തതോ ദേവാഃ പ്രയാതാസ്തേ വിമാനൈര്ബഹുവിസ്തരൈഃ । രാമോ ഽപ്യനുജഗാമാശു കുമ്ഭയോനേസ്തപോവനമ് ।। ൭.൭൬.
അപ്പോൾ ദേവന്മാർ വിശാലമായ അവരുടെ വിമാനങ്ങളിൽ പുറപ്പെട്ടു. രാമനും ഉടൻ കുംഭത്തിൽ ജനിച്ച മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി.
ദൃഷ്ട്വാ തു ദേവാന്സമ്പ്രാപ്താനഗസ്ത്യസ്തപസാം നിധിഃ । അര്ചയാമാസ ധര്മാത്മാ സര്വാംസ്താനവിശേഷതഃ ।। ൭.൭൬.
ദേവന്മാർ എത്തിയതറിഞ്ഞ അഗസ്ത്യർ, തപസ്സിന്റെ നിധിയായ അദ്ദേഹം, അവരെ എല്ലാവരെയും സ്നേഹത്തോടെ ആദരിച്ചു.
പ്രതിഗൃഹ്യ തതഃ പൂജാം സമ്പൂജ്യ ച മഹാമുനിമ് । ജഗ്മുസ്തേ ത്രിദശാ ഹൃഷ്ടാ നാകപൃഷ്ഠം സഹാനുഗൈഃ ।। ൭.൭൬.
പൂജ സ്വീകരിച്ച് മഹർഷിയെ ആദരിച്ചതിനുശേഷം, സന്തോഷത്തോടെ ദേവന്മാർ അവരുടെ അനുചരന്മാരോടൊപ്പം സ്വർഗത്തിലേക്ക് തിരിച്ചു.
ഗതേഷു തേഷു കാകുത്സ്ഥഃ പുഷ്പകാദവരുഹ്യ ച । തതോ ഽഭിവാദയാമാസ ഹ്യഗസ്ത്യമൃഷിസത്തമമ് ।। ൭.൭൬.
അവർ പോയതിനു ശേഷം കാകുത്സ്ഥൻ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ നിന്ന് ഇറങ്ങി, അഗസ്ത്യ മഹർഷിയെ ആദരവോടെ അഭിവാദ്യം ചെയ്തു.
സോ ഽഭിവാദ്യ മഹാത്മാനം ജ്വലന്തമിവ തേജസാ । ആതിഥ്യം പരമം പ്രാപ്യ നിഷസാദ നരാധിപഃ ।। ൭.൭൬.
അഗ്നിപോലുള്ള തേജസ്സുള്ള മഹാത്മാവിനെ അഭിവാദ്യം ചെയ്ത രാജാവ്, ഉത്തമമായ അതിഥിസത്കാരം ലഭിച്ച് ഇരുന്നു.
തമുവാച മഹാതേജാഃ കുമ്ഭയോനിര്മഹാതപാഃ । സ്വാഗതം തേ നരശ്രേഷ്ഠ ദിഷ്ട്യാ പ്രാപ്തോ ഽസി രാഘവ ।। ൭.൭൬.
കുംഭത്തിൽ ജനിച്ച, മഹാതപസ്സുള്ള അഗസ്ത്യർ പറഞ്ഞു: 'നരന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാഘവ, സ്വാഗതം. ഭാഗ്യവശാൽ നീ ഇവിടെ എത്തി.'
ത്വം മേ ബഹുമതോ രാമ ഗുണൈര്ബഹുഭിരുത്തമൈഃ । അതിഥിഃ പൂജനീയശ്ച മമ നിത്യം ഹൃദി സ്ഥിതഃ ।। ൭.൭൬.
രാമ, നിന്റെ അനേകം ഉത്തമഗുണങ്ങൾ കൊണ്ടു നീ എനിക്ക് അത്യന്തം പ്രിയനാണ്. അതിഥിയായി നീ എപ്പോഴും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവനാണ്, എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ സ്ഥിരമായി വസിക്കുന്നവനാണ്.
സുരാ ഹി കഥയന്തി ത്വാമാഗതം ശൂദ്രഘാതിനമ് । ബ്രാഹ്മണസ്യ തു ധര്മേണ ത്വയാ ജീവാപിതഃ സുതഃ ।। ൭.൭൬.
ദേവന്മാർ പറയുന്നു, നീ വന്നവൻ, ശൂദ്രനെ സംഹരിച്ചവൻ എന്ന്. എന്നാൽ ബ്രാഹ്മണന്റെ ധർമ്മപ്രകാരം നീ അവന്റെ മകനെ ജീവൻ തിരികെ നൽകി.
ഉഷ്യതാം ചേഹ രജനീ സകാശേ മമ രാഘവ । പ്രഭാതേ പുഷ്പകേണ ത്വം ഗന്താ ഽസി പുരമേവ ഹി ।। ൭.൭൬.
രാഘവ, ഈ രാത്രി എന്റെ സാന്നിധ്യത്തിൽ ഇവിടെ താമസിക്കൂ. രാവിലെ നീ പുഷ്പകവിമാനത്തിൽ തിരിച്ചു നഗരത്തിലേക്ക് പോകാം.
ത്വം ഹി നാരായണഃ ശ്രീമാംസ്ത്വയി സര്വം പ്രതിഷ്ഠിതമ് । ത്വം പ്രഭുഃ സര്വദേവാനാം പുരുഷസ്ത്വം സനാതനഃ ।। ൭.൭൬.
നീ നാരായണൻ തന്നെയാണ്, മഹത്വമുള്ളവൻ. എല്ലാം നിനക്കുള്ളിലാണ് നിലകൊള്ളുന്നത്. നീ ദേവന്മാരുടെ പ്രഭു, ശാശ്വതപുരുഷൻ.
ഇദം ചാഭരണം സൌമ്യ നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ । ദിവ്യം ദിവ്യേന വപുഷാ ദീപ്യമാനം സ്വതേജസാ । പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ കാകുത്സ്ഥ മത്പ്രിയം കുരു രാഘവ ।। ൭.൭൬.
സൗമ്യ, വിശ്വകർമ്മ നിർമിച്ച ഈ ദിവ്യാഭരണവും അതിന്റെ തേജസ്സും ഭംഗിയും കൊണ്ട് പ്രകാശിക്കുന്നതും, കാകുത്സ്ഥ, നീ സ്വീകരിക്കൂ. രാഘവ, ഇതു കൊണ്ട് എനിക്ക് സന്തോഷം നൽകൂ.
ദത്തസ്യ ഹി പുനര്ദാനേ സുമഹത്ഫലമുച്യതേ । ഭരണേ ഹി ഭവാന് ശക്തഃ സേന്ദ്രാണാം മരുതാമപി ।। ൭.൭൬.
നൽകിയതെന്തെങ്കിലും വീണ്ടും നൽകുമ്പോൾ അതിന് വലിയ ഫലമാണ്. നീയും ഇന്ദ്രനും കൂടിയുള്ള മരുത് ദേവന്മാരുടെ ഭാരവും വഹിക്കാൻ ശേഷിയുള്ളവനാണ്.
ത്വം ഹി ശക്തസ്താരയിതും സേന്ദ്രാനപി ദിവൌകസഃ । തസ്മാത്പ്രദാസ്യേ വിധിവത്തത്പ്രതീച്ഛ നരാധിപ ।। ൭.൭൬.
നീ ഇന്ദ്രനും സഹിതമായ ദേവന്മാരെയും രക്ഷിക്കാൻ കഴിവുള്ളവനാണ്. അതിനാൽ, ഞാൻ ഇത് നിനക്ക് വിധിപ്രകാരം നൽകുന്നു; രാജാവേ, നീ സ്വീകരിക്കൂ.
ദിവ്യമാഭരണം ചിത്രം പ്രദീപ്തമിവ ഭാസ്കരമ് ।। ൭.൭൬.
സൂര്യനെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന, അത്ഭുതകരമായ ദിവ്യാഭരണമാണ് ഇത്.
അഥോവാച മഹാത്മാനമിക്ഷ്വാകൂണാം മഹാരഥഃ । രാമോ മതിമതാം ശ്രേഷ്ഠഃ ക്ഷത്രധര്മമനുസ്മരന് ।। ൭.൭൬.
അപ്പോൾ ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ മഹാരഥിയായ രാമൻ, ബുദ്ധിമാന്മാരിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠൻ, ക്ഷത്രിയന്റെ കര്ത്തവ്യം ഓർത്ത് ആ മഹാത്മാവിനോട് പറഞ്ഞു.
പ്രതിഗ്രഹോ ഽയം ഭഗവന്ബ്രാഹ്മണസ്യാവിഗര്ഹിതഃ । ഗൃഹ്ണീയാം ക്ഷത്രിയോ ഽഹം വൈ കഥം ബ്രാഹ്മണപുങ്ഗവ ।। ൭.൭൬.
ഭഗവനേ, ഈ സ്വീകരണം ബ്രാഹ്മണർക്കു അപവാദമില്ലാത്തതാണ്. പക്ഷേ ഞാൻ ഒരു ക്ഷത്രിയൻ ആണ്; ബ്രാഹ്മണശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ എങ്ങനെ ഇതു സ്വീകരിക്കും?
ബ്രാഹ്മണേന വിശേഷേണ ദത്തം തദ്വക്തുമര്ഹസി । ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ പ്രത്യുവാച മഹാനൃഷിഃ ।। ൭.൭൬.
ബ്രാഹ്മണൻ പ്രത്യേകമായി തന്നതാണെങ്കിൽ അതിന്റെ കാര്യം നീ വിശദീകരിക്കണം. ഇങ്ങനെ രാമൻ ചോദിച്ചപ്പോൾ ആ മഹർഷി മറുപടി പറഞ്ഞു.
ആസന്കൃതയുഗേ രാമ ബ്രഹ്മഭൂതേ പുരായുഗേ । അപാര്ഥിവാഃ പ്രജാഃ സര്വാഃ സുരാണാം തു ശതക്രതുഃ ।। ൭.൭൬.
രാമാ, കൃതയുഗത്തിൽ, ആദിയിൽ ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായ കാലത്ത്, എല്ലാ ജീവികളും ഭൂമിയിലെവരായിരുന്നില്ല; അപ്പോൾ ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരുടെ രാജാവായിരുന്നു.
താഃ പ്രജാ ദേവദേവേശം രാജാര്ഥം സമുപാദ്രവന് । സുരാണാം സ്ഥാപിതോ രാജാ ത്വയാ ദേവ ശതക്രതുഃ ।। ൭.൭൬.
ആ ജീവികൾ രാജാവിനായി ദേവദേവനായ ഇന്ദ്രനോടു സമീപിച്ചു; ദേവനേ, നിന്റെ കൃപയാൽ ഇന്ദ്രനെ ദേവന്മാരുടെ രാജാവായി സ്ഥാപിച്ചു.
പ്രയച്ഛ നോ ഹി ലോകേശ പാര്ഥിവം നരപുങ്ഗവമ് । യസ്മൈ പൂജാം പ്രയുഞ്ജാനാ ധൂതപാപാശ്ചരേമഹി । ന വസാമോ വിനാ രാജ്ഞാ ഏഷ നോ നിശ്ചയഃ പരഃ ।। ൭.൭൬.
ലോകനാഥനേ, ഞങ്ങൾക്ക് മനുഷ്യരിൽ നിന്നൊരു രാജാവിനെ തരണമേ; അവനിൽ ആരാധന നടത്തി പാപങ്ങൾ നീക്കി ഞങ്ങൾ ജീവിക്കാം. രാജാവില്ലാതെ ഞങ്ങൾ ജീവിക്കില്ല—ഇതാണ് ഞങ്ങളുടെ ഉറച്ച തീരുമാനം.
പ്രജാനാം വചനം ശ്രുത്വാ നിശ്ചയിത്വാ ഽര്ഥമുത്തമമ് ।। ൭.൭൬.
പ്രജകളുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, അതിലെ ഉത്തമമായ ഉദ്ദേശ്യം മനസ്സിലാക്കി—
തതോ ബ്രഹ്മാ സുരശ്രേഷ്ഠോ ലോകപാലാന്സവാസവാന് । സമാഹൂയാബ്രവീത്സര്വാംസ്തേജോഭാഗാന്പ്രയച്ഛത ।। ൭.൭൬.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ബ്രഹ്മാവ്, ലോകപാലന്മാരെയും ഇന്ദ്രനെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി അവരോട് പറഞ്ഞു: 'നിങ്ങളുടെ തേജസ്സിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നൽകൂ.'
തതോ ദദുര്ലോകപാലാഃ സര്വേ ഭാഗാന്സ്വതേജസഃ । അക്ഷുപച്ച തതോ ബ്രഹ്മാ യതോ ജാതഃ ക്ഷുപോ നൃപഃ ।। ൭.൭൬.
അപ്പോൾ എല്ലാ ലോകപാലന്മാരും തങ്ങളുടെ തേജസ്സിന്റെ ഭാഗങ്ങൾ നൽകി; അതിൽ നിന്ന് ബ്രഹ്മാവ് ക്ഷുപനെ സൃഷ്ടിച്ചു, അവനിൽ നിന്നാണ് രാജാവ് ക്ഷുപൻ ജനിച്ചത്.
തം ബ്രഹ്മാ ലോകപാലാനാം സഹാംശൈഃ സമയോജയത് । തതോ ദദൌ നൃപം താസാം പ്രജാനാമീശ്വരം ക്ഷുപമ് ।। ൭.൭൬.
ബ്രഹ്മാവ് ലോകപാലന്മാരുടെ ഭാഗങ്ങൾ ചേർത്ത് അവനെ സമ്പൂർണ്ണനാക്കി; പിന്നെ ആ ജീവികൾക്ക് ക്ഷുപനെ രാജാവായി, അവരുടേയും അധിപതിയായി നൽകി.
തത്രൈന്ദ്രേണ ച ഭാഗേന മഹീമാജ്ഞാപയന്നൃപഃ । വാരുണേന തു ഭാഗേന വപുഃ പുഷ്യതി പാര്ഥിവഃ ।। ൭.൭൬.
അവിടെ, ഇന്ദ്രന്റെ ഭാഗം കൊണ്ടു രാജാവ് ഭൂമിയിൽ ആജ്ഞാപിക്കുന്നു; വരുണന്റെ ഭാഗം കൊണ്ടു രാജാവിന്റെ രൂപം സംരക്ഷിക്കപ്പെടുന്നു.
കൌബേരേണ തു ഭാഗേന വിത്തമാസാം ദദൌ തദാ । യസ്തു യാമ്യോ ഽഭവദ്ഭാഗസ്തേന ശാസ്തി സ്മ സ പ്രജാഃ ।। ൭.൭൬.
കുബേരന്റെ ഭാഗം കൊണ്ടു അവർക്കു സമ്പത്ത് ലഭിച്ചു; യമന്റെ ഭാഗം കൊണ്ടു രാജാവ് ജനങ്ങളെ ഭരിച്ചു.
തത്രൈന്ദ്രേണ നരശ്രേഷ്ഠ ഭാഗേന രഘുനന്ദന । പ്രതിഗൃഹ്ണീഷ്വ ഭദ്രം തേ താരണാര്ഥം മമ പ്രഭോ ।। ൭.൭൬.
രഘുനന്ദനേ, മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനേ, അവിടെ നീ ഇന്ദ്രന്റെ ഭാഗം സ്വീകരിക്കണം; അതു നിന്റെ ക്ഷേമത്തിനും എന്റെ മോചനത്തിനും വേണ്ടിയാണ്.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ ഋഷേഃ പരമധാര്മികമ് । തദ്രാമഃ പ്രതിജഗ്രാഹ മുനേരാഭരണം വരമ് ।। ൭.൭൬.
ആ മഹർഷിയുടെ അത്യുത്തമമായ ധാർമ്മിക വാക്കുകൾ കേട്ട രാമൻ, ആ മുനിയുടെ അതുല്യമായ ആഭരണത്തെ സ്വീകരിച്ചു.
പ്രതിഗൃഹ്യ തതോ രാമസ്തദാഭരണമുത്തമമ് । ആഗമം തസ്യ ദീപ്തസ്യ പ്രഷ്ടുമേവോപചക്രമേ ।। ൭.൭൬.
അത് സ്വീകരിച്ച ശേഷം രാമൻ ആ ഉജ്ജ്വലമായ ആഭരണത്തിന്റെ ഉത്ഭവം ചോദിക്കാൻ തുടങ്ങി.
അത്യദ്ഭുതമിദം ദിവ്യം വപുഷാ യുക്തമുത്തമമ് । കഥം വാ ഭഗവതാ പ്രാപ്തം കുതോ വാ കേന വാ ഹൃതമ് ।। ൭.൭൬.
ഇത് അത്യന്തം അത്ഭുതകരവും ദിവ്യവുമായതും ഉത്തമസൗന്ദര്യമുള്ളതുമാണ്; ഭഗവാൻ ഇതെങ്ങനെ നേടി, എവിടെ നിന്നാണ്, ആരാണ് ഇത് എടുത്തത്?