സുയജ്ഞം വാമദേവം ച ജാബാലിമഥ കാശ്യപമ് । പുരോഹിതം വശിഷ്ഠം ച യേ ചാപ്യന്യേ ദ്വിജോത്തമാഃ ॥൧-൮-
സുയജ്ഞൻ, വാമദേവൻ, ജാബാലി, കാശ്യപൻ, പുരോഹിതനായ വശിഷ്ഠൻ, മറ്റു പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്നിവരെയും അവൻ കൊണ്ടുവന്നു.
താന് പൂജയിത്വാ ധര്മാത്മാ രാജാ ദശരഥസ്തദാ । ഇദം ധര്മാര്ഥസഹിതം ശ്ലക്ഷ്ണം വചനമബ്രവീത് ॥൧-൮-
അവരെ ആദരിച്ച്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ദശരഥൻ രാജാവ്, അവരോട് ധർമ്മവും ഉദ്ദേശ്യവും നിറഞ്ഞ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
തദഹം യഷ്ടുമിച്ഛാമി ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന കര്മണാ । കഥം പ്രാപ്സ്യാമ്യഹം കാമം ബുദ്ധിരത്രവിചിന്ത്യതാമ് ॥൧-൮-
'അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി യാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എങ്ങനെ ഞാൻ എന്റെ ആഗ്രഹം നേടാം? നിങ്ങൾ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കണം.'
തതഃ സാധ്വിതി തദ്വാക്യം ബ്രാഹ്മണാഃ പ്രത്യപൂജയന് । വസിഷ്ഠപ്രമുഖാഃ സര്വേ പാര്ഥിവസ്യ മുഖേരിതമ് ॥൧-൮-
അപ്പോൾ വശിഷ്ഠൻ മുന്നിൽ നിന്നു എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ പ്രശംസിച്ചു: 'നന്നായി പറഞ്ഞു!'
ഊചുശ്ച പരമപ്രീതാഃ സര്വേ ദശരഥം വചഃ । സമ്ഭാരാഃ സമ്ഭ്രിയന്താം തേ തുരഗശ്ച വിമുച്യതാമ് ॥൧-൮-
എല്ലാവരും അതീവ സന്തോഷത്തോടെ ദശരഥനോട് പറഞ്ഞു: 'യാഗസാമഗ്രികൾ ഒരുക്കട്ടെ, കുതിരയും വിട്ടയക്കട്ടെ.'
സരയ്വാശ്ചോത്തരേ തീരേ യജ്ഞഭൂമിര്വിധീയതാമ് । സര്വഥാ പ്രാപ്സ്യസേ പുത്രാനഭിപ്രേതാംശ്ച പാര്ഥിവ ॥൧-൮-
'സരയൂയുടെ വടക്കേ കരയിൽ യാഗഭൂമി ഒരുക്കണം. രാജാവേ, നിങ്ങൾക്ക് ആഗ്രഹിച്ച മക്കൾ നിർബന്ധമായി ലഭിക്കും.'
യസ്യ തേ ധാര്മികീ ബുദ്ധിരിയം പുത്രാര്ഥമാഗതാ । തതസ്തുഷ്ടോഽഭവദ് രാജാ ശ്രുത്വൈതദ് ദ്വിജഭാഷിതമ് ॥൧-൮-
'മകനായി ഈ ധാർമ്മികമായ മനസ്സാക്ഷി നിങ്ങൾക്കുണ്ടായതുകൊണ്ട്,' ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു രാജാവ് സന്തോഷിച്ചു.
അമാത്യാനബ്രവീദ് രാജാ ഹര്ഷവ്യാകുലലോചനഃ । സമ്ഭാരാഃ സമ്ഭ്രിയന്താം മേ ഗുരൂണാം വചനാദിഹ ॥൧-൮-
സന്തോഷത്തിലും ആവേശത്തിലും കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞ രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഗുരുമാരുടെ നിർദേശപ്രകാരം എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും ഇവിടെ ചെയ്യണം.'
സമര്ഥാധിഷ്ഠിതശ്ചാശ്വഃ സോപാധ്യായോ വിമുച്യതാമ് । സരയ്വാശ്ചോത്തരേ തീരേ യജ്ഞഭൂമിര്വിധീയതാമ് ॥൧-൮-
ശക്തരായവർ കാവലിൽ കുതിരയും അതിന്റെ ഉപാധ്യായനും വിട്ടുവിടണം. ശരയൂവിന്റെ വടക്കേ കരയിൽ യാഗഭൂമി ഒരുക്കണം.
ശാന്തയശ്ചാപി വര്ധന്താം യഥാകല്പം യഥാവിധി । ശക്യഃ പ്രാപ്തുമയം യജ്ഞഃ സര്വേണാപി മഹീക്ഷിതാ ॥൧-൮-
ശാന്തികർമ്മങ്ങളും ആചാരപ്രകാരം, വിധിപ്രകാരം നടത്തണം. ഈ യാഗം കഴിവുള്ള രാജാവിന് സാധ്യമാണ്.
നാപരാധോ ഭവേത് കഷ്ടോ യദ്യസ്മിന് ക്രതുസത്തമേ । ച്ഛിദ്രം ഹി മൃഗയന്തേ സ്മ വിദ്വാംസോ ബ്രഹ്മരാക്ഷസാഃ ॥൧-൮-
ഈ ഉത്തമമായ യാഗത്തിൽ വലിയ തെറ്റ് ഒന്നും സംഭവിക്കരുത്, കാരണം പണ്ഡിതരായ ബ്രഹ്മരാക്ഷസുകൾ എല്ലായിടത്തും പിഴവുകൾ അന്വേഷിക്കാറുണ്ട്.
വിധിഹീനസ്യ യജ്ഞസ്യ സദ്യഃ കര്താ വിനശ്യതി । തദ്യഥാ വിധിപൂര്വം മേ ക്രതുരേഷ സമാപ്യതേ ॥൧-൮-
വിധിപ്രകാരം ചെയ്യാത്ത യാഗം ചെയ്താൽ ഉടൻ തന്നെ അതിന്റെ കര്ത്താവ് നശിക്കും. അതുകൊണ്ട് എന്റെ ഈ യാഗം എല്ലാ നിയമങ്ങൾക്കനുസരിച്ച് പൂർത്തിയാക്കണം.
തഥാ വിധാനം ക്രിയതാം സമര്ഥാഃ സാധനേഷ്വിതി । തഥേതി ചാബ്രുവന് സര്വേ മംത്രിണഃ പ്രതിപൂജിതാഃ ॥൧-൮-
'അവസാനങ്ങൾക്കായി യോഗ്യരായവർ ഒരുക്കങ്ങൾ നടത്തണം,' രാജാവ് പറഞ്ഞു. ആദരിക്കപ്പെട്ട മന്ത്രിമാർ എല്ലാവരും 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്നു മറുപടി പറഞ്ഞു.
പാര്ഥിവേന്ദ്രസ്യ തദ് വാക്യം യഥാപൂര്വം നിശമ്യ തേ । തഥാ ദ്വിജാസ്തേ ധര്മജ്ഞാ വര്ധയന്തോ നൃപോത്തമമ് ॥൧-൮-
പൂർവ്വം പോലെ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, ധർമ്മത്തിൽ നിപുണരായ ആ ദ്വിജന്മാർ രാജാവിനെ ഉത്സാഹപ്പെടുത്തി.
അനുജ്ഞാതാസ്തതഃ സര്വേ പുനര്ജഗ്മുര്യഥാഗതമ് । വിസര്ജയിത്വാ താന് വിപ്രാന് സചിവാനിദമബ്രവീത് ॥൧-൮-
അനുവാദം ലഭിച്ച ശേഷം എല്ലാവരും വന്നപോലെ തിരിച്ചു പോയി. ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിട്ടയച്ച ശേഷം രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഋത്വിഗ്ഭിരുപസംദിഷ്ടോ യഥാവത് ക്രതുരാപ്യതാമ് । ഇത്യുക്ത്വാ നൃപശാര്ദൂലഃ സചിവാന് സമുപസ്ഥിതാന് ॥൧-൮-
'യജ്ഞം, യജ്ഞികന്മാർ നിർദേശിച്ചപോലെ തന്നെ നടത്തണം,' എന്നു രാജാധിരാജൻ കൂടെയുള്ള മന്ത്രിമാരോട് പറഞ്ഞു.
വിസര്ജയിത്വാ സ്വം വേശ്മ പ്രവിവേശ മഹാമതിഃ । തതഃ സ ഗത്വാ താഃ പത്നീര്നരേന്ദ്രോ ഹൃദയംഗമാഃ ॥൧-൮-
അവരെ വിട്ടയച്ച ശേഷം, ബുദ്ധിമാൻ രാജാവ് തന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു. പിന്നെ, ഹൃദയത്തിൽ പ്രിയപ്പെട്ട ഭാര്യകളുടെ അടുക്കൽ രാജാവ് പോയി.
ഉവാച ദീക്ഷാം വിശത യക്ഷ്യേഽഹം സുതകാരണാത് । താസാം തേനാതികാന്തേന വചനേന സുവര്ചസാമ് । മുഖപദ്മാന്യശോഭന്ത പദ്മാനീവ ഹിമാത്യയേ ॥൧-൮-
'നിങ്ങൾ ദീക്ഷയെടുക്കൂ; മകനുവേണ്ടി ഞാൻ യാഗം നടത്തും,' എന്നു പറഞ്ഞു. അത്രയും മനോഹരമായ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ആ ഭാര്യമാരുടെ മുഖങ്ങൾ ശിശിരം കഴിഞ്ഞു വിരിയുന്ന താമരപൂക്കളെപ്പോലെ പ്രകാശിച്ചു.
thumb|നവമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ നവമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ ഒമ്പതാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
ഏതച്ഛ്രുത്വാ രഹഃ സൂതോ രാജാനമിദമബ്രവീത് । ശ്രൂയതാം തത് പുരാവൃത്തം പുരാണേ ച മയാ ശ്രുതമ് ॥൧-൯-
ഇത് ഒറ്റയ്ക്ക് കേട്ടശേഷം, സാരഥി രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു: 'പഴയകാലത്ത് നടന്നതെന്താണെന്നു ഞാൻ പുരാണങ്ങളിൽ നിന്ന് കേട്ടതുപോലെ നിങ്ങൾക്ക് പറയാം.'
ഋത്വിഗ്ഭിരുപദിഷ്ടോഽയം പുരാവൃത്തോ മയാ ശ്രുതഃ । സനത്കുമാരോ ഭഗവാന് പൂര്വം കഥിതവാന് കഥാമ് ॥൧-൯-
'യജ്ഞികന്മാർ പറഞ്ഞതുപോലെയും, ഞാൻ മുമ്പ് കേട്ടതുപോലെയും ഈ കഥയാണിത്. ഭഗവാൻ സനത്കുമാരൻ ഒരിക്കൽ ഈ കഥ പറഞ്ഞിരുന്നു.'
ഋഷീണാം സംനിധൌ രാജംസ്തവ പുത്രാഗമം പ്രതി । കാശ്യപസ്യ ച പുത്രോഽസ്തി വിഭാണ്ഡക ഇതി ശ്രുതഃ ॥൧-൯-
'മഹർഷിമാരുടെ സന്നിധിയിൽ, രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ പുത്രപ്രാപ്തിയെക്കുറിച്ച് പറഞ്ഞപ്പോൾ, കാശ്യപന്റെ ഒരു മകൻ ഉണ്ട് എന്ന് പറഞ്ഞു; അവനെ വിഭാണ്ഡകൻ എന്നു വിളിക്കുന്നു.'
ഋശ്യശൃങ്ഗ ഇതി ഖ്യാതസ്തസ്യ പുത്രോ ഭവിഷ്യതി । സ വനേ നിത്യസംവൃദ്ധോ മുനിര്വനചരഃ സദാ ॥൧-൯-
'അവന്റെ മകൻ ഋശ്യശൃംഗൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടും. അവൻ എപ്പോഴും കാടിൽ വളർന്ന്, സദാ കാട്ടിൽ തന്നെ താമസിക്കുന്ന ഒരു മുനിയായി ജീവിക്കും.'
നാന്യം ജാനാതി വിപ്രേന്ദ്രോ നിത്യം പിത്രനുവര്തനാത് । ദ്വൈവിധ്യം ബ്രഹ്മചര്യസ്യ ഭവിഷ്യതി മഹാത്മനഃ ॥൧-൯-
'ആ ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠൻ പിതാവിനെ മാത്രം പിന്തുടർന്ന്, മറ്റാരെയും അറിയില്ല. ആ മഹാത്മാവിന് ബ്രഹ്മചര്യത്തിൽ ഇരട്ടമാർഗ്ഗം പാലിക്കേണ്ടി വരും.'
ലോകേഷു പ്രഥിതം രാജന് വിപ്രൈശ്ച കഥിതം സദാ । തസ്യൈവം വര്തമാനസ്യ കാലഃ സമഭിവര്തത ॥൧-൯-
'ഇത് ലോകത്ത് എല്ലാവർക്കും അറിയപ്പെടുന്നതാണ്, ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്നും പറയുന്നതുമാണ്. ഇപ്രകാരം ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ, അവനു വേണ്ടി വിധിയുടെ സമയം എത്തിയിരുന്നു.'
അഗ്നിം ശുശ്രൂഷമാണസ്യ പിതരം ച യശസ്വിനമ് । ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു രോമപാദഃ പ്രതാപവാന് ॥൧-൯-
അഗ്നിയെയും മഹത്വമുള്ള തന്റെ പിതാവിനെയും ഭക്തിയോടെ സേവിച്ചുകൊണ്ടിരുന്ന ആ സമയത്താണ് ശക്തനായ രോമപാദന് പ്രശസ്തനായത്.
അങ്ഗേഷു പ്രഥിതോ രാജാ ഭവിഷ്യതി മഹാബലഃ । തസ്യ വ്യതിക്രമാദ് രാജ്ഞോ ഭവിഷ്യതി സുദാരുണാ ॥൧-൯-
അങ്ങ ദേശവാസികളിൽ പ്രശസ്തനും മഹാബലശാലിയുമായ രാജാവ് ഉദിക്കും; പക്ഷേ ആ രാജാവിന്റെ ഒരു തെറ്റിനാൽ അത്യന്തം ഭയങ്കരമായ ഒരു ദുരന്തം സംഭവിക്കും.
ബ്രാഹ്മണാഞ്ഛ്രുതസംവൃദ്ധാന് സമാനീയ പ്രവക്ഷ്യതി വ । ഭവന്തഃ ശ്രുതകര്മാണോ ലോകചാരിത്രവേദിനഃ ॥൧-൯-
അവൻ വേദപഠനത്തിൽ നിപുണരായ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വിളിച്ചു പറയും: 'നിങ്ങൾ ശാസ്ത്രാചാരങ്ങളിലും ലോകചര്യയിലും പരിചയമുള്ളവരാണ്.'
സമാദിശന്തു നിയമം പ്രായശ്ചിത്തം യഥാ ഭവേത് । ഇത്യുക്താസ്തേ തതോ രാജ്ഞാ സര്വേ ബ്രാഹ്മണസത്തമാഃ ॥൧-൯-
'എന്താണ് വേണ്ടിയുള്ള ആചാരവും പ്രായശ്ചിത്തവും ചെയ്യേണ്ടത് എന്ന് എനിക്ക് നിർദ്ദേശിക്കൂ.' രാജാവ് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ ബ്രാഹ്മണ പ്രഭുക്കൾ എല്ലാവരും മറുപടി പറഞ്ഞു.
വക്ഷ്യന്തി തേ മഹീപാലം ബ്രാഹ്മണാ വേദപാരഗാഃ । വിഭാണ്ഡകസുതം രാജന് സര്വോപായൈരിഹാനയ ॥൧-൯-
വേദപാരായണരായ ആ ബ്രാഹ്മണന്മാർ രാജാവിനോട് പറയും: 'രാജാവേ, എല്ലാ മാർഗ്ഗങ്ങളും ഉപയോഗിച്ച് വിപണ്ഡകന്റെ മകനെ ഇവിടെ കൊണ്ടുവരിക.'