തത്ര ശൃണ്വന് സുഖാ വാചഃ സൂതമാഗധവന്ദിനാമ്। പൂര്വാം സംധ്യാമുപാസീനോ ജജാപ സുസമാഹിതഃ
അവിടെ, സൂതന്മാരുടെയും മാഗധന്മാരുടെയും വന്ദികളുടെയും മധുരമായ വാക്കുകൾ കേൾക്കവേ, ആദ്യപ്രഭാതസന്ധ്യയിൽ ഇരുന്നു, മനസ്സോടെ ജപം ചെയ്തു.
തുഷ്ടാവ പ്രണതശ്ചൈവ ശിരസാ മധുസൂദനമ്। വിമലക്ഷൌമസംവീതോ വാചയാമാസ സ ദ്വിജാന്
അവൻ മധുസൂദനനെ വണങ്ങി, തലകുനിഞ്ഞ് സ്തുതി ചെയ്തു, ശുദ്ധമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച്, ബ്രാഹ്മണന്മാരെ വേദപാരായണം ചെയ്യിച്ചു.
തേഷാം പുണ്യാഹഘോഷോഽഥ ഗമ്ഭീരമധുരസ്തഥാ। അയോധ്യാം പൂരയാമാസ തൂര്യഘോഷാനുനാദിതഃ
അവരുടെ പുണ്യമായ, ആഴമുള്ള മധുരഗാനവും, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദവും ചേർന്ന്, അയോധ്യയെ മുഴുവനും നിറച്ചു.
കൃതോപവാസം തു തദാ വൈദേഹ്യാ സഹ രാഘവമ്। അയോധ്യാനിലയഃ ശ്രുത്വാ സര്വഃ പ്രമുദിതോ ജനഃ
രാഘവനും വൈദേഹിയും ഉപവാസം പൂർത്തിയാക്കിയെന്ന് അയോധ്യയിലെ എല്ലാവരും കേട്ടപ്പോൾ, ജനങ്ങൾ സന്തോഷത്തോടെ ആഹ്ലാദിച്ചു.
തതഃ പൌരജനഃ സര്വഃ ശ്രുത്വാ രാമാഭിഷേചനമ്। പ്രഭാതാം രജനീം ദൃഷ്ട്വാ ചക്രേ ശോഭയിതും പുരീമ്
രാമന്റെ അഭിഷേകം നടക്കുമെന്ന് കേട്ടു, രാവിലി എത്തിയപ്പോൾ, നഗരവാസികൾ നഗരത്തെ അലങ്കരിക്കാൻ തുടങ്ങിയു.
സിതാഭ്രശിഖരാഭേഷു ദേവതായതനേഷു ച। ചതുഷ്പഥേഷു രഥ്യാസു ചൈത്യേഷ്വട്ടാലകേഷു ച
വെളുത്ത മേഘശിഖരങ്ങളെപ്പോലെയുള്ള ദേവാലയങ്ങളിലും, ചതുര്വാതായനങ്ങളിലും, വീഥികളിലും, ക്ഷേത്രങ്ങളിലും, അട്ടാളങ്ങളിലും,
നാനാപണ്യസമൃദ്ധേഷു വണിജാമാപണേഷു ച। കുടുമ്ബിനാം സമൃദ്ധേഷു ശ്രീമത്സു ഭവനേഷു ച
നാനാ വസ്തുക്കളാൽ സമൃദ്ധമായ വ്യാപാരശാലകളിലും, സമൃദ്ധിയും ഐശ്വര്യവും നിറഞ്ഞ കുടുംബങ്ങളുടെ ഭവനങ്ങളിലും,
സഭാസു ചൈവ സര്വാസു വൃക്ഷേഷ്വാലക്ഷിതേഷു ച। ധ്വജാഃ സമുച്ഛ്രിതാഃ സാധു പതാകാശ്ചാഭവംസ്തഥാ
എല്ലാ സഭകളിലും, അടയാളമില്ലാത്ത മരങ്ങളിലും, കൊടികൾ ഉയർത്തി കെട്ടി, പതാകകളും തെളിഞ്ഞു.
നടനര്തകസങ്ഘാനാം ഗായകാനാം ച ഗായതാമ്। മനഃകര്ണസുഖാ വാചഃ ശുശ്രാവ ജനതാ തതഃ
നാടകനടന്മാരുടെയും നർത്തകിമാരുടെയും ഗായകരുടെയും മനസ്സിനും ചെവിക്കും ഇഷ്ടമായ വാക്കുകൾ ജനങ്ങൾ അവിടെ കേട്ടു.
രാമാഭിഷേകയുക്താശ്ച കഥാശ്ചക്രുര്മിഥോ ജനാഃ। രാമാഭിഷേകേ സമ്പ്രാപ്തേ ചത്വരേഷു ഗൃഹേഷു ച
രാമന്റെ അഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ച് ജനങ്ങൾ പരസ്പരം സംസാരിച്ചു; നഗരചതുരങ്ങളിൽക്കും വീടുകളിലും രാമാഭിഷേകസമയമെത്തുമ്പോൾ ഈ ചർച്ചകൾ നിറഞ്ഞു.
ബാലാ അപി ക്രീഡമാനാ ഗൃഹദ്വാരേഷു സങ്ഘശഃ। രാമാഭിഷവസംയുക്താശ്ചക്രുരേവ കഥാ മിഥഃ
പെൺകുട്ടികളും ആൺകുട്ടികളും കൂട്ടമായി വീടുകളുടെ വാതിലിന് സമീപം കളിക്കുമ്പോഴും, അവർ തമ്മിൽ സംസാരിച്ചിരുന്നത് രാമന്റെ അഭിഷേകത്തെക്കുറിച്ചായിരുന്നു മാത്രം.
കൃതപുഷ്പോപഹാരശ്ച ധൂപഗന്ധാധിവാസിതഃ। രാജമാര്ഗഃ കൃതഃ ശ്രീമാന് പൌരൈ രാമാഭിഷേചനേ
പൗരന്മാർ രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി രാജപഥം പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിച്ച്, ധൂപത്തിന്റെ സുഗന്ധം പകർന്നും, ഭംഗിയായി അലങ്കരിച്ചു ഒരുക്കി.
പ്രകാശകരണാര്ഥം ച നിശാഗമനശങ്കയാ। ദീപവൃക്ഷാംസ്തഥാ ചക്രുരനുരഥ്യാസു സര്വശഃ
രാത്രിയിൽ ഇരുട്ട് മാറാൻ വേണ്ടി, എല്ലാ വഴികളിലും വിളക്കുകൾ കത്തിച്ച മരങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
അലംകാരം പുരസ്യൈവം കൃത്വാ തത് പുരവാസിനഃ। ആകാംക്ഷമാണാ രാമസ്യ യൌവരാജ്യാഭിഷേചനമ്
പട്ടണം ഇങ്ങനെ അലങ്കരിച്ച്, അവിടുത്തെ ജനങ്ങൾ രാമന്റെ യുവരാജാഭിഷേകത്തെ ആഗ്രഹിച്ച് കാത്തുനിന്നു.
സമേത്യ സങ്ഘശഃ സര്വേ ചത്വരേഷു സഭാസു ച। കഥയന്തോ മിഥസ്തത്ര പ്രശശംസുര്ജനാധിപമ്
എല്ലാവരും കൂട്ടമായി ചത്വരങ്ങളിലും സഭകളിലും കൂടിച്ചേർന്ന്, തമ്മിൽ സംസാരിച്ചുകൊണ്ട് ജനങ്ങളുടെ അധിപതിയെ പ്രശംസിച്ചു.
അഹോ മഹാത്മാ രാജായമിക്ഷ്വാകുകുലനന്ദനഃ। ജ്ഞാത്വാ വൃദ്ധം സ്വമാത്മാനം രാമം രാജ്യേഽഭിഷേക്ഷ്യതി
അയ്യോ, മഹാത്മാവായ രാജാവും ഇക്ഷ്വാകു വംശത്തിന്റെ അഭിമാനവുമായ ദശരഥൻ, താൻ വയസ്സായെന്ന് അറിഞ്ഞ് രാമനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യാൻ പോകുന്നു.
സര്വേ ഹ്യനുഗൃഹീതാഃ സ്മ യന്നോ രാമോ മഹീപതിഃ। ചിരായ ഭവിതാ ഗോപ്താ ദൃഷ്ടലോകപരാവരഃ
നമുക്ക് എല്ലാവർക്കും ഭാഗ്യമാണ്, ലോകത്തിന്റെ സകലവുമറിഞ്ഞ രാമൻ ദീർഘകാലം നമ്മുടെ രാജാവും രക്ഷകനുമായി ഭവിക്കും.
അനുദ്ധതമനാ വിദ്വാന് ധര്മാത്മാ ഭ്രാതൃവത്സലഃ। യഥാ ച ഭ്രാതൃഷു സ്നിഗ്ധസ്തഥാസ്മാസ്വപി രാഘവഃ
അഹങ്കാരമില്ലാത്ത മനസ്സും, വിജ്ഞാനവും, ധർമ്മനിഷ്ഠയും, സഹോദരന്മാരോടുള്ള സ്നേഹവും ഉള്ള രാഘവൻ, അവരോടുള്ളതുപോലെ തന്നെ ഞങ്ങളോടും സ്നേഹിക്കുന്നു.
ചിരം ജീവതു ധര്മാത്മാ രാജാ ദശരഥോഽനഘഃ। യത്പ്രസാദേനാഭിഷിക്തം രാമം ദ്രക്ഷ്യാമഹേ വയമ്
ധർമ്മനിഷ്ഠനും പാപമില്ലാത്തവനും ആയ ദശരഥ രാജാവ് ദീർഘകാലം ജീവിക്കട്ടെ; അവന്റെ കൃപയാൽ നാം രാമന്റെ അഭിഷേകം കാണാൻ പോകുന്നു.
ഏവംവിധം കഥയതാം പൌരാണാം ശുശ്രുവുഃ പരേ। ദിഗ്ഭ്യോ വിശ്രുതവൃത്താന്താഃ പ്രാപ്താ ജാനപദാ ജനാഃ
പൗരന്മാർ ഇങ്ങനെ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമുള്ള വാർത്തകൾ കേട്ടു ഗ്രാമങ്ങളിൽ നിന്നുള്ള ആളുകളും എത്തി.
തേ തു ദിഗ്ഭ്യഃ പുരീം പ്രാപ്താ ദ്രഷ്ടും രാമാഭിഷേചനമ്। രാമസ്യ പൂരയാമാസുഃ പുരീം ജാനപദാ ജനാഃ
അവർ, രാമന്റെ അഭിഷേകം കാണാൻ എല്ലാ ദിക്കുകളിൽ നിന്നുമെത്തി, പട്ടണം ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞു.
ജനൌഘൈസ്തൈര്വിസര്പദ്ഭിഃ ശുശ്രുവേ തത്ര നിഃസ്വനഃ। പര്വസൂദീര്ണവേഗസ്യ സാഗരസ്യേവ നിഃസ്വനഃ
ആ ജനക്കൂട്ടങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും വ്യാപിച്ചപ്പോൾ, അവിടെ വലിയ ഒരു ശബ്ദം ഉയർന്നു; പൗർണമി സമയത്ത് കടലിന്റെ ഗർജ്ജനത്തെപ്പോലെയുള്ള ശബ്ദം.
തതസ്തദിന്ദ്രക്ഷയസംനിഭം പുരം ദിദൃക്ഷുഭിര്ജാനപദൈരുപാഹിതൈഃ। സമന്തതഃ സസ്വനമാകുലം ബഭൌ സമുദ്രയാദോഭിരിവാര്ണവോദകമ്
ഇന്ദ്രന്റെ നഗരത്തെപ്പോലെയുള്ള ആ പട്ടണം, കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ഗ്രാമജനങ്ങൾ എല്ലായിടത്തും നിറഞ്ഞു, വലിയ ശബ്ദത്തോടെ സമുദ്രം വെള്ളം നിറഞ്ഞതുപോലെ പ്രകാശിച്ചു.
thumb|സപ്തമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ സപ്തമഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ്-വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ ഏഴാമത്തെ സര്ഗം കേൾക്കപ്പെടുന്നു.
ജ്ഞാതിദാസീ യതോ ജാതാ കൈകേയ്യാ തു സഹോഷിതാ। പ്രാസാദം ചന്ദ്രസംകാശമാരുരോഹ യദൃച്ഛയാ
ബന്ധുക്കളുടെ ഇടയിൽ ജനിച്ച, കൈകേയിയോടൊപ്പം താമസിച്ചിരുന്ന ഒരു ദാസി, യാദൃശ്ചികമായി ചന്ദ്രനുപോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ഒരു കൊട്ടാരം കയറി.
സിക്തരാജപഥാം കൃത്സ്നാം പ്രകീര്ണകമലോത്പലാമ്। അയോധ്യാം മന്ഥരാ തസ്മാത് പ്രാസാദാദന്വവൈക്ഷത
അവിടെ നിന്ന്, മന്തരാ, രാജപഥങ്ങൾ പൂക്കളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടും, കമലങ്ങളും ഉത്പലങ്ങളും വിതറിയും, വെള്ളം തളിച്ചും, അയോധ്യയെ നോക്കി.
പതാകാഭിര്വരാര്ഹാഭിര്ധ്വജൈശ്ച സമലംകൃതാമ്। സിക്താം ചന്ദനതോയൈശ്ച ശിരഃസ്നാതജനൈര്യുതാമ്
അവൾ, മനോഹരമായ പതാകകളും കൊടികളും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട, ചന്ദനവെള്ളം തളിച്ച, തല കഴുകിയ ആളുകൾ നിറഞ്ഞ പട്ടണം കണ്ടു.
മാല്യമോദകഹസ്തൈശ്ച ദ്വിജേന്ദ്രൈരഭിനാദിതാമ്। ശുക്ലദേവഗൃഹദ്വാരാം സര്വവാദിത്രനാദിതാമ്
പൂമാലകളും മധുരപലഹാരങ്ങളും കൈവശമുള്ള ബ്രാഹ്മണരുടെ നാദം മുഴങ്ങുന്ന, വെളുത്ത ദേവാലയവാതിലുകളും എല്ലാ വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദവും നിറഞ്ഞ പട്ടണം അവൾ കണ്ടു.
സമ്പ്രഹൃഷ്ടജനാകീര്ണാം ബ്രഹ്മഘോഷനിനാദിതാമ്। പ്രഹൃഷ്ടവരഹസ്ത്യശ്വാം സമ്പ്രണര്ദിതഗോവൃഷാമ്
ആനന്ദം നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ, ബ്രാഹ്മണരുടെ വേദഘോഷം മുഴങ്ങുന്ന നഗരം, സന്തോഷത്തോടെ അലങ്കരിച്ച ആനകളും കുതിരകളും, ആവേശത്തോടെ കൂവുന്ന കാളകളും പശുക്കളും—ഇവയാൽ അയോധ്യ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
ഹൃഷ്ടപ്രമുദിതൈഃ പൌരൈരുച്ഛ്രിതധ്വജമാലിനീമ്। അയോധ്യാം മന്ഥരാ ദൃഷ്ട്വാ പരം വിസ്മയമാഗതാ
ഉയർത്തിയ പതാകകളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട്, സന്തോഷത്തിലും ഉല്ലാസത്തിലും മുങ്ങിയ നഗരവാസികളോടുകൂടിയ അയോധ്യയെ കണ്ടപ്പോൾ, മന്തരയ്ക്ക് അതിയായ അത്ഭുതം തോന്നി.