ജാനാമി ചേമൌ പുത്രൌ മേ യമജാതൌ കുശീലവൌ । ശുദ്ധായാം ജഗതോ മധ്യേ മൈഥില്യാം പ്രീതിരസ്തു മേ ।। ൭.൯൭.
കുശനും ലവനുമെന്ന എന്റെ ഈ രണ്ട് പുത്രന്മാർ യമന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവരാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം. ലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ ശുദ്ധയായ മൈഥിലിയോടാണ് എന്റെ സ്നേഹം.
അഭിപ്രായം തു വിജ്ഞായ രാമസ്യ സുരസത്തമാഃ । സീതായാഃ ശപഥേ തസ്മിന് മഹേന്ദ്രാദ്യാ മഹൌജസഃ ।। ൭.൯൭.
രാമന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി മഹേന്ദ്രനു തുടക്കംവെച്ച് മഹാശക്തിയുള്ള ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സീതയുടെ ശപഥം കേൾക്കാൻ ഒത്തുചേർന്നു.
പിതാമഹം പുരസ്കൃത്യ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।। ൭.൯൭.
പിതാമഹനെ മുന്നിൽ വെച്ച് എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ഒത്തുചേർന്നു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ ഹ്യശ്വിനൌ സമരുദ്ഗണാഃ । ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।। ൭.൯൭.
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഗാന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ—എല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്നു.
സാധ്യാശ്ച വിശ്വേദേവാശ്ച സര്വേ ച പരമര്ഷയഃ । നാഗാഃ സുപര്ണാഃ സിദ്ധാശ്ച തേ സര്വേ ഹൃഷ്ടമാനസാഃ । സീതാശപഥസമ്ഭ്രാന്താഃ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।। ൭.൯൭.
സാധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മഹർഷിമാർ, നാഗങ്ങൾ, സൂപർണ്ണന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ—എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും സീതയുടെ ശപഥം സംബന്ധിച്ച ഉത്കണ്ഠയോടെയും ഒത്തുചേർന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ദേവാനൃഷീംശ്ചൈവ രാഘവഃ പുനരബ്രവീത് । പ്രത്യയോ മേ നരശ്രേഷ്ഠാ ഋഷിവാക്യൈരകല്മഷൈഃ ।। ൭.൯൭.
ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും കണ്ട രാഘവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവരേ, ഋഷിമാരുടെ പാവമില്ലാത്ത വാക്കുകൾ കൊണ്ട് എനിക്ക് ഉറപ്പ് ലഭിച്ചു."
ശുദ്ധായാം ജഗതോ മധ്യേ വൈദേഹ്യാം പ്രീതിരസ്തു മേ ।। ൭.൯൭.
ലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ ശുദ്ധയായ വൈദേഹിയോടാണ് എന്റെ സ്നേഹം എന്നും നിലനില്ക്കട്ടെ.
തതോ വായുഃ ശുഭഃ പുണ്യോ ദിവ്യഗന്ധോ മനോരമഃ । തജ്ജനൌഘം സുരശ്രേഷ്ഠോ ഹ്ലാദയാമാസ സര്വതഃ ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ദിവ്യസുഗന്ധമുള്ള ശുദ്ധവും പുണ്യവുമുള്ള മനോഹരമായ കാറ്റ് ആ ദേവസമൂഹത്തെ എല്ലായിടത്തും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തദദ്ഭുതമിവാചിന്ത്യം നിരൈക്ഷന്ത സമാഗതാഃ । മാനവാഃ സര്വരാഷ്ട്രേഭ്യഃ പൂര്വം കൃതയുഗേ യഥാ ।। ൭.൯൭.
അങ്ങോട്ട് ഒത്തുചേർന്ന എല്ലാവരും അത്ഭുതകരമായ, മനസ്സിൽ പോലും കരുതാനാകാത്ത ആ സംഭവത്തെ നോക്കി നിന്നു. പഴയ കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മനുഷ്യർ ഒത്തുചേർന്നതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു അവരുടേത്.
സര്വാന്സമാഗതാന്ദൃഷ്ട്വാ സീതാ കാഷായവാസിനീ । അബ്രവീത്പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമധോദൃഷ്ടിരവാങ്മുഖീ ।। ൭.൯൭.
അവിടെ ഒത്തുചേർന്നവരെ കണ്ടു, കാശായ വസ്ത്രം ധരിച്ച സീതാ, കൈകൾ കൂട്ടി, തല താഴ്ത്തി, മുഖം താഴോട്ടു തിരിച്ച്, ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യഥാ ഽഹം രാഘവാദന്യം മനസാപി ന ചിന്തയേ । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ മനസ്സിൽ പോലും രാഘവനല്ലാതെ മറ്റാരെയും ചിന്തിച്ചിട്ടില്ലെന്നതുപോലെ, ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
മനസാ കര്മണാ വാചാ യഥാ രാമം സമര്ചയേ । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ മനസ്സിലും, വാക്കിലും, പ്രവൃത്തിയിലും രാമനെ ആദരിച്ചതുപോലെ, ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
യഥൈതത്സത്യമുക്തം മേ വേദ്മി രാമാത്പരം ന ച । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്, രാമനേക്കാൾ വലിയവനാരുമില്ലെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു; അതുപോലെ ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
തഥാ ശപന്ത്യാം വൈദേഹ്യാം പ്രാദുരാസീത്തദദ്ഭുതമ് । ഭൂതലാദുത്ഥിതം ദിവ്യം സിംഹാസനമനുത്തമമ് ।। ൭.൯൭.
വൈദേഹി ഇങ്ങനെ ശപഥം ചൊല്ലുമ്പോൾ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദിവ്യസംഭവം അവിടെ സംഭവിച്ചു; ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അതുല്യമായ ഒരു ദിവ്യസിംഹാസനം ഉയർന്നു.
ധ്രിയമാണം ശിരോഭിസ്തു നാഗൈരമിതവിക്രമൈഃ । ദിവ്യം ദിവ്യേന വപുഷാ ദിവ്യരത്നവിഭൂഷിതൈഃ ।। ൭.൯൭.
അത് അതീവ ശക്തിയുള്ള നാഗന്മാർ അവരുടെ തലയിൽ ചുമന്നിരുന്നു; അത്ഭുതകരമായ രൂപവും ദിവ്യരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നതുമായിരുന്നു.
തസ്മിംസ്തു ധരണീ ദേവീ ബാഹുഭ്യാം ഗൃഹ്യ മൈഥിലീമ് । സ്വാഗതേനാഭിനന്ദ്യൈനാമാസനേ ചോപവേശയത് ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ഭൂമിദേവി, മൈഥിലിയെ കൈപിടിച്ചു, സ്നേഹത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് ആ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
താമാസനഗതാം ദൃഷ്ട്വാ പ്രവിശന്തീം രസാതലമ് । പുഷ്പവൃഷ്ടിരവിച്ഛിന്നാ ദിവ്യാ സീതാമവാകിരത് ।। ൭.൯൭.
അവൾ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, ദിവ്യമായ പൂക്കൾ തുടർച്ചയായി സീതയുടെ മേൽ മഴപെയ്തു.
സാധുകാരശ്ച സുമഹാന്ദേവാനാം സഹസോത്ഥിതഃ । സാധു സാധ്വിതി വൈ സീതേ യസ്യാസ്തേ ശീലമീദൃശമ് ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് വലിയൊരു സ്തുതിഗാനം ഉയർന്നു: 'ശഭാശ്, ശഭാശ്, സീതേ! ഇങ്ങനെയൊരു ഗുണം ഉള്ളവളെ.'
ഏവം ബഹുവിധാ വാചോ ഹ്യന്തരിക്ഷഗതാഃ സുരാഃ । വ്യാജഹ്രുര്ഹൃഷ്ടമനസോ ദൃഷ്ട്വാ സീതാപ്രവേശനമ് ।। ൭.൯൭.
അങ്ങനെ ആകാശത്ത് ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ, സീതയുടെ പ്രവേശനം കണ്ടു, പലവിധ വാക്കുകൾ പ്രസംഗിച്ചു.
യജ്ഞവാടഗതാശ്ചാപി മുനയഃ സര്വ ഏവ തേ । രാജാനശ്ച നരവ്യാഘ്രാ വിസ്മയാന്നോപരേമിരേ ।। ൭.൯൭.
യജ്ഞവാടിയിൽ എത്തിയിരുന്ന എല്ലാ മുനികളും രാജാക്കളും അത്ഭുതത്തിൽ നിന്നു; അവർക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാനാവാതെ നിന്നു.
അന്തരിക്ഷേ ച ഭൂമൌ ച സര്വേ സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ । ദാനവാശ്ച മഹാകായാഃ പാതാലേ പന്നഗാധിപാഃ ।। ൭.൯൭.
ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും ഉള്ള എല്ലാ ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമാണ്, മഹാശരീരമുള്ള ദാനവരും പാതാളത്തിലെ പന്നഗാധിപന്മാരും അങ്ങോട്ട് നോക്കി.
കേചിദ്വിനേദുഃ സംഹൃഷ്ടാഃ കേചിദ്ധ്യാനപരായണാഃ । കേചിദ്രാമം നിരീക്ഷന്തേ കേചിത്സീതാമചേതനാഃ ।। ൭.൯൭.
ചിലർ സന്തോഷത്തോടെ ആലാപിച്ചു, ചിലർ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി, ചിലർ രാമനെ നോക്കി, ചിലർ സീതയെ നോക്കി അതിശയത്തിൽ അവശരായി നിന്നു.
സീതാപ്രവേശനം ദൃഷ്ട്വാ തേഷാമാസീത്സമാഗമഃ । തന്മുഹൂര്തമിവാത്യര്ഥം സമം സമ്മോഹിതം ജഗത് ।। ൭.൯൭.
സീതയുടെ പ്രവേശനം കണ്ടപ്പോൾ എല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്നു; ആ നിമിഷം മുഴുവൻ ലോകവും അതിശയത്തിൽ മുഴുകി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ സപ്തനവതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ വാൽമീകി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ എഴുപത്തൊൻപതാമത്തെ സർഗ്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
രസാതലം പ്രവിഷ്ടായാം വൈദേഹ്യാം സര്വവാനരാഃ । ചുക്രുശുഃ സാധു സാധ്വീതി മുനയോ രാമസന്നിധൌ ।। ൭.൯൮.
വൈദേഹി പാതാളത്തിലേക്ക് പ്രവേശിച്ചപ്പോൾ, എല്ലാ വാനരരും 'ശഭാശ്, ശഭാശ്' എന്നു വിളിച്ചു; മുനികളും രാമന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ അങ്ങനെ തന്നെ പറഞ്ഞു.
ദണ്ഡകാഷ്ഠമവഷ്ടഭ്യ ബാഷ്പവ്യാകുലിതേക്ഷണഃ । അവാക്ഛിരാ ദീനമനാ രാമോ ഹ്യാസീത്സുദുഃഖിതഃ ।। ൭.൯൮.
ഒരു ദണ്ഡം പിടിച്ചു, കണ്ണുകൾ കണ്ണീർ നിറഞ്ഞ്, തല താഴ്ത്തി, മനസ്സ് ദുഃഖത്തിൽ മുഴുകി, രാമൻ അതീവ ദുഃഖത്തോടെ ഇരുന്നു.
സ രുദിത്വാ ചിരം കാലം ബഹുശോ ബാഷ്പമുത്സൃജന് । ക്രോധശോകസമാവിഷ്ടോ രാമോ വചനമബ്രവീത് ।। ൭.൯൮.
അവൻ ദീർഘകാലം കരഞ്ഞു, അനേകം കണ്ണുനീർ ഒഴിച്ചു, കോപവും ദു:ഖവും നിറഞ്ഞ് രാമൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
അഭൂതപൂര്വം ശോകം മേ മനഃ സ്പ്രഷ്ടുമിവേച്ഛതി । പശ്യതോ മേ യഥാ നഷ്ടാ സീതാ ശ്രീരിവ രൂപിണീ ।। ൭.൯൮.
എനിക്ക് ഇതുവരെ അനുഭവിച്ചിട്ടില്ലാത്ത ഒരു ദു:ഖം മനസ്സിൽ തൊടുന്നപോലെ തോന്നുന്നു. എന്റെ കണ്ണിന് മുന്നിൽ സീതയെ നഷ്ടമായത്, സമ്പത്ത് തന്നെ അപ്രത്യക്ഷമായതുപോലെ ആണ്.
സാ ഽദര്ശനം പുരാ സീതാ ലങ്കാപാരേ മഹോദധേഃ । തതശ്ചാപി മയാനീതാ കിം പുനര്വസുധാതലാത് ।। ൭.൯൮.
ഒരിക്കൽ സീത ദൂരെയുള്ള മഹാസമുദ്രത്തിന് അപ്പുറത്തുള്ള ലങ്കയിൽ മറഞ്ഞിരുന്നു. പിന്നെ ഞാൻ അവളെ തിരികെ കൊണ്ടുവന്നു. ഇപ്പൊഴിതാ ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അവൾ എങ്ങനെ അപ്രത്യക്ഷമാവും?
വസുധേ ദേവി ഭവതി സീതാ നിര്യാത്യതാം മമ । ദര്ശയിഷ്യാമി വാ രോഷം യഥാ മാമവഗച്ഛസി ।। ൭.൯൮.
ഭൂമിദേവി, എന്റെ സീതയെ തിരികെ കൊണ്ടുവരിക, അല്ലെങ്കിൽ ഞാൻ എന്റെ കോപം കാണിക്കും, അപ്പോൾ നീ എന്നെ മനസ്സിലാക്കും.