കോശസംഗ്രഹണേ യുക്താ ബലസ്യ ച പരിഗ്രഹേ । അഹിതം ചാപി പുരുഷം ന ഹിംസ്യുരവിദൂഷകമ് ॥൧-൭-
ധനം ശേഖരിക്കാനും, സൈന്യം നിയന്ത്രിക്കാനും അവർക്ക് കഴിവ് ഉണ്ടായിരുന്നു. ശത്രുവായാലും, കുറ്റമില്ലാത്തവരെ അവർ ഒരിക്കലും ദോഷം ചെയ്യില്ലായിരുന്നു.
വീരാശ്ച നിയതോത്സാഹാ രാജശാസ്ത്രമനുഷ്ഠിതാഃ। ശുചീനാം രക്ഷിതാരശ്ച നിത്യം വിഷയവാസിനാമ് ॥൧-൭-
ശൂരന്മാരും എപ്പോഴും ഉത്സാഹമുള്ളവരുമായ അവർ, രാജനിയമം കർശനമായി പാലിച്ചു, രാജ്യത്തിലെ സത്യവാന്മാരായ ജനങ്ങളെ എപ്പോഴും സംരക്ഷിച്ചു.
ബ്രഹ്മക്ഷത്രമഹിംസന്തസ്തേ കോശം സമപൂരയന് । സുതീക്ഷ്ണദണ്ഡാഃ സമ്പ്രേക്ഷ്യ പുരുഷസ്യ ബലാബലമ് ॥൧-൭-
ബ്രാഹ്മണരെയും ക്ഷത്രിയരെയും ഉപദ്രവിക്കാതിരുന്നതിലൂടെ അവർ ധനശേഖരം നടത്തി. ഒരാളുടെ ശക്തിയും ദൗർബല്യവും നോക്കി കർശനമായ ശിക്ഷ നൽകി.
ശുചീനാമേകബുദ്ധീനാം സര്വേഷാം സമ്പ്രജാനതാമ് । നാസീത്പുരേ വാ രാഷ്ട്രേ വാ മൃഷാവാദീ നരഃ ക്വചിത് ॥൧-൭-
ശുദ്ധമായ മനസ്സും ഏകാഗ്രതയും ഉള്ളവരായ അവർ എല്ലാവരും വിവേകശാലികളായിരുന്നു. നഗരത്തിലും രാജ്യത്തിലും എവിടെയും അസത്യവാദി ആരുമുണ്ടായിരുന്നില്ല.
ക്വചിന്ന ദുഷ്ടസ്തത്രാസീത് പരദാരരതിര്നരഃ । പ്രശാന്തം സര്വമേവാസീദ് രാഷ്ട്രം പുരവരം ച തത് ॥൧-൭-
അവിടെ എവിടെയും ദുഷ്ടനും, മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയെ മോഹിക്കുന്നവനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല. ആ രാജ്യം മുഴുവൻ നഗരവും സമാധാനപൂർവ്വമായിരുന്നു.
സുവാസസഃ സുവേശാശ്ച തേ ച സര്വേ ശുചിവ്രതാഃ । ഹിതാര്ഥാശ്ച നരേന്ദ്രസ്യ ജാഗ്രതോ നയചക്ഷുഷാ ॥൧-൭-
അവർ എല്ലാവരും ശുദ്ധവസ്ത്രം ധരിച്ചവരും, സുന്ദരമായി അണിഞ്ഞവരുമായിരുന്നു. വ്രതശുദ്ധിയും പാലിച്ചു, രാജാവിന്റെ ക്ഷേമം ഉറപ്പാക്കാൻ ജാഗ്രതയോടെ പ്രവർത്തിച്ചു.
ഗുരോര്ഗുണഗൃഹീതാശ്ച പ്രഖ്യാതാശ്ച പരാക്രമൈഃ । വിദേശേഷ്വപി വിജ്ഞാതാഃ സര്വതോ ബുദ്ധിനിശ്ചയാഃ ॥൧-൭-
അവർ ഗുരുവിന്റെ ഗുണങ്ങൾ ഏറ്റെടുത്തു, വീര്യത്തിൽ പ്രശസ്തരായി, വിദേശങ്ങളിലും അറിയപ്പെട്ടവരായി, എല്ലായിടത്തും ഉറച്ച ബുദ്ധിയുള്ളവരായിരുന്നു.
അഭിതോ ഗുണവന്തശ്ച ന ചാസന് ഗുണവര്ജിതാഃ । സന്ധിവിഗ്രഹതത്വജ്ഞാഃ പ്രകൃത്യാ സമ്പദാന്വിതാഃ ॥൧-൭-
അവർക്കെല്ലാവർക്കും നല്ല ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ടായിരുന്നു, ഗുണരഹിതൻ ആരുമില്ല. സന്ധിയും കലഹവും സംബന്ധിച്ച കാര്യങ്ങളിൽ വിദഗ്ധരും, സ്വഭാവത്തിൽ സമ്പന്നരുമായിരുന്നു.
മംത്രസംവരണേ ശക്താഃ ശക്താഃ സൂക്ഷ്മാസു ബുദ്ധിഷു । നീതിശാസ്ത്രവിശേഷജ്ഞാഃ സതതം പ്രിയവാദിനഃ ॥൧-൭-
രഹസ്യങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കാനും, സൂക്ഷ്മമായ ചിന്തകളിൽ കഴിവ് കാണിക്കാനും അവർക്ക് സാധിച്ചു. നയശാസ്ത്രത്തിൽ പ്രത്യേക പരിജ്ഞാനവും, എപ്പോഴും സ്നേഹപൂർവ്വം സംസാരിക്കുന്നവരും ആയിരുന്നു.
ഈദൃശൈസ്തൈരമാത്യൈശ്ച രാജാ ദശരഥോഽനഘഃ । ഉപപന്നോ ഗുണോപേതൈരന്വശാസദ് വസുന്ധരാമ് ॥൧-൭-
ഇങ്ങനെയുള്ള നല്ല ഗുണങ്ങളുള്ള മന്ത്രിമാരെ കൂടെ വെച്ച ദശരഥൻ രാജാവ്, പാപമില്ലാതെ, ഭൂമി ഭരിച്ചു.
അവേക്ഷ്യമാണശ്ചാരേണ പ്രജാ ധര്മേണ രക്ഷയന് । പ്രജാനാം പാലനം കുര്വന്നധര്മം പരിവര്ജയന് ॥൧-൭-
സ്വജനങ്ങളെ രഹസ്യമായി നിരീക്ഷിച്ച്, ധർമ്മപഥത്തിൽ അവരെ സംരക്ഷിച്ച്, ദശരഥൻ രാജാവ് ജനങ്ങളെ ഭരിച്ചപ്പോൾ എപ്പോഴും അധർമ്മം വിട്ടുനിന്നു.
വിശ്രുതസ്ത്രിഷു ലോകേഷു വദാന്യഃ സത്യസംഗരഃ । സ തത്ര പുരുഷവ്യാഘ്രഃ ശശാസ പൃഥിവീമിമാമ് ॥൧-൭-
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനായ, വാക്കിൽ ദാനശീലനും സത്യനിഷ്ഠനുമായ ആ പുരുഷസിംഹൻ അവിടെ ഭൂമിയെ ഭരിച്ചു.
നാധ്യഗച്ഛദ്വിശിഷ്ടം വാ തുല്യം വാ ശത്രുമാത്മനഃ । മിത്രവാന്നതസാമന്തഃ പ്രതാപഹതകണ്ടകഃ । സ ശശാസ ജഗദ് രാജാ ദിവി ദേവപതിര്യഥാ ॥൧-൭-
തനിക്കു തുല്യനായോ അതിലധികമായോ ശത്രുവിനെ ദശരഥൻ കണ്ടില്ല; സുഹൃത്തുക്കളോട് സൗഹൃദവും കീഴടങ്ങിയവരോട് ആദരവും കാണിച്ച്, ശത്രുക്കളെ ശക്തിയാൽ കീഴടക്കി, ആ രാജാവ് ലോകം ഭരിച്ചു, സ്വർഗത്തിൽ ദേവേന്ദ്രൻ ഭരിക്കുന്നതുപോലെ.
തൈര്മന്ത്രിഭിര്മന്ത്രഹിതൈ നിവിഷ്ടൈ- ::ര്വൃതോഽനുരക്തൈഃ കുശലൈഃ സമര്ഥൈഃ । സ പാര്ഥിവോ ദീപ്തിമവാപ യുക്ത- ::സ്തേജോമയൈര്ഗോഭിരിവോദിതോഽര്കഃ ॥൧-൭-
അവൻ വിശ്വസ്തരായ, പ്രിയപ്പെട്ട, കഴിവുള്ള, ഉത്തമരായ മന്ത്രിമാരാൽ ചുറ്റപ്പെട്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, ആ രാജാവ് മഹത്തായ തേജസ്സു നേടി, പ്രകാശമുള്ള കിരണങ്ങളോടെ ഉദയിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ.
thumb|അഷ്ടമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ അഷ്ടമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ഇപ്പോൾ എട്ടാം സർഗ്ഗം ആരംഭിക്കുന്നു; കേൾക്കൂ. മഹതായ വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിലെ എട്ടാം സർഗ്ഗം ഇതാണ്.
തസ്യ ചൈവം പ്രഭാവസ്യ ധര്മജ്ഞസ്യ മഹാത്മനഃ । സുതാര്ഥം തപ്യമാനസ്യ നാസീദ് വംശകരഃ സുതഃ ॥൧-൮-
അവനിൽ ഇങ്ങനെ ശക്തിയും ധർമ്മബോധവും മഹാത്മത്വവും ഉണ്ടായിരുന്നെങ്കിലും, മകനായി തപസ്സു ചെയ്തിട്ടും, വംശം തുടരാൻ ഒരു മകനും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
ചിന്തയാനസ്യ തസ്യൈവം ബുദ്ധിരാസീന്മഹാത്മനഃ । സുതാര്ഥം വാജിമേധേന കിമര്ഥം ന യജാമ്യഹമ് ॥൧-൮-
അങ്ങനെ ആ മഹാത്മാവിന് ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, 'മകനായി അശ്വമേധയാഗം നടത്താതിരിക്കേണ്ടത് എന്തിന്?' എന്നൊരു ചിന്ത മനസ്സിൽ ഉദിച്ചു.
സ നിശ്ചിതാം മതിം കൃത്വാ യഷ്ടവ്യമിതി ബുദ്ധിമാന് । മന്ത്രിഭിഃ സഹ ധര്മാത്മാ സര്വൈരേവ കൃതാത്മഭിഃ ॥൧-൮-
യാഗം നടത്തണമെന്ന് ഉറപ്പിച്ച മനസ്സോടെ, ആ ധർമ്മാത്മാവും ബുദ്ധിമാനുമായ രാജാവ് എല്ലാ യോഗ്യരായ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ആ തീരുമാനം എടുത്തു.
തതോഽബ്രവീന്മഹാതേജാഃ സുമന്ത്രം മന്ത്രിസത്തമ । ശീഘ്രമാനയ മേ സര്വാന് ഗുരൂംസ്താന് സപുരോഹിതാന് ॥൧-൮-
അപ്പോൾ മഹാബലശാലിയായ ദശരഥൻ, ഉത്തമനായ മന്ത്രിയായ സുമന്ത്രനോട് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ എല്ലാ ഗുരുക്കന്മാരെയും പുരോഹിതന്മാരെയും വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക.'
തതഃ സുമന്ത്രസ്ത്വരിതം ഗത്വാ ത്വരിതവിക്രമഃ । സമാനയത് സ താന് സര്വാന് സമസ്താന് വേദപാരഗാന് ॥൧-൮-
ഉടൻ തന്നെ, വേഗത്തിൽ പ്രവർത്തിക്കുന്ന സുമന്ത്രൻ പോയി, വേദങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ള എല്ലാവരെയും കൂട്ടിക്കൊണ്ടുവന്നു.
സുയജ്ഞം വാമദേവം ച ജാബാലിമഥ കാശ്യപമ് । പുരോഹിതം വശിഷ്ഠം ച യേ ചാപ്യന്യേ ദ്വിജോത്തമാഃ ॥൧-൮-
സുയജ്ഞൻ, വാമദേവൻ, ജാബാലി, കാശ്യപൻ, പുരോഹിതനായ വശിഷ്ഠൻ, മറ്റു പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാർ എന്നിവരെയും അവൻ കൊണ്ടുവന്നു.
താന് പൂജയിത്വാ ധര്മാത്മാ രാജാ ദശരഥസ്തദാ । ഇദം ധര്മാര്ഥസഹിതം ശ്ലക്ഷ്ണം വചനമബ്രവീത് ॥൧-൮-
അവരെ ആദരിച്ച്, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ ദശരഥൻ രാജാവ്, അവരോട് ധർമ്മവും ഉദ്ദേശ്യവും നിറഞ്ഞ സ്നേഹപൂർവ്വമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
തദഹം യഷ്ടുമിച്ഛാമി ശാസ്ത്രദൃഷ്ടേന കര്മണാ । കഥം പ്രാപ്സ്യാമ്യഹം കാമം ബുദ്ധിരത്രവിചിന്ത്യതാമ് ॥൧-൮-
'അതുകൊണ്ട് ഞാൻ ശാസ്ത്രാനുസൃതമായി യാഗം നടത്താൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു. എങ്ങനെ ഞാൻ എന്റെ ആഗ്രഹം നേടാം? നിങ്ങൾ ഇതിനെക്കുറിച്ച് ആലോചിക്കണം.'
തതഃ സാധ്വിതി തദ്വാക്യം ബ്രാഹ്മണാഃ പ്രത്യപൂജയന് । വസിഷ്ഠപ്രമുഖാഃ സര്വേ പാര്ഥിവസ്യ മുഖേരിതമ് ॥൧-൮-
അപ്പോൾ വശിഷ്ഠൻ മുന്നിൽ നിന്നു എല്ലാ ബ്രാഹ്മണന്മാരും രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ പ്രശംസിച്ചു: 'നന്നായി പറഞ്ഞു!'
ഊചുശ്ച പരമപ്രീതാഃ സര്വേ ദശരഥം വചഃ । സമ്ഭാരാഃ സമ്ഭ്രിയന്താം തേ തുരഗശ്ച വിമുച്യതാമ് ॥൧-൮-
എല്ലാവരും അതീവ സന്തോഷത്തോടെ ദശരഥനോട് പറഞ്ഞു: 'യാഗസാമഗ്രികൾ ഒരുക്കട്ടെ, കുതിരയും വിട്ടയക്കട്ടെ.'
സരയ്വാശ്ചോത്തരേ തീരേ യജ്ഞഭൂമിര്വിധീയതാമ് । സര്വഥാ പ്രാപ്സ്യസേ പുത്രാനഭിപ്രേതാംശ്ച പാര്ഥിവ ॥൧-൮-
'സരയൂയുടെ വടക്കേ കരയിൽ യാഗഭൂമി ഒരുക്കണം. രാജാവേ, നിങ്ങൾക്ക് ആഗ്രഹിച്ച മക്കൾ നിർബന്ധമായി ലഭിക്കും.'
യസ്യ തേ ധാര്മികീ ബുദ്ധിരിയം പുത്രാര്ഥമാഗതാ । തതസ്തുഷ്ടോഽഭവദ് രാജാ ശ്രുത്വൈതദ് ദ്വിജഭാഷിതമ് ॥൧-൮-
'മകനായി ഈ ധാർമ്മികമായ മനസ്സാക്ഷി നിങ്ങൾക്കുണ്ടായതുകൊണ്ട്,' ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടു രാജാവ് സന്തോഷിച്ചു.
അമാത്യാനബ്രവീദ് രാജാ ഹര്ഷവ്യാകുലലോചനഃ । സമ്ഭാരാഃ സമ്ഭ്രിയന്താം മേ ഗുരൂണാം വചനാദിഹ ॥൧-൮-
സന്തോഷത്തിലും ആവേശത്തിലും കണ്ണുകൾ നിറഞ്ഞ രാജാവ് മന്ത്രിമാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഗുരുമാരുടെ നിർദേശപ്രകാരം എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും ഇവിടെ ചെയ്യണം.'
സമര്ഥാധിഷ്ഠിതശ്ചാശ്വഃ സോപാധ്യായോ വിമുച്യതാമ് । സരയ്വാശ്ചോത്തരേ തീരേ യജ്ഞഭൂമിര്വിധീയതാമ് ॥൧-൮-
ശക്തരായവർ കാവലിൽ കുതിരയും അതിന്റെ ഉപാധ്യായനും വിട്ടുവിടണം. ശരയൂവിന്റെ വടക്കേ കരയിൽ യാഗഭൂമി ഒരുക്കണം.
ശാന്തയശ്ചാപി വര്ധന്താം യഥാകല്പം യഥാവിധി । ശക്യഃ പ്രാപ്തുമയം യജ്ഞഃ സര്വേണാപി മഹീക്ഷിതാ ॥൧-൮-
ശാന്തികർമ്മങ്ങളും ആചാരപ്രകാരം, വിധിപ്രകാരം നടത്തണം. ഈ യാഗം കഴിവുള്ള രാജാവിന് സാധ്യമാണ്.