ഇതി വഃ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സദാ രാമോഽഭിഭാഷതേ। വ്യസനേഷു മനുഷ്യാണാം ഭൃശം ഭവതി ദുഃഖിതഃ
ഇങ്ങനെ മനുഷ്യസിംഹനായ രാമൻ എപ്പോഴും നിങ്ങളോട് സംസാരിക്കുന്നു; ആളുകൾക്ക് ദുരിതം സംഭവിച്ചാൽ അവൻ അത്യന്തം ദു:ഖിതനാകും.
ഉത്സവേഷു ച സര്വേഷു പിതേവ പരിതുഷ്യതി। സത്യവാദീ മഹേഷ്വാസോ വൃദ്ധസേവീ ജിതേന്ദ്രിയഃ
എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ ഒരു പിതാവുപോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു; സത്യം സംസാരിക്കുന്നവനും മഹാബാണധാരിയും മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുന്നവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനുമാണ്.
സ്മിതപൂര്വാഭിഭാഷീ ച ധര്മം സര്വാത്മനാശ്രിതഃ। സമ്യഗ്യോക്താ ശ്രേയസാം ച ന വിഗൃഹ്യകഥാരുചിഃ
പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കുകയും, പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ ധർമ്മം ആചരിക്കുകയും, ശരിയായതും നല്ലതുമായ വാക്കുകൾ പറയുകയും, വഴക്കുള്ള സംസാരത്തിൽ രുചിയില്ലാതെയും ആണു.
ഉത്തരോത്തരയുക്തൌ ച വക്താ വാചസ്പതിര്യഥാ। സുഭ്രൂരായതതാമ്രാക്ഷഃ സാക്ഷാദ് വിഷ്ണുരിവ സ്വയമ്
ഉത്തരം പറയാനും ചോദിക്കാനും ബൃഹസ്പതിപോലെ സംസാരിക്കുന്നു; മനോഹരമായ കണികളും വിശാലവും കനകവര്ണവുമായ കണ്ണുകളും ഉള്ളവനാണ്, സ്വയം വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെയും.
രാമോ ലോകാഭിരാമോഽയം ശൌര്യവീര്യപരാക്രമൈഃ। പ്രജാപാലനസംയുക്തോ ന രാഗോപഹതേന്ദ്രിയഃ
ലോകത്തിന് പ്രിയങ്കരനായ രാമൻ വീര്യത്തിലും ധൈര്യത്തിലും പരാക്രമത്തിലും അതുല്യനാണ്; ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും, രാഗം അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഒരിക്കലും കീഴടക്കാറില്ല.
ശക്തസ്ത്രൈലോക്യമപ്യേഷ ഭോക്തും കിം നു മഹീമിമാമ്। നാസ്യ ക്രോധഃ പ്രസാദശ്ച നിരര്ഥോഽസ്തി കദാചന
മൂന്നു ലോകവും അനുഭവിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനാണ് ഇദ്ദേഹം; എന്നാൽ ഭൂമിയെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ? അവന്റെ കോപവും അനുകമ്പയും ഒരിക്കലും വ്യർത്ഥമല്ല.
ഹന്ത്യേഷ നിയമാദ് വധ്യാനവധ്യേഷു ന കുപ്യതി। യുനക്ത്യര്ഥൈഃ പ്രഹൃഷ്ടശ്ച തമസൌ യത്ര തുഷ്യതി
ശിക്ഷയ്ക്ക് യോഗ്യരായവരെ മാത്രം അവൻ ശിക്ഷിക്കുന്നു; കുറ്റമില്ലാത്തവരോടൊരിക്കലും കോപിക്കാറില്ല. സന്തോഷത്തോടെ ധനം നൽകുകയും, ധർമ്മം പുലരുന്നിടത്ത് അവൻ സന്തുഷ്ടനാകും.
ദാന്തൈഃ സര്വപ്രജാകാന്തൈഃ പ്രീതിസംജനനൈര്നൃണാമ്। ഗുണൈര്വിരോചതേ രാമോ ദീപ്തഃ സൂര്യ ഇവാംശുഭിഃ
സ്വയം നിയന്ത്രണമുള്ളവനും എല്ലാവർക്കും പ്രിയങ്കരനും സന്തോഷം പകരുന്നവനും ആയ രാമൻ, തന്റെ ഗുണങ്ങളാൽ പ്രകാശിക്കുന്ന സൂര്യനെപ്പോലെ ദീപ്തനാണ്.
തമേവംഗുണസമ്പന്നം രാമം സത്യപരാക്രമമ്। ലോകപാലോപമം നാഥമകാമയത മേദിനീ
ഇത്ര ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞതും സത്യത്തിലും ധൈര്യത്തിലും അചഞ്ചലനുമായ ലോകപാലന്മാരെപ്പോലെയുള്ള രക്ഷകനായ രാമനെ ഭൂമി തന്നെ ആഗ്രഹിച്ചു.
വത്സഃ ശ്രേയസി ജാതസ്തേ ദിഷ്ട്യാസൌ തവ രാഘവഃ। ദിഷ്ട്യാ പുത്രഗുണൈര്യുക്തോ മാരീച ഇവ കശ്യപഃ
കുഞ്ഞേ, നിനക്ക് ഈ രാഘവൻ പോലൊരു ഗുണവാനായ മകൻ ജനിച്ചിരിക്കുന്നു എന്നത് ഭാഗ്യമാണ്. മാരീചന് കശ്യപനെന്നപോലെ, ഗുണങ്ങളാൽ സമ്പന്നനായ മകനാണ് രാമൻ.
ബലമാരോഗ്യമായുശ്ച രാമസ്യ വിദിതാത്മനഃ। ദേവാസുരമനുഷ്യേഷു സഗന്ധര്വോരഗേഷു ച
സ്വയം ആത്മാവിനെ അറിയുന്ന രാമന്റെ ശക്തിയും ആരോഗ്യവും ആയുസും ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും ഗന്ധർവന്മാരിലും പാമ്പുകളിലും പ്രശസ്തമാണ്.
ആശംസതേ ജനഃ സര്വോ രാഷ്ട്രേ പുരവരേ തഥാ। ആഭ്യന്തരശ്ച ബാഹ്യശ്ച പൌരജാനപദോ ജനഃ
രാജ്യത്തിലും മഹാനഗരത്തിലും നഗരത്തിനകത്തും പുറത്തുമുള്ള എല്ലാവരും രാമനിൽ പ്രത്യാശയിടുന്നു.
സ്ത്രിയോ വൃദ്ധാസ്തരുണ്യശ്ച സായം പ്രാതഃ സമാഹിതാഃ। സര്വാ ദേവാന്നമസ്യന്തി രാമസ്യാര്ഥേ മനസ്വിനഃ। തേഷാം തദ് യാചിതം ദേവ ത്വത്പ്രസാദാത്സമൃദ്ധ്യതാമ്
സ്ത്രീകളും വയോധികരും യൗവനത്തിലുള്ള യുവതികളും പ്രഭാതവും സന്ധ്യയും മനസ്സോടെ ദേവന്മാരെ രാമന്റെ ഭാവിയിൽ പ്രാർത്ഥിക്കുന്നു; ദേവാ, നിന്റെ കൃപയാൽ അവരുടെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറട്ടെ.
രാമമിന്ദീവരശ്യാമം സര്വശത്രുനിബര്ഹണമ്। പശ്യാമോ യൌവരാജ്യസ്ഥം തവ രാജോത്തമാത്മജമ്
ഇന്ത്യവർണനുള്ള, എല്ലാ ശത്രുക്കളെയും ജയിക്കുന്ന, രാജാവായ നിന്റെ ഉത്തമപുത്രനായ രാമനെ യുവരാജാവായി ഇരിക്കുന്നതും ഞങ്ങൾ കാണട്ടെ.
തം ദേവദേവോപമമാത്മജം തേ സര്വസ്യ ലോകസ്യ ഹിതേ നിവിഷ്ടമ്। ഹിതായ നഃ ക്ഷിപ്രമുദാരജുഷ്ടം മുദാഭിഷേക്തും വരദ ത്വമര്ഹസി
ദാനശീലനായ രാജാവേ, ദേവന്മാരുടെ നാഥനെപ്പോലെയും എല്ലാവർക്കും ഹിതം ആഗ്രഹിക്കുന്നവനുമായ നിന്റെ പുത്രനെ ഞങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനായി ഉടൻ അഭിഷേകം ചെയ്യേണ്ടത് നിനക്കാണ് യോജ്യം.
thumb|തൃതീയഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ തൃതീയഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ് വാൽമീകി രാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ മൂന്നാം സര്ഗം കേൾക്കൂ.
തേഷാമഞ്ജലിപദ്മാനി പ്രഗൃഹീതാനി സര്വശഃ। പ്രതിഗൃഹ്യാബ്രവീദ് രാജാ തേഭ്യഃ പ്രിയഹിതം വചഃ
അവരുടെ കമലപോലെയുള്ള കയ്യുകൾ ചേർത്തു രാജാവിന് അർപ്പിച്ചപ്പോൾ, രാജാവ് അവരോടു സന്തോഷവും ഉപകാരവും നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
അഹോഽസ്മി പരമപ്രീതഃ പ്രഭാവശ്ചാതുലോ മമ। യന്മേ ജ്യേഷ്ഠം പ്രിയം പുത്രം യൌവരാജ്യസ്ഥമിച്ഛഥ
എന്റെ മൂത്ത പ്രിയപുത്രനെ യുവരാജാവാക്കാൻ നിങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നതുകൊണ്ട് ഞാൻ അത്യന്തം സന്തോഷവാനാണ്; എന്റെ ശക്തിക്കും അതിനു തുല്യമായതൊന്നുമില്ല.
ചൈത്രഃ ശ്രീമാനയം മാസഃ പുണ്യഃ പുഷ്പിതകാനനഃ। യൌവരാജ്യായ രാമസ്യ സര്വമേവോപകല്പ്യതാമ്
ഇപ്പോൾ ഈ ചൈത്രമാസം പുണ്യവും പുഷ്പിതമായ കാനനങ്ങളുമായി എത്തിയിരിക്കുന്നു; രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിനായി എല്ലാം ഒരുക്കപ്പെടട്ടെ.
രാജ്ഞസ്തൂപരതേ വാക്യേ ജനഘോഷോ മഹാനഭൂത്। ശനൈസ്തസ്മിന് പ്രശാന്തേ ച ജനഘോഷേ ജനാധിപഃ
രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ അവസാനിച്ചപ്പോൾ ജനങ്ങളിൽ വലിയ ഉല്ലാസം ഉയർന്നു; ആ ശബ്ദം ക്രമേണ ശാന്തമായപ്പോൾ,
വസിഷ്ഠം മുനിശാര്ദൂലം രാജാ വചനമബ്രവീത്। അഭിഷേകായ രാമസ്യ യത് കര്മ സപരിച്ഛദമ്
രാജാവ് മഹർഷിയായ വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: 'രാമന്റെ അഭിഷേകത്തിന് വേണ്ട എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അനുബന്ധങ്ങളുമൊക്കെയും...'
തദദ്യ ഭഗവന് സര്വമാജ്ഞാപയിതുമര്ഹസി। തച്ഛ്രുത്വാ ഭൂമിപാലസ്യ വസിഷ്ഠോ മുനിസത്തമഃ
ഇന്ന്, ഭഗവൻ, അതെല്ലാം നിർദ്ദേശിക്കേണ്ടത് നിനക്കാണ് യോജ്യം; രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹർഷി വസിഷ്ഠൻ,
ആദിദേശാഗ്രതോ രാജ്ഞഃ സ്ഥിതാന് യുക്താന് കൃതാഞ്ജലീന്। സുവര്ണാദീനി രത്നാനി ബലീന് സര്വൌഷധീരപി
രാജാവിന്റെ മുമ്പിൽ കയ്യുകൾ ചേർത്ത് നിൽക്കുന്നവരെ വിളിച്ചു, സ്വർണ്ണം തുടങ്ങി രത്നങ്ങൾ, ബലികൾ, ഔഷധികൾ എന്നിവ കൊണ്ടുവരാൻ നിർദ്ദേശിച്ചു.
ശുക്ലമാല്യാനി ലാജാംശ്ച പൃഥക് ച മധുസര്പിഷീ। അഹതാനി ച വാസാംസി രഥം സര്വായുധാന്യപി
വെള്ളയണികൾ, ലാജങ്ങൾ, വേറിട്ടു തേനും നെയ്യും, പുതുതായി അണിയാത്ത വസ്ത്രങ്ങൾ, രഥം, ആയുധങ്ങൾ എന്നിവയും കൊണ്ടുവരാൻ പറഞ്ഞു.
ചതുരങ്ഗബലം ചൈവ ഗജം ച ശുഭലക്ഷണമ്। ചാമരവ്യജനേ ചോഭേ ധ്വജം ഛത്രം ച പാണ്ഡുരമ്
നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യവും, ശുഭലക്ഷണങ്ങളുള്ള ആനയും, രണ്ടു ചാമരികളും, വെള്ളി കുടയും പതാകയും ഒരുക്കണം.
ശതം ച ശാതകുമ്ഭാനാം കുമ്ഭാനാമഗ്നിവര്ചസാമ്। ഹിരണ്യശൃങ്ഗമൃഷഭം സമഗ്രം വ്യാഘ്രചര്മ ച
നൂറ് പൊന്നുകൊണ്ടുള്ള കലശങ്ങളും, പൊൻകൊമ്പുള്ള കാളയും, മുഴുവൻ പുലിച്ചർമ്മവും ഒരുക്കണം.
യച്ചാന്യത് കിംചിദേഷ്ടവ്യം തത് സര്വമുപകല്പ്യതാമ്। ഉപസ്ഥാപയത പ്രാതരഗ്ന്യഗാരേ മഹീപതേഃ
മറ്റെന്തെങ്കിലും ആവശ്യമുള്ളതെല്ലാം ഒരുക്കണം; രാജാവിന്റെ ഹോമശാലയിൽ രാവിലെ എല്ലാം എത്തിക്കണം.
അന്തഃപുരസ്യ ദ്വാരാണി സര്വസ്യ നഗരസ്യ ച। ചന്ദനസ്രഗ്ഭിരര്ച്യന്താം ധൂപൈശ്ച ഘ്രാണഹാരിഭിഃ
അകത്തളവും നഗരദ്വാരങ്ങളും ചന്ദനമാലകളും സുഗന്ധമുള്ള ധൂപവും കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കണം.
പ്രശസ്തമന്നം ഗുണവദ് ദധിക്ഷീരോപസേചനമ്। ദ്വിജാനാം ശതസാഹസ്രം യത്പ്രകാമമലം ഭവേത്
നൂറുകണക്കിന് ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് ആവശ്യമുള്ളത്രയും നല്ലതും ഗുണമുള്ളതുമായ ഭക്ഷണം, തൈരും പാൽകൂടി ചേർത്ത് ഒരുക്കണം.
സത്കൃത്യ ദ്വിജമുഖ്യാനാം ശ്വഃ പ്രഭാതേ പ്രദീയതാമ്। ഘൃതം ദധി ച ലാജാശ്ച ദക്ഷിണാശ്ചാപി പുഷ്കലാഃ
പ്രധാന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ ആദരിച്ച്, നാളെയുടെ രാവിലെ അവർക്കു നെയ്യും തൈരും പൊരിപ്പും സമൃദ്ധമായ ദാനങ്ങളും നൽകണം.