കിമിദം ഭാഷസേ രാജന് വാക്യം ഗരരുജോപമമ്। ആനായയിതുമക്ലിഷ്ടം പുത്രം രാമമിഹാര്ഹസി
രാജാവേ, നീ വിഷമുള്ള അമ്പുപോലെയുള്ള ഈ വാക്കുകള് എന്തിന് സംസാരിക്കുന്നു? നീ വൈകാതെ എന്റെ മകന് രാമനെ ഇവിടെ വിളിക്കേണ്ടതാണല്ലോ.
സ്ഥാപ്യ രാജ്യേ മമ സുതം കൃത്വാ രാമം വനേചരമ്। നിഃസപത്നാം ച മാം കൃത്വാ കൃതകൃത്യോ ഭവിഷ്യസി
എന്റെ മകനെ രാജസിംഹാസനത്തില് ഇരുത്തി, രാമനെ കാടിലേക്ക് അയച്ചു, എനിക്ക് എതിരാളികളൊന്നുമില്ലാത്തവളാക്കി, അപ്പോഴാണ് നീ നിന്റെ കര്ത്തവ്യം പൂര്ത്തിയാക്കുന്നത്.
സ തുന്ന ഇവ തീക്ഷ്ണേന പ്രതോദേന ഹയോത്തമഃ। രാജാ പ്രചോദിതോഽഭീക്ഷ്ണം കൈകേയ്യാ വാക്യമബ്രവീത്
ശക്തിയുള്ള കുതിരയെ മൂര്ച്ഛയുള്ള ചവിട്ടുകൊണ്ട് പലതവണ ഉണര്ത്തുന്നതുപോലെ, കൈകേയിയുടെ വാക്കുകള് ആവര്ത്തിച്ച് കേട്ട രാജാവ് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ധര്മബന്ധേന ബദ്ധോഽസ്മി നഷ്ടാ ച മമ ചേതനാ। ജ്യേഷ്ഠം പുത്രം പ്രിയം രാമം ദ്രഷ്ടുമിച്ഛാമി ധാര്മികമ്
ധര്മ്മത്തിന്റെ ബന്ധനത്തില് കെട്ടപ്പെട്ടിരിക്കുന്നതുകൊണ്ട് എന്റെ മനസ്സ് അസ്തവ്യസ്തമാണ്; എനിക്ക് എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട ജ്യേഷ്ഠപുത്രന് രാമനെ, ധര്മ്മനിഷ്ഠനായ അവനെ കാണണം.
തതഃ പ്രഭാതാം രജനീമുദിതേ ച ദിവാകരേ। പുണ്യേ നക്ഷത്രയോഗേ ച മുഹൂര്തേ ച സമാഗതേ
അതിനുശേഷം, പുണ്യമായ രാത്രി കഴിഞ്ഞു, സൂര്യന് ഉദിച്ചപ്പോഴും, നക്ഷത്രങ്ങള് അനുകൂലമായിരിക്കുകയും, ഉത്തമ മുഹൂര്ത്തം എത്തുകയും ചെയ്തു.
വസിഷ്ഠോ ഗുണസമ്പന്നഃ ശിഷ്യൈഃ പരിവൃതസ്തഥാ। ഉപഗൃഹ്യാശു സമ്ഭാരാന് പ്രവിവേശ പുരോത്തമമ്
ഗുണസമ്പന്നനായ വസിഷ്ഠന് തന്റെ ശിഷ്യന്മാരുമായി ചേര്ന്ന്, ആവശ്യമുള്ള സാധനങ്ങള് വേഗത്തില് ഒരുക്കി, അത്യുത്തമമായ നഗരത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
സിക്തസമ്മാര്ജിതപഥാം പതാകോത്തമഭൂഷിതാമ്। സംഹൃഷ്ടമനുജോപേതാം സമൃദ്ധവിപണാപണാമ്
അവന് വെള്ളം തളിച്ച് വൃത്തിയാക്കിയ വഴികളും, മനോഹരമായ പതാകകള് അലങ്കരിച്ച നഗരവും, സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞ ആളുകളും, സമൃദ്ധമായ കടകളും വിപണികളും ഉള്ള നഗരത്തിലേക്ക് കടന്നു入り.
മഹോത്സവസമായുക്താം രാഘവാര്ഥേ സമുത്സുകാമ്। ചന്ദനാഗുരുധൂപൈശ്ച സര്വതഃ പരിധൂമിതാമ്
നഗരം മഹോത്സവത്തിന് ഒരുക്കങ്ങള് നടത്തി, രാഘവന്റെ കാര്യം കൊണ്ട് ഉത്സുകതയോടെ, ചന്ദനവും അഗുരുവും ധൂപവും എല്ലായിടത്തും പരന്ന സുഗന്ധം നിറഞ്ഞിരുന്നതായിരുന്നു.
താം പുരീം സമതിക്രമ്യ പുരംദരപുരോപമാമ്। ദദര്ശാന്തഃപുരം ശ്രീമാന് നാനാധ്വജഗണായുതമ്
ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തോട് തുല്യമായ ആ നഗരത്തിലൂടെ കടന്നുപോയ വസിഷ്ഠന്, പലവിധ പതാകകള് അലങ്കരിച്ച അന്തഃപുരം കണ്ടു.
പൌരജാനപദാകീര്ണം ബ്രാഹ്മണൈരുപശോഭിതമ്। യഷ്ടിമദ്ഭിഃ സുസമ്പൂര്ണം സദശ്വൈഃ പരമാര്ചിതൈഃ
പൗരന്മാരും ഗ്രാമവാസികളും നിറഞ്ഞ, ദണ്ഡം പിടിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാര് അലങ്കരിച്ച, ഉത്തമ കുതിരകള് നിറഞ്ഞ, വളരെ ആദരിക്കപ്പെട്ട അന്തഃപുരം അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
തദന്തഃപുരമാസാദ്യ വ്യതിചക്രാമ തം ജനമ്। വസിഷ്ഠഃ പരമപ്രീതഃ പരമര്ഷിഭിരാവൃതഃ
ആ അന്തഃപുരത്തിലെത്തിയ വസിഷ്ഠന്, പരമസന്തോഷത്തോടെ, മഹർഷിമാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട്, അവിടെ കൂടിയിരുന്ന ജനത്തെ കടന്ന് നടന്നു.
സ ത്വപശ്യദ് വിനിഷ്ക്രാന്തം സുമന്ത്രം നാമ സാരഥിമ്। ദ്വാരേ മനുജസിംഹസ്യ സചിവം പ്രിയദര്ശനമ്
അവിടെ മനുഷ്യസിംഹനായ രാജാവിന്റെ വാതിലില് നിന്ന് പുറത്തുവരുന്ന, മനോഹരനായ മന്ത്രിയും പ്രശസ്തനായ സാരഥിയുമായ സുമന്ത്രനെ അവന് കണ്ടു.
തമുവാച മഹാതേജാഃ സൂതപുത്രം വിശാരദമ്। വസിഷ്ഠഃ ക്ഷിപ്രമാചക്ഷ്വ നൃപതേര്മാമിഹാഗതമ്
മഹാതേജസ്വിയായ വസിഷ്ഠന് ആ നിപുണനായ സാരഥിപുത്രനോടു പറഞ്ഞു: 'വേഗം രാജാവിനോട് ഞാന് ഇവിടെ എത്തിയതായി അറിയിക്കൂ'.
ഇമേ ഗങ്ഗോദകഘടാഃ സാഗരേഭ്യശ്ച കാഞ്ചനാഃ। ഔദുമ്ബരം ഭദ്രപീഠമഭിഷേകാര്ഥമാഹൃതമ്
'ഇവിടെ ഗംഗാജലമുള്ള കലശങ്ങളും, സമുദ്രത്തില് നിന്നുള്ള പൊന്കലശങ്ങളും, ഉഡുമ്പരമരത്തില് നിന്നെടുത്ത ഭദ്രപീഠവും അഭിഷേകത്തിന് ഒരുക്കിയിട്ടുണ്ട്'.
സര്വബീജാനി ഗന്ധാശ്ച രത്നാനി വിവിധാനി ച। ക്ഷൌദ്രം ദധി ഘൃതം ലാജാ ദര്ഭാഃ സുമനസഃ പയഃ
'എല്ലാ വിധത്തിലുള്ള വിത്തുകളും സുഗന്ധവസ്തുക്കളും വിവിധ രത്നങ്ങളും, തേനും തൈരും നെയ്യും ലാജകളും ദര്ഭയും പൂക്കളും പാല് എന്നിവയും ഇവിടെ ഉണ്ട്'.
അഷ്ടൌ ച കന്യാ രുചിരാ മത്തശ്ച വരവാരണഃ। ചതുരശ്വോ രഥഃ ശ്രീമാന് നിസ്ത്രിംശോ ധനുരുത്തമമ്
'എട്ട് മനോഹരമായ കന്യാകള്, ഉന്നതമായ ഒരു മദോന്മത്താനായ ആന, നാലു കുതിരകളോടുകൂടിയ മനോഹരമായ രഥം, ഒരു വാള്, ഉത്തമമായ ഒരു വില്ല് ഇവയും ഉണ്ട്'.
വാഹനം നരസംയുക്തം ഛത്രം ച ശശിസംനിഭമ്। ശ്വേതേ ച വാലവ്യജനേ ഭൃങ്ഗാരം ച ഹിരണ്മയമ്
മനുഷ്യർ ചുറ്റിയിരിക്കുന്ന ഒരു വാഹനവും, ചന്ദ്രനെപ്പോലെയുള്ള ഒരു കുടയും, വെളുത്ത ചാമരികളും, പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള ഒരു തളിക്കുള്ള പാത്രവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഹേമദാമപിനദ്ധശ്ച കകുദ്മാന് പാണ്ഡുരോ വൃഷഃ। കേസരീ ച ചതുര്ദംഷ്ട്രോ ഹരിശ്രേഷ്ഠോ മഹാബലഃ
പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കെട്ടുകൾ അണിഞ്ഞ, കൂമ്പാരമുള്ള, വെളുത്ത നിറമുള്ള ഒരു കാളയും, നാലു പല്ലുകളുള്ള, വാനരങ്ങളിൽ ശ്രേഷ്ഠനും വലിയ ശക്തിയുള്ള ഒരു സിംഹവും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
സിംഹാസനം വ്യാഘ്രതനുഃ സമിധശ്ച ഹുതാശനഃ। സര്വേ വാദിത്രസങ്ഘാശ്ച വേശ്യാശ്ചാലംകൃതാഃ സ്ത്രിയഃ
ഒരു സിംഹാസനം, പുലിയുടെ ചർമ്മം, യാഗത്തിനുള്ള ഇന്ധനം, ഹോമത്തിനുള്ള അഗ്നി, വിവിധ വാദ്യങ്ങൾ, അലങ്കാരങ്ങൾ ധരിച്ച സ്ത്രീകൾ — ഇവയും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ആചാര്യാ ബ്രാഹ്മണാ ഗാവഃ പുണ്യാശ്ച മൃഗപക്ഷിണഃ। പൌരജാനപദശ്രേഷ്ഠാ നൈഗമാശ്ച ഗണൈഃ സഹ
ആചാര്യന്മാർ, ബ്രാഹ്മണർ, വിശുദ്ധമായ പശുക്കൾ, ശുഭമായ മൃഗങ്ങളും പക്ഷികളും, നഗരത്തിലും ഗ്രാമത്തിലും പ്രമുഖരായ ജനങ്ങളും, കൂട്ടമായി വന്ന വ്യാപാരികളും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഏതേ ചാന്യേ ച ബഹവഃ പ്രീയമാണാഃ പ്രിയംവദാഃ। അഭിഷേകായ രാമസ്യ സഹ തിഷ്ഠന്തി പാര്ഥിവൈഃ
ഇവരും മറ്റു അനേകരും സന്തോഷത്തോടെ സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് രാജാക്കന്മാരോടൊപ്പം രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി ഒന്നിച്ചു നിന്നു.
ത്വരയസ്വ മഹാരാജം യഥാ സമുദിതേഽഹനി। പുഷ്യേ നക്ഷത്രയോഗേ ച രാമോ രാജ്യമവാപ്നുയാത്
നല്ല നാൾ എത്തുമ്പോഴും, പുഷ്യ നക്ഷത്രം കൂടുമ്പോഴും രാമൻ രാജ്യം നേടാൻ കഴിയുന്ന വിധം, നീ വേഗത്തിൽ മഹാരാജാവിനെ സമീപിക്കണം.
ഇതി തസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ സൂതപുത്രോ മഹാബലഃ। സ്തുവന് നൃപതിശാര്ദൂലം പ്രവിവേശ നിവേശനമ്
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട സാരഥിയുടെ മകൻ, വലിയ ശക്തിയുള്ളവൻ, രാജാവിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനെ പ്രശംസിച്ചുകൊണ്ട് അകത്തേക്ക് പ്രവേശിച്ചു.
തം തു പൂര്വോദിതം വൃദ്ധം ദ്വാരസ്ഥാ രാജസമ്മതാഃ। ന ശേകുരഭിസംരോദ്ധും രാജ്ഞഃ പ്രിയചികീര്ഷവഃ
മുൻപേ പറഞ്ഞ വൃദ്ധനെ, രാജാവിനെ സന്തോഷിപ്പിക്കാൻ ആഗ്രഹിച്ചിരുന്ന വാതിൽക്കൽ നിന്നിരുന്ന രാജസമ്മതരായ സേവകർ തടയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
സ സമീപസ്ഥിതോ രാജ്ഞസ്താമവസ്ഥാമജജ്ഞിവാന്। വാഗ്ഭിഃ പരമതുഷ്ടാഭിരഭിഷ്ടോതും പ്രചക്രമേ
അവൻ രാജാവിന്റെ അടുത്ത് നിന്ന് അവന്റെ അവസ്ഥ മനസ്സിലാക്കി, ഏറ്റവും സന്തോഷകരമായ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് അവനെ പ്രശംസിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തതഃ സൂതോ യഥാപൂര്വം പാര്ഥിവസ്യ നിവേശനേ। സുമന്ത്രഃ പ്രാഞ്ജലിര്ഭൂത്വാ തുഷ്ടാവ ജഗതീപതിമ്
പിന്നീട്, മുമ്പുപോലെ, രാജാവിന്റെ അരമനയിൽ, സുമന്ത്രൻ കയ്യുകൂപ്പി ഭൂമിയുടെ അധിപതിയെ സ്തുതിച്ചു.
യഥാ നന്ദതി തേജസ്വീ സാഗരോ ഭാസ്കരോദയേ। പ്രീതഃ പ്രീതേന മനസാ തഥാ നന്ദയ നസ്തതഃ
സൂര്യൻ ഉദിക്കുമ്പോൾ സമുദ്രം എങ്ങനെ ആനന്ദിക്കുന്നു, അതുപോലെ സന്തോഷമുള്ള മനസ്സോടെ നീ ഞങ്ങളെ ആനന്ദിപ്പിക്കണം.
ഇന്ദ്രമസ്യാം തു വേലായാമഭിതുഷ്ടാവ മാതലിഃ। സോഽജയദ് ദാനവാന് സര്വാംസ്തഥാ ത്വാം ബോധയാമ്യഹമ്
ഇപ്പോഴത്തെ ഈ സമയത്ത്, മാതലി ഇന്ദ്രനെ സ്തുതിച്ചു, അങ്ങനെ അവൻ എല്ലാ അസുരന്മാരെയും ജയിച്ചു; അതുപോലെ ഞാൻ നിന്നെ ഉണർത്തുന്നു.
വേദാഃ സഹാങ്ഗാ വിദ്യാശ്ച യഥാ ഹ്യാത്മഭുവം പ്രഭുമ്। ബ്രഹ്മാണം ബോധയന്ത്യദ്യ തഥാ ത്വാം ബോധയാമ്യഹമ്
വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും വിദ്യകളും എങ്ങനെ സ്വയം ജനിച്ച ബ്രഹ്മാവിനെ ഉണർത്തുന്നു, അതുപോലെ ഞാൻ ഇന്നെന്ത് നിന്നെ ഉണർത്തുന്നു.
ആദിത്യഃ സഹ ചന്ദ്രേണ യഥാ ഭൂതധരാം ശുഭാമ്। ബോധയത്യദ്യ പൃഥിവീം തഥാ ത്വാം ബോധയാമ്യഹമ്
സൂര്യനും ചന്ദ്രനും ചേർന്ന് എങ്ങനെ ഈ മനോഹരമായ ഭൂമിയെ ഉണർത്തുന്നു, അതുപോലെ ഞാൻ നിന്നെ ഉണർത്തുന്നു.