പിതാമഹസ്തു മാമാഹ തവാഹാരഃ സുദേവജ । സ്വാദൂനി സ്വാനി മാംസാനി താനി ഭക്ഷയ നിത്യശഃ ।। ൭.൭൮.
പിതാമഹന് പറഞ്ഞു: സുദേവജ, നിന്റെ ഭക്ഷണം നിന്റെ തന്നെ രുചികരമായ മാംസമാണ്. അതു നീ എപ്പോഴും കഴിക്കണം.
സ്വശരീരം ത്വയാ പുഷ്ടം കുര്വതാ തപ ഉത്തമമ് । അനുപ്തം രോഹതേ ശ്വേത ന കദാചിന്മഹാമതേ ।। ൭.൭൮.
ശ്വേതാ, നീ ഉത്തമമായ തപസ്സിലൂടെ വളര്ത്തിയ ഈ ശരീരം, മുറിവ് വരുത്തിയാലും വീണ്ടും വളരും; അതു ഒരിക്കലും നശിക്കില്ല, മഹാമനസാ.
തൃപ്തിര്ന തേ ഽസ്തി സൂക്ഷ്മാ ഽപി വനേ സത്വനിഷേവിതേ । പുരാ തു ഭിക്ഷമാണായ ഭിക്ഷാ വൈ യതയേ നൃപ । ന ഹി ദത്താ ത്വയേന്ദ്രാഭ യസ്മാദതിഥയേ ഽപി വൈ ।। ൭.൭൮.
വനത്തില് ജീവികള് നിറഞ്ഞിട്ടും, നിനക്ക് ചെറിയ തൃപ്തിയും ഇല്ല. രാജാവേ, മുമ്പ് നീ യതിയായി ഭിക്ഷയെടുത്തപ്പോള് അതു ഒരിക്കലും മറ്റൊരാള്ക്ക്, അതായത് അതിഥിക്കു പോലും, നല്കിയിട്ടില്ല.
ദത്തം ന തേ ഽസ്തി സൂക്ഷ്മോ ഽപി തപ ഏവ നിഷേവസേ । തേന സ്വര്ഗഗതോ വത്സ ബാധ്യസേ ക്ഷുത്പിപാസയാ ।। ൭.൭൮.
നീ ഒരിക്കലും ചെറിയൊരു ദാനവും ചെയ്തിട്ടില്ല, തപസ്സു മാത്രം ചെയ്തുവന്നു. അതുകൊണ്ടു തന്നെ സ്വര്ഗത്തിലേക്കു എത്തിയിട്ടും, നീ വിശപ്പും ദാഹവും അനുഭവിക്കുന്നു, മകനേ.
സ ത്വം സുപുഷ്ടമാഹാരൈഃ സ്വശരീരമനുത്തമമ് । ഭക്ഷയിത്വാമൃതരസം തേന തൃപ്തിര്ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൭൮.
നീ നല്ലപോലെ പോഷിപ്പിച്ച നിന്റെ ശരീരം, അമൃതംപോലെയുള്ളത്, കഴിച്ചാല് അതിലൂടെ നിനക്ക് തൃപ്തി ലഭിക്കും.
യദാ തു തദ്വനം ശ്വേത അഗസ്ത്യഃ സുമഹാനൃഷിഃ । ആഗമിഷ്യതി ദുര്ധര്ഷസ്തദാ കൃച്ഛ്രാദ്വിമോക്ഷ്യതേ ।। ൭.൭൮.
ശ്വേതാ, ആ വനത്തിലേക്ക് മഹാനായ അഗസ്ത്യമുനി, ആരെയും തടയാനാവാത്തവന്, വന്നെത്തുമ്പോള് നീ ഈ കഷ്ടത്തില് നിന്ന് മോചിതനാകും.
സ ഹി താരയിതും സൌമ്യ ശക്തഃ സുരഗണാനപി । കിം പുനസ്ത്വാം മഹാബാഹോ ക്ഷുത്പിപാസാവശം ഗതമ് ।। ൭.൭൮.
സൗമ്യ, അഗസ്ത്യന് ദേവഗണങ്ങളെയും രക്ഷിക്കാന് കഴിയുന്നവനാണ്. അങ്ങനെ കഴിയുമ്പോള് വിശപ്പും ദാഹവും പിടിച്ചിരിക്കുന്ന നീയെയും രക്ഷിക്കാന് എളുപ്പമാണ്, മഹാബാഹുവേ.
സോ ഽഹം ഭഗവതഃ ശ്രുത്വാ ദേവദേവസ്യ നിശ്ചയമ് । ആഹാരം ഗര്ഹിതം സ്വശരീരം ദ്വിജോത്തമ ।। ൭.൭൮.
ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, ദേവദേവനായ ഭഗവാന്റെ നിശ്ചയം കേട്ടശേഷം, ഞാന് എന്റെ തന്നെ ശരീരം, അപമാനകരമായ ആഹാരമായി സ്വീകരിച്ചു.
ബഹൂന്വര്ഷഗണാന്ബ്രഹ്മന്ഭുജ്യമാനമിദം മയാ । ക്ഷയം നാഭ്യേതി ബ്രഹ്മര്ഷേ തൃപ്തിശ്ചാപി മമോത്തമാ ।। ൭.൭൮.
ബ്രാഹ്മണനേ, അനേകം വര്ഷങ്ങളായി ഞാന് ഇതു കഴിച്ചുവരുന്നു. ബ്രഹ്മര്ഷേ, ഇതു കുറയുന്നില്ല, എനിക്ക് ഉത്തമമായ തൃപ്തിയുണ്ട്.
തസ്യ മേ കൃച്ഛ്രഭൂതസ്യ കൃച്ഛ്രാദസ്മാദ്വിമോചയ । അന്യേഷാം ന ഗതിര്ഹ്യത്ര കുമ്ഭയോനിമൃതേ ദ്വിജമ് ।। ൭.൭൮.
ഇങ്ങനെ കഷ്ടം അനുഭവിക്കുന്ന എനിക്ക്, ഈ കഷ്ടത്തില് നിന്ന് മോചിപ്പിക്കണം. കുംബയോനിയായ അഗസ്ത്യന് ഒഴികെ, ഇവിടെ മറ്റാര്ക്കും ആശ്രയം ഇല്ല, ദ്വിജന്.
ഇദമാഭരണം സൌമ്യ താരണാര്ഥം ദ്വിജോത്തമ । പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ ഭദ്രം തേ പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി ।। ൭.൭൮.
സൗമ്യ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠാ, എന്റെ മോചനത്തിനായി ഈ ആഭരണങ്ങള് സ്വീകരിക്കണം. നിനക്ക് സുഖം ഉണ്ടാകട്ടെ, ദയവായി കൃപ കാണിക്കണം.
ഇദം താവത്സുവര്ണം ച ധനം വസ്ത്രാണി ച ദ്വിജ । ഭക്ഷ്യം ഭോജ്യം ച ബ്രഹ്മര്ഷേ ദദാത്യാഭരണാനി ച ।। ൭.൭൮.
ഇവിടെ പൊന്നും, ധനവും, വസ്ത്രങ്ങളും, ഭക്ഷണവും പാനീയവും, ബ്രഹ്മര്ഷേ, ആഭരണങ്ങളും എല്ലാം ഞാന് നിനക്കു നല്കുന്നു.
സര്വാന്കാമാന്പ്രയച്ഛാമി ഭോഗാംശ്ച മുനിപുങ്ഗവ । താരണേ ഭഗവന്മഹ്യം പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി ।। ൭.൭൮.
മുനിശ്രേഷ്ഠാ, എല്ലാ ഇഷ്ടസൗഖ്യങ്ങളും അനുഭവങ്ങളും ഞാന് നിനക്കു നല്കുന്നു. ഭഗവന്, എന്റെ മോചനത്തിനായി ദയവായി കൃപ കാണിക്കണം.
തസ്യാഹം സ്വര്ഗിണോ വാക്യം ശ്രുത്വാ ദുഃഖസമന്വിതമ് । താരണായോപജഗ്രാഹ തദാഭരണമുത്തമമ് ।। ൭.൭൮.
ആ സ്വര്ഗവാസിയുടെ ദുഃഖഭരിതമായ വാക്കുകള് കേട്ടു, അവന്റെ മോചനത്തിനായി ഞാന് ആ ഉത്തമമായ ആഭരണം സ്വീകരിച്ചു.
മയാ പ്രതിഗൃഹീതേ തു തസ്മിന്നാഭരണേ ശുഭേ । മാനുഷഃ പൂര്വകോ ദേഹോ രാജര്ഷേര്വിനനാശ ഹ ।। ൭.൭൮.
ഞാന് ആ ശുഭമായ ആഭരണം സ്വീകരിച്ചപ്പോള്, ആ രാജര്ഷിയുടെ മുന്പത്തെ മനുഷ്യശരീരം നശിച്ചു.
പ്രനഷ്ടേ തു ശരീരേ ഽസൌ രാജര്ഷിഃ പരയാ മുദാ । തൃപ്തഃ പ്രമുദിതോ രാജാ ജഗാമ ത്രിദിവം സുഖമ് ।। ൭.൭൮.
ശരീരം ഇല്ലാതായപ്പോള്, ആ രാജര്ഷി പരമാനന്ദത്തിലും തൃപ്തിയിലും നിറഞ്ഞ്, സന്തോഷത്തോടെ സ്വര്ഗത്തിലേക്ക് പോയി.
തേനേദം ശക്രതുല്യേന ദിവ്യമാഭരണം മമ । തസ്മിന്നിമിത്തേ കാകുത്സ്ഥ ദത്തമദ്ഭുതദര്ശനമ് ।। ൭.൭൮.
അതിനാൽ, ഇന്ദ്രനോടു തുല്യമായ ഈ ദിവ്യാഭരണങ്ങൾ എനിക്ക് തന്നു, കാകുത്സ്ഥ, അതു കാണുമ്പോൾ അത്ഭുതം തോന്നും.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഽഷ്ടസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകി മഹർഷി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ എഴുപത്തിയെട്ടാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
തദദ്ഭുതതമം വാക്യം ശ്രുത്വാഗസ്ത്യസ്യ രാഘവഃ । ഗൌരവാദ്വിസ്മയാച്ചൈവ പുനഃ പ്രഷ്ടും പ്രചക്രമേ ।। ൭.൭൯.
അഗസ്ത്യൻ പറഞ്ഞ അത്ഭുതകരമായ വാക്കുകൾ കേട്ട രാഘവൻ, ആദരവിലും വിസ്മയത്തിലും, വീണ്ടും ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
ഭഗവംസ്തദ്വനം ഘോരം തപസ്തപ്യതി യത്ര സഃ । ശ്വേതോ വൈദര്ഭകോ രാജാ കഥം സ്യാദമൃഗദ്വിജമ് ।। ൭.൭൯.
ഭഗവൻ, വൈദർഭ്യരാജാവായ ശ്വേതൻ തപസ്സ് ചെയ്ത ആ ഭയാനകമായ കാടിൽ എങ്ങനെ മൃഗങ്ങളോ പക്ഷികളോ ഇല്ലാതിരുന്നുവെന്ന് അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തദ്വനം സ കഥ രാജാ ശൂന്യം മനുജവര്ജിതമ് । തപശ്ചര്തും പ്രവിഷ്ടഃ സ ശ്രോതുമിച്ഛാമി തത്ത്വതഃ ।। ൭.൭൯.
ആ മനുഷ്യരില്ലാത്ത ശൂന്യമായ കാട്ടിൽ ആ രാജാവ് തപസ്സ് ചെയ്യാൻ എങ്ങനെ പ്രവേശിച്ചു എന്ന് ഞാൻ സത്യമായി അറിയാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ കൌതൂഹലസമന്വിതമ് । വാക്യം പരമതേജസ്വീ വക്തുമേവോപചക്രമേ ।। ൭.൭൯.
രാമന്റെ കൗതുകം നിറഞ്ഞ വാക്കുകൾ കേട്ട അത്യന്തം തേജസ്സുള്ള മഹർഷി സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
പുരാ കൃതയുഗേ രാമ മനുര്ദണ്ഡധരഃ പ്രഭുഃ । തസ്യ പുത്രോ മഹാനാസീദിക്ഷ്വാകുഃ കുലനന്ദനഃ ।। ൭.൭൯.
രാമാ, കൃതയുഗത്തിൽ, ശിക്ഷയുടെ ദണ്ഡം കൈവശം വച്ചിരുന്ന മനു മഹാപ്രഭുവിന് ഇക്ഷ്വാകു എന്ന മഹാനായ പുത്രൻ ഉണ്ടായിരുന്നു; അവൻ തന്നെ കുടുംബത്തിന് ആശ്വാസമായവൻ.
തം പുത്രം പൂര്വംകം രാജ്യേ നിക്ഷിപ്യ ഭുവി ദുര്ജയമ് । പൃഥിവ്യാം രാജവംശാനാം ഭവ കര്തേത്യുവാച ഹ ।। ൭.൭൯.
ഭൂമിയിൽ ജയിക്കാൻ കഴിയാത്ത തന്റെ മൂത്ത പുത്രനെ രാജസിംഹാസനത്തിൽ ഇരുത്തി, 'നീ ഭൂമിയിൽ രാജവംശങ്ങൾ തുടങ്ങണം' എന്ന് മനു പറഞ്ഞു.
തഥൈവേതി പ്രതിജ്ഞാതം പിതുഃ പുത്രേണ രാഘവ । തതഃ പരമസന്തുഷ്ടോ മനുഃ പുത്രമുവാച ഹ ।। ൭.൭൯.
'അങ്ങനെയാകും' എന്ന് പുത്രൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു, രാഘവാ; അതിനുശേഷം അത്യന്തം സന്തോഷത്തോടെ മനു പുത്രനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രീതോ ഽസ്മി പരമോദാര ത്വം കര്താ ഽസി ന സംശയഃ । ദണ്ഡേന ച പ്രജാ രക്ഷ മാ ച ദണ്ഡമകാരണേ ।। ൭.൭൯.
'നിന്റെ മഹാത്വം കൊണ്ടു ഞാൻ സന്തോഷവാനാണ്; നീ നിർബന്ധമായും ഇതിന് യോജ്യനാണ്. ജനങ്ങളെ നീതി പാലിച്ച് സംരക്ഷിക്കണം, കാരണമില്ലാതെ ശിക്ഷിക്കരുത്.'
അപരാധിഷു യോ ദണ്ഡഃ പാത്യതേ മാനവേഷു വൈ । സ ദണ്ഡോ വിധിവന്മുക്തഃ സ്വര്ഗം നയതി പാര്ഥിവമ് ।। ൭.൭൯.
മനുഷ്യരിൽ കുറ്റം ചെയ്തവരെ ശരിയായ രീതിയിൽ ശിക്ഷിച്ചാൽ ആ ശിക്ഷ രാജാവിനെ സ്വർഗത്തിൽ എത്തിക്കും.
തസ്മാദ്ദണ്ഡേ മഹാബാഹോ യത്നവാന്ഭവ പുത്രക । ധര്മോ ഹി പരമോ ലോകേ കുര്വതസ്തേ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൭൯.
അതുകൊണ്ട്, മഹാബാഹുവേ, ദണ്ഡത്തിൽ നീ ശ്രദ്ധയോടെ ഇരിക്കണം, മകനേ; ഈ ലോകത്തിൽ ധർമ്മം ഏറ്റവും പ്രധാനമാണ്, നീ ചെയ്യുമ്പോൾ അതു നിലനിൽക്കും.
ഇതി തം ബഹു സന്ദിശ്യ മനുഃ പുത്രം സമാധിനാ । ജഗാമ ത്രിദിവം ഹൃഷ്ടോ ബ്രഹ്മലോകം സനാതനമ് ।। ൭.൭൯.
ഇങ്ങനെ മനു തന്റെ പുത്രനോട് പല ഉപദേശങ്ങളും നൽകി, സന്തോഷത്തോടെ, മനസ്സാക്ഷാൽ, ശാശ്വതമായ ബ്രഹ്മലോകത്തിലേക്ക് പോയി.
പ്രയാതേ ത്രിദിവം തസ്മിന്നിക്ഷ്വാകുരമിതപ്രഭഃ । ജനയിഷ്യേ കഥം പുത്രാനിതി ചിന്താപരോ ഽഭവത് ।। ൭.൭൯.
മനു സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോയപ്പോൾ, തേജസ്സിൽ കുറവില്ലാത്ത ഇക്ഷ്വാകു, എങ്ങനെ പുത്രന്മാരെ ജനിപ്പിക്കാമെന്ന് ആലോചനയിൽ മുഴുകി.