യദിദം മേഽനുരൂപാര്ഥം മയാ സാധു സുമന്ത്രിതമ്। ഭവന്തോ മേഽനുമന്യന്താം കഥം വാ കരവാണ്യഹമ്
എന്റെ ഈ ആലോചന നിങ്ങൾക്കു യോജിച്ചതും ഉചിതമായതും ആണെങ്കിൽ, നിങ്ങൾ അതിനെ അംഗീകരിക്കണം; അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ എങ്ങനെ പ്രവർത്തിക്കണം എന്ന് നിങ്ങൾ പറയൂ.
യദ്യപ്യേഷാ മമ പ്രീതിര്ഹിതമന്യദ് വിചിന്ത്യതാമ്। അന്യാ മധ്യസ്ഥചിന്താ തു വിമര്ദാഭ്യധികോദയാ
ഇത് എന്റെ ആഗ്രഹമായാലും, മറ്റേതെങ്കിലും ഉപകാരപ്രദമായ മാർഗം കൂടി ആലോചിക്കാം; കാരണം, ഇടയിൽ ആക്ഷേപമില്ലാതെ ആലോചിച്ചാൽ കൂടുതൽ വ്യക്തത ലഭിക്കും.
ഇതി ബ്രുവന്തം മുദിതാഃ പ്രത്യനന്ദന് നൃപാ നൃപമ്। വൃഷ്ടിമന്തം മഹാമേഘം നര്ദന്ത ഇവ ബര്ഹിണഃ
അവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സന്തോഷത്തോടെ രാജാക്കന്മാർ രാജാവിനോട് ആവേശത്തോടെ പ്രതികരിച്ചു; മഴയുള്ള വലിയ മേഘത്തെ കണ്ടു ആഹ്ലാദത്തോടെ വിളിക്കുന്ന മയിൽപോലെ.
സ്നിഗ്ധോഽനുനാദഃ സംജജ്ഞേ തതോ ഹര്ഷസമീരിതഃ। ജനൌഘോദ്ഘുഷ്ടസംനാദോ മേദിനീം കമ്പയന്നിവ
അപ്പോൾ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ, മൃദുവായ ഒരു അനുനാദം ജനസമൂഹത്തിൽ മുഴങ്ങി, ഭൂമിയെ itself കുലുക്കുന്ന പോലെ.
തസ്യ ധര്മാര്ഥവിദുഷോ ഭാവമാജ്ഞായ സര്വശഃ। ബ്രാഹ്മണാ ബലമുഖ്യാശ്ച പൌരജാനപദൈഃ സഹ
ധർമ്മത്തിലും സമ്പത്തിലും നിപുണനായ രാജാവിന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് മുഴുവൻ മനസ്സിലാക്കി, ബ്രാഹ്മണരും സൈന്യത്തിലെ പ്രധാനികളും നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ചേർന്ന്,
സമേത്യ തേ മന്ത്രയിതും സമതാഗതബുദ്ധയഃ। ഊചുശ്ച മനസാ ജ്ഞാത്വാ വൃദ്ധം ദശരഥം നൃപമ്
അവർ ഒരുമിച്ച് ചേരുകയും, മനസ്സിൽ ആലോചിച്ചശേഷം, പ്രായം ചെന്ന ദശരഥ രാജാവിനോട് പറഞ്ഞു.
അനേകവര്ഷസാഹസ്രോ വൃദ്ധസ്ത്വമസി പാര്ഥിവ। സ രാമം യുവരാജാനമഭിഷിഞ്ചസ്വ പാര്ഥിവമ്
രാജാവേ, നിങ്ങൾ അനേകം ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങൾ കഴിഞ്ഞു പ്രായം ചെന്നവനാണ്; അതുകൊണ്ട്, ഭൂമിയുടെ അധിപതിയായ രാമനെ യുവരാജനായി അഭിഷേകം ചെയ്യണം.
ഇച്ഛാമോ ഹി മഹാബാഹും രഘുവീരം മഹാബലമ്। ഗജേന മഹതാ യാന്തം രാമം ഛത്രാവൃതാനനമ്
നാം ആഗ്രഹിക്കുന്നത്, മഹാബലശാലിയായ രഘുവീരനായ രാമൻ വലിയാനായാനയിലിരുത്തി, രാജഛത്രം തലക്ക് മുകളിൽ പിടിച്ച് വരുന്നത് കാണാനാണ്.
ഇതി തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാജാ തേഷാം മനഃപ്രിയമ്। അജാനന്നിവ ജിജ്ഞാസുരിദം വചനമബ്രവീത്
അവരുടെ മനസ്സിന് ഇഷ്ടമായ ആ വാക്കുകൾ രാജാവ് കേട്ടപ്പോൾ, അറിയാത്തതുപോലെയും കൂടുതൽ അറിയാൻ ആഗ്രഹിച്ചവനുപോലെയും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
ശ്രുത്വൈതദ് വചനം യന്മേ രാഘവം പതിമിച്ഛഥ। രാജാനഃ സംശയോഽയം മേ തദിദം ബ്രൂത തത്ത്വതഃ
നിങ്ങൾ രാഘവനെ നിങ്ങളുടെ രക്ഷകനായി ആഗ്രഹിക്കുന്നുവെന്ന് ഞാൻ കേട്ടപ്പോൾ, എനിക്ക് ഒരു സംശയം ഉണ്ട്; അതിനാൽ, സത്യസന്ധമായി അതിന്റെ കാരണം പറയൂ.
കഥം നു മയി ധര്മേണ പൃഥിവീമനുശാസതി। ഭവന്തോ ദ്രഷ്ടുമിച്ഛന്തി യുവരാജം മഹാബലമ്
ഞാൻ ഇപ്പോഴും ധർമ്മപൂർവ്വം ഭൂമിയെ ഭരിക്കുമ്പോൾ, നിങ്ങൾക്ക് മഹാബലശാലിയായ യുവരാജനെ കാണാൻ എന്തുകൊണ്ട് ആഗ്രഹമുണ്ട്?
തേ തമൂചുര്മഹാത്മാനഃ പൌരജാനപദൈഃ സഹ। ബഹവോ നൃപ കല്യാണഗുണാഃ സന്തി സുതസ്യ തേ
അപ്പോൾ ആ മഹാത്മാക്കളും നഗരവാസികളും ഗ്രാമവാസികളും ചേർന്ന് പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, നിങ്ങളുടെ മകനിൽ അനേകം നല്ല ഗുണങ്ങൾ ഉണ്ട്.'
ഗുണാന് ഗുണവതോ ദേവ ദേവകല്പസ്യ ധീമതഃ। പ്രിയാനാനന്ദനാന് കൃത്സ്നാന് പ്രവക്ഷ്യാമോഽദ്യ താന്ശൃണു
ദേവന്മാരെപ്പോലെയും ധീരനുമായ നിങ്ങളുടെ ഗുണവാനായ മകന്റെ എല്ലാ പ്രിയവും ആനന്ദകരവുമായ ഗുണങ്ങൾ ഞങ്ങൾ ഇപ്പോൾ പറയാം; ദയവായി കേൾക്കൂ.
ദിവ്യൈര്ഗുണൈഃ ശക്രസമോ രാമഃ സത്യപരാക്രമഃ। ഇക്ഷ്വാകുഭ്യോഽപി സര്വേഭ്യോ ഹ്യതിരിക്തോ വിശാമ്പതേ
ദിവ്യഗുണങ്ങളിൽ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യനും സത്യവും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞവനുമായ രാമൻ, ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ എല്ലാവരെയും കടന്നുപോകുന്നു, ജനങ്ങളുടെ രാജാവേ.
രാമഃ സത്പുരുഷോ ലോകേ സത്യഃ സത്യപരായണഃ। സാക്ഷാദ് രാമാദ് വിനിര്വൃത്തോ ധര്മശ്ചാപി ശ്രിയാ സഹ
ലോകത്ത് രാമൻ ഉത്തമപുരുഷനും സത്യത്തിൽ ഉറച്ചവനും ആണു; ധർമ്മവും ഐശ്വര്യവും നേരെ രാമനിൽ നിന്നാണ് ഉദിച്ചിരിക്കുന്നത്.
പ്രജാസുഖത്വേ ചന്ദ്രസ്യ വസുധായാഃ ക്ഷമാഗുണൈഃ। ബുദ്ധ്യാ ബൃഹസ്പതേസ്തുല്യോ വീര്യേ സാക്ഷാച്ഛചീപതേഃ
ജനങ്ങൾക്ക് സന്തോഷം നൽകുന്നതിൽ ചന്ദ്രനുപോലെയും ക്ഷമയിൽ ഭൂമിപോലെയും ജ്ഞാനത്തിൽ ബൃഹസ്പതിയോടു തുല്യനുമാണ് രാമൻ; ശക്തിയിൽ ശചീയുടെ ഭർത്താവിനോടു തുല്യനുമാണ്.
ധര്മജ്ഞഃ സത്യസംധശ്ച ശീലവാനനസൂയകഃ। ക്ഷാന്തഃ സാന്ത്വയിതാ ശ്ലക്ഷ്ണഃ കൃതജ്ഞോ വിജിതേന്ദ്രിയഃ
ധർമ്മം അറിയുന്നവനും വാക്കിൽ ഉറച്ചവനും സദാചാരിയും അസൂയയില്ലാത്തവനും ക്ഷമയും സാന്ത്വനവും നിറഞ്ഞവനും നന്ദിയുള്ളവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനും ആണു.
മൃദുശ്ച സ്ഥിരചിത്തശ്ച സദാ ഭവ്യോഽനസൂയകഃ। പ്രിയവാദീ ച ഭൂതാനാം സത്യവാദീ ച രാഘവഃ
മൃദുവും ദൃഢചിത്തനും എപ്പോഴും മഹത്തായവനും അസൂയയില്ലാത്തവനും, രാഘവൻ എല്ലാ ജീവികൾക്കുമൊപ്പം സ്നേഹത്തോടെ സംസാരിക്കുകയും സത്യം മാത്രം പറയുകയും ചെയ്യുന്നു.
ബഹുശ്രുതാനാം വൃദ്ധാനാം ബ്രാഹ്മണാനാമുപാസിതാ। തേനാസ്യേഹാതുലാ കീര്തിര്യശസ്തേജശ്ച വര്ധതേ
അവൻ പണ്ഡിതരായ മുതിർന്ന ബ്രാഹ്മണന്മാരെ സേവിക്കുന്നു; അതുകൊണ്ടു തന്നെ അവന്റെ അപരിമിതമായ കീർത്തിയും മാനവും തേജസ്സും ദിനംപ്രതി വളരുന്നു.
ദേവാസുരമനുഷ്യാണാം സര്വാസ്ത്രേഷു വിശാരദഃ। സമ്യഗ് വിദ്യാവ്രതസ്നാതോ യഥാവത് സാങ്ഗവേദവിത്
ദേവന്മാരിലും അസുരന്മാരിലും മനുഷ്യരിലും ആയുധങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവനാണ്; ശരിയായ വിധത്തിൽ വിദ്യയും വ്രതങ്ങളും പഠിച്ചവനും, എല്ലാ വേദങ്ങളും അതിന്റെ ശാഖകളും അറിയുന്നവനുമാണ്.
ഗാന്ധര്വേ ച ഭുവി ശ്രേഷ്ഠോ ബഭൂവ ഭരതാഗ്രജഃ। കല്യാണാഭിജനഃ സാധുരദീനാത്മാ മഹാമതിഃ
ഭരതന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ ഭൂമിയിൽ ഗന്ധർവകലകളിൽ ഏറ്റവും പ്രാവീണ്യം നേടിയവനാണ്; ഉത്തമകുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചവനും സദാചാരിയും മനസ്സിൽ ദു:ഖം ഇല്ലാത്തവനും മഹത്തായ ബുദ്ധിയുള്ളവനുമാണ്.
ദ്വിജൈരഭിവിനീതശ്ച ശ്രേഷ്ഠൈര്ധര്മാര്ഥനൈപുണൈഃ। യദാ വ്രജതി സംഗ്രാമം ഗ്രാമാര്ഥേ നഗരസ്യ വാ
ധർമ്മത്തിലും അർത്ഥത്തിലും പ്രാവീണ്യമുള്ള ശ്രേഷ്ഠ ബ്രാഹ്മണന്മാരാൽ അവൻ പരിശീലനം നേടിയിട്ടുണ്ട്; ഗ്രാമത്തിനോ നഗരത്തിനോ വേണ്ടി യുദ്ധത്തിലേക്ക് പോകുമ്പോൾ.
ഗത്വാ സൌമിത്രിസഹിതോ നാവിജിത്യ നിവര്തതേ। സംഗ്രാമാത് പുനരാഗത്യ കുഞ്ജരേണ രഥേന വാ
ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം പോയാൽ ജയിച്ചില്ലാതെ ഒരിക്കലും തിരികെ വരാറില്ല; യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് ആനയിലോ രഥത്തിലോ തിരിച്ചെത്തുമ്പോൾ.
പൌരാന് സ്വജനവന്നിത്യം കുശലം പരിപൃച്ഛതി। പുത്രേഷ്വഗ്നിഷു ദാരേഷു പ്രേഷ്യശിഷ്യഗണേഷു ച
പൗരന്മാരെ സ്വന്തം ബന്ധുക്കളെപ്പോലെ എപ്പോഴും അവൻ അവരുടെ ക്ഷേമം ചോദിക്കുന്നു; അവരുടെ മക്കളെക്കുറിച്ചും അഗ്നികളെക്കുറിച്ചും ഭാര്യമാരെക്കുറിച്ചും സേവകരെയും ശിഷ്യരെയും കുറിച്ചും.
നിഖിലേനാനുപൂര്വ്യാ ച പിതാ പുത്രാനിവൌരസാന്। ശുശ്രൂഷന്തേ ച വഃ ശിഷ്യാഃ കച്ചിദ് വര്മസു ദംശിതാഃ
ഒരു പിതാവു തന്റെ സ്വന്തം മക്കളെക്കുറിച്ച് ചോദിക്കുന്നതുപോലെ, ക്രമത്തിൽ മുഴുവനായി അവൻ അന്വേഷിക്കുന്നു: 'നിങ്ങളുടെ ശിഷ്യർ നിങ്ങളെ സേവിക്കുന്നുണ്ടോ? നിങ്ങൾ കാവലുള്ളവരാണോ?'
ഇതി വഃ പുരുഷവ്യാഘ്രഃ സദാ രാമോഽഭിഭാഷതേ। വ്യസനേഷു മനുഷ്യാണാം ഭൃശം ഭവതി ദുഃഖിതഃ
ഇങ്ങനെ മനുഷ്യസിംഹനായ രാമൻ എപ്പോഴും നിങ്ങളോട് സംസാരിക്കുന്നു; ആളുകൾക്ക് ദുരിതം സംഭവിച്ചാൽ അവൻ അത്യന്തം ദു:ഖിതനാകും.
ഉത്സവേഷു ച സര്വേഷു പിതേവ പരിതുഷ്യതി। സത്യവാദീ മഹേഷ്വാസോ വൃദ്ധസേവീ ജിതേന്ദ്രിയഃ
എല്ലാ ഉത്സവങ്ങളിലും അവൻ ഒരു പിതാവുപോലെ സന്തോഷിക്കുന്നു; സത്യം സംസാരിക്കുന്നവനും മഹാബാണധാരിയും മുതിർന്നവരെ സേവിക്കുന്നവനും ഇന്ദ്രിയങ്ങൾ ജയിച്ചവനുമാണ്.
സ്മിതപൂര്വാഭിഭാഷീ ച ധര്മം സര്വാത്മനാശ്രിതഃ। സമ്യഗ്യോക്താ ശ്രേയസാം ച ന വിഗൃഹ്യകഥാരുചിഃ
പുഞ്ചിരിയോടെ സംസാരിക്കുകയും, പൂർണ്ണഹൃദയത്തോടെ ധർമ്മം ആചരിക്കുകയും, ശരിയായതും നല്ലതുമായ വാക്കുകൾ പറയുകയും, വഴക്കുള്ള സംസാരത്തിൽ രുചിയില്ലാതെയും ആണു.
ഉത്തരോത്തരയുക്തൌ ച വക്താ വാചസ്പതിര്യഥാ। സുഭ്രൂരായതതാമ്രാക്ഷഃ സാക്ഷാദ് വിഷ്ണുരിവ സ്വയമ്
ഉത്തരം പറയാനും ചോദിക്കാനും ബൃഹസ്പതിപോലെ സംസാരിക്കുന്നു; മനോഹരമായ കണികളും വിശാലവും കനകവര്ണവുമായ കണ്ണുകളും ഉള്ളവനാണ്, സ്വയം വിഷ്ണുവിനെപ്പോലെയും.
രാമോ ലോകാഭിരാമോഽയം ശൌര്യവീര്യപരാക്രമൈഃ। പ്രജാപാലനസംയുക്തോ ന രാഗോപഹതേന്ദ്രിയഃ
ലോകത്തിന് പ്രിയങ്കരനായ രാമൻ വീര്യത്തിലും ധൈര്യത്തിലും പരാക്രമത്തിലും അതുല്യനാണ്; ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കുന്നതിൽ ഏർപ്പെട്ടവനും, രാഗം അവന്റെ ഇന്ദ്രിയങ്ങളെ ഒരിക്കലും കീഴടക്കാറില്ല.