ന ദേവീഷു ന നാഗീഷു നാസുരീഷ്വപ്സരഃസു ച । ദൃഷ്ടപൂര്വാ മയാ കാചിദ്രൂപേണാനേന ശോഭിതാ ।। ൭.൮൮.
ദേവതകളിലും, നാഗികളിലും, അസുരികളിലും, അപ്സരസ്സുകളിലും, ഇങ്ങനെ സുന്ദരിയായവളെ ഞാൻ മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല.
സദൃശീയം മമ ഭവേദ്യദി നാന്യപരിഗ്രഹഃ । ഇതി ബുദ്ധിം സമാസ്ഥായ ജലാത്കൂലമുപാഗമത് ।। ൭.൮൮.
'ഇവള് മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയല്ലെങ്കില് എനിക്ക് യോജിച്ചവളാവും,' എന്നുറച്ച്, ബുധന് വെള്ളത്തില് നിന്ന് കരയിലേക്ക് വന്നു.
ആശ്രമം സമുപാഗമ്യ തതസ്താഃ പ്രമദോത്തമാഃ । ശബ്ദാപയത ധര്മാത്മാ താശ്ചൈനം ച വവന്ദിരേ ।। ൭.൮൮.
അവരെല്ലാം ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, ആ മഹിളമാർ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി തന്നത് കൊണ്ട് ധാർമ്മികനായ ബുധൻ അവരെ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
സ താഃ പപ്രച്ഛ ധര്മാത്മാ കസ്യൈഷാ ലോകസുന്ദരീ । കിമര്ഥമാഗതാ ചൈവ സര്വമാഖ്യാത മാ ചിരമ് ।। ൭.൮൮.
അപ്പോൾ ആ ധാർമ്മികൻ അവരോടു ചോദിച്ചു: 'ലോകത്തിലെ ഈ സുന്ദരി ആരുടേതാണ്? നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? എല്ലാം വൈകാതെ പറഞ്ഞുതരൂ.'
ശുഭം തു തസ്യ തദ്വാക്യം മധുരം മധുരാക്ഷരമ് । ശ്രുത്വാ സ്ത്രിയശ്ച താഃ സര്വാ ഊചുര്മധുരയാ ഗിരാ ।। ൭.൮൮.
അവന്റെ ശുഭമായ, മധുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും മൃദുവായ ഭാഷയിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അസ്മാകമേഷാ സുശ്രോണീ പ്രഭുത്വേ വര്തതേ സദാ । അപതിഃ കാനനാന്തേഷു സഹാസ്മാഭിശ്ചരത്യസൌ ।। ൭.൮൮.
'ഈ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീ എപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ അധികാരത്തിൽ ആണ്; അവൾ ഭർത്താവില്ലാതെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം കാടിന്റെ അതിരുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.'
തദ്വാക്യമവ്യക്തപദം താസാം സ്ത്രീണാം നിശമ്യ ച । വിദ്യാമാവര്തനീം പുണ്യാമാവര്തയത സ ദ്വിജഃ ।। ൭.൮൮.
അവ സ്ത്രീകളുടെ അർത്ഥം വ്യക്തമല്ലാത്ത വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ ദ്വിജൻ ഒരു വിശുദ്ധ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സത്യം മനസ്സിലാക്കി.
സോ ഽര്ഥം വിദിത്വാ സകലം തസ്യ രാജ്ഞോ യഥാഗതമ് । സര്വാ ഏവ സ്ത്രിയസ്താശ്ച ബഭാഷേ മുനിപുങ്ഗവഃ ।। ൭.൮൮.
അവൻ ആ രാജാവിനോടു സംഭവിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം, ആ മഹർഷി സ്ത്രീകളോടൊക്കെ സംസാരിച്ചു.
അത്ര കിമ്പുരുഷീര്ഭൂത്വാ ശൈലരോധസി വത്സ്യഥ । ആവാസസ്തു ഗിരാവസ്മിഞ്ഛീഘ്രമേവ വിധീയതാമ് ।। ൭.൮൮.
'ഇവിടെ നിങ്ങൾ കിംപുരുഷികൾ ആയി മാറി പർവതശൃംഗങ്ങളിൽ താമസിക്കണം; ഈ മലയിൽ ഉടൻ ഒരു വാസസ്ഥലം ഒരുക്കണം.'
മൂലപത്രഫലൈഃ സര്വാ വര്തയിഷ്യഥ നിത്യദാ । സ്ത്രിയഃ കിമ്പുരുഷാന്നാമ ഭര്തഽന്സമുപലപ്സ്യഥ ।। ൭.൮൮.
'നിങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും മൂലങ്ങൾ, ഇലകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ കഴിച്ച് ജീവിക്കണം; കിംപുരുഷികൾ എന്ന പേരിൽ, ഭർത്താവിനെ നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കും.'
താഃ ശ്രുത്വാ സോമപുത്രസ്യ വാചം കിമ്പുരുഷീകൃതാഃ । ഉപാസാഞ്ചക്രിരേ ശൈലം വധ്വസ്താ ബഹുലാസ്തദാ ।। ൭.൮൮.
സോമപുത്രന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, കിംപുരുഷികളായി മാറിയ അവർ വലിയ എണ്ണം പർവതത്തിൽ ചിതറിനിൽക്കി താമസിച്ചു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഽഷ്ടാശീതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാൽമീകി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ എൺപത്തിയെട്ടാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രുത്വാ കിമ്പുരുഷോത്പത്തിം ലക്ഷ്മണോ ഭരതസ്തദാ । ആശ്ചര്യമിതി ചാബ്രൂതാമുഭൌ രാമം ജനേശ്വരമ് ।। ൭.൮൯.
കിംപുരുഷികളുടെ ഉത്ഭവം കേട്ടപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണനും ഭരതനും രാമനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇത് അത്ഭുതകരമാണ്.'
അഥ രാമഃ കഥാമേതാം ഭൂയ ഏവ മഹായശാഃ । കഥയാമാസ ധര്മാത്മാ പ്രജാപതിസുതസ്യ വൈ ।। ൭.൮൯.
അപ്പോൾ മഹാശ്രീയുള്ള, ധർമ്മനിഷ്ഠനായ രാമൻ, പ്രജാപതിയുടെ പുത്രന്റെ ഈ കഥ വീണ്ടും പറയാൻ തുടങ്ങി.
സര്വാസ്താ വിദ്രുതാ ദൃഷ്ട്വാ കിന്നരീര്ഋഷിസത്തമഃ । ഉവാച രൂപസമ്പന്നാം താം സ്ത്രിയം പ്രഹസന്നിവ ।। ൭.൮൯.
കിന്നരീകൾ എല്ലാവരും പടര്ന്നു പോയപ്പോൾ, ആ മഹർഷി ചിരിച്ച് മുഖം തെളിഞ്ഞ ആ സ്ത്രീയോടു പറഞ്ഞു.
സോമസ്യാഹം സുദയിതഃ സുതഃ സുരുചിരാനനേ । ഭജസ്വ മാം വരാരോഹേ ഭക്ത്യാ സ്നിഗ്ധേന ചക്ഷുഷാ ।। ൭.൮൯.
'സുന്ദരിയായവളേ, ഞാൻ സോമന്റെ പ്രിയപ്പെട്ട പുത്രനാണ്; മനോഹരിയായവളേ, ഭക്തിയോടെ സ്നേഹത്തോടെ എന്നെ സ്വീകരിക്കണം.'
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ശൂന്യേ സ്വജനവര്ജിതേ । ഇലാ സുരുചിരപ്രഖ്യം പ്രത്യുവാച മഹാഗ്രഹമ് ।। ൭.൮൯.
അവന്റെ ആ വാക്കുകൾ, സ്വന്തം ആളുകൾ ഇല്ലാത്ത ശൂന്യപ്രദേശത്ത് കേട്ടപ്പോൾ, ചന്ദ്രനുപോലെ ദീപ്തിയുള്ള ഇലാ ആ മഹർഷിയോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
അഹം കാമചരീ സൌമ്യ തവാസ്മി വശവര്തിനീ । പ്രശാധി മാം സോമസുത യഥേച്ഛസി തഥാ കുരു ।। ൭.൮൯.
'സൗമ്യനേ, ഞാൻ ഇഷ്ടം പോലെ നടക്കാവുന്നവളാണ്, എന്നാൽ ഇപ്പോൾ ഞാൻ നിന്റെ ആജ്ഞയിൽ ആണ്; സോമപുത്രാ, നീ പറയുന്നതെന്തും ഞാൻ ചെയ്യാം.'
തസ്യാസ്തദദ്ഭുതപ്രഖ്യം ശ്രുത്വാ ഹര്ഷമുപാഗതഃ । സ വൈ കാമീ സഹ തയാ രേമേ ചന്ദ്രമസഃ സുതഃ ।। ൭.൮൯.
അവളുടെ അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, അവൻ സന്തോഷത്തോടെ നിറഞ്ഞു; പിന്നെ ചന്ദ്രപുത്രൻ അവളോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു.
ബുധസ്യ മാധവോ മാസസ്താമിലാം രുചിരാനനാമ് । ഗതോ രമയതോ ഽത്യര്ഥം ക്ഷണവത്തസ്യ കാമിനഃ ।। ൭.൮൯.
ബുധനു വേണ്ടി, മനോഹരമായ മുഖമുള്ള ഇലയോടൊപ്പം മാധവമാസം കഴിഞ്ഞുപോയി; അവളോടൊപ്പം കഴിയുമ്പോൾ ആ സമയം ഒരു നിമിഷംപോലെയായിരുന്നു.
അഥ മാസേ തു സമ്പൂര്ണേ പൂര്ണേന്ദുസദൃശാനനഃ । പ്രജാപതിസുതഃ ശ്രീമാഞ്ഛയനേ പ്രത്യബുധ്യത ।। ൭.൮൯.
മാസം പൂര്ത്തിയായപ്പോള്, പൂര്ണ്ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖമുള്ള, പ്രജാപതിയുടെ മഹത്വമുള്ള പുത്രന് തന്റെ കിടക്കയില് നിന്ന് ഉണര്ന്നു.
സോ ഽപശ്യത്സോമജം തത്ര തപന്തം സലിലാശയേ । ഊര്ധ്വബാഹും നിരാലമ്ബം തം രാജാ പ്രത്യഭാഷത ।। ൭.൮൯.
അവിടെ അവന് സോമപുത്രനെ വെള്ളത്തില് നില്ക്കുന്നവനായി, കൈകള് ഉയര്ത്തി, ആരുടെയും സഹായമില്ലാതെ പ്രകാശിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുന്നതായി കണ്ടു. രാജാവു അവനോട് സംസാരിച്ചു.
ഭഗവന്പര്വതം ദുര്ഗം പ്രവിഷ്ടോ ഽസ്മി സഹാനുഗഃ । ന ച പശ്യാമി തത്സൈന്യം ക്വ നു തേ മാമകാ ഗതാഃ ।। ൭.൮൯.
ഭഗവന്, ഞാന് എന്റെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം ഈ കഠിനമായ പര്വ്വതത്തിലേക്ക് കടന്നുവന്നു. പക്ഷേ എന്റെ സൈന്യത്തെ എവിടെയും കാണുന്നില്ല. എന്റെ ആളുകള് എവിടെ പോയി?
തച്ഛ്രുത്വാ തസ്യ രാജര്ഷേര്നഷ്ടസഞ്ജ്ഞസ്യ ഭാഷിതമ് । പ്രത്യുവാച ശുഭം വാക്യം സാന്ത്വയന്പരയാ ഗിരാ ।। ൭.൮൯.
അവ രാജര്ഷിയുടെ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട വാക്കുകള് കേട്ടു, അതിന് മറുപടിയായി അത്യന്തം സാന്ത്വനപൂര്വ്വം മനോഹരമായ വാക്കുകള് പറഞ്ഞു.
അശ്മവര്ഷേണ മഹതാ ഭൃത്യാസ്തേ വിനിപാതിതാഃ । ത്വം ചാശ്രമപദേ സുപ്തോ വാതവര്ഷഭയാര്ദിതഃ ।। ൭.൮൯.
നിന്റെ ഭൃത്യന്മാര് വലിയ കല്ലുവെള്ളം വീണതുകൊണ്ട് വീണുപോയി. നീ കാറ്റും മഴയും മൂലം കഷ്ടപ്പെട്ട് ആശ്രമത്തില് ഉറങ്ങിയിരുന്നു.
സമാശ്വസിഹി ഭദ്രം തേ നിര്ഭയോ വിഗതജ്വരഃ । ഫലമൂലാശനോ വീര നിവസേഹ യഥാസുഖമ് ।। ൭.൮൯.
നീ ആശ്വാസം നേടുക, നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, ഭയം കൂടാതെ, രോഗം കൂടാതെ. വീരാ, നീ ഇവിടെ ഇഷ്ടം പോലെ ഫലവും മൂലവും കഴിച്ച് ജീവിക്കൂ.
സ രാജാ തേന വാക്യേന പ്രത്യാശ്വസ്തോ മഹാമതിഃ । പ്രത്യുവാച തതോ വാക്യം ദീനോ ഭൃത്യക്ഷയാദ് ഭൃശമ് ।। ൭.൮൯.
അവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ട്, മഹാമതിയായ രാജാവ് ഭൃത്യന്മാരുടെ നഷ്ടത്തില് ദുഃഖിതനായി, ദു:ഖഭരിതനായി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ത്യക്ഷ്യാമ്യഹം സ്വകം രാജ്യം നാഹം ഭൃത്യൈര്വിനാകൃതഃ । വര്തയേയം ക്ഷണം ബ്രഹ്മന്സമനുജ്ഞാതുമര്ഹസി ।। ൭.൮൯.
ഞാന് എന്റെ രാജ്യം ഉപേക്ഷിക്കും. ഭൃത്യന്മാരില്ലാതെ എനിക്ക് ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കാന് കഴിയില്ല. ബ്രഹ്മനേ, അതിന് അനുമതി നല്കണം.
സുതോ ധര്മപരോ ബ്രഹ്മഞ്ജ്യേഷ്ഠോ മമ മഹായശാഃ । ശശബിന്ദുരിതി ഖ്യാതഃ സ മേ രാജ്യം പ്രപത്സ്യതേ ।। ൭.൮൯.
ബ്രഹ്മനേ, എന്റെ മൂത്ത പുത്രന് ധര്മ്മപരനായ ശശബിന്ദു എന്ന പേരില് പ്രശസ്തനാണ്. അവന് എന്റെ രാജ്യം ഏറ്റെടുക്കും.
ന ഹി ശക്ഷ്യാമ്യഹം ഹിത്വാ ഭൃത്യദാരാന്സുഖാന്വിതാന് । പ്രതിവക്തും മഹാതേജഃ കിഞ്ചിദപ്യശുഭം വചഃ ।। ൭.൮൯.
നിഷ്ഠാവാന്മാരായ ഭൃത്യന്മാരെയും ഭാര്യമാരെയും ഉപേക്ഷിച്ച്, മഹാതേജസ്വിനേ, എനിക്ക് ഒരു കഠിനവാക്ക് പോലും പറയാന് കഴിയില്ല.