തച്ഛ്രുത്വാ ഘോരസങ്കാശം കുലക്ഷയമുപസ്ഥിതമ് । പ്രകൃതീസ്തു സമാനീയ കാഞ്ചനം ച പുരോധസമ് ।। ൭.൧൦൮.
കുടുംബത്തിന് ഭയങ്കരമായ നാശം അടുത്തു വരുന്നതായി കേട്ടശേഷം, അവൻ നഗരവാസികളെയും പൊന്നുപോലെയുള്ള പുരോഹിതനെയും കൂട്ടി വിളിച്ചു.
തേഷാം സര്വം യഥാവൃത്തമബ്രവീദ്രഘനന്ദനഃ । ആത്മനശ്ച വിപര്യാസം ഭവിഷ്യം ഭ്രാതൃഭിഃ സഹ ।। ൭.൧൦൮.
രഘുവംശത്തിലെ ആനുകൂല്യനായവൻ, സംഭവിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും അവരോട് പറഞ്ഞു; താനും സഹോദരന്മാരുമൊത്ത് നേരിടേണ്ടി വരുന്ന ഭാവിയെയും വിശദീകരിച്ചു.
തതഃ പുത്രദ്വയം വീരഃ സോ ഽഭ്യഷിഞ്ചന്നരാധിപഃ । സുബാഹുര്മധുരാം ലേഭേ ശത്രുഘാതീ ച വൈദിശമ് ।। ൭.൧൦൮.
അതിനുശേഷം ആ വീരനായ രാജാവ് തന്റെ രണ്ട് മക്കളെയും അഭിഷേകം നടത്തി. സുബാഹുവിന് മധുരയും, ശത്രുഘാതിക്ക് വൈദിശയും നൽകി.
ദ്വിധാ കൃത്വാ തു താം സേനാം മാധുരീം പുത്രയോര്ദ്വയോഃ । ധനം ച യുക്തം കൃത്വാ വൈ സ്ഥാപയാമാസ പാര്ഥിവഃ ।। ൭.൧൦൮.
മധുരയിലെ സൈന്യത്തെ രണ്ടു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിച്ച്, അവരവരുടെ മക്കൾക്ക് യോജിച്ച ധനം നൽകി, രാജാവ് അവരെ അവിടെ സ്ഥിരമാക്കി.
സുബാഹും മധുരായാം ച വൈദേശേ ശത്രുഘാതിനമ് । യയൌ സ്ഥാപ്യ തദാ ഽയോധ്യാം രഥേനൈകേന രാഘവഃ ।। ൭.൧൦൮.
സുബാഹുവിനെ മധുരയിലും, ശത്രുഘാതിയെ വൈദിശയിലും നിർത്തി, രാഘവൻ ഒറ്റ രഥത്തിൽ അയോധ്യയിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
സ ദദര്ശ മഹാത്മാനം ജ്വലന്തമിവ പാവകമ് । സൂക്ഷ്മക്ഷൌമാമ്ബരധരം മുനിഭിഃ സാര്ധമക്ഷയൈഃ ।। ൭.൧൦൮.
അവൻ മഹാത്മാവായ ഒരാളെ, ജ്വലിക്കുന്ന അഗ്നിയെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്നവനെയും, സൂക്ഷ്മമായ വസ്ത്രം ധരിച്ചവനെയും, അക്ഷയന്മാരായ മുനികളോടൊപ്പം കണ്ടു.
സോ ഽഭിവാദ്യ തതോ രാമം പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രയതേന്ദ്രിയഃ । ഉവാച വാക്യം ധര്മജ്ഞം ധര്മമേവാനുചിന്തയന് ।। ൭.൧൦൮.
അവൻ കൈകൂപ്പി, ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ നിയന്ത്രിച്ച്, രാമനെ ആദരത്തോടെ വന്ദിച്ചു, ധർമ്മത്തിൽ മാത്രം ചിന്തിച്ച് ധർമ്മജ്ഞനായ രാമനോട് വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
കൃത്വാഭിഷേകം സുതയോര്ദ്വയോ രാഘവനന്ദന । തവാനുഗമനേ രാജന്വിദ്ധി മാം കൃതനിശ്ചയമ് ।। ൭.൧൦൮.
രാഘവകുലത്തിന് ആനന്ദമായ രാജാവേ, മക്കളെ അഭിഷേകം ചെയ്തതിനു ശേഷം, ഞാൻ നിന്നെ അനുഗമിക്കാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ തയ്യാറാണെന്ന് അറിയണം.
ന ചാന്യദപി വക്തവ്യമതോ വീര ന ശാസനമ് । വിലോക്യമാനമിച്ഛാമി മദ്വിധേന വിശേഷതഃ ।। ൭.൧൦൮.
വീരനേ, ഇതിന് പുറമേ ഒന്നും പറയേണ്ടതില്ല, ആജ്ഞയും ആവശ്യമില്ല; എന്നെ എന്റെ പോലെയാണെന്ന് നീ പ്രത്യേകമായി കാണണമെന്ന് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തസ്യ താം ബുദ്ധിമക്ലീബാം വിജ്ഞായ രഘുനന്ദനഃ । ബാഢമിത്യേവ ശത്രുഘ്നം രാമോ വാക്യമുവാച ഹ ।। ൭.൧൦൮.
അവന്റെ അചഞ്ചലമായ മനസ്സു മനസ്സിലാക്കി, രാഘവകുലത്തിന് ആനന്ദമായ രാമൻ ശത്രുഘ്നനോട് 'ശരി' എന്ന് പറഞ്ഞു.
തസ്യ വാക്യസ്യ വാക്യാന്തേ വാനരാഃ കാമരൂപിണഃ । ഋക്ഷരാക്ഷസസങ്ഘാശ്ച സമാപേതുരനേകശഃ ।। ൭.൧൦൮.
അവന്റെ വാക്കുകൾക്ക് ശേഷം, ആഗ്രഹമനുസരിച്ച് രൂപം മാറാൻ കഴിയുന്ന വാനരരും, കരടികളും, രാക്ഷസന്മാരും കൂട്ടമായി അവിടെ എത്തി.
സുഗ്രീവം തേ പുരസ്കൃത്യ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ । തം രാമം ദ്രഷ്ടുമനസഃ സ്വര്ഗായാഭിമുഖം സ്ഥിതമ് ।। ൭.൧൦൮.
സുഗ്രീവനെ മുന്നിൽ നിർത്തി, എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് രാമനെ കാണാൻ, സ്വർഗ്ഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഒരുക്കമാകുന്ന രാമനോടു ചേർന്ന് എത്തിയിരുന്നു.
ദേവപുത്രാ ഋഷിസുതാ ഗന്ധര്വാണാം സുതാസ്തഥാ । രാമക്ഷയം വിദിത്വാ തേ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।। ൭.൧൦൮.
ദേവപുത്രന്മാർ, ഋഷിപുത്രന്മാർ, ഗന്ധർവരുടെ മക്കൾ എന്നിവരും, രാമന്റെ യാത്ര അറിയുമ്പോൾ അവിടെയൊക്കെ കൂടി.
തേ രാമമഭിവാദ്യോചുഃ സര്വേ വാനരരാക്ഷസാഃ । തവാനുഗമനേ രാജന്സമ്പ്രാപ്താഃ കൃതനിശ്ചയാഃ ।। ൭.൧൦൮.
എല്ലാ വാനരരും രാക്ഷസന്മാരും രാമനെ വന്ദിച്ച് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിന്നെ അനുഗമിക്കാൻ ഞങ്ങൾ ഉറച്ച മനസ്സോടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു.'
യദി രാമ വിനാസ്മാഭിര്ഗച്ഛേസ്ത്വം പുരുഷോത്തമ । യമദണ്ഡമിവോദ്യമ്യ ത്വയാ സ്മ വിനിപാതിതാഃ ।। ൭.൧൦൮.
'രാമാ, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ, നീ ഞങ്ങളെ കൂടാതെ പോകുന്നുവെങ്കിൽ, അത് യമന്റെ ദണ്ഡം ഉയർത്തി ഞങ്ങളെ വീഴ്ത്തുന്നതുപോലെയാകും.'
തൈരേവമുക്തഃ കാകുത്സ്ഥോ ബാഢമിത്യബ്രവീത് സ്മയന് ।। ൭.൧൦൮.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കാകുത്ഥസന്തതിയായ രാമൻ പുഞ്ചിരിച്ച് 'ശരി' എന്ന് ഉത്തരം നൽകി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാമം സുഗ്രീവോ ഽപി മഹാബലഃ । പ്രണമ്യ വിധിവദ്വീരം വിജ്ഞാപയിതുമുദ്യതഃ ।। ൭.൧൦൮.
അവിടെ, മഹാബലനായ സുഗ്രീവനും രാമനെ ശിഷ്ടാചാരപ്രകാരം വന്ദിച്ച്, തന്റെ അഭ്യർത്ഥന അറിയിക്കാൻ തയ്യാറായി.
അഭിഷിച്യാങ്ഗദം വീരമാഗതോ ഽസ്മി നരേശ്വര । തവാനുഗമനേ രാജന്വിദ്ധി മാം കൃതനിശ്ചയമ് ।। ൭.൧൦൮.
'വീരനായ അങ്കദനെ അഭിഷേകം ചെയ്ത്, രാജാവേ, ഞാൻ വന്നിരിക്കുന്നു. രാജാവേ, നിന്നെ അനുഗമിക്കാൻ ഞാൻ ഉറച്ച മനസ്സോടെ തയ്യാറാണെന്ന് അറിയണം.'
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാമോ രമയതാം വരഃ । വാനരേന്ദ്രമഥോവാചം മൈത്രം തസ്യാനുചിന്തയന് ।। ൭.൧൦൮.
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, സന്തോഷിപ്പിക്കുന്നവരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവൻ, സുഗ്രീവന്റെ സൗഹൃദം ഓർത്ത് വാനരരാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
സഖേ ശൃണുഷ്വ സുഗ്രീവ ന ത്വയാ ഽഹം വിനാകൃതഃ । ഗച്ഛേയം ദേവലോകം വാ പരമം വാ പദം മഹത് ।। ൭.൧൦൮.
'സുഹൃത്ത് സുഗ്രീവാ, കേൾക്കു: നിന്നെ കൂടാതെ ഞാൻ ദേവലോകത്തേക്കോ, അതിലുമുള്ള പരമാവസ്ഥയിലേക്കോ ഒരിക്കലും പോകില്ല.'
ബിഭീഷണമഥോവാച രാക്ഷസേന്ദ്രം മഹായശാഃ । യാവത്പ്രജാ ധരിഷ്യന്തി താവത്ത്വം വൈ ബിഭീഷണ । രാക്ഷസേന്ദ്ര മഹാവീര്യ ലങ്കാസ്ഥസ്ത്വം ധരിഷ്യസി ।। ൭.൧൦൮.
അപ്പോൾ മഹാശ്രീയുള്ള രാമൻ, രാക്ഷസരാജാവായ വിഭീഷണനോട് പറഞ്ഞു: 'ജനങ്ങൾ നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം നീ, മഹാവീര്യശാലിയായ വിഭീഷണ, ലങ്കയിൽ രാജാവായി തുടരും.'
യാവച്ചന്ദ്രശ്ച സൂര്യശ്ച യാവത്തിഷ്ഠതി മേദിനീ । യാവച്ച മത്കഥാ ലോകേ താവദ്രാജ്യം തവാസ്ത്വിഹ ।। ൭.൧൦൮.
'ചന്ദ്രനും സൂര്യനും നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ഭൂമി നിലനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, എന്റെ കഥ ലോകത്ത് പറയപ്പെടുന്നിടത്തോളം, ഇതിൽ നിന്നു നിന്റെ രാജ്യം തുടരും.'
ശാസിതസ്ത്വം സഖിത്വേന കാര്യം തേ മമ ശാസനമ് । പ്രജാഃ സംരക്ഷ ധര്മേണ നോത്തരം വക്തുമര്ഹസി ।। ൭.൧൦൮.
'സ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ നിന്നോട് ഉപദേശിക്കുന്നു; എന്റെ കല്പന നീ നിർവഹിക്കണം. ജനങ്ങളെ നീ ധർമ്മത്തോടെ രക്ഷിക്കണം, എതിര് വാക്ക് പറയരുത്.'
കിഞ്ചാന്യദ്വക്തുമിച്ഛാമി രാക്ഷസേന്ദ്ര മഹാമതേ ।। ൭.൧൦൮.
'രാക്ഷസരാജാവേ, മഹാമതിയുള്ളവനേ, ഞാൻ മറ്റൊരു കാര്യവും പറയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.'
ആരാധയ ജഗന്നാഥമിക്ഷ്വാകുകുലദൈവതമ് । ആരാധനീയമനിശം സര്വൈര്ദൈവൈഃ സവാസവൈഃ ।। ൭.൧൦൮.
'ലോകത്തിന്റെ നാഥനെയും ഇക്ഷ്വാകുകുലത്തിന്റെ ദൈവത്തെയും, എല്ലാ ദേവന്മാരും ദിക്കുപാലകരുമൊക്കെ നിരന്തരം ആരാധിക്കേണ്ടവനെയും നീ ഭക്തിയോടെ ആരാധിക്കണം.'
തഥേതി പ്രതിജഗ്രാഹ രാമവാക്യം വിഭീഷണഃ । രാജാ രാക്ഷസമുഖ്യാനാം രാഘവാജ്ഞാമനുസ്മരന് ।। ൭.൧൦൮.
വിഭീഷണൻ 'അങ്ങനെയാകട്ടെ' എന്ന് സമ്മതിച്ചു, രാഘവന്റെ കല്പന ഓർത്ത്, രാക്ഷസന്മാരിൽ പ്രധാനനായ രാജാവായി ഭരിച്ചുവന്നു.
തമേവമുക്ത്വാ കാകുത്സ്ഥോ ഹനൂമന്തമഥാബ്രവീത് । ജീവിതേ കൃതബുദ്ധിസ്ത്വം മാ പ്രതിജ്ഞാം വിലോപയ ।। ൭.൧൦൮.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം കാകുത്സ്ഥൻ ഹനുമാനോട് പറഞ്ഞു: 'നീ ജീവിക്കണമെന്ന് തീരുമാനിച്ചവനല്ലേ, നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ മറക്കരുത്.'
മത്കഥാഃ പ്രചരിഷ്യന്തി യാവല്ലോകേ ഹരീശ്വര । താവദ്രമസ്വ സുപ്രീതോ മദ്വാക്യമനുപാലയന് ।। ൭.൧൦൮.
'എന്റെ കഥകൾ ലോകത്ത് പരന്നുനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, കുരങ്ങന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, നീ സന്തോഷത്തോടെ എന്റെ വാക്ക് പാലിച്ച് ഇവിടെ തുടരുക.'
ഏവമുക്തസ്തു ഹനുമാന്രാഘവേണ മഹാത്മനാ । വാക്യം വിജ്ഞാപയാമാസ പരം ഹര്ഷമവാപ്യ ച ।। ൭.൧൦൮.
മഹാത്മാവായ രാഘവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഹനുമാൻ അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ തന്റെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
യാവത്തവ കഥാ ലോകേ വിചരിഷ്യതി പാവനീ । താവത്സ്ഥാസ്യാമി മേദിന്യാം തവാജ്ഞാമനുപാലയന് ।। ൭.൧൦൮.
'നിന്റെ പുണ്യകഥ ലോകത്ത് പരന്നുനിൽക്കുന്നിടത്തോളം, ഞാൻ ഭൂമിയിൽ നിന്റെ കല്പന പാലിച്ച് തുടരും.'