻ തീരുമാനിച്ചു.
പിതാ വിഭാണ്ഡകോഽസ്മാകം തസ്യാഹം സുത ഔരസഃ ഋഷ്യശൃങ്ഗ ഇതി ഖ്യാതം നാമ കര്മ ച മേ ഭുവി ॥൧-൧൦-
നമ്മുടെ അച്ഛൻ വിഭാണ്ഡകൻ ആണ്; ഞാൻ അവന്റെ സ്വന്തം മകനാണ്. എന്റെ പേര്, പ്രവർത്തികൾ എല്ലാം ലോകത്ത് ഋശ്യശൃംഗൻ എന്നറിയപ്പെടുന്നു.
ഇഹാശ്രമപദോഽസ്മാകം സമീപേ ശുഭദര്ശനാഃ കരിഷ്യേ വോഽത്ര പൂജാം വൈ സര്വേഷാം വിധിപൂര്വകമ് ॥൧-൧൦-
നമ്മുടെ ആശ്രമം ഇവിടെ അടുത്താണ്, മനോഹരികളേ. ഞാൻ ഇവിടെ തന്നെ നിങ്ങൾക്കു വേണ്ട എല്ലാ ആദരവും ആചാരപ്രകാരം നടത്താം.
ഋഷിപുത്രവചഃ ശ്രുത്വാ സര്വാസാം മതിരാസ വൈ തദാശ്രമപദം ദ്രഷ്ടും ജഗ്മുഃ സര്വാസ്തതോഽങ്ഗനാഃ ॥൧-൧൦-
ഋഷിപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ എല്ലാ സ്ത്രീകളും ആ ആശ്രമം കാണാൻ തീരുമാനിച്ചു; അതിനാൽ അവരൊക്കെയും അവിടെ പോയി.
ഗതാനാം തു തതഃ പൂജാമൃഷിപുത്രശ്ചകാര ഹ ഇദമര്ഘ്യമിദം പാദ്യമിദം മൂലം ഫലം ച നഃ ॥൧-൧൦-
അവർ എത്തിയപ്പോൾ, ഋഷിപുത്രൻ ആദരവോടെ പറഞ്ഞു: 'ഇവയാണ് അർഘ്യം, ഇവയാണ് പാദ്യം, ഇവയാണ് ഞങ്ങളുടെ കായ്കറികളും പഴങ്ങളും.'
പ്രതിഗൃഹ്യ തു താം പൂജാം സര്വാ ഏവ സമുത്സുകാഃ ഋഷേര്ഭീതാശ്ച ശീഘ്രം തു ഗമനായ മതിം ദധുഃ ॥൧-൧൦-
ആ ആദരം സ്വീകരിച്ചപ്പോൾ, സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും ആകാംക്ഷയോടെ, ഋഷിയെ ഭയന്ന്, ഉടൻ തിരിച്ചു പോകാൻ തീരുമാനിച്ചു.
അസ്മാകമപി മുഖ്യാനി ഫലാനീമാനി ഹേ ദ്വിജ ഗൃഹാണ വിപ്ര ഭദ്രം തേ ഭക്ഷയസ്വ ച മാ ചിരമ് ॥൧-൧൦-
ബ്രാഹ്മണാ, ഇതാ ഞങ്ങളുടെ ഏറ്റവും നല്ല പഴങ്ങൾ; ദയവായി സ്വീകരിക്കൂ, മഹാനേ, വൈകാതെ കഴിക്കൂ.
തതസ്താസ്തം സമാലിങ്ഗ്യ സര്വാ ഹര്ഷസമന്വിതാഃ മോദകാന് പ്രദദുസ്തസ്മൈ ഭക്ഷ്യാംശ്ച വിവിധാഞ്ഛുഭാന് ॥൧-൧൦-
അതിനുശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാവരും അവനെ അണച്ചു പിടിച്ചു, അവനു മധുരപലഹാരങ്ങളും പലവിധ രുചികരമായ ഭക്ഷണങ്ങളും നൽകി.
താനി ചാസ്വാദ്യ തേജസ്വീ ഫലാനീതി സ്മ മന്യതേ അനാസ്വാദിതപൂര്വാണി വനേ നിത്യനിവാസിനാമ് ॥൧-൧൦-
അവയെ രുചിച്ചപ്പോൾ, ആ പ്രകാശമുള്ളവൻ അവയെ പഴങ്ങൾ എന്ന് കരുതി; കാട്ടിൽ സ്ഥിരമായി താമസിച്ചിരുന്ന അവൻ അത്തരം ഭക്ഷണം മുമ്പ് ഒരിക്കലും രുചിച്ചിട്ടില്ലായിരുന്നു.
ആപൃച്ഛ്യ ച തദാ വിപ്രം വ്രതചര്യാം നിവേദ്യ ച ഗച്ഛന്തി സ്മാപദേശാത്താ ഭീതാസ്തസ്യ പിതുഃ സ്ത്രിയഃ ॥൧-൧൦-
അപ്പോൾ, വ്രതം അറിയിച്ച്, ഋഷിപുത്രനോട് വിടപറഞ്ഞ്, അവന്റെ അച്ഛനെ ഭയന്ന്, സ്ത്രീകൾ അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു.
ഗതാസു താസു സര്വാസു കാശ്യപസ്യാത്മജോ ദ്വിജഃ അസ്വസ്ഥഹൃദയശ്ചാസീദ് ദുഃഖാച്ച പരിവര്തതേ ॥൧-൧൦-
അവരെല്ലാം പോയ ശേഷം, കശ്യപന്റെ പുത്രനായ ആ ബ്രാഹ്മണൻ മനസ്സിൽ അസ്വസ്ഥനായി, ദുഃഖത്തിൽ അലഞ്ഞു നടന്നു.
തതോഽപരേദ്യുസ്തം ദേശമാജഗാമ സ വീര്യവാന് വിഭാണ്ഡകസുതഃ ശ്രീമാന് മനസാചിന്തയന്മുഹുഃ ॥൧-൧൦-
അടുത്ത ദിവസം, വീരനായ വിഭാണ്ഡകന്റെ പുത്രൻ, ഭംഗിയോടെ ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി. അവൻ മനസ്സിൽ വീണ്ടും വീണ്ടും ആലോചിച്ചു.
മനോജ്ഞാ യത്ര താ ദൃഷ്ടാ വാരമുഖ്യാഃ സ്വലങ്കൃതാഃ ദൃഷ്ട്വൈവ ച തതോ വിപ്രമായാന്തം ഹൃഷ്ടമാനസാഃ ॥൧-൧൦-
അവിടെ, മനോഹരവും അലങ്കാരങ്ങളാൽ ഭസുരവുമായ പ്രധാന സ്ത്രീകളെ അവൻ കണ്ടു. ആ മഹർഷിയെ സമീപിക്കുന്നതറിഞ്ഞ് അവരുടെ ഹൃദയം സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
ഉപസൃത്യ തതഃ സര്വാസ്താസ്തമൂചുരിദം വചഃ ഏഹ്യാശ്രമപദം സൌമ്യ അസ്മാകമിതി ചാബ്രുവന് ॥൧-൧൦-
അവിടെത്തന്നെ, ആ സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും അടുത്ത് വന്ന് പറഞ്ഞു: 'സൗമ്യ, ഞങ്ങളുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് വരൂ,' എന്നിങ്ങനെ അവർ ക്ഷണിച്ചു.
ചിത്രാണ്യത്ര ബഹൂനി സ്യുര്മൂലാനി ച ഫലാനി ച തത്രാപ്യേഷ വിശേഷേണ വിധിര്ഹി ഭവിതാ ധ്രുവമ് ॥൧-൧൦-
ഇവിടെ അനേകം മനോഹരമായ കിഴങ്ങുകളും പഴങ്ങളും ഉണ്ട്. ഇവിടെ നിന്നാൽ, നിനക്കു പ്രത്യേകമായ ഭാഗ്യം ലഭിക്കും എന്നത് ഉറപ്പാണ്.
ശ്രുത്വാ തു വചനം താസാം സര്വാസാം ഹൃദയങ്ഗമമ് ഗമനായ മതിം ചക്രേ തം ച നിന്യുസ്തദാ സ്ത്രിയഃ ॥൧-൧൦-
അവരുടെ ഹൃദയത്തിൽ നിന്നുള്ള വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ പോകാൻ മനസ്സുറപ്പിച്ചു. പിന്നെ ആ സ്ത്രീകൾ അവനെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോയി.
തത്ര ചാനീയമാനേ തു വിപ്രേ തസ്മിന് മഹാത്മനി വവര്ഷ സഹസാ ദേവോ ജഗത് പ്രഹ്ലാദയംസ്തദാ ॥൧-൧൦-
അവൻ അവിടെ കൊണ്ടുപോകപ്പെടുമ്പോൾ, ആ മഹാത്മാവിനെ കണ്ടു ദേവന്മാർ അപ്രത്യക്ഷമായി മഴ പെയ്യിച്ചു, ലോകം ആനന്ദത്തോടെ നിറഞ്ഞു.
വര്ഷേണൈവാഗതം വിപ്രം താപസം സ നരാധിപഃ പ്രത്യുദ്ഗമ്യ മുനിം പ്രഹ്വഃ ശിരസാ ച മഹീം ഗതഃ ॥൧-൧൦-
ആ മഴയോടൊപ്പം ആ തപസ്സുകാരൻ എത്തിയപ്പോൾ, രാജാവ് മഹർഷിയെ വരവേറ്റു, തല ഭൂമിയിൽ തൊട്ടു വിനയത്തോടെ നമസ്കരിച്ചു.
അര്ഘ്യം ച പ്രദദൌ തസ്മൈ ന്യായതഃ സുസമാഹിതഃ വവ്രേ പ്രസാദം വിപ്രേന്ദ്രാന്മാ വിപ്രം മന്യുരാവിശേത് ॥൧-൧൦-
അവനോടു യുക്തമായ ആദരവോടെ അർഘ്യം നൽകി, മഹർഷിയുടെ ദയ ലഭിക്കണമെന്നു രാജാവ് ഹൃദയപൂർവ്വം അപേക്ഷിച്ചു; കോപം മഹർഷിയിലേക്കു വരാതിരിക്കട്ടെ എന്നു പ്രാർത്ഥിച്ചു.
അന്തഃപുരം പ്രവേശ്യാസ്മൈ കന്യാം ദത്ത്വാ യഥാവിധി ശാന്താം ശാന്തേന മനസാ രാജാ ഹര്ഷമവാപ സഃ ॥൧-൧൦-
അവനെ അന്തഃപുരത്തിൽ പ്രവേശിപ്പിച്ച്, ആചാരമനുസരിച്ച് തന്റെ മകൾ ശാന്തയെ സമാധാനമുള്ള മനസ്സോടെ നൽകി; രാജാവിന് അതിലൂടെ വലിയ സന്തോഷം ലഭിച്ചു.