അര്ധസ്യ ദേവോ വരദോ വരാര്ധസ്യ തവ ഹ്യഹമ് । തസ്മാദര്ധം ഗൃഹാണ ത്വം സ്ത്രീപുംസോര്യാവദിച്ഛസി ।। ൭.൮൭.
ദൈവം നിന്റെ പകുതിക്ക് അനുഗ്രഹം നൽകുന്നവനാണ്; ബാക്കിയുള്ള പകുതിക്ക് ഞാൻ തന്നെയാണ്. അതിനാൽ, നീ ആഗ്രഹിക്കുന്ന പോലെ സ്ത്രീയോ പുരുഷനോ ആ പകുതി സ്വീകരിക്കൂ.
തദദ്ഭുതതരം ശ്രുത്വാ ദേവ്യാ വരമനുത്തമമ് । സമ്പ്രഹൃഷ്ടമനാ ഭൂത്വാ രാജാ വാക്യമഥാബ്രവീത് ।। ൭.൮൭.
ദേവിയിൽ നിന്നുള്ള അത്ഭുതകരമായ പരമാനുഗ്രഹം കേട്ട രാജാവ് അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യദി ദേവി പ്രസന്നാ മേ രൂപേണാപ്രതിമാ ഭുവി । മാസം സ്ത്രീത്വമുപാസിത്വാ മാസം സ്യാം പുരുഷഃ പുനഃ ।। ൭.൮൭.
ദേവിയേ, ഭൂമിയിൽ അപരിമിതമായ സൗന്ദര്യമുള്ളവളേ, നീ എന്നിൽ പ്രസന്നയാണെങ്കിൽ ഒരു മാസം ഞാൻ സ്ത്രീയായും, മറ്റൊരു മാസം വീണ്ടും പുരുഷനായും ഇരിക്കട്ടെ.
ഈപ്സിതം തസ്യ വിജ്ഞായ ദേവീ സുരുചിരാനനാ । പ്രത്യുവാച ശുഭം വാക്യമേവമേവ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൮൭.
അവന്റെ ആഗ്രഹം മനസ്സിലാക്കി, മനോഹരമായ മുഖമുള്ള ദേവി ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ തന്നെ നടക്കും.'
രാജന്പുരുഷഭൂതസ്ത്വം സ്ത്രീഭാവം ന സ്മരിഷ്യസി । സ്ത്രീഭൂതശ്ച പരം മാസം ന സ്മരിഷ്യസി പൌരുഷമ് ।। ൭.൮൭.
രാജാവേ, നീ പുരുഷനാകുമ്പോള് സ്ത്രീഭാവം ഓര്ക്കുകയില്ല; സ്ത്രീയായ ആ മാസം നീ പുരുഷഭാവം ഓര്ക്കുകയുമില്ല.
ഏവം സ രാജാ പുരുഷോ മാസം ഭൂത്വാഥ കാര്ദമിഃ । ത്രൈലോക്യസുന്ദരീ നാരീ മാസമേകമിലാ ഽഭവത് ।। ൭.൮൭.
അങ്ങനെ ആ രാജാവ് ഒരു മാസം പുരുഷനായി, പിന്നെ കര്ദമന്റെ വംശജനായവനേ, മറ്റൊരു മാസം മൂന്നു ലോകത്തും അതിശയസുന്ദരിയായ സ്ത്രീയായി ജീവിച്ചു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ സപ്താശീതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകിമഹര്ഷി രചിച്ച ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയില് എഴുപത്തിയെട്ടാം സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
താം കഥാമിലസമ്ബദ്ധാം രാമേണ സമുദീരിതാമ് । ലക്ഷ്മണോ ഭരതശ്ചൈവ ശ്രുത്വാ പരമവിസ്മിതൌ ।। ൭.൮൮.
ഇലയുടെ കഥ രാമന് പറഞ്ഞത് കേട്ടു ലക്ഷ്മണനും ഭരതനും അതിയായി അത്ഭുതപ്പെട്ടു.
തൌ രാമം പ്രാഞ്ജലീ ഭൂത്വാ തസ്യ രാജ്ഞോ മഹാത്മനഃ । വിസ്തരം തസ്യ ഭാവസ്യ തദാ പപ്രച്ഛതുഃ പുനഃ ।। ൭.൮൮.
അവരിരുവരും കൈകൂപ്പി മഹാത്മാവായ രാജാവായ രാമന് സമീപം ചെന്നു, ആ കാര്യത്തിന്റെ മുഴുവന് വിവരവും വീണ്ടും ചോദിച്ചു.
കഥം സ രാജാ സ്ത്രീഭൂതോ വര്തയാമാസ ദുര്ഗതിഃ । പുരുഷഃ സ യദാ ഭൂതഃ കാം വൃത്തിം വര്തയത്യസൌ ।। ൭.൮൮.
അവന് സ്ത്രീയായപ്പോള് എങ്ങനെയാണ് ആ രാജാവ് കഷ്ടത സഹിച്ചത്? പുരുഷനാകുമ്പോള് അവന് എങ്ങനെയായിരുന്നു ജീവിച്ചിരുന്നത്?
തയോസ്തദ്ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ കൌതൂഹലസമന്വിതമ് । കഥയാമാസ കാകുത്സ്ഥസ്തസ്യ രാജ്ഞോ യഥാഗതമ് ।। ൭.൮൮.
അവരുടെ കൗതുകം നിറഞ്ഞ വാക്കുകള് കേട്ടു കാകുത്ഥ്സന് ആ രാജാവിന്റെ കഥ യഥാവിധം പറയാന് തുടങ്ങി.
തമേവ പ്രഥമം മാസം സ്ത്രീഭൂതാ ലോകസുന്ദരീ । താഭിഃ പരിവൃതാ സ്ത്രീഭിര്യേ ച പൂര്വപദാനുഗാഃ ।। ൭.൮൮.
ആ ആദ്യ മാസം ലോകസുന്ദരിയായ ഇല സ്ത്രീയായി, അവളോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്ന സ്ത്രീകളും മുന്പ് അനുഗമിച്ചവരും ചുറ്റും കൂടെ ജീവിച്ചു.
തത്കാനനം വിഗാഹ്വാശു വിജഹ്രേ ലോകസുന്ദരീ । ദ്രുമഗുല്മലതാകീര്ണം പദ്ഭ്യാം പദ്മദലേക്ഷണാ ।। ൭.൮൮.
ലോകസുന്ദരിയായ അവള് കാടിന്റെ അകത്തേക്ക് വേഗത്തില് നടന്നു, മരങ്ങളും കുരുമുളകളും വള്ളികളുമെല്ലാം നിറഞ്ഞതില് കമലനയനിയായ അവള് കാലില് നടന്നു സഞ്ചരിച്ചു.
വാഹനാനി ച സര്വാണി സാ ത്യക്ത്വാ വൈ സമന്തതഃ । പര്വതാഭോഗവിവരേ തസ്മിന്രേമേ ഇലാ തദാ ।। ൭.൮൮.
അവള് എല്ലാ വാഹനങ്ങളും പൂര്ണമായി ഉപേക്ഷിച്ചു, ആ മലയുടെ ഗുഹകളില് ഇല വിശ്രമിച്ചു.
അഥ തസ്മിന്വനോദ്ദേശേ പര്വതസ്യാവിദൂരതഃ । സരഃ സുരുചിരപ്രഖ്യം നാനാപക്ഷിഗണൈര്യുതമ് ।। ൭.൮൮.
അപ്പോള് ആ വനഭാഗത്തില്, മലയുടെ അടുത്ത്, പലതരം പക്ഷികള് നിറഞ്ഞു കിടക്കുന്ന രത്നംപോലെയുള്ള ഒരു തടാകം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ദദര്ശ സാ ത്വിലാ തസ്മിന്ബുധം സോമസുതം തദാ । ജ്വലന്തം സ്വേന വപുഷാ പൂര്ണസോമമിവോദിതമ് ।। ൭.൮൮.
അവിടെ, ഇല സോമപുത്രനായ ബുധനെ തന്റെ തേജസ്സില് പ്രകാശിക്കുന്ന, ആകാശത്ത് ഉദിച്ച പൂര്ണ്ണചന്ദ്രനെപ്പോലെ കാണുകയും ചെയ്തു.
തപന്തം ച തപസ്തീവ്രമമ്ഭോമധ്യേ ദുരാസദമ് । യശസ്കരം കാമകരം കാരുണ്യേ പര്യവസ്ഥിതമ് ।। ൭.൮൮.
അവന് കഠിനമായ തപസ്സില് ഏര്പ്പെട്ട്, വെള്ളത്തിനടിയില് സമീപിക്കാനാവാത്തവനായി, കീര്ത്തിയും ആഗ്രഹസിദ്ധിയും നല്കുന്നവനായി, കരുണയില് നിലകൊണ്ടവനായിരുന്നു.
സാ തം ജലാശയം സര്വം ക്ഷോഭയാമാസ വിസ്മിതാ । സഹഗൈഃ പൂര്വപുരുഷൈഃ സ്ത്രീഭൂതൈ രഘുനന്ദന ।। ൭.൮൮.
വിശ്മയത്തോടെ അവള് സ്ത്രീകളായ കൂട്ടുകാരോടൊപ്പം ആ തടാകം മുഴുവന് കലക്കി.
ബുധസ്തു താം സമീക്ഷ്യൈവ കാമബാണവശം ഗതഃ । നോപലേഭേ തദാ ഽ ഽത്മാനം സഞ്ചചാല തദാ ഽ ഽമ്ഭസി ।। ൭.൮൮.
ബുധന് അവളെ കണ്ടു, കാമബാണങ്ങള്ക്ക് അടിമയായി, അപ്പോള് തന്നെ മറന്ന് വെള്ളത്തില് വിറച്ചു.
ഇലാം നിരീക്ഷമാണസ്തു ത്രൈലോക്യാഭ്യധികാം ശുഭാമ് । ചിന്താം സമഭ്യതിക്രാമത് കാ ന്വിയം ദേവതാധികാ ।। ൭.൮൮.
മൂന്നു ലോകത്തേക്കാളും സുന്ദരിയായ ഇലയെ നോക്കി, 'ഇവള് ആരാണ്, ദേവതകളേക്കാള് ശ്രേഷ്ഠയോ?' എന്ന ചിന്ത അവനെ പിടിച്ചു.
ന ദേവീഷു ന നാഗീഷു നാസുരീഷ്വപ്സരഃസു ച । ദൃഷ്ടപൂര്വാ മയാ കാചിദ്രൂപേണാനേന ശോഭിതാ ।। ൭.൮൮.
ദേവതകളിലും, നാഗികളിലും, അസുരികളിലും, അപ്സരസ്സുകളിലും, ഇങ്ങനെ സുന്ദരിയായവളെ ഞാൻ മുമ്പ് ഒരിക്കലും കണ്ടിട്ടില്ല.
സദൃശീയം മമ ഭവേദ്യദി നാന്യപരിഗ്രഹഃ । ഇതി ബുദ്ധിം സമാസ്ഥായ ജലാത്കൂലമുപാഗമത് ।। ൭.൮൮.
'ഇവള് മറ്റൊരാളുടെ ഭാര്യയല്ലെങ്കില് എനിക്ക് യോജിച്ചവളാവും,' എന്നുറച്ച്, ബുധന് വെള്ളത്തില് നിന്ന് കരയിലേക്ക് വന്നു.
ആശ്രമം സമുപാഗമ്യ തതസ്താഃ പ്രമദോത്തമാഃ । ശബ്ദാപയത ധര്മാത്മാ താശ്ചൈനം ച വവന്ദിരേ ।। ൭.൮൮.
അവരെല്ലാം ആശ്രമത്തിലേക്ക് എത്തിയപ്പോൾ, ആ മഹിളമാർ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി തന്നത് കൊണ്ട് ധാർമ്മികനായ ബുധൻ അവരെ ആദരവോടെ സ്വീകരിച്ചു.
സ താഃ പപ്രച്ഛ ധര്മാത്മാ കസ്യൈഷാ ലോകസുന്ദരീ । കിമര്ഥമാഗതാ ചൈവ സര്വമാഖ്യാത മാ ചിരമ് ।। ൭.൮൮.
അപ്പോൾ ആ ധാർമ്മികൻ അവരോടു ചോദിച്ചു: 'ലോകത്തിലെ ഈ സുന്ദരി ആരുടേതാണ്? നിങ്ങൾ എന്തിനാണ് ഇവിടെ വന്നത്? എല്ലാം വൈകാതെ പറഞ്ഞുതരൂ.'
ശുഭം തു തസ്യ തദ്വാക്യം മധുരം മധുരാക്ഷരമ് । ശ്രുത്വാ സ്ത്രിയശ്ച താഃ സര്വാ ഊചുര്മധുരയാ ഗിരാ ।। ൭.൮൮.
അവന്റെ ശുഭമായ, മധുരമായ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ സ്ത്രീകൾ എല്ലാവരും മൃദുവായ ഭാഷയിൽ മറുപടി പറഞ്ഞു.
അസ്മാകമേഷാ സുശ്രോണീ പ്രഭുത്വേ വര്തതേ സദാ । അപതിഃ കാനനാന്തേഷു സഹാസ്മാഭിശ്ചരത്യസൌ ।। ൭.൮൮.
'ഈ സുന്ദരിയായ സ്ത്രീ എപ്പോഴും ഞങ്ങളുടെ അധികാരത്തിൽ ആണ്; അവൾ ഭർത്താവില്ലാതെ ഞങ്ങളോടൊപ്പം കാടിന്റെ അതിരുകളിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നു.'
തദ്വാക്യമവ്യക്തപദം താസാം സ്ത്രീണാം നിശമ്യ ച । വിദ്യാമാവര്തനീം പുണ്യാമാവര്തയത സ ദ്വിജഃ ।। ൭.൮൮.
അവ സ്ത്രീകളുടെ അർത്ഥം വ്യക്തമല്ലാത്ത വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ ദ്വിജൻ ഒരു വിശുദ്ധ മന്ത്രം ഉച്ചരിച്ച് സത്യം മനസ്സിലാക്കി.
സോ ഽര്ഥം വിദിത്വാ സകലം തസ്യ രാജ്ഞോ യഥാഗതമ് । സര്വാ ഏവ സ്ത്രിയസ്താശ്ച ബഭാഷേ മുനിപുങ്ഗവഃ ।। ൭.൮൮.
അവൻ ആ രാജാവിനോടു സംഭവിച്ച എല്ലാ കാര്യങ്ങളും മനസ്സിലാക്കിയ ശേഷം, ആ മഹർഷി സ്ത്രീകളോടൊക്കെ സംസാരിച്ചു.
അത്ര കിമ്പുരുഷീര്ഭൂത്വാ ശൈലരോധസി വത്സ്യഥ । ആവാസസ്തു ഗിരാവസ്മിഞ്ഛീഘ്രമേവ വിധീയതാമ് ।। ൭.൮൮.
'ഇവിടെ നിങ്ങൾ കിംപുരുഷികൾ ആയി മാറി പർവതശൃംഗങ്ങളിൽ താമസിക്കണം; ഈ മലയിൽ ഉടൻ ഒരു വാസസ്ഥലം ഒരുക്കണം.'
മൂലപത്രഫലൈഃ സര്വാ വര്തയിഷ്യഥ നിത്യദാ । സ്ത്രിയഃ കിമ്പുരുഷാന്നാമ ഭര്തഽന്സമുപലപ്സ്യഥ ।। ൭.൮൮.
'നിങ്ങൾ എല്ലായ്പ്പോഴും മൂലങ്ങൾ, ഇലകൾ, പഴങ്ങൾ എന്നിവ കഴിച്ച് ജീവിക്കണം; കിംപുരുഷികൾ എന്ന പേരിൽ, ഭർത്താവിനെ നിങ്ങൾക്ക് ലഭിക്കും.'