ബലമാരോഗ്യമായുശ്ച രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ। ദേവാസുരമനുഷ്യേഷു സഗന്ധര്വോരഗേഷു ച
സ്വയം ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന രാമന്റെ ശക്തിയും ആരോഗ്യവും ആയുസും ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും പാമ്പുകളിലും പ്രശസ്തമാണ്.
ആശംസതേ ജനഃ സര്വോ രാഷ്ട്രേ പുരവരേ തഥാ। ആഭ്യന്തരശ്ച ബാഹ്യശ്ച പൌരജാനപദോ ജനഃ
രാജ്യത്തിലും മഹാനഗരത്തിലും നഗരത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള എല്ലാവരും രാമനിൽ പ്രത്യാശയിടുന്നു.
സ്ത്രിയോ വൃദ്ധാസ്തരുണ്യശ്ച സായം പ്രാതഃ സമാഹിതാഃ। സര്വാ ദേവാന്നമസ്യന്തി രാമസ്യാര്ഥേ മനസ്വിനഃ। തേഷാം തദ് യാചിതം ദേവ ത്വത്പ്രസാദാത്സമൃദ്ധ്യതാമ്
സ്ത്രീകളും വയോധികരും യൗവനത്തിലുള്ള യുവതികളും പ്രഭാതവും സന്ധ്യയും മനസ്സോടെ ദേവന്മാരെ രാമന്റെ ഭാവിയിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; ദേവാ, നിന്റെ കൃപയാൽ അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറട്ടെ.
രാമമിന്ദീവരശ്യാമം സര്വശത്രുനിബര്ഹണമ്। പശ്യാമോ യൌവരാജ്യസ്ഥം തവ രാജോത്തമാത്മജമ്
ഇന്ത്യവർണനുള്ള, എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കുന്ന, രാജാവായ നിന്റെ ഉത്തമപുത്രനായ രാമനെ യുവരാജാവായി ഇരിക്കുന്നതും ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.
തം ദേവദേവോപമമാത്മജം തേ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ഹിതേ നിവിഷ്ടമ്। ഹിതായ നഃ ക്ഷിപ്രമുദാരജുഷ്ടം മുദാഭിഷേക്തും വരദ ത്വമര്ഹസി
ദാനശീലനായ രാജാവേ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനെപ്പോലെയും എല്ലാവർക്കും ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമായ നിന്റെ പുത്രനെ ഞങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനായി ഉടൻ അഭിഷേകം ചെയ്യേണ്ടത് നിനക്കാണ് യോജ്യം.
thumb|തൃതീയഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ തൃതീയഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തേഷാമഞ്ജലിപദ്മാനി പ്രഗൃഹീതാനി സര്വശഃ। പ്രതിഗൃഹ്യാബ്രവീദ് രാജാ തേഭ്യഃ പ്രിയഹിതം വചഃ
അവരുടെ കമലപോലെയുള്ള കയ്യുകൾ ചേർത്തു രാജാവിന് അർപ്പിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് അവരോടു സന്തോഷവും ഉപകാരവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അഹോഽസ്മി പരമപ്രീതഃ പ്രഭാവശ്ചാതുലോ മമ। യന്മേ ജ്യേഷ്ഠം പ്രിയം പുത്രം യൌവരാജ്യസ്ഥമിച്ഛഥ
എന്റെ മൂത്ത പ്രിയപുത്രനെ യുവരാജാവാക്കാൻ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ അത്യന്തം സന്തോഷവാനാണ്; എന്റെ ശക്തിക്കും അതിനു തുല്യമായതൊന്നുമില്ല.
ചൈത്രഃ ശ്രീമാനയം മാസഃ പുണ്യഃ പുഷ്പിതകാനനഃ। യൌവരാജ്യായ രാമസ്യ സര്വമേവോപകല്പ്യതാമ്
ഇപ്പോൾ ഈ ചൈത്രമാസം പുണ്യവും പുഷ്പിതമായ കാനനങ്ങളുമായി എത്തിയിരിക്കുന്നു; രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി എല്ലാം ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ.
രാജ്ഞസ്തൂപരതേ വാക്യേ ജനഘോഷോ മഹാനഭൂത്। ശനൈസ്തസ്മിന് പ്രശാന്തേ ച ജനഘോഷേ ജനാധിപഃ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ ജനങ്ങളിൽ വലിയ ഉല്ലാസം ഉയർന്നു; ആ ശബ്ദം ക്രമേണ ശാന്തമായപ്പോൾ,
വസിഷ്ഠം മുനിശാര്ദൂലം രാജാ വചനമബ്രവീത്। അഭിഷേകായ രാമസ്യ യത് കര്മ സപരിച്ഛദമ്
രാജാവ് മഹർഷിയായ വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: 'രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിന് വേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അനുബന്ധങ്ങളുമൊക്കെയും...'
തദദ്യ ഭഗവന് സര്വമാജ്ഞാപയിതുമര്ഹസി। തച്ഛ്രുത്വാ ഭൂമിപാലസ്യ വസിഷ്ഠോ മുനിസത്തമഃ
ഇന്ന്, ഭഗവൻ, അതെല്ലാം നിർദ്ദേശിക്കേണ്ടത് നിനക്കാണ് യോജ്യം; രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ,
ആദിദേശാഗ്രതോ രാജ്ഞഃ സ്ഥിതാന് യുക്താന് കൃതാഞ്ജലീന്। സുവര്ണാദീനി രത്നാനി ബലീന് സര്വൌഷധീരപി
രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ കയ്യുകൾ ചേർത്ത് നിൽക്കുന്നവരെ വിളിച്ചു, സ്വർണ്ണം തുടങ്ങി രത്നങ്ങൾ, ബലികൾ, ഔഷധികൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവരാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
ശുക്ലമാല്യാനി ലാജാംശ്ച പൃഥക് ച മധുസര്പിഷീ। അഹതാനി ച വാസാംസി രഥം സര്വായുധാന്യപി
വെള്ളയണികൾ, ലാജങ്ങൾ, വേറിട്ടു തേനും നെയ്യും, പുതുതായി അണിയാത്ത വസ്ത്രങ്ങൾ, രഥം, ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയും കൊണ്ടുവരാൻ പറഞ്ഞു.
ചതുരങ്ഗബലം ചൈവ ഗജം ച ശുഭലക്ഷണമ്। ചാമരവ്യജനേ ചോഭേ ധ്വജം ഛത്രം ച പാണ്ഡുരമ്
നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യവും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ആനയും, രണ്ടു ചാമരികളും, വെള്ളി കുടയും പതാകയും ഒരുക്കണം.
ശതം ച ശാതകുമ്ഭാനാം കുമ്ഭാനാമഗ്നിവര്ചസാമ്। ഹിരണ്യശൃങ്ഗമൃഷഭം സമഗ്രം വ്യാഘ്രചര്മ ച
നൂറ് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കലശങ്ങളും, പൊൻകൊമ്പുള്ള കാളയും, മുഴുവൻ പുലിച്ചർമ്മവും ഒരുക്കണം.
യച്ചാന്യത് കിംചിദേഷ്ടവ്യം തത് സര്വമുപകല്പ്യതാമ്। ഉപസ്ഥാപയത പ്രാതരഗ്ന്യഗാരേ മഹീപതേഃ
മറ്റെന്തെങ്കിലും ആവശ്യമുള്ളതെല്ലാം ഒരുക്കണം; രാജാവിന്റെ ഹോമശാലയിൽ രാവിലെ എല്ലാം എത്തിക്കണം.
അന്തഃപുരസ്യ ദ്വാരാണി സര്വസ്യ നഗരസ്യ ച। ചന്ദനസ്രഗ്ഭിരര്ച്യന്താം ധൂപൈശ്ച ഘ്രാണഹാരിഭിഃ
അകത്തളവും നഗരദ്വാരങ്ങളും ചന്ദനമാലകളും സുഗന്ധമുള്ള ധൂപവും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം.
പ്രശസ്തമന്നം ഗുണവദ് ദധിക്ഷീരോപസേചനമ്। ദ്വിജാനാം ശതസാഹസ്രം യത്പ്രകാമമലം ഭവേത്
നൂറുകണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ആവശ്യമുള്ളത്രയും നല്ലതും ഗുണമുള്ളതുമായ ഭക്ഷണം, തൈരും പാൽകൂടി ചേർത്ത് ഒരുക്കണം.
സത്കൃത്യ ദ്വിജമുഖ്യാനാം ശ്വഃ പ്രഭാതേ പ്രദീയതാമ്। ഘൃതം ദധി ച ലാജാശ്ച ദക്ഷിണാശ്ചാപി പുഷ്കലാഃ
പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച്, നാളെയുടെ രാവിലെ അവർക്കു നെയ്യും തൈരും പൊരിപ്പും സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങളും നൽകണം.
സൂര്യേഽഭ്യുദിതമാത്രേ ശ്വോ ഭവിതാ സ്വസ്തിവാചനമ്। ബ്രാഹ്മണാശ്ച നിമന്ത്ര്യന്താം കല്പ്യന്താമാസനാനി ച
നാളെ സൂര്യൻ ഉദിച്ച ഉടൻ മംഗളകർമ്മകൾ നടത്തണം; ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ക്ഷണിച്ച് അവർക്കു ഇരിപ്പിടങ്ങൾ ഒരുക്കണം.
ആബധ്യന്താം പതാകാശ്ച രാജമാര്ഗശ്ച സിച്യതാമ്। സര്വേ ച താലാപചരാ ഗണികാശ്ച സ്വലംകൃതാഃ
പതാകകൾ കെട്ടണം, രാജപഥം വെള്ളം ചീറ്റി ശുചിത്വം പാലിക്കണം; എല്ലാ വാതിൽപ്പടികളും ഗണികകളും ഭംഗിയായി അലങ്കരിക്കണം.
കക്ഷ്യാം ദ്വിതീയാമാസാദ്യ തിഷ്ഠന്തു നൃപവേശ്മനഃ। ദേവായതനചൈത്യേഷു സാന്നഭക്ഷ്യാഃ സദക്ഷിണാഃ
ഭക്ഷണവും ദാനവും ഉള്ളവർ രാജമന്ദിരത്തിന്റെ രണ്ടാം പ്രാകാരത്തിലും, ക്ഷേത്രങ്ങളിലും സന്നിധികളിലും നില്ക്കണം.
ഉപസ്ഥാപയിതവ്യാഃ സ്യുര്മാല്യയോഗ്യാഃ പൃഥക്പൃഥക്। ദീര്ഘാസിബദ്ധഗോധാശ്ച സംനദ്ധാ മൃഷ്ടവാസസഃ
മാലകൾ ധരിക്കുവാൻ യോഗ്യരായവർ വേറേ വേറെയായി ഒരുക്കണം; നീണ്ട വാൾധാരികളും തൊപ്പിയിട്ടും ഭംഗിയായി വസ്ത്രം ധരിച്ചും ആയുധധാരികളും ഉണ്ടാകണം.
മഹാരാജാങ്ഗനം ശൂരാഃ പ്രവിശന്തു മഹോദയമ്। ഏവം വ്യാദിശ്യ വിപ്രൌ തു ക്രിയാസ്തത്ര വിനിഷ്ഠിതൌ
വീരന്മാർ മഹാരാജാവിന്റെ വലിയ മന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിക്കണം; ഇങ്ങനെ നിർദ്ദേശം നൽകി ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണന്മാർ അവിടെ എല്ലാ ഒരുക്കങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി.
ചക്രതുശ്ചൈവ യച്ഛേഷം പാര്ഥിവായ നിവേദ്യ ച। കൃതമിത്യേവ ചാബ്രൂതാമഭിഗമ്യ ജഗത്പതിമ്
മറ്റുള്ള കാര്യങ്ങളും നിർദ്ദേശം പോലെ ചെയ്തു, രാജാവിനോട് അറിയിച്ച്, ലോകനാഥനോട് ചെന്നു, 'എല്ലാം തയ്യാറായി' എന്നു പറഞ്ഞു.
യഥോക്തവചനം പ്രീതൌ ഹര്ഷയുക്തൌ ദ്വിജോത്തമൌ। തതഃ സുമന്ത്രം ദ്യുതിമാന് രാജാ വചനമബ്രവീത്
തങ്ങളുടെ വാക്കുകൾക്ക് അനുസരിച്ച് സന്തോഷത്തോടും ആനന്ദത്തോടും കൂടെ പ്രവർത്തിച്ച ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കണ്ട രാജാവ്, പ്രകാശമുള്ള സുമന്ത്രനോട് പറഞ്ഞു.
രാമഃ കൃതാത്മാ ഭവതാ ശീഘ്രമാനീയതാമിതി। സ തഥേതി പ്രതിജ്ഞായ സുമന്ത്രോ രാജശാസനാത്
'ആത്മനിയന്ത്രണമുള്ള രാമനെ നീ വേഗത്തിൽ കൊണ്ടുവരിക' എന്നു രാജാവിന്റെ കല്പനയനുസരിച്ച് സുമന്ത്രൻ സമ്മതിച്ച് പുറപ്പെട്ടു.
രാമം തത്രാനയാംചക്രേ രഥേന രഥിനാം വരമ്। അഥ തത്ര സഹാസീനാസ്തദാ ദശരഥം നൃപമ്
സുമന്ത്രൻ രാമനെ, രഥികന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, രഥത്തിൽ കൊണ്ടുവന്നു; അവിടെ ഇരുന്നപ്പോൾ രാമൻ ദശരഥമഹാരാജാവിനെ കണ്ടു.
പ്രാച്യോദീച്യാ പ്രതീച്യാശ്ച ദാക്ഷിണാത്യാശ്ച ഭൂമിപാഃ। മ്ലേച്ഛാശ്ചാര്യാശ്ച യേ ചാന്യേ വനശൈലാന്തവാസിനഃ
കിഴക്കും വടക്കും പടിഞ്ഞാറും തെക്കുമുള്ള രാജാക്കന്മാരും, വിദേശികളും ആര്യന്മാരും, കാടുകളും പർവ്വതങ്ങളിലും താമസിക്കുന്നവരും,