ജന്മപ്രഭൃതി തേ വീര സുഖദുഃഖോപസേവനമ് । ഭവിഷ്യദുത്തരം ചേഹ സര്വം വാല്മീകിനാ കൃതമ് ।। ൭.൯൮.
വീരനേ, നിന്റെ ജനനം മുതൽ അനുഭവിച്ച സുഖദു:ഖങ്ങൾ, ഇനി സംഭവിക്കാനുള്ളതെല്ലാം വാൽമീകി എഴുതിയിരിക്കുന്നു.
ആദികാവ്യമിദം രാമ ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ് । നഹ്യന്യോ ഽര്ഹതി കാവ്യാനാം യശോഭാഗ്രാഘവാദൃതേ ।। ൭.൯൮.
ഇതാണ് ആദികാവ്യം, രാമാ, ഇതിലെ എല്ലാം നിന്നിൽ ആധാരമാക്കിയതാണ്. രാഘവനേ, നിന്നെക്കാൾ കാവ്യങ്ങളുടെ മഹത്വത്തിന് അർഹനായവൻ മറ്റൊരുവനും ഇല്ല.
ശ്രുതം തേ പൂര്വമേതദ്ധി മയാ സര്വം സുരൈഃ സഹ । ദിവ്യമദ്ഭുതരൂപം ച സത്യവാക്യമനാവൃതമ് ।। ൭.൯൮.
ഇത് നീയും ഞാനും ദേവതകളുമൊത്ത് മുമ്പ് കേട്ടതാണ്. ദിവ്യവും അത്ഭുതരൂപമുള്ളതും സത്യമായതും മറച്ചുവെച്ചിട്ടില്ലാത്തതുമാണ്.
സ ത്വം പുരുഷശാര്ദൂല ധര്മേണ സുസമാഹിതഃ । ശേഷം ഭവിഷ്യം കാകുത്സ്ഥ കാവ്യം രാമായണം ശൃണു ।। ൭.൯൮.
അതുകൊണ്ട്, പുരുഷശാർദൂലനേ, നീ ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ചവനായി ശേഷിക്കുന്ന രാമായണകാവ്യത്തിന്റെ ഭാവി ഭാഗം കേൾക്കൂ, കാകുത്സ്ഥനേ.
ഉത്തരം നാമ കാവ്യസ്യ ശേഷമത്ര മഹായശഃ । തച്ഛൃണുഷ്വ മഹാതേജ ഋഷിഭിഃ സാര്ധമുത്തമമ് ।। ൭.൯൮.
കാവ്യത്തിന്റെ ശേഷിക്കുന്ന ഭാഗം 'ഉത്തര' എന്നാണു വിളിക്കുന്നത്, മഹത്തായ പ്രശസ്തിയുള്ളവനേ, അതു നീ മഹർഷിമാരോടൊപ്പം ശ്രവിക്കൂ.
ന ഖല്വന്യേന കാകുത്സ്ഥ ശ്രോതവ്യമിദമുത്തമമ് । പരമമ് ഋഷിണാ വീര ത്വയൈവ രഘുനന്ദന ।। ൭.൯൮.
കാകുത്സ്ഥനേ, ഈ ഉത്തമമായ ഭാഗം മറ്റാരും കേൾക്കേണ്ടതല്ല; രഘുവംശത്തിലെ വീരനേ, ഇത് പരമമായതും നിനക്കു മാത്രമുള്ളതുമാണ്.
ഏതാവദുക്ത്വാ വചനം ബ്രഹ്മാ ത്രിഭുവനേശ്വരഃ । ജഗാമ ത്രിദിവം ദേവോ ദേവൈഃ സഹ സബാന്ധവൈഃ ।। ൭.൯൮.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം, മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെ അധിപനായ ബ്രഹ്മാവ് ദേവന്മാരോടും ബന്ധുക്കളോടും കൂടെ സ്വർഗത്തിലേക്കു പോയി.
യേ ച തത്ര മഹാത്മാന ഋഷയോ ബ്രാഹ്മലൌകികാഃ । ബ്രഹ്മണാ സമനുജ്ഞാതാ ന്യവര്തന്ത മഹൌജസഃ । ഉത്തരം ശ്രോതുമനസോ ഭവിഷ്യം യച്ച രാഘവേ ।। ൭.൯൮.
അവിടെ ഉണ്ടായിരുന്ന മഹാത്മാക്കളായ ദൈവീയരും ലോകീയരുമായ ഋഷിമാർ ബ്രഹ്മാവിന്റെ അനുമതിയോടെ, ഭാവിയിൽ രാഘവനെക്കുറിച്ചുള്ള ഉത്തരകാണ്ഡം കേൾക്കാൻ മനസ്സോടെ, തങ്ങളുടെ മഹത്തായ തപസ്സോടെ പിന്മാറി.
തതോ രാമഃ ശുഭാം വാണീം ദേവദേവസ്യ ഭാഷിതാമ് । ശ്രുത്വാ പരമതേജസ്വീ വാല്മീകിമിദമബ്രവീത് ।। ൭.൯൮.
അതിനുശേഷം, ദേവദേവന്റെ ശുഭമായ വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, അത്യന്തം പ്രഭയുള്ള വാൽമീകിയെ ഇങ്ങനെ അഭിസംബോധന ചെയ്തു.
ഭഗവന് ശ്രോതുമനസ ഋഷയോ ബ്രാഹ്മലൌകികാഃ । ഭവിഷ്യദുത്തരം യന്മേ ശ്വോഭൂതേ സമ്പ്രവര്തതാമ് ।। ൭.൯൮.
ഭഗവനേ, ദൈവീയരും ലോകീയരുമായ ഋഷിമാർ ഭാവിയിൽ വരുന്ന ഉത്തരകാണ്ഡം കേൾക്കാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു; അത് എനിക്കായി നാളെ തുടങ്ങട്ടെ.
ഏവം വിനിശ്ചയം കൃത്വാ സമ്പ്രഗൃഹ്യ കുശീലവൌ । തം ജനൌഘം വിസൃജ്യാഥ പര്ണശാലാമുപാഗമത് । താമേവ ശോചതഃ സീതാം സാ വ്യതീയായ ശര്വരീ ।। ൭.൯൮.
ഇങ്ങനെ തീരുമാനിച്ചശേഷം, കുശനും ലവനും കൈപ്പിടിച്ചു, ആ ജനക്കൂട്ടത്തെ വിട്ട്, ഇലകൊട്ടിലിലേക്ക് പോയി; സീതയെ ഓർത്ത് ദുഃഖിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കെ ആ രാത്രി കടന്നു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഽഷ്ടനവതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാൽമീകി രചിച്ച മഹത്തായ ആദികാവ്യമായ ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ തൊണ്ണൂറ്റിയെട്ടാം സര്ഗം സമാപിച്ചു.
രജന്യാം തു പ്രഭാതായാം സമാനീയ മഹാമുനീന് । ഗീയതാമവിശങ്കാഭ്യാം രാമഃ പുത്രാവുവാച ഹ ।। ൭.൯൯.
രാത്രി കഴിഞ്ഞ് പ്രഭാതമായപ്പോൾ, രാമൻ മഹർഷിമാരെ വിളിച്ചു കൂട്ടി, തന്റെ പുത്രന്മാരോടു ഭയമില്ലാതെ പാടാൻ പറഞ്ഞു.
തതഃ സമുപവിഷ്ടേഷു ബ്രഹ്മര്ഷിഷു മഹാത്മസു । ഭവിഷ്യദുത്തരം കാവ്യം ജഗതുസ്തൌ കുശീലവൌ ।। ൭.൯൯.
പിന്നീട്, മഹാത്മാക്കളായ ബ്രഹ്മർഷിമാർ ഇരുന്നശേഷം, കുശനും ലവനും ഭാവിയിൽ വരുന്ന ഉത്തരകാണ്ഡം അവിടെയുള്ളവർക്കു പാടി പറഞ്ഞു.
പ്രവിഷ്ടായാം തു സീതായാം ഭൂതലം സത്യസമ്പദാ । തസ്യാവസാനേ യജ്ഞസ്യ രാമഃ പരമദുര്മനാഃ ।। ൭.൯൯.
സത്യസമ്പന്നയായ സീത ഭൂമിയിൽ പ്രവേശിച്ചതിനുശേഷം, യാഗം അവസാനിക്കുമ്പോൾ രാമൻ അത്യന്തം ദുഃഖിതനായി.
അപശ്യമാനോ വൈദേഹീം മേനേ ശൂന്യമിദം ജഗത് । ശോകേന പരമായസ്തോ ന ശാന്തിം മനസാ ഽഗമത് ।। ൭.൯൯.
വൈദേഹിയെ കാണാനാവാതെ, ഈ ലോകം ശൂന്യമായതുപോലെ തോന്നി; അതിവിശാലമായ ദുഃഖത്തിൽ ആഴ്ന്ന്, മനസ്സിൽ ശാന്തി ലഭിച്ചില്ല.
വിസൃജ്യ പാര്ഥിവാന്സര്വാനൃക്ഷവാനരരാക്ഷസാന് । ജനൌഘം വിപ്രമുഖ്യാനാം വിത്തപൂര്വം വിസൃജ്യ ച ।। ൭.൯൯.
അവൻ എല്ലാ രാജാക്കന്മാരെയും, കരടികളെയും, വാനരന്മാരെയും, രാക്ഷസന്മാരെയും, ബ്രാഹ്മണന്മാരിൽ പ്രധാനരായ ജനങ്ങളെ ധനം നൽകി വിടപറഞ്ഞു.
ഏവം സമാപ്യ യജ്ഞം തു വിധിവത്സ തു രാഘവഃ । തതോ വിസൃജ്യ താന്സര്വാന്രാമോ രാജീവലോചനഃ ।। ൭.൯൯.
അങ്ങനെ യാഗം വിധിപ്രകാരം പൂർത്തിയാക്കിയശേഷം, കമലനയനനായ രാമൻ അവരെല്ലാവരെയും വിടപറഞ്ഞു.
ഹൃദി കൃത്വാ തദാ സീതാമയോധ്യാം പ്രവിവേശ ഹ । ഇഷ്ടയജ്ഞോ നരപതിഃ പുത്രദ്വയസമന്വിതഃ ।। ൭.൯൯.
സീതയെ ഹൃദയത്തിൽ സൂക്ഷിച്ചു, ഇഷ്ടയാഗങ്ങൾ നടത്തി, ഇരുപുത്രന്മാരോടൊപ്പം രാജാവായ രാമൻ അയോധ്യയിൽ പ്രവേശിച്ചു.
ന സീതായാഃ പരാം ഭാര്യാം വവ്രേ സ രഘുനന്ദനഃ । യജ്ഞേ യജ്ഞേ ച പത്ന്യര്ഥം ജാനകീ കാഞ്ചനീ ഭവത് ।। ൭.൯൯.
രഘുവംശത്തിലെ രാമൻ സീതയെക്കാൾ വേറൊരു ഭാര്യയെ സ്വീകരിച്ചില്ല; ഓരോ യാഗത്തിലും ഭാര്യമാർക്കായി സീതയുടെ പൊൻപ്രതിമ നിർമ്മിച്ചു.
ദശവര്ഷസഹസ്രാണി വാജിമേഘാനഥാകരോത് । വാജപേയാന്ദശഗുണാംസ്തഥാ ബഹുസുവര്ണകാന് ।। ൭.൯൯.
പതിനായിരം വർഷം അശ്വമേധയാഗങ്ങൾ നടത്തി, അതിനേക്കാൾ പത്തു മടങ്ങ് വാജപേയയാഗങ്ങളും, ധാരാളം പൊന്നും നൽകി അനേകം യാഗങ്ങളും നടത്തി.
അഗ്നിഷ്ടോമാതിരാത്രാഭ്യാം ഗോസവൈശ്ച മഹാധനൈഃ । ഈജേ ക്രതുഭിരന്യൈശ്ച സ ശ്രീമാനാപ്തദക്ഷിണൈഃ ।। ൭.൯൯.
അഗ്നിഷ്ടോമം, അതിരാത്രം, മഹാസമ്പത്തുള്ള ഗോസവം, മറ്റു യാഗങ്ങൾ എന്നിവയും ധാരാളം ദാനങ്ങൾ നൽകി നടത്തി.
ഏവം സ കാലഃ സുമഹാന്രാജ്യസ്ഥസ്യ മഹാത്മനഃ । ധര്മേ പ്രയതമാനസ്യ വ്യതീയാദ്രാഘവസ്യ തു ।। ൭.൯൯.
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ രാഘവൻ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്ന് ധർമ്മത്തിൽ ശ്രദ്ധയോടെ കഴിയുമ്പോൾ, വളരെ നീണ്ട കാലം കടന്നു പോയി.
അനുരഞ്ജന്തി രാജാനമഹന്യഹനി രാഘവമ് । ഋക്ഷവാനരരക്ഷാംസി സ്ഥിതാ രാമസ്യ ശാസനേ ।। ൭.൯൯.
ആ ദിവസം ദിവസവും കരടികളും വാനരന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും രാമന്റെ ആജ്ഞയിൽ നിലകൊണ്ടു രാജാവായ രാഘവനെ സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
കാലേ വര്ഷതി പര്ജന്യഃ സുഭിക്ഷം വിമലാ ദിശഃ । ഹൃഷ്ടപുഷ്ടജനാകീര്ണം പുരം ജനപദാസ്തഥാ ।। ൭.൯൯.
സമയത്ത് മേഘങ്ങൾ മഴയൊഴിച്ചു, ദിക്കുകൾ തെളിഞ്ഞു, നഗരം ഗ്രാമങ്ങളും സന്തോഷവും സമൃദ്ധിയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞിരുന്നു.
നാകാലേ മ്രിയതേ കശ്ചിന്ന വ്യാധിഃ പ്രാണിനാം തഥാ । നാനര്ഥോ വിദ്യതേ കശ്ചിദ്രാമേ രാജ്യം പ്രശാസതി ।। ൭.൯൯.
അക്കാലത്ത് രാമൻ രാജ്യം ഭരിക്കുമ്പോൾ, ആരും കാലത്തേക്കാൾ മുമ്പ് മരിച്ചില്ല, ജീവികൾക്ക് രോഗം ഉണ്ടായില്ല, ദുരന്തങ്ങൾ ഒന്നും ഉണ്ടായിരുന്നില്ല.
അഥ ദീര്ഘസ്യ കാലസ്യ രാമമാതാ യശസ്വിനീ । പുത്രപൌത്രൈഃ പരിവൃതാ കാലധര്മമുപാഗമത് ।। ൭.൯൯.
അങ്ങനെ ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, രാമന്റെ പ്രശസ്തയായ അമ്മ പുത്രന്മാരും മക്കളും ചുറ്റിപ്പറ്റിയവളായി കാലധർമ്മം ഏറ്റുവാങ്ങി.
അന്വിയായ സുമിത്രാ ച കൈകേയീ ച യശസ്വിനീ । ധര്മം കൃത്വാ ബഹുവിധം ത്രിദിവേ പര്യവസ്ഥിതാ ।। ൭.൯൯.
അതിനുശേഷം സുമിത്രയും പ്രശസ്തയായ കൈകേയിയും അനേകം സത്കർമ്മങ്ങൾ ചെയ്തു സ്വർഗ്ഗത്തിൽ എത്തി.
സര്വാഃ പ്രമുദിതാഃ സ്വര്ഗേ രാജ്ഞാ ദശരഥേന ച । സമാഗതാ മഹാഭാഗാഃ സര്വധര്മം ച ലേഭിരേ ।। ൭.൯൯.
അവരുടെ എല്ലാവരും മഹാഭാഗ്യവതികളായി രാജാവായ ദശരഥനോടൊപ്പം സ്വർഗ്ഗത്തിൽ സന്തോഷത്തോടെ കൂടിച്ചേർന്നു, എല്ലാ ധർമ്മങ്ങളും നേടി.
താസാം രാമോ മഹാദാനം കാലേ കാലേ പ്രയച്ഛതി । മാതഽണാമവിശേഷേണ ബ്രാഹ്മണേഷു തപസ്വിഷു ।। ൭.൯൯.
രാമൻ, തന്റെ അമ്മമാരുടെ പേരിൽ പ്രത്യേകിച്ച്, യോഗികൾക്കും ബ്രാഹ്മണർക്കും സമയമൊക്കെയായി വലിയ ദാനങ്ങൾ നൽകി.