മാര്കണ്ഡേയോ ഽഥ മൌദ്ഗല്യോ വാമദേവശ്ച കാശ്യപഃ । കാത്യായനോ ഽഥ ജാബാലിര്ഗൌതമോ നാരദസ്തഥാ । ഏതേ ദ്വിജര്ഷഭാഃ സര്വേ ആസനേഷൂപവേശിതാഃ ।। ൭.൭൪.
മാർകണ്ടേയൻ, മൗദ്ഗല്യൻ, വാമദേവൻ, കശ്യപൻ, കാത്യായനൻ, ജാബാലി, ഗൗതമൻ, നാരദൻ—ഈ മഹത്തായ ബ്രാഹ്മണന്മാർ എല്ലാവരും തങ്ങളുടെ ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
മഹര്ഷീന്സമനുപ്രാപ്താനഭിവാദ്യ കൃതാഞ്ജലിഃ । മന്ത്രിണോ നൈഗമാംശ്ചൈവ യഥാര്ഹമനുകൂലതഃ ।। ൭.൭൪.
മഹർഷിമാരുടെ അടുക്കൽ ചെന്ന രാമൻ കയ്യുകൂപ്പി അവരെ ആദരിച്ചു; മന്ത്രിമാരെയും നഗരവാസികളെയും യോജിച്ച വിധത്തിൽ ആദരിച്ചു.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം സര്വേഷാം ദീപ്തതേജസാമ് । രാഘവഃ സര്വമാചഷ്ടേ ദ്വിജോ ഽയമുപരോധതേ ।। ൭.൭൪.
അവരൊക്കെയും തേജസ്സോടെ ഇരിക്കുമ്പോൾ രാഘവൻ അവർക്കു എല്ലാം വിശദീകരിച്ചു: 'ഈ ബ്രാഹ്മണൻ തന്റെ പരാതി ഉന്നയിക്കുന്നു' എന്നു പറഞ്ഞു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാജ്ഞോ ദീനസ്യ നാരദഃ । പ്രത്യുവാച ശുഭം വാക്യമൃഷീണാം സന്നിധൌ നൃപമ് ।। ൭.൭൪.
ദുഃഖിതനായ രാജാവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട നാരദൻ, മഹർഷിമാരുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ രാജാവിനോട് ശുഭമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ശൃണു രാജന്യഥാകാലേ പ്രാപ്തോ ബാലസ്യ സങ്ക്ഷയഃ । ശ്രുത്വാ കര്തവ്യതാം രാജന്കുരുഷ്വരഘുനന്ദന ।। ൭.൭൪.
രാജാവേ, ഈ ബാലന്റെ അകാലമരണത്തിന്റെ കാര്യം കേൾക്കൂ; കേട്ടശേഷം ചെയ്യേണ്ടത് ചെയ്യുക, രഘുനന്ദനാ.
പുരാ കൃതയുഗേ രാജന്ബ്രാഹ്മണാ വൈ തപസ്വിനഃ । അബ്രാഹ്മണസ്തദാ രാജന്ന തപസ്വീ കഥഞ്ചന ।। ൭.൭൪.
പഴയ കൃതയുഗത്തിൽ, രാജാവേ, ബ്രാഹ്മണന്മാർ തപസ്സിൽ നിലകൊണ്ടവരായിരുന്നു; അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണൻ അല്ലാത്തവർക്കു ഒരിക്കലും തപസ്സുകാരാവാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
തസ്മിന്യുഗേ പ്രജ്വലിതേ ബ്രഹ്മഭൂതേ ത്വനാവൃതേ । അമൃത്യവസ്തദാ സര്വേ ജജ്ഞിരേ ദീര്ഘദര്ശിനഃ ।। ൭.൭൪.
ആ ദഹിക്കുന്ന യുഗത്തിൽ, ബ്രഹ്മസ്വരൂപമായും മറവില്ലാതെയും, എല്ലാവരും മരണമില്ലാത്തവരും ദൂരദർശികളുമായവരായിരുന്നു.
തതസ്ത്രേതായുഗം നാമ മാനവാനാം വപുഷ്മതാമ് । ക്ഷത്രിയാസ്തത്ര ജായന്തേ പൂര്ണേന തപസാ ഽന്വിതാഃ ।। ൭.൭൪.
ശേഷം മനുഷ്യരിൽ ഭംഗിയുള്ളവർക്ക് വേണ്ടി ത്രേതായുഗം എന്ന യുഗം വന്നു; അവിടെ ക്ഷത്രിയന്മാർ പൂർണ്ണമായ തപസ്സോടെ ജനിച്ചു.
വീര്യേണ തപസാ ചൈവ തേ ഽധികാഃ പൂര്വജന്മനി । മാനവാ യേ മഹാത്മാനസ്ത്വത്ര ത്രേതായുഗേ യുഗേ ।। ൭.൭൪.
വീര്യത്തിലും തപസ്സിലും മുൻജന്മത്തിൽ മഹാത്മാക്കളായ മനുഷ്യർ ഈ ത്രേതായുഗത്തിൽ കൂടുതൽ ഉന്നതരായി.
ബ്രഹ്മക്ഷത്രം ച തത്സര്വം യത്പൂര്വമപരം ച യത് । യുഗയോരുഭയോരാസീത്സമവീര്യസമന്വിതമ് ।। ൭.൭൪.
ബ്രാഹ്മണനും ക്ഷത്രിയനും, പഴയവരും പുതിയവരും, ആ രണ്ടു യുഗങ്ങളിലും സമാനമായ ശക്തിയോടെ ഉണ്ടായിരുന്നു.
അപശ്യംസ്തു ന തേ സര്വേ വിശേഷമധികം തതഃ । സ്ഥാപനം ചക്രിരേ തത്ര ചാതുര്വര്ണ്യസ്യ സമ്മതമ് ।। ൭.൭൪.
അവരിൽ പ്രത്യേകമായ വലിയ വ്യത്യാസം കണ്ടില്ല; അതുകൊണ്ട് അവിടെ എല്ലാവരും അംഗീകരിച്ച നാലു വർണ്ണങ്ങൾ സ്ഥാപിച്ചു.
തസ്മിന്യുഗേ പ്രജ്വലിതേ ധര്മഭൂതേ ഹ്യനാവൃതേ । അധര്മഃ പാദമേകം തു പാതയത്പൃഥിവീതലേ ।। ൭.൭൪.
ആ ദഹിക്കുന്ന യുഗത്തിൽ, ധർമ്മം നിലനിൽക്കുമ്പോഴും മറവില്ലാതെയും, അദ്ധർമ്മം ഭൂമിയിൽ ഒരു കാൽ ഇറക്കി.
അധര്മേണ ഹി സംയുക്തസ്തേജോ മന്ദം ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൭൪.
അധർമ്മം കൂടിയാൽ അവരുടെ തേജസ് ക്ഷയിക്കും.
ആമിഷം യച്ച പൂര്വേഷാം രാജസം ച മലം ഭൃശമ് । അനൃതം നാമ തദ്ഭൂതം പാദേന പൃഥിവീതലേ ।। ൭.൭൪.
പഴയവരുടെ മാംസം, അത്യന്തം കെട്ടുപിടിച്ച രാഗദോഷം — ഇതെല്ലാം അനൃതം എന്ന പേരിൽ ഭൂമിയിൽ ഒരു കാലിൽ നില്ക്കാൻ തുടങ്ങി.
അനൃതം പാതയിത്വാ തു പാദമേകമധര്മതഃ । തതഃ പ്രാദുഷ്കൃതം പൂര്വമായുഷഃ പരിനിഷ്ഠിതമ് ।। ൭.൭൪.
അനൃതം എന്ന അധർമ്മം ഭൂമിയിൽ ഒരു കാൽ ഇറക്കിയപ്പോൾ, അപ്പോൾ ആദ്യം മനുഷ്യരുടെ ആയുസ്സ് കുറയാൻ തുടങ്ങി.
പതിതേ ത്വനൃതേ തസ്മിന്നധര്മേ ച മഹീതലേ । ശുഭാന്യേവാചരഁല്ലോകഃ സത്യധര്മപരായണഃ ।। ൭.൭൪.
ആ അനൃതവും അധർമ്മവും ഭൂമിയിൽ വന്നപ്പോഴും, ജനങ്ങൾ സത്യം, ധർമ്മം എന്നിവയിൽ അർപ്പിതരായി നല്ല പ്രവൃത്തികൾ മാത്രം ചെയ്തു.
ത്രേതായുഗേ ച വര്തന്തേ ബ്രാഹ്മണാഃ ക്ഷത്രിയാശ്ച യേ । തപോ ഽതപ്യന്ത തേ സര്വേ ശുശ്രൂഷാമപരേ ജനാഃ ।। ൭.൭൪.
ത്രേതായുഗത്തിൽ ബ്രാഹ്മണരും ക്ഷത്രിയരും തപസ്സ് ചെയ്തു; മറ്റു ജനങ്ങൾ സേവനത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടു.
സ ധര്മഃ പരമസ്തേഷാം വൈശ്യശൂദ്രം സമാഗമത് । പൂജാം ച സര്വവര്ണാനാം ശൂദ്രാശ്ചക്രുര്വിശേഷതഃ ।। ൭.൭൪.
അവരിൽ ആ പരമധർമ്മം വൈശ്യരും ശൂദ്രരും വരെ എത്തി; പ്രത്യേകിച്ച് ശൂദ്രർ എല്ലാ വർണ്ണങ്ങൾക്കും സേവനം ചെയ്തു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ തേഷാമധര്മേ ചാനൃതേ ച ഹ । തതഃ പൂര്വേ ഭൃശം ഹ്രാസമഗമന്നൃപസത്തമ ।। ൭.൭൪.
അതിനിടയിൽ അവരിൽ അധർമ്മവും അനൃതവും വളർന്നപ്പോൾ, പഴയകാല ജനങ്ങൾ വളരെ ക്ഷയിച്ചു, രാജാവേ.
തതഃ പാദമധര്മസ്സ ദ്വിതീയമവതാരയത് । തതോ ദ്വാപരസഞ്ജ്ഞാ ഽസ്യ യുഗസ്യ സമജായത ।। ൭.൭൪.
അപ്പോൾ അധർമ്മം രണ്ടാമത്തെ കാലും ഇറക്കി; അതിനാൽ ഈ യുഗം ദ്വാപരയുഗം എന്നായി അറിയപ്പെട്ടു.
തസ്മിന്ദ്വാപരസഞ്ജ്ഞേ തു വര്തമാനേ യുഗക്ഷയേ । അധര്മശ്ചാനൃതം ചൈവ വവൃധേ പുരുഷര്ഷഭ ।। ൭.൭൪.
ആ ദ്വാപരയുഗത്തിൽ, യുഗം ക്ഷയിക്കുമ്പോൾ, അധർമ്മവും അനൃതവും വളർന്നു, മഹാനായ പുരുഷനേ.
തസ്മിന്ദ്വാപരസങ്ഖ്യാതേ തപോ വൈശ്യാന്സമാവിശത് । ത്രിഭ്യോ യുഗേഭ്യസ്ത്രീന്വര്ണാന്ക്രമാദ്വൈ തപ ആവിശത് ।। ൭.൭൪.
ദ്വാപരയുഗത്തിൽ തപസ്സ് വൈശ്യരിൽ പ്രവേശിച്ചു; മൂന്ന് യുഗങ്ങളിൽ തപസ്സ് മൂന്ന് വർണ്ണങ്ങളിൽ ക്രമമായി പ്രവേശിച്ചു.
ത്രിഭ്യോ യുഗേഭ്യസ്ത്രീന്വര്ണാന്ധര്മശ്ച പരിനിഷ്ഠിതഃ । ന ശുദ്ധോ ലഭതേ ധര്മം യുഗതസ്തു നരര്ഷഭ । ഹീനവര്ണോ നൃപശ്രേഷ്ഠ തപ്യതേ സുമഹത്തപഃ ।। ൭.൭൪.
മൂന്ന് യുഗങ്ങളിൽ മൂന്ന് വർണ്ണങ്ങളും ധർമ്മവും ഉറപ്പു നേടി; ശുദ്ധിയില്ലാത്തവർക്ക് യുഗത്തിൽ ധർമ്മം ലഭിക്കില്ല, മഹാപുരുഷനേ; താഴ്ന്ന വർണ്ണക്കാരൻ, മഹാരാജാവേ, വലിയ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു.
ഭവിഷ്യച്ഛൂദ്രയോന്യാം വൈ തപശ്ചര്യാ കലൌ യുഗേ । അധര്മഃ പരമോ രാജന്ദ്വാപരേ ശൂദ്രജന്മനഃ ।। ൭.൭൪.
ഭാവിയിൽ, കലിയുഗത്തിൽ, ശൂദ്രജന്മക്കാരിൽ തപസ്സ് ഉണ്ടാകും; രാജാവേ, ദ്വാപരയുഗത്തിൽ ശൂദ്രജന്മക്കാരിൽ അധർമ്മം ഏറ്റവും അധികമായിരിക്കും.
സ വൈ വിഷയപര്യന്തേ തവ രാജന്മഹാതപാഃ । അദ്യ തപ്യതി ദുര്ബുദ്ധിസ്തേന ബാലവധോ ഹ്യയമ് ।। ൭.൭൪.
രാജാവേ, അത്ര വലിയ തപസ്സ് ചെയ്യുന്ന ആ ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവൻ ഇപ്പോൾ നിന്റെ രാജ്യത്തിന്റെ അതിരിൽ തപസ്സ് ചെയ്യുന്നു; അതുകൊണ്ടാണ് ഈ ബാലഹത്യ സംഭവിച്ചത്.
യോ ഹ്യധര്മമകാര്യം വാ വിഷയേ പാര്ഥിവസ്യ തു । കരോതി ചാശ്രീമൂലം തത്പുരേ വാ ദുര്മതിര്നരഃ । ക്ഷിപ്രം ച നരകം യാതി സ ച രാജാ ന സംശയഃ ।। ൭.൭൪.
രാജാവിന്റെ രാജ്യത്തിനുള്ളിൽ ആരെങ്കിലും അധർമ്മം അല്ലെങ്കിൽ തെറ്റായ പ്രവൃത്തികൾ ചെയ്യുകയോ നഗരത്തിൽ ദുർഭാഗ്യം വരുത്തുകയോ ചെയ്താൽ, ആ ദുഷ്ടൻ വേഗത്തിൽ നരകത്തിൽ പോകും, രാജാവും അതുപോലെ തന്നെ — ഇതിൽ സംശയമില്ല.
അധീതസ്യ ച തപ്തസ്യ കര്മണഃ സുകൃതസ്യ ച । ഷഷ്ഠം ഭജതി ഭാഗം തു പ്രജാ ധര്മേണ പാലയന് ।। ൭.൭൪.
ജനങ്ങളെ ധർമ്മത്തോടെ സംരക്ഷിച്ചാൽ, അവരുടെ പഠനം, തപസ്സ്, നല്ല പ്രവൃത്തികൾ എന്നിവയിൽ നിന്നുള്ള ആറിലൊന്ന് ഭാഗം രാജാവിന് ലഭിക്കും.
ഷങ്ഭാഗസ്യ ന ഭോക്താ ഽസൌ രക്ഷതേ ന പ്രജാഃ കഥമ് ।। ൭.൭൪.
അവൻ ആ ആറിലൊന്ന് ഭാഗം സ്വീകരിക്കാതെ പോവുകയാണെങ്കിൽ, എങ്ങനെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കും?
സ ത്വം പുരുഷശാര്ദൂല മാര്ഗസ്വ വിഷയം സ്വകമ് । ദുഷ്കൃതം യത്ര പശ്യേഥാസ്തത്ര യത്നം സമാചര ।। ൭.൭൪.
അതുകൊണ്ട്, മഹാപുരുഷനേ, നീ നിന്റെ രാജ്യം പരിശോധിക്കണം; എവിടെയും ദുഷ്കൃത്യം കാണുമ്പോൾ അവിടെ ശ്രദ്ധയോടെ ഇടപെടണം.
ഏവം ചേദ്ധര്മവൃദ്ധിശ്ച നൃണാം ചായുര്വിവര്ധനമ് । ഭവിഷ്യതി നരശ്രേഷ്ഠ ബാലസ്യാസ്യ ച ജീവിതമ് ।। ൭.൭൪.
അങ്ങനെ ചെയ്താൽ, മനുഷ്യരിൽ ധർമ്മം വർദ്ധിക്കും, ആയുസ്സ് കൂടും, മഹാപുരുഷനേ, ഈ ബാലനും ജീവിക്കും.