ത്വയാ ഹി നിത്യശഃ സാഹ്യം കൃതമേഷാം മഹാത്മനാമ് । അസഹ്യമിദമന്യേഷാമഗതീനാം ഗതിര്ഭവാന് ।। ൭.൮൪.
നീ എപ്പോഴും ഈ മഹാത്മാക്കളെ സഹായിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരാള്ക്ക് ഇത് സഹിക്കാനാവില്ല. ആശ്രയമില്ലാത്തവര്ക്കു് നീയാണ് ആശ്രയം.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ചതുരശീതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകിമഹർഷിയുടെ ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയുടെ എൺപത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
ലക്ഷ്മണസ്യ തു തദ്വാക്യം ശ്രുത്വാ ശത്രുനിബര്ഹണഃ । വൃത്രഘാതമശേഷേണ കഥയേത്യാഹ സുവ്രത ।। ൭.൮൫.
ലക്ഷ്മണന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവൻ സുഭ്രതൻ പറഞ്ഞു: 'വൃത്രനെ കൊല്ലിയ കഥ മുഴുവനും പറയൂ.'
രാഘവേണൈവമുക്തസ്തു സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ । ഭൂയ ഏവ കഥാം ദിവ്യാം കഥയാമാസ സുവ്രതഃ ।। ൭.൮൫.
രാഘവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സുമിത്രയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ സുഭ്രതൻ വീണ്ടും ആ ദിവ്യകഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
സഹസ്രാക്ഷവചഃ ശ്രുത്വാ സര്വേഷാം ച ദിവൌകസാമ് । വിഷ്ണുര്ദേവാനുവാചേദം സര്വാനിന്ദ്രപുരോഗമാന് ।। ൭.൮൫.
ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ വാക്കുകളും എല്ലാ ദേവന്മാരുടേയും വാക്കുകളും കേട്ട ശേഷം, വിഷ്ണു എല്ലാ ദേവന്മാരോടും, ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പൂര്വം സൌഹൃദബദ്ധോ ഽസ്മി വൃത്രസ്യ ഹ മഹാത്മനഃ । തേന യുഷ്മത്പ്രിയാര്ഥം ഹി നാഹം ഹന്മി മഹാസുരമ് ।। ൭.൮൫.
മുന്പ് വലിയ ആത്മാവുള്ള വൃത്രനോടു എനിക്ക് സൗഹൃദബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടു, നിങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ ആ മഹാസുരനെ കൊല്ലുന്നില്ല.
അവശ്യം കരണീയം ച ഭവതാം സുഖമുത്തമമ് । തസ്മാദുപായമാഖ്യാസ്യേ യേന വൃത്രോ നിഹന്യതേ ।। ൭.൮൫.
എങ്കിലും, നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ, വൃത്രനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാം എന്ന വഴി ഞാൻ പറയാം.
ത്രിധാഭൂതം കരിഷ്യാമി ഹ്യാത്മാനം സുരസത്തമാഃ । തേന വൃത്രം സഹസ്രാക്ഷോ വധിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കും. അങ്ങനെ ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ വൃത്രനെ നിർബന്ധമായി കൊല്ലും, സംശയമില്ല.
ഏകാംശോ വാസവം യാതു ദ്വിതീയോ വജ്രമേവ തു । തൃതീയോ ഭൂതലം ശക്രസ്തദാ വൃത്രം വധിഷ്യതി ।। ൭.൮൫.
ഒരു ഭാഗം വാസവനിൽ പ്രവേശിക്കും, രണ്ടാമത്തേത് വജ്രമായി മാറും, മൂന്നാമത്തേത് ഭൂമിയായി മാറും. അപ്പോൾ ശക്രൻ വൃത്രനെ കൊല്ലും.
തഥാ ബ്രുവതി ദേവേശേ ദേവാ വാക്യമഥാബ്രുവന് । ഏവമേതന്ന സന്ദേഹോ യഥാ വദസി ദൈത്യഹന് ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ തന്നെ, സംശയമില്ല, നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്, ദൈത്യനെ കൊല്ലുന്നവനേ.'
ഭദ്രം തേ ഽസ്തു ഗമിഷ്യാമോ വൃത്രാസുരവധൈഷിണഃ । ഭജസ്വ പരമോദാര വാസവം സ്വേന തേജസാ ।। ൭.൮൫.
'നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ! വൃത്രാസുരനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഞങ്ങൾ പോകുന്നു. അത്യന്തം ഉദാരനായവനേ, നിന്റെ തേജസ് വാസവനിൽ ചേർക്കുക.'
തതഃ സര്വേ മഹാത്മാനഃ സഹസ്രാക്ഷപുരോഗമാഃ । തദാരണ്യമുപാക്രാമന്യത്ര വൃത്രോ മഹാസുരഃ ।। ൭.൮൫.
അതിനുശേഷം, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ മുന്നിൽ നിൽക്കേ, എല്ലാ മഹാത്മാക്കളും വൃത്രൻ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്ന കാടിലേക്ക് പോയി.
തേ പശ്യംസ്തേജസാ ഭൂതം തപ്യന്തമസുരോത്തമമ് । പിബന്തമിവ ലോകാംസ്ത്രീന്നിര്ദഹന്തമിവാമ്ബരമ് ।। ൭.൮൫.
അവിടെ അവർ അത്യുത്തമനായ അസുരനെ കണ്ടു; അവൻ തേജസ്സാൽ കത്തിക്കൊണ്ടിരുന്നു, മൂന്നു ലോകങ്ങളും കുടിച്ചുപോകുന്നവനെയും ആകാശം കത്തിച്ചുപോകുന്നവനെയും പോലെ.
ദൃഷ്ട്വൈവ ചാസുരശ്രേഷ്ഠം ദേവാസ്ത്രാസമുപാഗമന് । കഥമേനം വധിഷ്യാമഃ കഥം ന സ്യാത്പരാജയഃ ।। ൭.൮൫.
അസുരശ്രേഷ്ഠനെ കണ്ട ഉടൻ ദേവന്മാർ ഭയപ്പെട്ടു: 'എങ്ങനെ നാം ഇവനെ കൊല്ലും? എങ്ങനെ പരാജയം വരാതിരിക്കും?' എന്ന് ചിന്തിച്ചു.
തേഷാം ചിന്തയതാം തത്ര സഹസ്രാക്ഷഃ പുരന്ദരഃ । വജ്രം പ്രഗൃഹ്യ പാണിഭ്യാം പ്രാഹിണോദ്വൃത്രമൂര്ധനി ।। ൭.൮൫.
അവർക്കിടയിൽ ഇങ്ങനെ ചിന്തിക്കുമ്പോൾ, ആയിരം കണ്ണുള്ള ഇന്ദ്രൻ ഇരുകൈകളിൽ വജ്രം പിടിച്ച് വൃത്രന്റെ തലയിലേക്ക് എറിഞ്ഞു.
കാലാഗ്നിനേവ ഘോരേണ തപ്തേനൈവ മഹാര്ചിഷാ । പതതാ വൃത്രശിരസാ ജഗത്ऺത്രാസമുപാഗമത് ।। ൭.൮൫.
അത് കത്തുന്ന, ഭയങ്കരമായ, ചുവന്ന തീപോലെയുള്ള വജ്രം വൃത്രന്റെ തലയിലേക്കു വീണപ്പോൾ, ലോകം മഹാഭയത്തിൽ ആകപ്പെട്ടു.
അസമ്ഭാവ്യം വധം തസ്യ വൃത്രസ്യ വിബുധാധിപഃ । ചിന്തയാനോ ജഗാമാശു ലോകസ്യാന്തം മഹായശാഃ ।। ൭.൮൫.
വൃത്രനെ കൊല്ലുന്നത് അസാധ്യമാണ് എന്ന് വിചാരിച്ച ദേവാധിപതി, മഹത്വമുള്ളവൻ, ലോകത്തിന്റെ അന്ത്യം ചിന്തിച്ച് വേഗത്തിൽ അകന്നു പോയി.
തമിന്ദ്രം ബ്രഹ്മഹത്യാ ഽ ഽശു ഗച്ഛന്തമനുഗച്ഛതി । അപതച്ചാസ്യ ഗാത്രേഷു തമിന്ദ്രം ദുഃഖമാവിശത് ।। ൭.൮൫.
ഇന്ദ്രൻ ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപത്തിൽ പെടുകയും അതിൽ നിന്ന് രക്ഷപ്പെടാൻ ഓടുമ്പോൾ, ആ പാപം അവന്റെ ശരീരത്തിൽ പതിക്കുകയും ഇന്ദ്രൻ ദു:ഖത്തിൽ ആകുകയും ചെയ്തു.
ഹതാരയഃ പ്രനഷ്ടേന്ദ്രാ ദേവാഃ സാഗ്നിപുരോഗമാഃ । വിഷ്ണും ത്രിഭുവനേശാനം മുഹുര്മുഹുരപൂജയന് ।। ൭.൮൫.
ശത്രുക്കൾ കൊല്ലപ്പെട്ടു, ഇന്ദ്രൻ അദൃശ്യനായി, അഗ്നിയെ മുന്നിൽ നിർത്തി ദേവന്മാർ വീണ്ടും വീണ്ടും മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും പ്രഭുവായ വിഷ്ണുവിനെ ആരാധിച്ചു.
ത്വം ഗതിഃ പരമേശാന പൂര്വജോ ജഗതഃ പിതാ । രക്ഷാര്ഥം സര്വഭൂതാനാം വിഷ്ണുത്വമുപജഗ്മിവാന് ।। ൭.൮൫.
നീയാണ് പരമേശ്വരൻ, ലോകത്തിന്റെ ആദിപിതാവ്, എല്ലാ ജീവികളെയും രക്ഷിക്കാൻ നീ വിഷ്ണുവായി അവതരിച്ചിരിക്കുന്നു.
ഹതശ്ചായം ത്വയാ വൃത്രോ ബ്രഹ്മഹത്യാ ച വാസവമ് । ബാധതേ സുരശാര്ദൂല മോക്ഷം തസ്യാ വിനിര്ദിശ ।। ൭.൮൫.
നീ വൃത്രനെ സംഹരിച്ചുവെങ്കിലും, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ ദോഷം ഇപ്പോഴും വാസവനെ ബാധിക്കുന്നു. ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, ആ പാപത്തിൽ നിന്ന് മോചനം നേടാനുള്ള മാർഗം കാണിച്ചു തരിക.
തേഷാം തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ദേവാനാം വിഷ്ണുരബ്രവീത് । മാമേവ യജതാം ശക്രഃ പാവയിഷ്യാമി വജ്രിണമ് ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരുടെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടു വിഷ്ണു പറഞ്ഞു: 'ശക്രൻ എന്നെ ആരാധിക്കട്ടെ; ഞാൻ വജ്രധാരിയായ അവനെ ശുദ്ധീകരിക്കും.'
പുണ്യേന ഹയമേധേന മാമിഷ്ട്വാ പാകശാസനഃ । പുനരേഷ്യതി ദേവാനാമിന്ദ്രത്വമകുതോഭയമ് ।। ൭.൮൫.
പുണ്യമായ അശ്വമേധയാഗം നടത്തി എന്നെ ആരാധിച്ചാൽ, പാകശാസനൻ വീണ്ടും ഭയമില്ലാതെ ദേവന്മാരുടെ ഇന്ദ്രപദവി നേടും.
ഏവം സന്ദിശ്യ താം വാണീം ദേവാനാമമൃതോപമാമ് । ജഗാമ വിഷ്ണുര്ദേവേശഃ സ്തൂയമാനസ്ത്രിവിഷ്ടപമ് ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരോട് ഇങ്ങനെ അമൃതസമമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞ്, ദേവാധിപനായ വിഷ്ണു എല്ലാവരുടെയും സ്തുതികൾ കേട്ട് സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ പഞ്ചാശീതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ വാൽമീകി രചിച്ച ശ്രീമദ് രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ എൺപത്തിയഞ്ചാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
തദാ വൃത്രവധം സര്വമഖിലേന സ ലക്ഷ്മണഃ । കഥയിത്വാ നരശ്രേഷ്ഠഃ കഥാശേഷം പ്രചക്രമേ ।। ൭.൮൬.
അപ്പോൾ വൃത്രവധത്തിന്റെ മുഴുവൻ കഥയും ലക്ഷ്മണനോടൊപ്പം ആ മഹാനായ പുരുഷോത്തമൻ പറഞ്ഞ്, ശേഷിച്ച കഥ തുടർന്നു പറയാൻ തുടങ്ങി.
തതോ ഹതേ മഹാവീര്യേ വൃത്രേ ദേവഭയങ്കരേ । ബ്രഹ്മഹത്യാവൃതഃ ശക്രഃ സഞ്ജ്ഞാം ലേഭേ ന വൃത്രഹാ ।। ൭.൮൬.
ശക്തിയുള്ള ഭയാനകനായ വൃത്രൻ കൊല്ലപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, ബ്രഹ്മഹത്യയുടെ പാപം ബാധിച്ച ഇന്ദ്രൻ ബോധം നഷ്ടപ്പെട്ട്, മനസ്സിലൊന്നും വരാതെ കിടന്നു.
സോ ഽന്തമാശ്രിത്യ ലോകാനാം നഷ്ടസഞ്ജ്ഞോ വിചേതനഃ । കാലം തത്രാവസത്കഞ്ചിദ്വേഷ്ടമാന ഇവോരഗഃ ।। ൭.൮൬.
അവൻ എല്ലാം മറന്നവനായി, ലോകങ്ങളുടെ അറ്റത്തേക്ക് ഒളിച്ചുപോയി, അവിടെ കുറേ ദിവസം ഉരഗം ചുരുണ്ടു കിടക്കുന്നതുപോലെ താമസിച്ചു.
അഥ നഷ്ടേ സഹസ്രാക്ഷേ ഉദ്വിഗ്നമഭവജ്ജഗത് । ഭൂമിശ്ച ധ്വസ്തസങ്കാശാ നിഃസ്നേഹാ ശുഷ്കകാനനാ ।। ൭.൮൬.
അങ്ങനെ ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ കാണാതായപ്പോൾ, ലോകം വിഷമത്തിലായി; ഭൂമി തിളക്കം നഷ്ടപ്പെട്ടു, കാടുകൾ ഉണങ്ങി, സാരമില്ലാതെ വറ്റിപ്പോയി.
നിഃസ്രോതസശ്ച തേ സര്വേ തു ഹ്രദാശ്ച സരിതസ്തഥാ । സങ്ക്ഷോഭശ്ചൈവ സത്ത്വാനാമനാവൃഷ്ടികൃതോ ഽഭവത് ।। ൭.൮൬.
എല്ലാ തടാകങ്ങളും നദികളും ഒഴുക്കില്ലാതെ വറ്റി; മഴയില്ലായ്മ മൂലം ജീവികൾക്കിടയിൽ വലിയ കലഹം ഉണ്ടായി.