വേദാ ബ്രാഹ്മണരൂപേണ ഗായത്രീ സര്വരക്ഷിണീ । ഓങ്കാരോ ഽഥ വഷട്കാരഃ സര്വേ രാമമനുവ്രതാഃ ।। ൭.൧൦൯.
വേദങ്ങൾ ബ്രാഹ്മണരൂപത്തിൽ, എല്ലാം കാത്തുസൂക്ഷിക്കുന്ന ഗായത്രീ, ഓം എന്ന അക്ഷരവും വഷട് എന്ന വിളിയും—allാം രാമനെ ഭക്തിയോടെ അനുഗമിച്ചു.
ഋഷയശ്ച മഹാത്മാനഃ സര്വ ഏവ മഹീസുരാഃ । അന്വഗച്ഛന്മഹാത്മാനം സ്വര്ഗദ്വാരമപാവൃതമ് ।। ൭.൧൦൯.
മഹാത്മാക്കളായ ഋഷിമാരും ഭൂമിയിലെ എല്ലാ ദേവന്മാരും ആ മഹാത്മാവിനെ അനുസരിച്ച് തുറന്ന സ്വർഗ്വാതിലിലേക്ക് പോയി.
തം യാന്തമനുഗച്ഛന്തി ഹ്യന്തഃപുരചരാഃ സ്ത്രിയഃ । സവൃദ്ധബാലദാസീകാഃ സവര്ഷവരകിങ്കരാഃ ।। ൭.൧൦൯.
അവനോടൊപ്പം അകത്തുള്ള സ്ത്രീകളും മൂപ്പന്മാരും കുട്ടികളും ദാസിമാരും വിവിധ സേവകരുമൊക്കെയും പുറകെ നടന്നു.
സാന്തഃപുരശ്ച ഭരതഃ ശത്രുഘ്നസഹിതോ യയൌ । രാമം ഗതിമുപാഗമ്യ സാഗ്നിഹോത്രമനുവ്രതഃ ।। ൭.൧൦൯.
അകത്തുള്ളവരോടൊപ്പം ഭരതനും ശത്രുഘ്നനും രാമന്റെ വഴിയിൽ ചേർന്ന് ഹോമത്തിൽ ഭക്തിയോടെ നടന്നു.
തേ ച സര്വേ മഹാത്മാനഃ സാഗ്നിഹോത്രാഃ സമാഗതാഃ । സപുത്രദാരാഃ കാകുത്സ്ഥമനുജഗ്മുര്മഹാമതിമ് ।। ൭.൧൦൯.
അവിടെ ഹോമം ചെയ്യുന്ന മഹാത്മാക്കളും അവരുടെ ഭാര്യകളും മക്കളുമൊത്ത് ആ ജ്ഞാനിയേയും അനുഗമിച്ചു.
മന്ത്രിണോ ഭൃത്യവര്ഗാശ്ച സപുത്രപശുബാന്ധവാഃ । സര്വേ സഹാനുഗാ രാമമന്വഗച്ഛന്പ്രഹൃഷ്ടവത് ।। ൭.൧൦൯.
മന്ത്രിമാരും ഭൃത്യരും അവരുടെ മക്കളും പശുക്കളും ബന്ധുക്കളും എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ രാമനോടൊപ്പം പോയി.
തതഃ സര്വാഃ പ്രകൃതയോ ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാവൃതാഃ । ഗച്ഛന്തമന്വഗഛംസ്തം രാഘവം ഗുണരഞ്ജിതാഃ ।। ൭.൧൦൯.
പിന്നീട് സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട എല്ലാ പ്രജകളും രാഘവന്റെ ഗുണങ്ങളിൽ ആകർഷിതരായി അവനെ അനുഗമിച്ചു.
തതഃ സസ്ത്രീപുമാംസസ്തേ സപക്ഷിപശുവാഹനാഃ । രാഘവസ്യാനുഗാഃ സര്വേ ഹൃഷ്ടാ വിഗതകല്മഷാഃ ।। ൭.൧൦൯.
പിന്നീട് സ്ത്രീപുരുഷന്മാർ പക്ഷികൾ, പശുക്കൾ, വാഹനങ്ങൾ എന്നിവയോടുകൂടി—allാം രാഘവനെ സന്തോഷത്തോടും പാപമില്ലാതെ അനുഗമിച്ചു.
സ്നാതാഃ പ്രമുദിതാഃ സര്വേ ഹൃഷ്ടാഃ പുഷ്ടാശ്ച വാനരാഃ । ദൃഢം കിലകിലാശബ്ദൈഃ സര്വം രാമമനുവ്രതമ് ।। ൭.൧൦൯.
കുളിച്ചുതീരുകയും സന്തോഷത്തോടെയും സമൃദ്ധിയോടെയും ആനന്ദത്തോടെ—allാം വാനരങ്ങൾ രാമനോടുള്ള ഭക്തിയിൽ ഉല്ലാസശബ്ദങ്ങൾ മുഴക്കി.
ന തത്ര കശ്ചിദ്ദീനോ വാ വ്രീഡിതോ വാ ഽപി ദുഃഖിതഃ । ഹൃഷ്ടം സമുദിതം സര്വം ബഭൂവ പരമാദ്ഭുതമ് ।। ൭.൧൦൯.
അവിടെ ആരും ദുർബലരായിരുന്നില്ല, ലജ്ജിച്ചവരോ ദുഃഖിതരോ ആയിരുന്നില്ല. എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും ഐക്യത്തോടെയും അത്ഭുതകരമായിരുന്നു.
ദ്രഷ്ടുകാമോ ഽഥ നിര്യാന്തം രാമം ജാനപദോ ജനഃ । യഃ പ്രാപ്തഃ സോ ഽപി ദൃഷ്ട്വൈവ സ്വര്ഗായാനുഗതോ മുദാ ।। ൭.൧൦൯.
പിന്നീട് രാമൻ പുറപ്പെടുന്നതു കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച ജനങ്ങൾ അവനെ കണ്ടവരൊക്കെയും സന്തോഷത്തോടെ സ്വർഗത്തിലേക്ക് അനുഗമിച്ചു.
ഋക്ഷവാനരരക്ഷാംസി ജനാശ്ച പുരവാസിനഃ । ആഗച്ഛന്പരയാ ഭക്ത്യാ പൃഷ്ഠതഃ സുസമാഹിതാഃ ।। ൭.൧൦൯.
കരടികൾ, വാനരങ്ങൾ, രാക്ഷസന്മാർ, നഗരവാസികൾ—allാം പരമഭക്തിയോടെ ശ്രദ്ധയോടെ പിന്നിൽ നിന്ന് സമീപിച്ചു.
യാനി ഭൂതാനി നഗരേ ഽപ്യന്തര്ധാനഗതാനി ച । രാഘവം താന്യനുയയുഃ സ്വര്ഗായ സമുപസ്ഥിതമ് ।। ൭.൧൦൯.
നഗരത്തിലെ എല്ലാ ജീവികളും, അദൃശ്യരായവരും പോലും, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ തയ്യാറായ രാഘവനെ അനുഗമിച്ചു.
യാനി പശ്യന്തി കാകുത്സ്ഥം സ്ഥാവരാണി ചരാണി ച । സര്വാണി രാമഗമനേ ഹ്യനുജഗ്മുര്ഹി താന്യപി ।। ൭.൧൦൯.
സ്ഥാവരങ്ങളോ ചലിക്കുന്നവയോ ആയ കാകുത്സ്ഥനെ കണ്ട എല്ലാ ജീവികളും രാമന്റെ യാത്രയിൽ അവനെ അനുഗമിച്ചു.
നോച്ഛ്വസത്തദയോധ്യായാം സുസൂക്ഷ്മമപി ദൃശ്യതേ । തിര്യഗ്യോനിഗതാശ്ചാപി സര്വേ രാമമനുവ്രതാഃ ।। ൭.൧൦൯.
അയോധ്യയിൽ ഏറ്റവും ചെറുതായും ഒരു ശ്വാസം പോലും ശേഷിച്ചിരുന്നില്ല; മറ്റ് ജന്മങ്ങളിൽ ജനിച്ചവരും—allാം രാമനോടുള്ള ഭക്തിയോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ നവാധികശതതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകിമഹർഷിയുടെ ശ്രീമദ് രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ ഒൻപതാംശതത്തിലും ഒൻപതാം സർഗ്ഗവും സമാപിച്ചു.
അധ്യര്ധയോജനം ഗത്വാ നദീം പശ്ചാന്മുഖാശ്രിതാമ് । സരയൂം പുണ്യസലിലാം ദദര്ശ രഘുനന്ദനഃ ।। ൭.൧൧൦.
അരയോജന ദൂരം സഞ്ചരിച്ച ശേഷം, രഘുനന്ദനൻ പടിഞ്ഞാറോട്ട് ഒഴുകുന്ന വിശുദ്ധജലമായ സരയു നദിയെ കണ്ടു.
താം നദീമാകുലാവര്താം സര്വത്രാനുസരന്നൃപഃ । ആഗതഃ സപ്രജോ രാമസ്തം ദേശം രഘുനന്ദനഃ ।। ൭.൧൧൦.
ആ നദിയിൽ എല്ലായിടത്തും തിരകൾ അലയുന്നുണ്ടായിരുന്നു. രാജാവായ രാമനും ജനങ്ങളോടൊപ്പം ആ പ്രദേശത്ത് എത്തി.
അഥ തസ്മിന്മുഹൂര്തേ തു ബ്രഹ്മാ ലോകപിതാമഹഃ । സര്വൈഃ പരിവൃതോ ദേവൈര്ഋഷിഭിശ്ച മഹാത്മഭിഃ ।। ൭.൧൧൦.
അപ്പോൾ അതേ സമയത്ത് ലോകപിതാവായ ബ്രഹ്മാവു് എല്ലാ ദേവന്മാരോടും മഹർഷിമാരോടും കൂടെ അവിടെ എത്തി.
ആയയൌ യത്ര കാകുത്സ്ഥഃ സ്വര്ഗായ സമുപസ്ഥിതഃ । വിമാനശതകോടീഭിര്ദിവ്യാഭിരഭിസംവൃതഃ ।। ൭.൧൧൦.
അവൻ സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്കു് പോകാൻ തയ്യാറായി കാകുത്സ്ഥൻ നില്ക്കുന്നിടത്തേക്കു്, അനേകം ദിവ്യവിമാനങ്ങളാൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, എത്തി.
ദിവ്യതേജോവൃതം വ്യോമ ജ്യോതിര്ഭൂതമനുത്തമമ് । സ്വയമ്പ്രഭൈഃ സ്വതേജോഭിഃ സ്വര്ഗിഭിഃ പുണ്യകര്മഭിഃ ।। ൭.൧൧൦.
ആകാശം ദിവ്യപ്രഭയാൽ നിറഞ്ഞു, അതിന്റെ സ്വന്തം പ്രകാശത്താൽ, ദേവന്മാരുടെ തേജസ്സാൽ, പുണ്യകർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തവർകൊണ്ടും അതി ഭാസുരമായി തെളിഞ്ഞു.
പുണ്യാ വാതാ വവുശ്ചൈവ ഗന്ധവന്തഃ സുഖപ്രദാഃ । പപാത പുഷ്പവൃഷ്ടിശ്ച ദേവൈര്മുക്താ മഹൌഘവത് ।। ൭.൧൧൦.
പുണ്യമായ സുഗന്ധമുള്ള ശീതളവായുകൾ വീശി, ദേവന്മാർ വലിയ ഒഴുക്കുപോലെ പൂക്കൾ മഴപോലെ ചൊരിഞ്ഞു.
തസ്മിംസ്തൂര്യശതൈഃ കീര്ണേ ഗന്ധര്വാപ്സരസങ്കുലേ । സരയൂസലിലം രാമഃ പദ്ഭ്യാം സമുപചക്രമേ ।। ൭.൧൧൦.
നൂറുകണക്കിന് വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങിയും, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും നിറഞ്ഞതുമായ ആ വേദിയിൽ, രാമൻ കാലുകൊണ്ട് സരയു നദിയിൽ കയറാൻ തുടങ്ങി.
തതഃ പിതാമഹോ വാണീമന്തരിക്ഷാദഭാഷത । ആഗച്ഛ വിഷ്ണോ ഭദ്രം തേ ദിഷ്ട്യാ പ്രാപ്തോ ഽസി രാഘവ ।। ൭.൧൧൦.
അപ്പോൾ പിതാമഹൻ ആകാശത്തിൽ നിന്ന് പറഞ്ഞു: 'വരിക, വിഷ്ണുവേ, നിനക്കു് ആശംസകൾ! ഭാഗ്യവശാൽ രാഘവ, നീ ഇവിടെ എത്തി.'
ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ ദേവാഭൈഃ പ്രവിശസ്വ സ്വികാം തനുമ് । യാമിച്ഛസി മഹാബാഹോ താം തനും പ്രവിശ സ്വികാമ് । വൈഷ്ണവീം താം മഹാതേജസ്തദ്വാകാശം സനാതനമ് ।। ൭.൧൧൦.
ദേവന്മാരോടും സഹോദരന്മാരോടും കൂടെ, നീ ഇച്ഛിക്കുന്ന രൂപത്തിൽ, മഹാബാഹുവേ, നിന്റെ സ്വന്തം ദിവ്യരൂപത്തിൽ പ്രവേശിക്കൂ. ആ വൈഷ്ണവതേജസ്സായ, ശാശ്വതമായ, അത്ഭുതമായ രൂപത്തിലേക്ക് കടക്കൂ.
ത്വം ഹി ലോകഗതിര്ദേവ ന ത്വാം കേചിത്പ്രജാനതേ । ഋതേ മായാം വിശാലാക്ഷീം തവ പൂര്വപരിഗ്രഹാമ് । ത്വാമചിന്ത്യം മഹദ്ഭൂതമക്ഷയം സര്വസങ്ഗ്രഹമ് ।। ൭.൧൧൦.
ദേവനേ, നീ ലോകങ്ങളുടെ ഗതിയാണ്; വിശാലാക്ഷിയായ നിന്റെ മായയെ ഒഴികെ ആരും നിന്നെ അറിയുന്നില്ല. നീ അചിന്ത്യനും, മഹത്തായ അത്ഭുതവുമാണ്, അക്ഷയനും, എല്ലാറ്റിന്റെയും സാരവും.
യാമിച്ഛസി മഹാതേജസ്താം തനും പ്രവിശ സ്വയമ് ।। ൭.൧൧൦.
മഹാതേജസ്സേ, നീ ഇച്ഛിക്കുന്ന ആ രൂപത്തിൽ സ്വയം പ്രവേശിക്കൂ.
ാം വിശാലാക്ഷീം തവ പൂര്വപരിഗ്രഹാമ് । പിതാമഹവചഃ ശ്രുത്വാ വിനിശ്ചിത്യ മഹാമതിഃ । വിവേശ വൈഷ്ണവം തേജഃ സശരീരഃ സഹാനുജഃ ।। ൭.൧൧൦.
പിതാമഹന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ആ മഹാമതിയുള്ളവൻ, സഹോദരന്മാരോടൊപ്പം, വിശാലാക്ഷിയായ തന്റെ മുൻപത്തെ ഭാര്യയെ ഓർത്തു, ദേഹത്തോടുകൂടി വൈഷ്ണവതേജസ്സിൽ ലയിച്ചു.
തതോ വിഷ്ണുമയം ദേവം പൂജയന്തി സ്മ ദേവതാഃ । സാധ്യാ മരുദ്ഗണാശ്ചൈവ സേന്ദ്രാഃ സാഗ്നിപുരോഗമാഃ ।। ൭.൧൧൦.
അതിനുശേഷം ദേവതകളും, സാധ്യന്മാരും, മരുത്ഗണങ്ങളും, ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും മറ്റു നേതാക്കളും, വിഷ്ണുമയനായ ദേവനെ ആരാധിച്ചു.
യേ ച ദിവ്യാ ഋഷിഗണാ ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ച യാഃ । സുപര്ണനാഗയക്ഷാശ്ച ദൈത്യദാനവരാക്ഷസാഃ ।। ൭.൧൧൦.
ദിവ്യമായ ഋഷികളും, ഗന്ധർവന്മാരും അപ്സരസ്സുകളും, സുപർണ്ണന്മാരും നാഗന്മാരും യക്ഷന്മാരും, ദൈത്യന്മാരും ദാനവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.