അഹം പഞ്ചസു ഭൂതേഷു മനഷ്ഷഷ്ഠേഷു രാഘവ । വിചിന്ത്യ സീതാം ശുദ്ധേതി ജഗ്രാഹ വനനിര്ഝരേ ।। ൭.൯൬.
രാഘവ, അഞ്ചു ഭൂതങ്ങളെയും മനസ്സിനെയും ചേർത്ത് സീതയെ ഞാൻ ആലോചിച്ചു. അപ്പോൾ വനത്തിലെ ഒഴുക്കരുവിയിൽ അവൾ ശുദ്ധയാണെന്ന് ഞാൻ കണ്ടു.
ഇയം ശുദ്ധസമാചാരാ അപാപാ പതിദേവതാ । ലോകാപവാദഭീതസ്യ പ്രത്യയം തവ ദാസ്യതി ।। ൭.൯൬.
ഇവൾ നല്ല പെരുമാറ്റവും പാപരഹിതത്വവും ഭർത്താവിനോടുള്ള ഭക്തിയും ഉള്ളവളാണ്. ജനങ്ങളുടെ അപവാദം ഭയക്കുന്ന നിനക്കു അവൾ തെളിവ് നൽകും.
തസ്മാദിയം നരവരാത്മജ ശുദ്ധഭാവാ ദിവ്യേന ദൃഷ്ടിവിഷയേണ തദാ പ്രവിഷ്ടാ । ലോകാപവാദകലുഷീകൃതചേതസാ യാ ത്യക്താ ത്വയാ പ്രിയതമാ വിദിതാ ഽപി ശുദ്ധാ ।। ൭.൯൬.
അതുകൊണ്ട്, മഹാനായ രാജപുത്രാ, ശുദ്ധഹൃദയമായ ഇവൾ ദിവ്യദർശനത്തിലൂടെ അപ്പോൾ പ്രവേശിച്ചു. ജനങ്ങളുടെ അപവാദം ഭയന്ന് നീ ഉപേക്ഷിച്ച പ്രിയപ്പെട്ട സീത, നീ അറിയുന്നപോലും, ശുദ്ധയാണെന്ന് അറിയപ്പെടുന്നു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഷണ്ണവതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകിമഹർഷിയുടെ ശ്രീരാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ ഒമ്പത്പത്തിയാറാം സർഗം സമാപിച്ചു.
വാല്മീകിനൈവമുക്തസ്തു രാഘവഃ പ്രത്യഭാഷത । പ്രാഞ്ജലിര്ജഗതോ മധ്യേ ദൃഷ്ട്വാ താം വരവര്ണിനീമ് ।। ൭.൯൭.
വാല്മീകി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, രാഘവൻ കയ്യുയർത്തി കൂട്ടംകൂടിയവരുടെ നടുവിൽ ആ മനോഹരവണ്ണയുള്ള സീതയെ നോക്കി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഏവമേതന്മഹാഭാഗ യഥാ വദസി ധര്മവിത് । പ്രത്യയസ്തു മമ ബ്രഹ്മംസ്തവ വാക്യൈരകല്മഷൈഃ ।। ൭.൯൭.
മഹാഭാഗനേ, നീ പറഞ്ഞതുപോലെ തന്നെയാണ്. നീ ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനാണ്. നിന്റെ പാവമില്ലാത്ത വാക്കുകൾ കൊണ്ട് എനിക്ക് ഉറപ്പു ലഭിച്ചു.
പ്രത്യയസ്തു പുരാ വൃത്തോ വൈദേഹ്യാഃ സുരസന്നിധൌ । ശപഥസ്തു കൃതസ്തത്ര തേന വേശ്മ പ്രവേശിതാ । ലോകാപവാദോ ബലവാന്യേന ത്യക്താ ഹി മൈഥിലീ ।। ൭.൯൭.
മുന്പേ തന്നെ ദേവന്മാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ വൈദേഹി എനിക്ക് ഉറപ്പ് നൽകിയിരുന്നു. അവിടെ അവൾ ശപഥം ചെയ്തതുകൊണ്ട് ഞാൻ അവളെ വീട്ടിൽ കൊണ്ടുവന്നു. എന്നാൽ ജനങ്ങളുടെ അപവാദം ശക്തമായതിനാൽ ഞാൻ മൈഥിലിയെ ഉപേക്ഷിക്കേണ്ടി വന്നു.
സേയം ലോകഭയാദ്ബ്രഹ്മന്നപാപേത്യഭിജാനതാ । പരിത്യക്താ മയാ സീതാ തദ്ഭാവന്ക്ഷന്തുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ബ്രാഹ്മണനേ, അവൾ പാപമില്ലാത്തവളാണെന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും ജനങ്ങളുടെ ഭയം മൂലം ഞാൻ സീതയെ ഉപേക്ഷിച്ചു. അതിനായി നീ എന്നെ ക്ഷമിക്കണം.
ജാനാമി ചേമൌ പുത്രൌ മേ യമജാതൌ കുശീലവൌ । ശുദ്ധായാം ജഗതോ മധ്യേ മൈഥില്യാം പ്രീതിരസ്തു മേ ।। ൭.൯൭.
കുശനും ലവനുമെന്ന എന്റെ ഈ രണ്ട് പുത്രന്മാർ യമന്റെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചവരാണെന്ന് എനിക്ക് അറിയാം. ലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ ശുദ്ധയായ മൈഥിലിയോടാണ് എന്റെ സ്നേഹം.
അഭിപ്രായം തു വിജ്ഞായ രാമസ്യ സുരസത്തമാഃ । സീതായാഃ ശപഥേ തസ്മിന് മഹേന്ദ്രാദ്യാ മഹൌജസഃ ।। ൭.൯൭.
രാമന്റെ മനസ്സിലുള്ളത് മനസ്സിലാക്കി മഹേന്ദ്രനു തുടക്കംവെച്ച് മഹാശക്തിയുള്ള ദേവന്മാർ എല്ലാവരും സീതയുടെ ശപഥം കേൾക്കാൻ ഒത്തുചേർന്നു.
പിതാമഹം പുരസ്കൃത്യ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।। ൭.൯൭.
പിതാമഹനെ മുന്നിൽ വെച്ച് എല്ലാവരും ഒരുമിച്ച് ഒത്തുചേർന്നു.
ആദിത്യാ വസവോ രുദ്രാ ഹ്യശ്വിനൌ സമരുദ്ഗണാഃ । ഗന്ധര്വാപ്സരസശ്ചൈവ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।। ൭.൯൭.
ആദിത്യന്മാർ, വസുക്കൾ, രുദ്രന്മാർ, അശ്വിനീദേവന്മാർ, മരുത്ഗണങ്ങൾ, ഗാന്ധർവന്മാർ, അപ്സരസ്സുകൾ—എല്ലാവരും ഒത്തുചേർന്നു.
സാധ്യാശ്ച വിശ്വേദേവാശ്ച സര്വേ ച പരമര്ഷയഃ । നാഗാഃ സുപര്ണാഃ സിദ്ധാശ്ച തേ സര്വേ ഹൃഷ്ടമാനസാഃ । സീതാശപഥസമ്ഭ്രാന്താഃ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ ।। ൭.൯൭.
സാധ്യന്മാർ, വിശ്വദേവന്മാർ, മഹർഷിമാർ, നാഗങ്ങൾ, സൂപർണ്ണന്മാർ, സിദ്ധന്മാർ—എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെയും സീതയുടെ ശപഥം സംബന്ധിച്ച ഉത്കണ്ഠയോടെയും ഒത്തുചേർന്നു.
ദൃഷ്ട്വാ ദേവാനൃഷീംശ്ചൈവ രാഘവഃ പുനരബ്രവീത് । പ്രത്യയോ മേ നരശ്രേഷ്ഠാ ഋഷിവാക്യൈരകല്മഷൈഃ ।। ൭.൯൭.
ദേവന്മാരെയും ഋഷിമാരെയും കണ്ട രാഘവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവരേ, ഋഷിമാരുടെ പാവമില്ലാത്ത വാക്കുകൾ കൊണ്ട് എനിക്ക് ഉറപ്പ് ലഭിച്ചു."
ശുദ്ധായാം ജഗതോ മധ്യേ വൈദേഹ്യാം പ്രീതിരസ്തു മേ ।। ൭.൯൭.
ലോകത്തിന്റെ നടുവിൽ ശുദ്ധയായ വൈദേഹിയോടാണ് എന്റെ സ്നേഹം എന്നും നിലനില്ക്കട്ടെ.
തതോ വായുഃ ശുഭഃ പുണ്യോ ദിവ്യഗന്ധോ മനോരമഃ । തജ്ജനൌഘം സുരശ്രേഷ്ഠോ ഹ്ലാദയാമാസ സര്വതഃ ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ദിവ്യസുഗന്ധമുള്ള ശുദ്ധവും പുണ്യവുമുള്ള മനോഹരമായ കാറ്റ് ആ ദേവസമൂഹത്തെ എല്ലായിടത്തും സന്തോഷിപ്പിച്ചു.
തദദ്ഭുതമിവാചിന്ത്യം നിരൈക്ഷന്ത സമാഗതാഃ । മാനവാഃ സര്വരാഷ്ട്രേഭ്യഃ പൂര്വം കൃതയുഗേ യഥാ ।। ൭.൯൭.
അങ്ങോട്ട് ഒത്തുചേർന്ന എല്ലാവരും അത്ഭുതകരമായ, മനസ്സിൽ പോലും കരുതാനാകാത്ത ആ സംഭവത്തെ നോക്കി നിന്നു. പഴയ കൃതയുഗത്തിൽ എല്ലാ രാജ്യങ്ങളിൽ നിന്നുമുള്ള മനുഷ്യർ ഒത്തുചേർന്നതുപോലെ തന്നെയായിരുന്നു അവരുടേത്.
സര്വാന്സമാഗതാന്ദൃഷ്ട്വാ സീതാ കാഷായവാസിനീ । അബ്രവീത്പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യമധോദൃഷ്ടിരവാങ്മുഖീ ।। ൭.൯൭.
അവിടെ ഒത്തുചേർന്നവരെ കണ്ടു, കാശായ വസ്ത്രം ധരിച്ച സീതാ, കൈകൾ കൂട്ടി, തല താഴ്ത്തി, മുഖം താഴോട്ടു തിരിച്ച്, ഈ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
യഥാ ഽഹം രാഘവാദന്യം മനസാപി ന ചിന്തയേ । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ മനസ്സിൽ പോലും രാഘവനല്ലാതെ മറ്റാരെയും ചിന്തിച്ചിട്ടില്ലെന്നതുപോലെ, ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
മനസാ കര്മണാ വാചാ യഥാ രാമം സമര്ചയേ । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ മനസ്സിലും, വാക്കിലും, പ്രവൃത്തിയിലും രാമനെ ആദരിച്ചതുപോലെ, ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
യഥൈതത്സത്യമുക്തം മേ വേദ്മി രാമാത്പരം ന ച । തഥാ മേ മാധവീ ദേവീ വിവരം ദാതുമര്ഹതി ।। ൭.൯൭.
ഞാൻ പറഞ്ഞത് സത്യമാണ്, രാമനേക്കാൾ വലിയവനാരുമില്ലെന്നു ഞാൻ അറിയുന്നു; അതുപോലെ ദേവിയായ മാധവിയും എനിക്ക് വഴിതുറക്കണം.
തഥാ ശപന്ത്യാം വൈദേഹ്യാം പ്രാദുരാസീത്തദദ്ഭുതമ് । ഭൂതലാദുത്ഥിതം ദിവ്യം സിംഹാസനമനുത്തമമ് ।। ൭.൯൭.
വൈദേഹി ഇങ്ങനെ ശപഥം ചൊല്ലുമ്പോൾ, അത്ഭുതകരമായ ഒരു ദിവ്യസംഭവം അവിടെ സംഭവിച്ചു; ഭൂമിയിൽ നിന്ന് അതുല്യമായ ഒരു ദിവ്യസിംഹാസനം ഉയർന്നു.
ധ്രിയമാണം ശിരോഭിസ്തു നാഗൈരമിതവിക്രമൈഃ । ദിവ്യം ദിവ്യേന വപുഷാ ദിവ്യരത്നവിഭൂഷിതൈഃ ।। ൭.൯൭.
അത് അതീവ ശക്തിയുള്ള നാഗന്മാർ അവരുടെ തലയിൽ ചുമന്നിരുന്നു; അത്ഭുതകരമായ രൂപവും ദിവ്യരത്നങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ചിരുന്നതുമായിരുന്നു.
തസ്മിംസ്തു ധരണീ ദേവീ ബാഹുഭ്യാം ഗൃഹ്യ മൈഥിലീമ് । സ്വാഗതേനാഭിനന്ദ്യൈനാമാസനേ ചോപവേശയത് ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ഭൂമിദേവി, മൈഥിലിയെ കൈപിടിച്ചു, സ്നേഹത്തോടെ സ്വാഗതം ചെയ്ത് ആ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി.
താമാസനഗതാം ദൃഷ്ട്വാ പ്രവിശന്തീം രസാതലമ് । പുഷ്പവൃഷ്ടിരവിച്ഛിന്നാ ദിവ്യാ സീതാമവാകിരത് ।। ൭.൯൭.
അവൾ സിംഹാസനത്തിൽ ഇരുന്നു, പാതാളത്തിലേക്ക് കടക്കുമ്പോൾ, ദിവ്യമായ പൂക്കൾ തുടർച്ചയായി സീതയുടെ മേൽ മഴപെയ്തു.
സാധുകാരശ്ച സുമഹാന്ദേവാനാം സഹസോത്ഥിതഃ । സാധു സാധ്വിതി വൈ സീതേ യസ്യാസ്തേ ശീലമീദൃശമ് ।। ൭.൯൭.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരിൽ നിന്ന് വലിയൊരു സ്തുതിഗാനം ഉയർന്നു: 'ശഭാശ്, ശഭാശ്, സീതേ! ഇങ്ങനെയൊരു ഗുണം ഉള്ളവളെ.'
ഏവം ബഹുവിധാ വാചോ ഹ്യന്തരിക്ഷഗതാഃ സുരാഃ । വ്യാജഹ്രുര്ഹൃഷ്ടമനസോ ദൃഷ്ട്വാ സീതാപ്രവേശനമ് ।। ൭.൯൭.
അങ്ങനെ ആകാശത്ത് ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ, സീതയുടെ പ്രവേശനം കണ്ടു, പലവിധ വാക്കുകൾ പ്രസംഗിച്ചു.
യജ്ഞവാടഗതാശ്ചാപി മുനയഃ സര്വ ഏവ തേ । രാജാനശ്ച നരവ്യാഘ്രാ വിസ്മയാന്നോപരേമിരേ ।। ൭.൯൭.
യജ്ഞവാടിയിൽ എത്തിയിരുന്ന എല്ലാ മുനികളും രാജാക്കളും അത്ഭുതത്തിൽ നിന്നു; അവർക്ക് ഒന്നും ചെയ്യാനാവാതെ നിന്നു.
അന്തരിക്ഷേ ച ഭൂമൌ ച സര്വേ സ്ഥാവരജങ്ഗമാഃ । ദാനവാശ്ച മഹാകായാഃ പാതാലേ പന്നഗാധിപാഃ ।। ൭.൯൭.
ആകാശത്തിലും ഭൂമിയിലും ഉള്ള എല്ലാ ചലനശീലികളും അചലങ്ങളുമാണ്, മഹാശരീരമുള്ള ദാനവരും പാതാളത്തിലെ പന്നഗാധിപന്മാരും അങ്ങോട്ട് നോക്കി.
കേചിദ്വിനേദുഃ സംഹൃഷ്ടാഃ കേചിദ്ധ്യാനപരായണാഃ । കേചിദ്രാമം നിരീക്ഷന്തേ കേചിത്സീതാമചേതനാഃ ।। ൭.൯൭.
ചിലർ സന്തോഷത്തോടെ ആലാപിച്ചു, ചിലർ ധ്യാനത്തിൽ മുഴുകി, ചിലർ രാമനെ നോക്കി, ചിലർ സീതയെ നോക്കി അതിശയത്തിൽ അവശരായി നിന്നു.