യഥാ ഽഹം രാഘവാദന്യം മനസാപി ന ചിന്തയേ । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ മനസ്സിൽ പോലും രാഘവനല്ലാതെ മറ്റാരെയും ചിന്തിച്ചിട്ടില്ലെന്നതുപോലെ, ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
മനസാ കര്മണാ വാചാ യഥാ രാമം സമര്ചയേ । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ മനസ്സിലും, വാക്കിലും, പ്രവൃത്തിയിലും രാമനെ ആദരിച്ചതുപോലെ, ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
യഥൈതത്സത്യമുക്തം മേ വേദ്മി രാമാത്പരം ന ച । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്, രാമനേക്കാൾ വലിയവനാരുമില്ലെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു; അതുപോലെ ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
തഥാ ശപന്ത്യാം വൈദേഹ്യാം പ്രാദുരാസീത്തദദ്ഭുതമ് । ഭൂതലാദുത്ഥിതം ദിവ്യം സിംഹാസനമനുത്തമമ് ।। ൭.൯൭.
വൈദേഹി ഇങ്ങനെ ശപഥം ചൊല്ലുമ്പോൾ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദിവ്യസംഭവം അവിടെ സംഭവിച്ചു; ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അതുല്യമായ ഒരു ദിവ്യസിംഹാസനം ഉയർന്നു.
ധ്രിയമാണം ശിരോഭിസ്തു നാഗൈരമിതവിക്രമൈഃ । ദിവ്യം ദിവ്യേന വപുഷാ ദിവ്യരത്നവിഭൂഷിതൈഃ ।। ൭.൯൭.
അത് അതീവ ശക്തിയുള്ള നാഗന്മാർ അവരുടെ തലയിൽ ചുമന്നിരുന്നു; അത്ഭുതകരമായ രൂപവും ദിവ്യരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നതുമായിരുന്നു.
തസ്മിംസ്തു ധരണീ ദേവീ ബാഹുഭ്യാം ഗൃഹ്യ മൈഥിലീമ് । സ്വാഗതേനാഭിനന്ദ്യൈനാമാസനേ ചോപവേശയത് ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ഭൂമിദേവി, മൈഥിലിയെ കൈപിടിച്ചു, സ്നേഹത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് ആ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
താമാസനഗതാം ദൃഷ്ട്വാ പ്രവിശന്തീം രസാതലമ് । പുഷ്പവൃഷ്ടിരവിച്ഛിന്നാ ദിവ്യാ സീതാമവാകിരത് ।। ൭.൯൭.
അവൾ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, ദിവ്യമായ പൂക്കൾ തുടർച്ചയായി സീതയുടെ മേൽ മഴപെയ്തു.
സാധുകാരശ്ച സുമഹാന്ദേവാനാം സഹസോത്ഥിതഃ । സാധു സാധ്വിതി വൈ സീതേ യസ്യാസ്തേ ശീലമീദൃശമ് ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് വലിയൊരു സ്തുതിഗാനം ഉയർന്നു: 'ശഭാശ്, ശഭാശ്, സീതേ! ഇങ്ങനെയൊരു ഗുണം ഉള്ളവളെ.'
ഏവം ബഹുവിധാ വാചോ ഹ്യന്തരിക്ഷഗതാഃ സുരാഃ । വ്യാജഹ്രുര്ഹൃഷ്ടമനസോ ദൃഷ്ട്വാ സീതാപ്രവേശനമ് ।। ൭.൯൭.
അങ്ങനെ ആകാശത്ത് ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ, സീതയുടെ പ്രവേശനം കണ്ടു, പലവിധ വാക്കുകൾ പ്രസംഗിച്ചു.
യജ്ഞവാടഗതാശ്ചാപി മുനയഃ സര്വ ഏവ തേ । രാജാനശ്ച നരവ്യാഘ്രാ വിസ്മയാന്നോപരേമിരേ ।। ൭.൯൭.
യജ്ഞവാടിയിൽ എത്തിയിരുന്ന എല്ലാ മുനികളും രാജാക്കളും അത്ഭുതത്തിൽ നിന്നു; അവർക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാനാവാതെ നിന്നു.
അന്തരിക്ഷേ ച ഭൂമൌ ച സര്വേ സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ । ദാനവാശ്ച മഹാകായാഃ പാതാലേ പന്നഗാധിപാഃ ।। ൭.൯൭.
ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും ഉള്ള എല്ലാ ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമാണ്, മഹാശരീരമുള്ള ദാനവരും പാതാളത്തിലെ പന്നഗാധിപന്മാരും അങ്ങോട്ട് നോക്കി.
കേചിദ്വിനേദുഃ സംഹൃഷ്ടാഃ കേചിദ്ധ്യാനപരായണാഃ । കേചിദ്രാമം നിരീക്ഷന്തേ കേചിത്സീതാമചേതനാഃ ।। ൭.൯൭.
ചിലർ സന്തോഷത്തോടെ ആലാപിച്ചു, ചിലർ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി, ചിലർ രാമനെ നോക്കി, ചിലർ സീതയെ നോക്കി അതിശയത്തിൽ അവശരായി നിന്നു.
സീതാപ്രവേശനം ദൃഷ്ട്വാ തേഷാമാസീത്സമാഗമഃ । തന്മുഹൂര്തമിവാത്യര്ഥം സമം സമ്മോഹിതം ജഗത് ।। ൭.൯൭.
സീതയുടെ പ്രവേശനം കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്നു; ആ നിമിഷം മുഴുവൻ ലോകവും അതിശയത്തിൽ മുഴുകി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ സപ്തനവതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ വാൽമീകി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ എഴുപത്തൊൻപതാമത്തെ സർഗ്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
രസാതലം പ്രവിഷ്ടായാം വൈദേഹ്യാം സര്വവാനരാഃ । ചുക്രുശുഃ സാധു സാധ്വീതി മുനയോ രാമസന്നിധൌ ।। ൭.൯൮.
വൈദേഹി പാതാളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ വാനരരും 'ശഭാശ്, ശഭാശ്' എന്നു വിളിച്ചു; മുനികളും രാമന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അങ്ങനെ തന്നെ പറഞ്ഞു.
ദണ്ഡകാഷ്ഠമവഷ്ടഭ്യ ബാഷ്പവ്യാകുലിതേക്ഷണഃ । അവാക്ഛിരാ ദീനമനാ രാമോ ഹ്യാസീത്സുദുഃഖിതഃ ।। ൭.൯൮.
ഒരു ദണ്ഡം പിടിച്ചു, കണ്ണുകൾ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ്, തല താഴ്ത്തി, മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, രാമൻ അതീവ ദുഃഖത്തോടെ ഇരുന്നു.
സ രുദിത്വാ ചിരം കാലം ബഹുശോ ബാഷ്പമുത്സൃജന് । ക്രോധശോകസമാവിഷ്ടോ രാമോ വചനമബ്രവീത് ।। ൭.൯൮.
അവൻ ദീർഘകാലം കരഞ്ഞു, അനേകം കണ്ണുനീർ ഒഴിച്ചു, കോപവും ദു:ഖവും നിറഞ്ഞ് രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അഭൂതപൂര്വം ശോകം മേ മനഃ സ്പ്രഷ്ടുമിവേച്ഛതി । പശ്യതോ മേ യഥാ നഷ്ടാ സീതാ ശ്രീരിവ രൂപിണീ ।। ൭.൯൮.
എനിക്ക് ഇതുവരെ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ദു:ഖം മനസ്സിൽ തൊടുന്നപോലെ തോന്നുന്നു. എന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ സീതയെ നഷ്ടമായത്, സമ്പത്ത് തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായതുപോലെ ആണ്.
സാ ഽദര്ശനം പുരാ സീതാ ലങ്കാപാരേ മഹോദധേഃ । തതശ്ചാപി മയാനീതാ കിം പുനര്വസുധാതലാത് ।। ൭.൯൮.
ഒരിക്കൽ സീത ദൂരെയുള്ള മഹാസമുദ്രത്തിന് അപ്പുറത്തുള്ള ലങ്കയിൽ മറഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നെ ഞാൻ അവളെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. ഇപ്പൊഴിതാ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അവൾ എങ്ങനെ അപ്രത്യക്ഷമാവും?
വസുധേ ദേവി ഭവതി സീതാ നിര്യാത്യതാം മമ । ദര്ശയിഷ്യാമി വാ രോഷം യഥാ മാമവഗച്ഛസി ।। ൭.൯൮.
ഭൂമിദേവി, എന്റെ സീതയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരിക, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ എന്റെ കോപം കാണിക്കും, അപ്പോൾ നീ എന്നെ മനസ്സിലാക്കും.
കാമം ശ്വശ്രൂര്മമൈവ ത്വം ത്വത്സകാശാദ്ധി മൈഥിലീ । കര്ഷതാ ഹലഹസ്തേന ജനകേനോദ്ധൃതാ പുരാ ।। ൭.൯൮.
നീ എന്റെ അമ്മായിയാണല്ലോ, കാരണം മൈഥിലിയെ ജനകൻ നിന്റെ ഇടയിൽ നിന്ന് ഉഴവുപയോഗിച്ച് എടുത്തു.
തസ്മാന്നിര്യാത്യതാം സീതാ വിവരം വാ പ്രയച്ഛ മേ । പാതാലേ നാകപൃഷ്ഠേ വാ വസേയം സഹിതസ്തയാ ।। ൭.൯൮.
അതിനാൽ, സീതയെ പുറത്തു വരുത്തുക, അല്ലെങ്കിൽ എനിക്ക് ഒരു വഴിതരിക. ഞാൻ അവളോടൊപ്പം പാതാളത്തിലോ സ്വർഗ്ഗത്തിലോ വസിക്കും.
ആനയ ത്വം ഹി താം സീതാം മത്തോ ഽഹം മൈഥിലീകൃതേ । ന മേ ദാസ്യസി ചേത്സീതാം യഥാരൂപാം മഹീതലേ ।। ൭.൯൮.
നീ സീതയെ എനിക്ക് കൊണ്ടുവരണം, ഞാൻ മൈഥിലിക്ക് വേണ്ടി ജീവിക്കുന്നവനാണ്. ഭൂമിയിൽ ഉണ്ടായിരുന്നപോലെ സീതയെ എനിക്ക് തരാതിരിക്കുമെങ്കിൽ,
സപര്വതവനാം കൃത്സ്നാം വിധമിഷ്യാമി തേ സ്ഥിതമ് । നാശയിഷ്യാമ്യഹം ഭൂമിം സര്വമാപോ ഭവത്വിഹ ।। ൭.൯൮.
നിന്റെ മേൽ നിലകൊള്ളുന്ന പർവതങ്ങളും കാടുകളും എല്ലാം ഞാൻ നശിപ്പിക്കും. ഭൂമിയെ ഞാൻ മുഴുവനും ഇല്ലാതാക്കും, എല്ലാം വെള്ളമായിത്തീരും.
ഏവം ബ്രുവാണേ കാകുത്സ്ഥേ ക്രോധശോകസമന്വിതേ । ബ്രഹ്മാ സുരഗണൈഃ സാര്ധമുവാച രഘുനന്ദനമ് ।। ൭.൯൮.
കാകുത്സ്ഥൻ ഇങ്ങനെ കോപവും ദു:ഖവും നിറഞ്ഞ് സംസാരിച്ചപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവും ദേവതകളും ചേർന്ന് രഘുനന്ദനനോട് പറഞ്ഞു:
രാമ രാമ ന സന്താപം കര്തുമര്ഹസി സുവ്രത । സ്മര ത്വം പൂര്വകം ഭാവം മന്ത്രം ചാമിത്രകര്ശന ।। ൭.൯൮.
രാമാ, രാമാ, നീ ദു:ഖിക്കേണ്ടതില്ല, ധർമ്മനിഷ്ഠനായവനേ. നീ നിന്റെ പഴയ സ്വഭാവവും മന്ത്രവും ഓർക്കണം, ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവനേ.
ന ഖലു ത്വാം മഹാബാഹോ സ്മാരയേയമനുത്തമമ് । ഇമം മുഹൂര്തം ദുര്ധര്ഷ സ്മര ത്വം ജന്മ വൈഷ്ണവമ് ।। ൭.൯൮.
മഹാബാഹുവായവനേ, ഈ മഹത്തായ സത്യം ഞാൻ നിന്നെ ഓർമ്മപ്പെടുത്തേണ്ടതില്ലായിരുന്നു. എന്നാൽ ഈ സമയത്തേക്ക്, ജയിക്കാനാവാത്തവനേ, വൈഷ്ണവജന്മം ഓർക്കുക.
സീതാ ഹി വിമലാ സാധ്വീ തവ പൂര്വപരായണാ । നാഗലോകം സുഖം പ്രായാത്ത്വദാശ്രയതപോബലാത് ।। ൭.൯൮.
സീത, നിർമലയും സദാചാരവതിയുമാണ്, ആദ്യം മുതൽ നിന്നോടു ഭക്തിയുള്ളവളാണ്. അവൾ നിന്റെ ആശ്രയത്താൽ ലഭിച്ച തപസ്സിന്റെ ശക്തിയിൽ സന്തോഷത്തോടെ നാഗലോകം പ്രാപിച്ചു.
സ്വര്ഗേ തേ സങ്ഗമോ ഭൂയോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ । അസ്യാസ്തു പരിഷന്മധ്യേ യദ്ബ്രവീമി നിബോധ തത് ।। ൭.൯൮.
സ്വർഗ്ഗത്തിൽ നീ അവളുമായി വീണ്ടും ഒന്നിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല. ഈ സഭയിൽ ഞാൻ പറയുന്നതു ശ്രദ്ധിക്കൂ.
ഏതദേവ ഹി കാവ്യം തേ കാവ്യാനാമുത്തമം ശ്രുതമ് । സര്വം വിസ്തരതോ രാമ വ്യാഖ്യാസ്യതി ന സംശയഃ ।। ൭.൯൮.
ഇതാണ് നിനക്കുള്ള കാവ്യം, കാവ്യങ്ങളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠമായത്. രാമൻ എല്ലാം വിശദമായി വിശദീകരിക്കും, അതിൽ സംശയമില്ല.