ഭദ്രം തേ ഽസ്തു ഗമിഷ്യാമോ വൃത്രാസുരവധൈഷിണഃ । ഭജസ്വ പരമോദാര വാസവം സ്വേന തേജസാ ।। ൭.൮൫.
'നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ! വൃത്രാസുരനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഞങ്ങൾ പോകുന്നു. അത്യന്തം ഉദാരനായവനേ, നിന്റെ തേജസ് വാസവനിൽ ചേർക്കുക.'
തതഃ സര്വേ മഹാത്മാനഃ സഹസ്രാക്ഷപുരോഗമാഃ । തദാരണ്യമുപാക്രാമന്യത്ര വൃത്രോ മഹാസുരഃ ।। ൭.൮൫.
അതിനുശേഷം, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ മുന്നിൽ നിൽക്കേ, എല്ലാ മഹാത്മാക്കളും വൃത്രൻ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്ന കാടിലേക്ക് പോയി.
തേ പശ്യംസ്തേജസാ ഭൂതം തപ്യന്തമസുരോത്തമമ് । പിബന്തമിവ ലോകാംസ്ത്രീന്നിര്ദഹന്തമിവാമ്ബരമ് ।। ൭.൮൫.
അവിടെ അവർ അത്യുത്തമനായ അസുരനെ കണ്ടു; അവൻ തേജസ്സാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു, മൂന്നു ലോകങ്ങളും കുടിച്ചുപോകുന്നവനെയും ആകാശം കത്തിച്ചുപോകുന്നവനെയും പോലെ.
ദൃഷ്ട്വൈവ ചാസുരശ്രേഷ്ഠം ദേവാസ്ത്രാസമുപാഗമന് । കഥമേനം വധിഷ്യാമഃ കഥം ന സ്യാത്പരാജയഃ ।। ൭.൮൫.
അസുരശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട ഉടൻ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു: 'എങ്ങനെ നാം ഇവനെ കൊല്ലും? എങ്ങനെ പരാജയം വരാതിരിക്കും?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
തേഷാം ചിന്തയതാം തത്ര സഹസ്രാക്ഷഃ പുരന്ദരഃ । വജ്രം പ്രഗൃഹ്യ പാണിഭ്യാം പ്രാഹിണോദ്വൃത്രമൂര്ധനി ।। ൭.൮൫.
അവർക്കിടയിൽ ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ ഇരുകൈകളിൽ വജ്രം പിടിച്ച് വൃത്രന്റെ തലയിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
കാലാഗ്നിനേവ ഘോരേണ തപ്തേനൈവ മഹാര്ചിഷാ । പതതാ വൃത്രശിരസാ ജഗത്ऺത്രാസമുപാഗമത് ।। ൭.൮൫.
അത് കത്തുന്ന, ഭയങ്കരമായ, ചുവന്ന തീപോലെയുള്ള വജ്രം വൃത്രന്റെ തലയിലേക്കു വീണപ്പോൾ, ലോകം മഹാഭയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
അസമ്ഭാവ്യം വധം തസ്യ വൃത്രസ്യ വിബുധാധിപഃ । ചിന്തയാനോ ജഗാമാശു ലോകസ്യാന്തം മഹായശാഃ ।। ൭.൮൫.
വൃത്രനെ കൊല്ലുന്നത് അസാധ്യമാണ് എന്ന് വിചാരിച്ച ദേവാധിപതി, മഹത്വമുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ അന്ത്യം ചിന്തിച്ച് വേഗത്തിൽ അകന്നു പോയി.
തമിന്ദ്രം ബ്രഹ്മഹത്യാ ഽ ഽശു ഗച്ഛന്തമനുഗച്ഛതി । അപതച്ചാസ്യ ഗാത്രേഷു തമിന്ദ്രം ദുഃഖമാവിശത് ।। ൭.൮൫.
ഇന്ദ്രൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപത്തിൽ പെടുകയും അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഓടുമ്പോൾ, ആ പാപം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിക്കുകയും ഇന്ദ്രൻ ദു:ഖത്തിൽ ആകുകയും ചെയ്തു.
ഹതാരയഃ പ്രനഷ്ടേന്ദ്രാ ദേവാഃ സാഗ്നിപുരോഗമാഃ । വിഷ്ണും ത്രിഭുവനേശാനം മുഹുര്മുഹുരപൂജയന് ।। ൭.൮൫.
ശത്രുക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഇന്ദ്രൻ അദൃശ്യനായി, അഗ്നിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ദേവന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും പ്രഭുവായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു.
ത്വം ഗതിഃ പരമേശാന പൂര്വജോ ജഗതഃ പിതാ । രക്ഷാര്ഥം സര്വഭൂതാനാം വിഷ്ണുത്വമുപജഗ്മിവാന് ।। ൭.൮൫.
നീയാണ് പരമേശ്വരൻ, ലോകത്തിന്റെ ആദിപിതാവ്, എല്ലാ ജീവികളെയും രക്ഷിക്കാൻ നീ വിഷ്ണുവായി അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹതശ്ചായം ത്വയാ വൃത്രോ ബ്രഹ്മഹത്യാ ച വാസവമ് । ബാധതേ സുരശാര്ദൂല മോക്ഷം തസ്യാ വിനിര്ദിശ ।। ൭.൮൫.
നീ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചുവെങ്കിലും, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ ദോഷം ഇപ്പോഴും വാസവനെ ബാധിക്കുന്നു. ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള മാർഗം കാണിച്ചു തരിക.
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദേവാനാം വിഷ്ണുരബ്രവീത് । മാമേവ യജതാം ശക്രഃ പാവയിഷ്യാമി വജ്രിണമ് ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: 'ശക്രൻ എന്നെ ആരാധിക്കട്ടെ; ഞാൻ വജ്രധാരിയായ അവനെ ശുദ്ധീകരിക്കും.'
പുണ്യേന ഹയമേധേന മാമിഷ്ട്വാ പാകശാസനഃ । പുനരേഷ്യതി ദേവാനാമിന്ദ്രത്വമകുതോഭയമ് ।। ൭.൮൫.
പുണ്യമായ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, പാകശാസനൻ വീണ്ടും ഭയമില്ലാതെ ദേവന്മാരുടെ ഇന്ദ്രപദവി നേടും.
ഏവം സന്ദിശ്യ താം വാണീം ദേവാനാമമൃതോപമാമ് । ജഗാമ വിഷ്ണുര്ദേവേശഃ സ്തൂയമാനസ്ത്രിവിഷ്ടപമ് ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരോട് ഇങ്ങനെ അമൃതസമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ദേവാധിപനായ വിഷ്ണു എല്ലാവരുടെയും സ്തുതികൾ കേട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ പഞ്ചാശീതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ വാൽമീകി രചിച്ച ശ്രീമദ് രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ എൺപത്തിയഞ്ചാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
തദാ വൃത്രവധം സര്വമഖിലേന സ ലക്ഷ്മണഃ । കഥയിത്വാ നരശ്രേഷ്ഠഃ കഥാശേഷം പ്രചക്രമേ ।। ൭.൮൬.
അപ്പോൾ വൃത്രവധത്തിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ആ മഹാനായ പുരുഷോത്തമൻ പറഞ്ഞ്, ശേഷിച്ച കഥ തുടർന്നു പറയാൻ തുടങ്ങി.
തതോ ഹതേ മഹാവീര്യേ വൃത്രേ ദേവഭയങ്കരേ । ബ്രഹ്മഹത്യാവൃതഃ ശക്രഃ സഞ്ജ്ഞാം ലേഭേ ന വൃത്രഹാ ।। ൭.൮൬.
ശക്തിയുള്ള ഭയാനകനായ വൃത്രൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം ബാധിച്ച ഇന്ദ്രൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, മനസ്സിലൊന്നും വരാതെ കിടന്നു.
സോ ഽന്തമാശ്രിത്യ ലോകാനാം നഷ്ടസഞ്ജ്ഞോ വിചേതനഃ । കാലം തത്രാവസത്കഞ്ചിദ്വേഷ്ടമാന ഇവോരഗഃ ।। ൭.൮൬.
അവൻ എല്ലാം മറന്നവനായി, ലോകങ്ങളുടെ അറ്റത്തേക്ക് ഒളിച്ചുപോയി, അവിടെ കുറേ ദിവസം ഉരഗം ചുരുണ്ടു കിടക്കുന്നതുപോലെ താമസിച്ചു.
അഥ നഷ്ടേ സഹസ്രാക്ഷേ ഉദ്വിഗ്നമഭവജ്ജഗത് । ഭൂമിശ്ച ധ്വസ്തസങ്കാശാ നിഃസ്നേഹാ ശുഷ്കകാനനാ ।। ൭.൮൬.
അങ്ങനെ ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ കാണാതായപ്പോൾ, ലോകം വിഷമത്തിലായി; ഭൂമി തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ടു, കാടുകൾ ഉണങ്ങി, സാരമില്ലാതെ വറ്റിപ്പോയി.
നിഃസ്രോതസശ്ച തേ സര്വേ തു ഹ്രദാശ്ച സരിതസ്തഥാ । സങ്ക്ഷോഭശ്ചൈവ സത്ത്വാനാമനാവൃഷ്ടികൃതോ ഽഭവത് ।। ൭.൮൬.
എല്ലാ തടാകങ്ങളും നദികളും ഒഴുക്കില്ലാതെ വറ്റി; മഴയില്ലായ്മ മൂലം ജീവികൾക്കിടയിൽ വലിയ കലഹം ഉണ്ടായി.
ക്ഷീയമാണേ തു ലോകേ ഽസ്മിന്സമ്ഭ്രാന്തമനസഃ സുരാഃ । യദുക്തം വിഷ്ണുനാ പൂര്വം തം യജ്ഞം സമുപാനയന് ।। ൭.൮൬.
ലോകം ക്ഷയിച്ചു പോകുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ ഭയത്താൽ ഉളളത്തിൽ അലമുറയോടെ, വിഷ്ണു മുമ്പ് പറഞ്ഞ യാഗം ഒരുക്കി.
തതഃ സര്വേ സുരഗണാഃ സോപാധ്യായാഃ സഹര്ഷിഭിഃ । തം ദേശം സമുപാജഗ്മുര്യത്രേന്ദ്രോ ഭയമോഹിതഃ ।। ൭.൮൬.
അതിനുശേഷം, ദേവഗണങ്ങൾ ഗുരുക്കന്മാരോടും ഋഷിമാരോടും കൂടെ, ഭയത്താൽ വിറയുന്ന ഇന്ദ്രൻ എവിടെയുണ്ടോ ആ സ്ഥലത്തേക്ക് എത്തി.
തേ തു ദൃഷ്ട്വാ സഹസ്രാക്ഷമാവൃതം ബ്രഹ്മഹത്യയാ । തം പുരസ്കൃത്യ ദേവേശമശ്വമേധമുപാക്രമന് ।। ൭.൮൬.
അവർ ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം ബാധിച്ച ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രനെ കണ്ടു; ദേവാധിപതിയെ മുൻപിൽ നിർത്തി അശ്വമേധയാഗം ആരംഭിച്ചു.
തതോ ഽശ്വമേധഃ സുമഹാന്മഹേന്ദ്രസ്യ മഹാത്മനഃ । വവൃധേ ബ്രഹ്മഹത്യയാഃ പാവനാര്ഥം നരേശ്വര ।। ൭.൮൬.
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ മഹേന്ദ്രന്റെ അശ്വമേധയാഗം ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം ശുദ്ധീകരിക്കാൻ വേണ്ടി അതീവ മഹിമയോടെ നടന്നു.
തതോ യജ്ഞേ സമാപ്തേ തു ബ്രഹ്മഹത്യാ മഹാത്മനഃ । അഭിഗമ്യാബ്രവീദ്വാക്യം ക്വ മേ സ്ഥാനം വിധാസ്യഥ ।। ൭.൮൬.
യാഗം പൂർത്തിയായപ്പോൾ, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം ആ മഹാത്മാവിന്റെ അടുത്ത് എത്തി ചോദിച്ചു: 'എനിക്ക് എവിടെയാണ് സ്ഥലം നല്കുന്നത്?'
തേ താമൂചുസ്തദാ ദേവാസ്തുഷ്ടാഃ പ്രീതിസമന്വിതാഃ । ചതുര്ധാ വിഭജാത്മാനമാത്മനൈവ ദുരാസദേ ।। ൭.൮൬.
അപ്പോൾ സന്തോഷവും തൃപ്തിയും നിറഞ്ഞ ദേവന്മാർ അവളോട് പറഞ്ഞു: 'നീ സ്വയം നാലായി വിഭജിച്ച് നിലകൊൾക്കണം, സമീപിക്കാൻ പ്രയാസമുള്ളവളേ.'
ദേവാനാം ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ ബ്രഹ്മഹത്യാ മഹാത്മനാമ് । സന്നിധൌ സ്ഥാനമന്യത്ര വരയാമാസ ദുര്വസാ ।। ൭.൮൬.
ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം മഹാത്മാക്കളെ സാക്ഷിയായി വെച്ച്, ദുർവാസേ, മറ്റിടങ്ങളിൽ താമസിക്കാൻ തീരുമാനിച്ചു.
ഏകേനാംശേന വത്സ്യാമി പൂര്ണോദാസു നദീഷു വൈ । ചതുരോ വാര്ഷികാന്മാസാന്ദര്പഘ്നീ കാമവാരിണീ ।। ൭.൮൬.
ഒരു ഭാഗം ഞാൻ ശുദ്ധജലമുള്ള നദികളിൽ താമസിക്കും; വർഷത്തിൽ നാലു മാസം, അഹങ്കാരം കുറയ്ക്കുന്ന, ആഗ്രഹിച്ച വെള്ളം ലഭിക്കുന്ന കാലത്താണ് ഞാൻ അവിടെ ഉണ്ടാകുന്നത്.
ഭൂമ്യാമഹം സര്വകാലമേകേനാംശേന സര്വദാ । വസിഷ്യാമി ന സന്ദേഹഃ സത്യേനൈതദ്ബ്രവീമി വഃ ।। ൭.൮൬.
ഭൂമിയിൽ ഞാൻ എല്ലായ്പ്പോഴും ഒരു ഭാഗത്തോടുകൂടി നിലകൊള്ളും. ഇതിൽ ഒരു സംശയവും ഇല്ല; ഞാൻ സത്യമായാണ് നിങ്ങളോട് പറയുന്നത്.
യോ ഽയമംശസ്തൃതീയോ മേ സ്ത്രീഷു യൌവനശാലിഷു । ത്രിരാത്രം ദര്പപൂര്ണാസു വശിഷ്യേ ദര്പഘാതിനീ ।। ൭.൮൬.
എന്റെ മൂന്നാമത്തെ ഭാഗം, യുവതികളിൽ, അവർക്കു അഭിമാനം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്ന മൂന്ന് രാത്രികൾ അവരിൽ വസിക്കും; അവരുടെ അഹങ്കാരം അകറ്റാൻ വേണ്ടി.