ഇതി ദേവീ മഹേഷ്വാസം പരിഗൃഹ്യാഭിശസ്യ ച। തതഃ പരമുവാചേദം വരദം കാമമോഹിതമ്
അങ്ങനെ രാജ്ഞി ആ മഹാബലശാലിയേ ചേർത്ത് വാഴ്ത്തി, ആഗ്രഹത്തിൽ മുങ്ങിയ വരദാനിയെ വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
സ്മര രാജന് പുരാ വൃത്തം തസ്മിന് ദേവാസുരേ രണേ। തത്ര ത്വാം ച്യാവയച്ഛത്രുസ്തവ ജീവിതമന്തരാ
രാജാവേ, ദേവാസുര യുദ്ധത്തിൽ മുമ്പ് സംഭവിച്ച കാര്യം ഓർക്കൂ; അപ്പോൾ ശത്രു നിന്റെ ജീവൻ അപകടത്തിലാക്കിയിരുന്നു.
തത്ര ചാപി മയാ ദേവ യത് ത്വം സമഭിരക്ഷിതഃ। ജാഗ്രത്യാ യതമാനായാസ്തതോ മേ പ്രദദൌ വരൌ
അപ്പോൾ, രാജാവേ, ഞാൻ ഉണർന്നിരുത്തി പരിശ്രമിച്ച് നിന്നെ രക്ഷിച്ചു; അതിന് നീ എന്നെ രണ്ടുവരം നൽകാമെന്ന് സമ്മതിച്ചു.
തൌ ദത്തൌ ച വരൌ ദേവ നിക്ഷേപൌ മൃഗയാമ്യഹമ്। തവൈവ പൃഥിവീപാല സകാശേ രഘുനന്ദന
അപ്പോൾ നീ തന്ന ആ രണ്ടു വരങ്ങൾ, ഭൂമിയുടെ രക്ഷകനേ, രഘുനന്ദനേ, ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്നിൽ നിന്ന് ആവശ്യപ്പെടുന്നു.
തത് പ്രതിശ്രുത്യ ധര്മേണ ന ചേദ് ദാസ്യസി മേ വരമ്। അദ്യൈവ ഹി പ്രഹാസ്യാമി ജീവിതം ത്വദ്വിമാനിതാ
നീ ധർമ്മപ്രകാരം വാഗ്ദാനം ചെയ്ത വരം എനിക്ക് നൽകാതെ വിട്ടാൽ, ഇന്ന് തന്നെ ഞാൻ നിന്റെ അവമാനത്തിൽ ജീവൻ ഉപേക്ഷിക്കും.
വാങ്മാത്രേണ തദാ രാജാ കൈകേയ്യാ സ്വവശേ കൃതഃ। പ്രചസ്കന്ദ വിനാശായ പാശം മൃഗ ഇവാത്മനഃ
അപ്പോൾ വാക്കുകൾകൊണ്ട് മാത്രം രാജാവ് കൈകേയിയുടെ വശമായിത്തീർന്നു; കുടുങ്ങിയ മൃഗംപോലെ സ്വന്തം നാശത്തിലേക്ക് നീങ്ങുകയായിരുന്നു.
തതഃ പരമുവാചേദം വരദം കാമമോഹിതമ്। വരൌ ദേയൌ ത്വയാ ദേവ തദാ ദത്തൌ മഹീപതേ
അപ്പോൾ അവൾ വീണ്ടും ആ രാജാവിനോട്, ആഗ്രഹത്തിലും മോഹത്തിലും ആകയാൽ അകപ്പെട്ടവനോടു പറഞ്ഞു: 'സ്വാമി, നീ എന്നോട് രണ്ടു വരങ്ങൾ നൽകിയിരുന്നു, അപ്പോൾ തന്നെ അവ നൽകാമെന്ന് വാഗ്ദാനം ചെയ്തതുമുണ്ട്.'
തൌ താവദഹമദ്യൈവ വക്ഷ്യാമി ശൃണു മേ വചഃ। അഭിഷേകസമാരമ്ഭോ രാഘവസ്യോപകല്പിതഃ
ഇന്ന് ആ രണ്ടു വരങ്ങൾ ഞാൻ പറയാനാണ് ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്; എന്റെ വാക്കുകൾ കേൾക്കൂ: രാഘവന്റെ അഭിഷേകത്തിനുള്ള ഒരുക്കങ്ങൾ എല്ലാം പൂർത്തിയായി.
അനേനൈവാഭിഷേകേണ ഭരതോ മേഽഭിഷിച്യതാമ്। യോ ദ്വിതീയോ വരോ ദേവ ദത്തഃ പ്രീതേന മേ ത്വയാ
അഭിഷേകത്തിന് ഒരുക്കിയതുപോലെയേ, ഭരതൻ തന്നെ അഭിഷേകം ചെയ്യണം; ഇതാണ് രണ്ടാമത്തെ വരം, ദൈവമേ, നീ സന്തോഷത്തോടെ എന്നോട് നൽകിയതല്ലേ.
തദാ ദേവാസുരേ യുദ്ധേ തസ്യ കാലോഽയമാഗതഃ। നവ പഞ്ച ച വര്ഷാണി ദണ്ഡകാരണ്യമാശ്രിതഃ
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും തമ്മിൽ യുദ്ധം നടന്നപ്പോൾ നീ വാഗ്ദാനം ചെയ്തതിന്റെ സമയമാണ് ഇത്; ഇനി രാമൻ പതിനൊന്ന് വർഷം ദണ്ഡകാരണ്യത്തിൽ പാർക്കണം.
ചീരാജിനധരോ ധീരോ രാമോ ഭവതു താപസഃ। ഭരതോ ഭജതാമദ്യ യൌവരാജ്യമകണ്ടകമ്
ചീരയും മയിലിൻതോലും ധരിച്ച് ധൈര്യത്തോടെ രാമൻ വനംവാസിയായിരിക്കട്ടെ; ഭരതൻ ഇന്ന് തന്നെ തടസ്സമില്ലാതെ രാജ്യം ഭരിക്കട്ടെ.
ഏഷ മേ പരമഃ കാമോ ദത്തമേവ വരം വൃണേ। അദ്യ ചൈവ ഹി പശ്യേയം പ്രയാന്തം രാഘവം വനേ
ഇതാണ് എന്റെ ഏറ്റവും വലിയ ആഗ്രഹം; നീ നൽകിയ വരം ഞാൻ ഇപ്പോൾ തിരഞ്ഞെടുക്കുന്നു. ഇന്ന് തന്നെ രാഘവൻ വനത്തിലേക്ക് പുറപ്പെടുന്നതു ഞാൻ കാണട്ടെ.
സ രാജരാജോ ഭവ സത്യസംഗരഃ കുലം ച ശീലം ച ഹി ജന്മ രക്ഷ ച। പരത്ര വാസേ ഹി വദന്ത്യനുത്തമം തപോധനാഃ സത്യവചോ ഹിതം നൃണാമ്
നീ രാജാക്കളുടെ രാജാവായി വാഗ്ദാനം പാലിക്കണം; കുടുംബവും സ്വഭാവവും ജന്മവും സംരക്ഷിക്കണം. മറ്റുള്ള ലോകത്തിൽ സത്യവാക്യം മനുഷ്യർക്കു ഏറ്റവും ഉത്തമം എന്ന് തപസ്സുകാരൻമാർ പറയുന്നു.
thumb|ദ്വാദശഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ ദ്വാദശഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ പന്ത്രണ്ടാം സര്ഗം കേൾക്കേണ്ടതാണ്.
തതഃ ശ്രുത്വാ മഹാരാജഃ കൈകേയ്യാ ദാരുണം വചഃ। ചിന്താമഭിസമാപേദേ മുഹൂര്തം പ്രതതാപ ച
അപ്പോൾ കൈകേയിയുടെ ക്രൂരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹാരാജാവ് ഒരു നിമിഷം ആലോചനയിൽ ആകി, അതികഠിനമായി വേദനിച്ചു.
കിം നു മേഽയം ദിവാസ്വപ്നശ്ചിത്തമോഹോഽപി വാ മമ। അനുഭൂതോപസര്ഗോ വാ മനസോ വാപ്യുപദ്രവഃ
ഇത് എനിക്ക് പകലിൽ കാണുന്ന സ്വപ്നമാണോ, മനസ്സിന്റെ ഭ്രമമാണോ? അല്ലെങ്കിൽ നേരിട്ട അനുഭവിച്ച ദുരിതമാണോ, മനസ്സിന്റെ അലമുറയാണോ?
ഇതി സംചിന്ത്യ തദ് രാജാ നാധ്യഗച്ഛത് തദാസുഖമ്। പ്രതിലഭ്യ തതഃ സംജ്ഞാം കൈകേയീവാക്യതാപിതഃ
ഇങ്ങനെ ആലോചിച്ച രാജാവിന് ആ സമയത്ത് ആശ്വാസം ലഭിച്ചില്ല; കൈകേയിയുടെ വാക്കുകൾ കൊണ്ട് വേദനിച്ചു, ബോധം തിരിച്ചുപിടിച്ചു.
വ്യഥിതോ വിക്ലവശ്ചൈവ വ്യാഘ്രീം ദൃഷ്ട്വാ യഥാ മൃഗഃ। അസംവൃതായാമാസീനോ ജഗത്യാം ദീര്ഘമുച്ഛ്വസന്
വ്യാകുലനും ഭ്രമിതനുമായ രാജാവ്, പുലിയെ കണ്ട മാൻപോലെ, നിലത്ത് തുറന്നിരുന്നവനായി ദീർഘമായി ശ്വാസം വിട്ടു.
മണ്ഡലേ പന്നഗോ രുദ്ധോ മന്ത്രൈരിവ മഹാവിഷഃ। അഹോ ധിഗിതി സാമര്ഷോ വാചമുക്ത്വാ നരാധിപഃ
വലയംകെട്ടിയ പാമ്പ് പോലെ, മന്ത്രങ്ങൾ കൊണ്ട് തടയപ്പെട്ട വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലെ, മനുഷ്യരുടെ രാജാവായ അവൻ കോപത്തോടെ നിന്ദിച്ചുകൊണ്ട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
മോഹമ് ആപേദിവാന് ഭൂയഃ ശോകോപഹതചേതനഃ। ചിരേണ തു നൃപഃ സംജ്ഞാം പ്രതിലഭ്യ സുദുഃഖിതഃ
ദുഃഖം കൊണ്ട് മനസ്സ് മൂടപ്പെട്ട് അവൻ വീണ്ടും ഭ്രമത്തിലായി; എന്നാൽ ദീർഘനേരം കഴിഞ്ഞ് അതീവ ദുഃഖത്തോടെ രാജാവ് ബോധം തിരിച്ചുപിടിച്ചു.
കൈകേയീമബ്രവീത് ക്രുദ്ധോ നിര്ദഹന്നിവ തേജസാ। നൃശംസേ ദുഷ്ടചാരിത്രേ കുലസ്യാസ്യ വിനാശിനി
കോപത്തോടെ, തന്റെ തേജസ്സിൽ കത്തുന്നവനായി, അവൻ കൈകേയിയെ നോക്കി പറഞ്ഞു: 'ക്രൂരിയായ ദുഷ്ടസ്വഭാവമുള്ളവളേ, ഈ കുടുംബം നശിപ്പിക്കുന്നവളേ!'
കിം കൃതം തവ രാമേണ പാപേ പാപം മയാപി വാ। സദാ തേ ജനനീതുല്യാം വൃത്തിം വഹതി രാഘവഃ
'രാമൻ നിന്നോട് എന്ത് തെറ്റാണ് ചെയ്തതോ, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ എന്ത് പാപം ചെയ്തതോ, പാപിനിയായവളേ? രാഘവൻ എല്ലായ്പ്പോഴും നിന്നെ അമ്മയെന്നപോലെ ആദരിച്ചല്ലോ.'
തസ്യൈവം ത്വമനര്ഥായ കിംനിമിത്തമിഹോദ്യതാ। ത്വം മയാഽഽത്മവിനാശായ ഭവനം സ്വം നിവേശിതാ
'എന്തിനാണ് നീ ഇങ്ങനെ ദോഷം ചെയ്യാൻ ഉദ്ദേശിക്കുന്നത്? ഞാൻ നിന്നെ ഈ വീട്ടിൽ പാർപ്പിച്ചിട്ടുണ്ടല്ലോ, എന്നാൽ നീ എന്റെ തന്നെ നാശം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
അവിജ്ഞാനാന്നൃപസുതാ വ്യാലാ തീക്ഷ്ണവിഷാ യഥാ। ജീവലോകോ യദാ സര്വോ രാമസ്യാഹ ഗുണസ്തവമ്
'അറിയാതെ, രാജകുമാരിയായ നീ, കഠിന വിഷമുള്ള പാമ്പുപോലെയാണ്; കാരണം, ഈ ലോകം മുഴുവൻ രാമന്റെ ഗുണങ്ങൾ പാടുമ്പോൾ—'
അപരാധം കമുദ്ദിശ്യ ത്യക്ഷ്യാമീഷ്ടമഹം സുതമ്। കൌസല്യാം ച സുമിത്രാം ച ത്യജേയമപി വാ ശ്രിയമ്
ഏത് തെറ്റിനാണ് ഞാൻ എന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട മകനെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടത്? കൗസല്യയെയും സുമിത്രയെയും പോലും ഞാൻ വിട്ടേക്കാമായിരുന്നു, അല്ലെങ്കിൽ എന്റെ സമ്പത്തും ഉപേക്ഷിക്കാമായിരുന്നു.
അപശ്യതസ്തു മേ രാമം നഷ്ടം ഭവതി ചേതനമ്। തിഷ്ഠേല്ലോകോ വിനാ സൂര്യം സസ്യം വാ സലിലം വിനാ
രാമനെ കാണാൻ കഴിയാതെ പോയാൽ എന്റെ മനസ്സിന് ശാന്തി ഉണ്ടാകില്ല; സൂര്യനില്ലാതെ ലോകം നിലനിൽക്കുമോ, വെള്ളമില്ലാതെ വിളകൾ വളരുമോ?
ന തു രാമം വിനാ ദേഹേ തിഷ്ഠേത്തു മമ ജീവിതമ്। തദലം ത്യജ്യതാമേഷ നിശ്ചയഃ പാപനിശ്ചയേ
എന്നിൽ നിന്ന് രാമൻ അകന്നു പോയാൽ ഈ ശരീരത്തിൽ ജീവൻ തുടരാൻ കഴിയില്ല; അതുകൊണ്ട് ഈ പാപകരമായ തീരുമാനമൊടുവിൽ ഉപേക്ഷിക്കണം.
അപി തേ ചരണൌ മൂര്ധ്നാ സ്പൃശാമ്യേഷ പ്രസീദ മേ। കിമര്ഥം ചിന്തിതം പാപേ ത്വയാ പരമദാരുണമ്
നിന്റെ കാൽ ഞാൻ തലകൊണ്ടു സ്പർശിക്കാൻ തയ്യാറാണ് — ദയവായി എന്നെ ക്ഷമിക്കണം. നീ എന്തിനാണ് ഇങ്ങനെ അത്യന്തം ഭയാനകമായ ഒരു ചിന്ത മനസ്സിൽ വെച്ചത്, പാപിനിയേ?
അഥ ജിജ്ഞാസസേ മാം ത്വം ഭരതസ്യ പ്രിയാപ്രിയേ। അസ്തു യത്തത്ത്വയാ പൂര്വം വ്യാഹൃതം രാഘവം പ്രതി
നീ ഭരതനോടുള്ള എന്റെ സ്നേഹമോ വൈരാഗ്യമോ പരീക്ഷിക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെങ്കിൽ, മുമ്പ് രാഘവനെക്കുറിച്ച് നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെ ആകട്ടെ.
സ മേ ജ്യേഷ്ഠസുതഃ ശ്രീമാന് ധര്മജ്യേഷ്ഠ ഇതീവ മേ। തത് ത്വയാ പ്രിയവാദിന്യാ സേവാര്ഥം കഥിതം ഭവേത്
അവൻ എന്റെ മൂത്ത മകനാണ്, മഹത്വമുള്ളവനും ധർമ്മത്തിൽ മുൻപന്തിയിലുമാണ്; നീ സ്നേഹപൂർവ്വം പറഞ്ഞത് സേവനത്തിനായിട്ടായിരുന്നു.