ഭര്താരം നാനുവര്തേത സാ ച പാപഗതിര്ഭവേത്। ഭര്തുഃ ശുശ്രൂഷയാ നാരീ ലഭതേ സ്വര്ഗമുത്തമമ്
ഭർത്താവിനെ അനുഗമിക്കാത്ത സ്ത്രീ ദുർഭാഗ്യത്തിലാവും; ഭർത്താവിനെ സേവിക്കുന്ന സ്ത്രീക്ക് ഉത്തമസ്വർഗം ലഭിക്കും.
അപി യാ നിര്നമസ്കാരാ നിവൃത്താ ദേവപൂജനാത്। ശുശ്രൂഷാമേവ കുര്വീത ഭര്തുഃ പ്രിയഹിതേ രതാ
ദേവതകളെ നമസ്കരിക്കാതെയോ പൂജ ചെയ്യാതെയോ ഇരുന്നാലും, ഭർത്താവിന്റെ ഇഷ്ടത്തിനും ക്ഷേമത്തിനും വേണ്ടി സേവനം ചെയ്യുന്നതാണ് നല്ലത്.
ഏഷ ധര്മഃ സ്ത്രിയാ നിത്യോ വേദേ ലോകേ ശ്രുതഃ സ്മൃതഃ। അഗ്നികാര്യേഷു ച സദാ സുമനോഭിശ്ച ദേവതാഃ
സ്ത്രീയുടെ ഈ ധർമ്മമാണ് നിത്യമായത്, വേദങ്ങളിലും ലോകത്തും പ്രസിദ്ധമാണ്; അഗ്നികാര്യങ്ങളിലും സദാ മനസ്സുതുറന്നവരായവർ ദേവതകളെ ആരാധിക്കുന്നു.
പൂജ്യാസ്തേ മത്കൃതേ ദേവി ബ്രാഹ്മണാശ്ചൈവ സത്കൃതാഃ। ഏവം കാലം പ്രതീക്ഷസ്വ മമാഗമനകാംക്ഷിണീ
ദേവിയെ, എന്റെ പേരിൽ ദേവതകളെയും ബ്രാഹ്മണന്മാരെയും ആദരിക്കുകയും പൂജിക്കുകയും ചെയ്യണം; അങ്ങനെ എന്റെ വരവിനായി കാത്തിരിക്കുക.
നിയതാ നിയതാഹാരാ ഭര്തൃശുശ്രൂഷണേ രതാ। പ്രാപ്സ്യസേ പരമം കാമം മയി പര്യാഗതേ സതി
നിശ്ചയതയോടെ, നിയന്ത്രിതമായ ഭക്ഷണവും ഭർത്താവിന്റെ സേവനത്തിൽ താല്പര്യവുമുള്ളവളായി നീ ഇരിക്കണം; ഞാൻ തിരികെ വന്നാൽ നിന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആഗ്രഹം നിനക്ക് ലഭിക്കും.
യദി ധര്മഭൃതാം ശ്രേഷ്ഠോ ധാരയിഷ്യതി ജീവിതമ്। ഏവമുക്താ തു രാമേണ ബാഷ്പപര്യാകുലേക്ഷണാ
ധർമ്മപരരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠനായവൻ ജീവൻ നിലനിർത്തുമെങ്കിൽ— ഇങ്ങനെ രാമൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അവളുടെ കണ്ണുകൾ കണ്ണീരാൽ നിറഞ്ഞു.
കൌസല്യാ പുത്രശോകാര്താ രാമം വചനമബ്രവീത്। ഗമനേ സുകൃതാം ബുദ്ധിം ന തേ ശക്നോമി പുത്രക
കൌസല്യ, മകനായ രാമനെ കാണാതെ ദുഃഖത്തിൽ ആകുലയായ് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ മനസ്സ് നിന്റെ യാത്രയെ അംഗീകരിക്കാൻ കഴിയുന്നില്ല, മകനേ.'
വിനിവര്തയിതും വീര നൂനം കാലോ ദുരത്യയഃ। ഗച്ഛ പുത്ര ത്വമേകാഗ്രോ ഭദ്രം തേഽസ്തു സദാ വിഭോ
വീരാ, ഈ കാലം മാറ്റാൻ കഴിയാത്തതാണെന്ന് ഞാൻ മനസ്സിലാക്കുന്നു; നീ പോകൂ, മകനേ, മനസ്സിൽ ഉറച്ചതോടെ. ദൈവം നിന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
പുനസ്ത്വയി നിവൃത്തേ തു ഭവിഷ്യാമി ഗതക്ലമാ। പ്രത്യാഗതേ മഹാഭാഗേ കൃതാര്ഥേ ചരിതവ്രതേ। പിതുരാനൃണ്യതാം പ്രാപ്തേ സ്വപിഷ്യേ പരമം സുഖമ്
നീ തിരിച്ചു വരുമ്പോൾ എനിക്ക് ഈ ക്ഷീണം മാറും; മഹാഭാഗനേ, നീ വ്രതം പൂർത്തിയാക്കി, ലക്ഷ്യം കൈവരിച്ച്, അച്ഛന്റെ കടം തീർത്തു തിരിച്ചു വരുമ്പോൾ ഞാൻ പരമാനന്ദത്തോടെ ഉറങ്ങും.
കൃതാന്തസ്യ ഗതിഃ പുത്ര ദുര്വിഭാവ്യാ സദാ ഭുവി। യസ്ത്വാം സംചോദയതി മേ വച ആവിധ്യ രാഘവ
മകനേ, മരണത്തിന്റെ വഴി ഈ ലോകത്ത് എപ്പോഴും മനസ്സിലാക്കാൻ ബുദ്ധിമുട്ടാണ്; നിന്നെ എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയുന്നവരുടെ വാക്കുകൾ കേൾക്കണം, രാഘവ.
ഗച്ഛേദാനീം മഹാബാഹോ ക്ഷേമേണ പുനരാഗതഃ। നന്ദയിഷ്യസി മാം പുത്ര സാമ്നാ ശ്ലക്ഷ്ണേന ചാരുണാ
ഇപ്പോൾ നീ പോകൂ, മഹാബാഹുവേ, സുരക്ഷിതമായി തിരിച്ചു വരിക; മകനേ, നീ സ്നേഹപൂർവ്വം മൃദുലമായ വാക്കുകളാൽ എന്നെ സന്തോഷിപ്പിക്കും.
അപീദാനീം സ കാലഃ സ്യാദ് വനാത് പ്രത്യാഗതം പുനഃ। യത് ത്വാം പുത്രക പശ്യേയം ജടാവല്കലധാരിണമ്
ഇപ്പോഴാണ് ആ സമയമാകുന്നത്, നീ കാടിൽ നിന്ന് തിരിച്ചു വരും; അപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നെ, മകനേ, ജടയും വല്കലവും ധരിച്ചവനായി കാണാൻ കഴിയുമോ എന്ന് ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തഥാ ഹി രാമം വനവാസനിശ്ചിതം ദദര്ശ ദേവീ പരമേണ ചേതസാ। ഉവാച രാമം ശുഭലക്ഷണം വചോ ബഭൂവ ച സ്വസ്ത്യയനാഭികാംക്ഷിണീ
അങ്ങനെ, കാടിൽ പോകാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ നിൽക്കുന്ന രാമനെ ദേവി കൌസല്യ ദർശിച്ചു; നല്ല ലക്ഷണങ്ങളുള്ള രാമനോട് ആശംസാപൂർവ്വം വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു, അവളുടെ മനസ്സിൽ രാമന്റെ ക്ഷേമം മാത്രം ആഗ്രഹിച്ചു.
thumb|പഞ്ചവിംശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ പഞ്ചവിംശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ഇപ്പൊഴാണ് ഇരുപത്തിയഞ്ചാം സര്ഗം തുടങ്ങുന്നത്; കേൾക്കൂ.
സാ വിനീയ തമായാസമുപസ്പൃശ്യ ജലം ശുചി। ചകാര മാതാ രാമസ്യ മങ്ഗലാനി മനസ്വിനീ
ആ അമ്മ, ദുഃഖം മാറ്റി, ശുദ്ധജലം സ്പർശിച്ച്, മനസ്സിൽ ആശ്വാസം പ്രാപിച്ച്, രാമന്റെ ക്ഷേമത്തിനായി മംഗളകർമങ്ങൾ ചെയ്തു.
ന ശക്യസേ വാരയിതും ഗച്ഛേദാനീം രഘൂത്തമ। ശീഘ്രം ച വിനിവര്തസ്വ വര്തസ്വ ച സതാം ക്രമേ
നിന്നെ തടയാൻ കഴിയില്ല, രഘുവംശത്തിലെ ശ്രേഷ്ഠനേ; നീ പോകൂ, വേഗത്തിൽ തിരിച്ചു വരികയും സത്പുരുഷന്മാരുടെ മാർഗത്തിൽ നിലകൊള്ളുകയും ചെയ്യണം.
യം പാലയസി ധര്മം ത്വം പ്രീത്യാ ച നിയമേന ച। സ വൈ രാഘവശാര്ദൂല ധര്മസ്ത്വാമഭിരക്ഷതു
നീ സ്നേഹത്തോടെയും ആചാരത്തോടെയും പാലിക്കുന്ന ധർമ്മം, രാഘവശാർദൂലനേ, ആ ധർമ്മം നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
യേഭ്യഃ പ്രണമസേ പുത്ര ദേവേഷ്വായതനേഷു ച। തേ ച ത്വാമഭിരക്ഷന്തു വനേ സഹ മഹര്ഷിഭിഃ
നീ ദേവന്മാരോടും ക്ഷേത്രങ്ങളിലുമുള്ളവരോടും നമസ്കരിക്കുന്നവരൊക്കെയും, മകനേ, അവർ മഹർഷിമാരോടൊപ്പം കാട്ടിൽ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
യാനി ദത്താനി തേഽസ്ത്രാണി വിശ്വാമിത്രേണ ധീമതാ। താനി ത്വാമഭിരക്ഷന്തു ഗുണൈഃ സമുദിതം സദാ
ധീരനായ വിശ്വാമിത്രൻ നിന്നെ നൽകിയ ആയുധങ്ങൾ, സദാ ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
പിതൃശുശ്രൂഷയാ പുത്ര മാതൃശുശ്രൂഷയാ തഥാ। സത്യേന ച മഹാബാഹോ ചിരം ജീവാഭിരക്ഷിതഃ
അച്ഛനോടും അമ്മയോടും സേവനത്താലും സത്യത്താലും, മഹാബാഹുവേ, നീ ദീർഘകാലം ജീവിച്ച് സംരക്ഷിക്കപ്പെടട്ടെ.
സമിത്കുശപവിത്രാണി വേദ്യശ്ചായതനാനി ച। സ്ഥണ്ഡിലാനി ച വിപ്രാണാം ശൈലാ വൃക്ഷാഃ ക്ഷുപാ ഹ്രദാഃ। പതങ്ഗാഃ പന്നഗാഃ സിംഹാസ്ത്വാം രക്ഷന്തു നരോത്തമ
യാഗങ്ങൾ, ദർഭ, പവിത്രം, ആലയങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണരുടെ സ്തണ്ഡിലങ്ങൾ, പർവതങ്ങൾ, മരങ്ങൾ, ചെടികൾ, തടാകങ്ങൾ, പക്ഷികൾ, പാമ്പുകൾ, സിംഹങ്ങൾ—നരശ്രേഷ്ഠനേ, ഇവയൊക്കെയും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
സ്വസ്തി സാധ്യാശ്ച വിശ്വേ ച മരുതശ്ച മഹര്ഷിഭിഃ। സ്വസ്തി ധാതാ വിധാതാ ച സ്വസ്തി പൂഷാ ഭഗോഽര്യമാ
സാധ്യന്മാരും വിശ്വദേവന്മാരും മരുതുകളും മഹർഷിമാരോടൊപ്പം, ധാതാവും വിധാതാവും പൂഷനും ഭാഗവും അര്യാമനും നിന്നെ അനുഗ്രഹിക്കട്ടെ.
ലോകപാലാശ്ച തേ സര്വേ വാസവപ്രമുഖാസ്തഥാ। ഋതവഃ ഷട് ച തേ സര്വേ മാസാഃ സംവത്സരാഃ ക്ഷപാഃ
ലോകപാലന്മാർ, ഇന്ദ്രൻ മുഖ്യനായവരും, ആറു ঋതുക്കളും മാസങ്ങളും സംവത്സരങ്ങളും രാത്രികളും നിന്നെ സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
ദിനാനി ച മുഹൂര്താശ്ച സ്വസ്തി കുര്വന്തു തേ സദാ। ശ്രുതിഃ സ്മൃതിശ്ച ധര്മശ്ച പാതു ത്വാം പുത്ര സര്വതഃ
ദിവസങ്ങളും മുഹൂർത്തങ്ങളും എല്ലായ്പ്പോഴും നിനക്ക് മംഗളം വരുത്തട്ടെ; വേദം, സ്മൃതി, ധർമ്മം—ഇവയൊക്കെയും മകനേ, നിന്നെ എല്ലാടത്തും സംരക്ഷിക്കട്ടെ.
സ്കന്ദശ്ച ഭഗവാന് ദേവഃ സോമശ്ച സബൃഹസ്പതിഃ। സപ്തര്ഷയോ നാരദശ്ച തേ ത്വാം രക്ഷന്തു സര്വതഃ
ദൈവമായ സ്കന്ദനും സോമനും ബൃഹസ്പതിയും ഏഴു മഹർഷിമാരും നാരദനും നിന്നെ എല്ലാ ദിശകളിലും കാത്തിരിക്കുക.
തേ ചാപി സര്വതഃ സിദ്ധാ ദിശശ്ച സദിഗീശ്വരാഃ। സ്തുതാ മയാ വനേ തസ്മിന് പാന്തു ത്വാം പുത്ര നിത്യശഃ
എല്ലാ ദിക്കുകളിലും ഉള്ള സിദ്ധന്മാരും ദിശാപാലകരും ഞാൻ അരണ്യത്തിൽ സ്തുതിച്ച ദേവന്മാരും, എന്റെ മകനേ, നിന്നെ എല്ലായ്പ്പോഴും കാത്തിരിക്കുക.
ശൈലാഃ സര്വേ സമുദ്രാശ്ച രാജാ വരുണ ഏവ ച। ദ്യൌരന്തരിക്ഷം പൃഥിവീ വായുശ്ച സചരാചരഃ
എല്ലാ പർവ്വതങ്ങളും സമുദ്രങ്ങളും രാജാവായ വരുണനും ആകാശവും അന്തരീക്ഷവും ഭൂമിയും കാറ്റും, ചലിക്കുന്നതും അചലമായതുമായ എല്ലാം നിന്നെ കാത്തിരിക്കുക.
നക്ഷത്രാണി ച സര്വാണി ഗ്രഹാശ്ച സഹ ദൈവതൈഃ। അഹോരാത്രേ തഥാ സംധ്യേ പാന്തു ത്വാം വനമാശ്രിതമ്
എല്ലാ നക്ഷത്രങ്ങളും ഗ്രഹങ്ങളും അവയുടെ ദേവതകളും, പകലും രാത്രിയും സന്ധ്യകളും, നീ അരണ്യത്തിൽ കഴിയുമ്പോൾ നിന്നെ കാത്തിരിക്കുക.
ഋതവശ്ചാപി ഷട് ചാന്യേ മാസാഃ സംവത്സരാസ്തഥാ। കലാശ്ച കാഷ്ഠാശ്ച തഥാ തവ ശര്മ ദിശന്തു തേ
ആറ് ঋതുക്കളും മാസങ്ങളും വർഷങ്ങളും കാലത്തിന്റെ വിഭജനങ്ങളും നിമിഷങ്ങളും നിന്നെ സന്തോഷത്തിലും ക്ഷേമത്തിലും നയിക്കട്ടെ.
മഹാവനേഽപി ചരതോ മുനിവേഷസ്യ ധീമതഃ। തഥാ ദേവാശ്ച ദൈത്യാശ്ച ഭവന്തു സുഖദാഃ സദാ
നീ മഹാവനത്തിൽ മുനിവേഷം ധരിച്ച് സത്യബുദ്ധിയോടെ സഞ്ചരിക്കുമ്പോഴും, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും എന്നും നിന്നെ സന്തോഷവാനാക്കട്ടെ.