ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ത്ര്യശീതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകിമഹർഷിയുടെ ആദികാവ്യമായ ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ എൺപത്തിമൂന്നാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
തഥോക്തവതി രാമേ തു ഭരതേ ച മഹാത്മനി । ലക്ഷ്മണോ ഽഥ ശുഭം വാക്യമുവാച രഘുനന്ദനമ് ।। ൭.൮൪.
രാമനും മഹാത്മാവായ ഭരതനും ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, ലക്ഷ്മണൻ രഘുനന്ദനനോടു ശുഭവാക്യം പറഞ്ഞു.
അശ്വമേധോ മഹായജ്ഞഃ പാവനഃ സര്വപാപ്മനാമ് । പാവനസ്തവ ദുര്ധര്ഷോ രോചതാം രഘുനന്ദന ।। ൭.൮൪.
അശ്വമേധം എന്ന മഹായജ്ഞം എല്ലാ പാപികളെയും ശുദ്ധീകരിക്കുന്നതാണു്. രഘുവംശജനായ രാമാ, ഈ മഹത്തായ ശുദ്ധീകരണ യജ്ഞം നിനക്കു് ഇഷ്ടമായിരിക്കട്ടെ.
ശ്രൂയതേ ഹി പുരാവൃത്തം വാസവേ സുമഹാത്മനി । ബ്രഹ്മഹത്യാവൃതഃ ശക്രോ ഹയമേധേന പാവിതഃ ।। ൭.൮൪.
പണ്ടു്, മഹാത്മാവായ ഇന്ദ്രന് ബ്രാഹ്മണഹത്യയുടെ പാപം ഏറ്റു് അശ്വമേധയാഗം നടത്തി ശുദ്ധനായി എന്നു് കേള്ക്കപ്പെടുന്നു.
പുരാ കില മഹാബാഹോ ദേവാസുരസമാഗമേ । വൃത്രോ നാമ മഹാനാസീദ്ദൈതേയോ ലോകസമ്മതഃ ।। ൭.൮൪.
പണ്ടൊരിക്കല്, ദേവന്മാരും അസുരന്മാരും കൂടിയപ്പോള്, ലോകം പ്രശംസിച്ച വൃത്രന് എന്ന മഹാസുരന് ഉണ്ടായിരുന്നു.
വിസ്തീര്ണോ യോജനശതമുച്ഛ്രിതസ്ത്രിഗുണം തതഃ । അനുരാഗേണ ലോകാംസ്ത്രീന്സ്നേഹാത്പശ്യതി സര്വതഃ ।। ൭.൮൪.
അവന് വിശാലനും, നൂറു് യോജന വീതിയും അതിന്റെ മൂന്നിരട്ടി ഉയരവും ഉള്ളവനായിരുന്നു. സ്നേഹത്തോടെ മൂന്നു ലോകങ്ങളിലെയും എല്ലാവരെയും അവന് നോക്കിക്കൊണ്ടിരുന്നു.
ധര്മജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച ബുദ്ധ്യാ ച പരിനിഷ്ഠിതഃ । ശശാസ പൃഥിവീം സ്ഫീതാം ധര്മേണ സുസമാഹിതഃ ।। ൭.൮൪.
അവന് ധര്മ്മത്തില് നിപുണനും, ഉപകാരം മറക്കാത്തവനും, ബുദ്ധിയാല് ഉറപ്പുള്ളവനുമായിരുന്നു. അവന് ധര്മ്മപാലനത്തിലൂടെ സമൃദ്ധമായ ഭൂമി ഭരിച്ചിരുന്നു.
തസ്മിന്പ്രശാസതി തദാ സര്വകാമദുഘാ മഹീ । രസവന്തി പ്രഭൂനാനി മൂലാനി ച ഫലാനി ച ।। ൭.൮൪.
അവന് ഭരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത്, ഭൂമി എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റുന്നവയായിരുന്നു; ശക്തന്മാര്ക്കു് രസമുള്ള വേരുകളും പഴങ്ങളും സമൃദ്ധമായി ലഭിച്ചു.
അകൃഷ്ടപച്യാ പൃഥിവീ സുസമ്പന്നാ മഹാത്മനഃ । സ രാജ്യം താദൃശം ഭുങ്ക്തേ സ്ഫീതമദ്ഭുതദര്ശനമ് ।। ൭.൮൪.
വളരെ വലിയ ആത്മാവായ അവനു്, കൃഷിയില്ലാതിരുന്നിട്ടും ഭൂമി സമൃദ്ധിയോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു. അത്ഭുതകരമായ സമൃദ്ധിയുള്ള രാജ്യം അവന് അനുഭവിച്ചു.
തസ്യ ബുദ്ധിഃ സമുപ്തന്നാ തപഃ കുര്യാമനുത്തമമ് । തപോ ഹി പരമം ശ്രേയഃ സമ്മോഹമിതരത്സുഖമ് ।। ൭.൮൪.
അവന്റെ മനസ്സില് അപ്പോള് ഉന്നതമായ തപസ്സ് ചെയ്യണമെന്ന ആഗ്രഹം ഉദിച്ചു. കാരണം, തപസ്സാണ് ഏറ്റവും ഉത്തമമായ ശുഭം; മറ്റുള്ള സുഖങ്ങള് എല്ലാം മായാജാലം മാത്രമാണ്.
സ നിക്ഷിപ്യ സുതം ജ്യേഷ്ഠം പൌരേഷു മധുരേശ്വരമ് । തപ ഉഗ്രം സമാതിഷ്ഠത്താപയന്സര്വദേവതാഃ ।। ൭.൮൪.
അവന് തന്റെ മൂത്തമകനെ നഗരവാസികള്ക്കിടയില് രാജാവായി നിയമിച്ചു, പിന്നെ കടുത്ത തപസ്സ് ആരംഭിച്ചു, അതിനാല് എല്ലാ ദേവന്മാര്ക്കും ദു:ഖം ഉണ്ടായി.
തപസ്തപ്യതി വൃത്രേ തു വാസവഃ പരമാര്തവത് । വിഷ്ണും സമുപസങ്ക്രമ്യ വാക്യമേതദുവാച ഹ ।। ൭.൮൪.
വൃത്രന് തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോള്, വലിയ ദു:ഖത്തില് ആയിരുന്ന ഇന്ദ്രന് വിഷ്ണുവിനെ സമീപിച്ചു് ഇപ്രകാരം പറഞ്ഞു.
തപസ്യതാ മഹാബാഹോ ലോകാഃ വൃത്രേണ നിര്ജിതാഃ । ബലവാന്സ ഹി ധര്മാത്മാ നൈനം ശക്ഷ്യാമി ശാസിതുമ് ।। ൭.൮൪.
മഹാബാഹുവായ രാമാ, വൃത്രന് തപസ്സ് ചെയ്യുമ്പോള് ലോകങ്ങള് അവന്റെ അധീനതയിലായി. അവന് ശക്തനും ധര്മ്മനിഷ്ഠനുമാണ്, ഞാന് അവനെ ഭരിക്കാന് കഴിയുന്നില്ല.
യദ്യസൌ തപ ആതിഷ്ഠേദ്ഭൂയ ഏവാസുരേശ്വര । യാവല്ലോകാ ധരിഷ്യന്തി താവദസ്യ വശാനുഗാഃ ।। ൭.൮൪.
അസുരാധിപനായ ആ വൃത്രന് വീണ്ടും തപസ്സ് ആരംഭിച്ചാല്, ലോകങ്ങള് നിലനില്ക്കുന്നവരെല്ലാം അവന്റെ നിയന്ത്രണത്തില് തുടരും.
തം ചൈനം പരമോദാരമുപേക്ഷസി മഹാബലമ് । ക്ഷണം ഹി ന ഭവേദ്വൃത്രഃ ക്രുദ്ധേ ത്വയി സുരേശ്വര ।। ൭.൮൪.
ദേവേന്ദ്രാ, നീ ആ മഹാബലനും മഹാദാനശീലനും ആയവനെ അവഗണിച്ചാലും, നീ കോപിച്ചാല് വൃത്രന് ഒരു നിമിഷം പോലും ജീവിക്കില്ല.
യദാ ഹി പ്രീതിസംയോഗം ത്വയാ വിഷ്ണോ സമാഗതഃ । തദാപ്രഭൃതി ലോകാനാം നാഥത്വമുപലബ്ധവാന് ।। ൭.൮൪.
വിഷ്ണുവേ, നീ സ്നേഹത്തോടെ അവനോടൊപ്പം ചേർന്ന നിമിഷം മുതലാണ് അവന് ലോകങ്ങളുടെ അധിപതിത്വം നേടിയത്.
സ ത്വം പ്രസാദം ലോകാനാം കുരുഷ്വ സുസമാഹിതഃ । ത്വത്കൃതേന ഹി സര്വം സ്യാപ്രശാന്തമരുജം ജഗത് ।। ൭.൮൪.
അതിനാല്, നീ ഉറച്ച മനസ്സോടെ ലോകങ്ങള്ക്കു് അനുഗ്രഹം നല്കണം; കാരണം, നിന്റെ കൃപയാല് ഈ ചഞ്ചലമായ ലോകം സമാധാനമാകും.
ഇമേ ഹി സര്വേ വിഷ്ണോ ത്വാം നിരീക്ഷന്തേ ദിവൌകസഃ । വൃത്രഘാതേന മഹതാ തേഷാം സാഹ്യം കുരുഷ്വ ഹ ।। ൭.൮൪.
വിഷ്ണുവേ, ഈ സ്വര്ഗ്ഗവാസികള് എല്ലാവരും നിന്നെ നോക്കി കാത്തിരിക്കുന്നു; വൃത്രനെ സംഹരിക്കുന്നതില് അവര്ക്കു് സഹായം ചെയ്യണം.
ത്വയാ ഹി നിത്യശഃ സാഹ്യം കൃതമേഷാം മഹാത്മനാമ് । അസഹ്യമിദമന്യേഷാമഗതീനാം ഗതിര്ഭവാന് ।। ൭.൮൪.
നീ എപ്പോഴും ഈ മഹാത്മാക്കളെ സഹായിച്ചിരിക്കുന്നു; മറ്റൊരാള്ക്ക് ഇത് സഹിക്കാനാവില്ല. ആശ്രയമില്ലാത്തവര്ക്കു് നീയാണ് ആശ്രയം.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ചതുരശീതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകിമഹർഷിയുടെ ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയുടെ എൺപത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
ലക്ഷ്മണസ്യ തു തദ്വാക്യം ശ്രുത്വാ ശത്രുനിബര്ഹണഃ । വൃത്രഘാതമശേഷേണ കഥയേത്യാഹ സുവ്രത ।। ൭.൮൫.
ലക്ഷ്മണന്റെ ആ വാക്കുകൾ കേട്ടശേഷം ശത്രുക്കൾക്ക് ഭയമായവൻ സുഭ്രതൻ പറഞ്ഞു: 'വൃത്രനെ കൊല്ലിയ കഥ മുഴുവനും പറയൂ.'
രാഘവേണൈവമുക്തസ്തു സുമിത്രാനന്ദവര്ധനഃ । ഭൂയ ഏവ കഥാം ദിവ്യാം കഥയാമാസ സുവ്രതഃ ।। ൭.൮൫.
രാഘവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സുമിത്രയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ സുഭ്രതൻ വീണ്ടും ആ ദിവ്യകഥ പറയാൻ തുടങ്ങി.
സഹസ്രാക്ഷവചഃ ശ്രുത്വാ സര്വേഷാം ച ദിവൌകസാമ് । വിഷ്ണുര്ദേവാനുവാചേദം സര്വാനിന്ദ്രപുരോഗമാന് ।। ൭.൮൫.
ആയിരം കണ്ണുള്ളവന്റെ വാക്കുകളും എല്ലാ ദേവന്മാരുടേയും വാക്കുകളും കേട്ട ശേഷം, വിഷ്ണു എല്ലാ ദേവന്മാരോടും, ഇന്ദ്രൻ മുന്നിൽ നിൽക്കേ, ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
പൂര്വം സൌഹൃദബദ്ധോ ഽസ്മി വൃത്രസ്യ ഹ മഹാത്മനഃ । തേന യുഷ്മത്പ്രിയാര്ഥം ഹി നാഹം ഹന്മി മഹാസുരമ് ।। ൭.൮൫.
മുന്പ് വലിയ ആത്മാവുള്ള വൃത്രനോടു എനിക്ക് സൗഹൃദബന്ധം ഉണ്ടായിരുന്നു. അതുകൊണ്ടു, നിങ്ങളുടെ സന്തോഷത്തിനായി ഞാൻ ആ മഹാസുരനെ കൊല്ലുന്നില്ല.
അവശ്യം കരണീയം ച ഭവതാം സുഖമുത്തമമ് । തസ്മാദുപായമാഖ്യാസ്യേ യേന വൃത്രോ നിഹന്യതേ ।। ൭.൮൫.
എങ്കിലും, നിങ്ങൾക്ക് ഏറ്റവും വലിയ സന്തോഷം ഉറപ്പാക്കേണ്ടതുണ്ട്. അതിനാൽ, വൃത്രനെ എങ്ങനെ കൊല്ലാം എന്ന വഴി ഞാൻ പറയാം.
ത്രിധാഭൂതം കരിഷ്യാമി ഹ്യാത്മാനം സുരസത്തമാഃ । തേന വൃത്രം സഹസ്രാക്ഷോ വധിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, ഞാൻ എന്റെ ആത്മാവിനെ മൂന്നു ഭാഗങ്ങളായി വിഭജിക്കും. അങ്ങനെ ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ വൃത്രനെ നിർബന്ധമായി കൊല്ലും, സംശയമില്ല.
ഏകാംശോ വാസവം യാതു ദ്വിതീയോ വജ്രമേവ തു । തൃതീയോ ഭൂതലം ശക്രസ്തദാ വൃത്രം വധിഷ്യതി ।। ൭.൮൫.
ഒരു ഭാഗം വാസവനിൽ പ്രവേശിക്കും, രണ്ടാമത്തേത് വജ്രമായി മാറും, മൂന്നാമത്തേത് ഭൂമിയായി മാറും. അപ്പോൾ ശക്രൻ വൃത്രനെ കൊല്ലും.
തഥാ ബ്രുവതി ദേവേശേ ദേവാ വാക്യമഥാബ്രുവന് । ഏവമേതന്ന സന്ദേഹോ യഥാ വദസി ദൈത്യഹന് ।। ൭.൮൫.
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദേവന്മാർ പറഞ്ഞു: 'ഇങ്ങനെ തന്നെ, സംശയമില്ല, നീ പറയുന്നതുപോലെ തന്നെയാണ്, ദൈത്യനെ കൊല്ലുന്നവനേ.'
ഭദ്രം തേ ഽസ്തു ഗമിഷ്യാമോ വൃത്രാസുരവധൈഷിണഃ । ഭജസ്വ പരമോദാര വാസവം സ്വേന തേജസാ ।। ൭.൮൫.
'നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ! വൃത്രാസുരനെ കൊല്ലാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഞങ്ങൾ പോകുന്നു. അത്യന്തം ഉദാരനായവനേ, നിന്റെ തേജസ് വാസവനിൽ ചേർക്കുക.'
തതഃ സര്വേ മഹാത്മാനഃ സഹസ്രാക്ഷപുരോഗമാഃ । തദാരണ്യമുപാക്രാമന്യത്ര വൃത്രോ മഹാസുരഃ ।। ൭.൮൫.
അതിനുശേഷം, ആയിരം കണ്ണുള്ളവൻ മുന്നിൽ നിൽക്കേ, എല്ലാ മഹാത്മാക്കളും വൃത്രൻ എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്ന കാടിലേക്ക് പോയി.