thumb|പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ അയോധ്യാകാണ്ഡേ പ്രഥമഃ സര്ഗഃ ॥൨-
ശ്രീമദ്-വാല്മീകിരാമായണത്തിലെ അയോധ്യാകാണ്ഡത്തിലെ ആദ്യ സargaം കേള്ക്കൂ.
സ തത്ര ന്യവസദ് ഭ്രാത്രാ സഹ സത്കാരസത്കൃതഃ। മാതുലേനാശ്വപതിനാ പുത്രസ്നേഹേന ലാലിതഃ
അവന് സഹോദരനോടൊപ്പം അവിടെ താമസിച്ചു, ആദരവും സ്നേഹവും ലഭിച്ചു; കുതിരകളുടെ അധിപനായ അമ്മാവന് മകനോടുള്ള സ്നേഹത്തോടെ അവനെ സംരക്ഷിച്ചു.
തത്രാപി നിവസന്തൌ തൌ തര്പ്യമാണൌ ച കാമതഃ। ഭ്രാതരൌ സ്മരതാം വീരൌ വൃദ്ധം ദശരഥം നൃപമ്
അവിടെ താമസിക്കുമ്പോള് ആ സഹോദരന്മാര് ഇഷ്ടംപോലെ സുഖിച്ചു; എന്നിരുന്നാലും, വീരന്മാരായ സഹോദരന്മാര് വയസ്സായ രാജാവ് ദശരഥനെ ഓര്ത്തു.
രാജാപി തൌ മഹാതേജാഃ സസ്മാര പ്രോഷിതൌ സുതൌ। ഉഭൌ ഭരതശത്രുഘ്നൌ മഹേന്ദ്രവരുണോപമൌ
മഹാതേജസ്സുള്ള രാജാവും വിദൂരത്ത് കഴിയുന്ന ഭരതനും ശത്രുഘ്നനും, ഇന്ദ്രനും വരുണനും തുല്യരായ മക്കളെ ഓര്ത്തു.
സര്വ ഏവ തു തസ്യേഷ്ടാശ്ചത്വാരഃ പുരുഷര്ഷഭാഃ। സ്വശരീരാദ് വിനിര്വൃത്താശ്ചത്വാര ഇവ ബാഹവഃ
അവന്റെ നാലു പുത്രന്മാരും പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരായിരുന്നു, അവന് അത്യന്തം ഇഷ്ടപ്പെട്ടവരും; അവന്റെ ശരീരത്തില് നിന്നു ഉദിച്ച നാലു കൈകളെപ്പോലെയായിരുന്നു അവര്.
തേഷാമപി മഹാതേജാ രാമോ രതികരഃ പിതുഃ। സ്വയമ്ഭൂരിവ ഭൂതാനാം ബഭൂവ ഗുണവത്തരഃ
അവരില് രാമന് മഹാതേജസ്സോടെ അച്ഛന്റെ പ്രിയപ്പെട്ടവനായി; സ്വയംഭുവിനെപ്പോലെ സകലഭൂതങ്ങളില് ഏറ്റവും ഗുണശാലിയായവനായി.
സ ഹി ദേവൈരുദീര്ണസ്യ രാവണസ്യ വധാര്ഥിഭിഃ। അര്ഥിതോ മാനുഷേ ലോകേ ജജ്ഞേ വിഷ്ണുഃ സനാതനഃ
രാവണനെ സംഹരിക്കാൻ ദേവന്മാർ അപേക്ഷിച്ചപ്പോൾ, ശാശ്വതനായ വിഷ്ണു മനുഷ്യലോകത്ത് ജനിച്ചു.
കൌസല്യാ ശുശുഭേ തേന പുത്രേണാമിതതേജസാ। യഥാ വരേണ ദേവാനാമദിതിര്വജ്രപാണിനാ
അപരിമിതമായ തേജസ്സുള്ള ആ മകനാൽ കൗസല്യ ദീപ്തിയായി, ദേവതകളിൽ ശ്രേഷ്ഠയായ അദിതിക്ക് വജ്രായുധധാരിയായ മകൻ ഉണ്ടായതുപോലെ.
സ ഹി രൂപോപപന്നശ്ച വീര്യവാനനസൂയകഃ। ഭൂമാവനുപമഃ സൂനുര്ഗുണൈര്ദശരഥോപമഃ
അവൻ സൌന്ദര്യവും ശക്തിയും ലജ്ജയും നിറഞ്ഞവനായിരുന്നു; ഭൂമിയിൽ തുല്യനില്ലാത്തവൻ, ഗുണങ്ങളിൽ ദശരഥനോടു തുല്യനായ മകൻ.
സ ച നിത്യം പ്രശാന്താത്മാ മൃദുപൂര്വം ച ഭാഷതേ। ഉച്യമാനോഽപി പരുഷം നോത്തരം പ്രതിപദ്യതേ
അവൻ എപ്പോഴും ശാന്തചിത്തനായിരുന്നു, എല്ലായ്പ്പോഴും മൃദുവായി സംസാരിച്ചവൻ; ആരെങ്കിലും കഠിനമായി പറഞ്ഞാലും, അതിന് കഠിനമായി മറുപടി പറയാറില്ല.
കദാചിദുപകാരേണ കൃതേനൈകേന തുഷ്യതി। ന സ്മരത്യപകാരാണാം ശതമപ്യാത്മവത്തയാ
ഒരൊറ്റ ഉപകാരത്താൽ പോലും അവൻ തൃപ്തനാകുന്നു; അനവധി അപകാരം സംഭവിച്ചാലും, അവൻ അതൊന്നും മനസ്സിലാക്കാറില്ല.
ശീലവൃദ്ധൈര്ജ്ഞാനവൃദ്ധൈര്വയോവൃദ്ധൈശ്ച സജ്ജനൈഃ। കഥയന്നാസ്ത വൈ നിത്യമസ്ത്രയോഗ്യാന്തരേഷ്വപി
ശീലത്തിൽ, ജ്ഞാനത്തിൽ, വയസ്സിൽ മുതിർന്ന സജ്ജനരുമായി, ആയുധവിദ്യയിലുപരിപാടിയുള്ളവരോടും, അവൻ എപ്പോഴും സംഭാഷണം നടത്താറുണ്ടായിരുന്നു.
ബുദ്ധിമാന് മധുരാഭാഷീ പൂര്വഭാഷീ പ്രിയംവദഃ। വീര്യവാന്ന ച വീര്യേണ മഹതാ സ്വേന വിസ്മിതഃ
അവൻ ബുദ്ധിമാനും മധുരഭാഷിയും ആദ്യം സംസാരിക്കുന്നവനും ഇഷ്ടമായി സംസാരിക്കുന്നവനും ശക്തിയുള്ളവനും ആ വലിയ ശക്തിയിൽ അത്ഭുതപ്പെടാത്തവനും ആയിരുന്നു.
ന ചാനൃതകഥോ വിദ്വാന് വൃദ്ധാനാം പ്രതിപൂജകഃ। അനുരക്തഃ പ്രജാഭിശ്ച പ്രജാശ്ചാപ്യനുരജ്യതേ
അവൻ അസത്യമായത് സംസാരിക്കാറില്ല; പണ്ഡിതനും മുതിർന്നവരെ ആദരിക്കുന്നവനും ജനങ്ങൾക്കു പ്രിയനുമാണ്, ജനങ്ങൾക്കും അവനിൽ പ്രിയം ഉണ്ട്.
സാനുക്രോശോ ജിതക്രോധോ ബ്രാഹ്മണപ്രതിപൂജകഃ। ദീനാനുകമ്പീ ധര്മജ്ഞോ നിത്യം പ്രഗ്രഹവാന് ശുചിഃ
അവൻ കരുണയുള്ളവനും കോപം ജയിച്ചവനും ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിക്കുന്നവനും ദീനരോട് ദയയുള്ളവനും ധർമ്മം അറിയുന്നവനും എപ്പോഴും സ്വയം നിയന്ത്രിക്കുന്നവനും ശുദ്ധനും ആണ്.
കുലോചിതമതിഃ ക്ഷാത്രം സ്വധര്മം ബഹു മന്യതേ। മന്യതേ പരയാ പ്രീത്യാ മഹത് സ്വര്ഗഫലം തതഃ
കുടുംബത്തിന് യോജിച്ച മനസ്സുള്ളവൻ, ക്ഷത്രിയന്റെ ധർമ്മത്തെ വളരെ വിലമതിക്കുന്നവൻ, അതിന്റെ സ്വർഗ്ഫലത്തെ വലിയ സ്നേഹത്തോടെ കണക്കാക്കുന്നവൻ.
നാശ്രേയസി രതോ യശ്ച ന വിരുദ്ധകഥാരുചിഃ। ഉത്തരോത്തരയുക്തീനാം വക്താ വാചസ്പതിര്യഥാ
അശുഭത്തിൽ ആസ്വാദനമില്ലാത്തവൻ, വൈരുദ്ധ്യമുള്ള സംഭാഷണത്തിൽ രുചിയില്ലാത്തവൻ, വാക്പതിയുപോലെ ക്രമബദ്ധമായ യുക്തികൾ സംസാരിക്കുന്നവൻ.
അരോഗസ്തരുണോ വാഗ്മീ വപുഷ്മാന് ദേശകാലവിത്। ലോകേ പുരുഷസാരജ്ഞഃ സാധുരേകോ വിനിര്മിതഃ
അവൻ ആരോഗ്യവാനും യൗവനത്തിലുമുള്ളവനും വാഗ്മിയും സൌന്ദര്യമുള്ളവനും സ്ഥലം സമയങ്ങൾ അറിയുന്നവനും ലോകത്തിൽ പുരുഷശ്രേഷ്ഠനെന്നു അംഗീകരിക്കപ്പെട്ട ഏക സദ്ഗുണസമ്പന്നനുമാണ്.
സ തു ശ്രേഷ്ഠൈര്ഗുണൈര്യുക്തഃ പ്രജാനാം പാര്ഥിവാത്മജഃ। ബഹിശ്ചര ഇവ പ്രാണോ ബഭൂവ ഗുണതഃ പ്രിയഃ
ശ്രേഷ്ഠമായ ഗുണങ്ങൾ നിറഞ്ഞ രാജകുമാരൻ ജനങ്ങൾക്കു അത്യന്തം പ്രിയനായിരുന്നു, ശരീരത്തിന് പുറത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന പ്രാണനുപോലെ.
സര്വവിദ്യാവ്രതസ്നാതോ യഥാവത് സാങ്ഗവേദവിത്। ഇഷ്വസ്ത്രേ ച പിതുഃ ശ്രേഷ്ഠോ ബഭൂവ ഭരതാഗ്രജഃ
എല്ലാ വിദ്യകളും വ്രതങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി, വേദങ്ങളും അതിന്റെ ഉപവിഭാഗങ്ങളും ശരിയായി അറിഞ്ഞവൻ, അമ്പയുദ്ധത്തിൽ പിതാവിനെക്കാൾ ശ്രേഷ്ഠനായി ഭരതന്റെ മൂത്ത സഹോദരൻ.
കല്യാണാഭിജനഃ സാധുരദീനഃ സത്യവാഗൃജുഃ। വൃദ്ധൈരഭിവിനീതശ്ച ദ്വിജൈര്ധര്മാര്ഥദര്ശിഭിഃ
ഉയർന്ന വംശത്തിൽ ജനിച്ചവൻ, സദ്ഗുണസമ്പന്നനും വിഷമമില്ലാത്തവനും സത്യവാനും നേരായവനും മുതിർന്നവരും ധർമ്മവും അർത്ഥവും അറിയുന്ന ദ്വിജന്മാരും ചേർന്ന് നല്ല രീതിയിൽ പരിശീലിപ്പിച്ചവൻ.
ധര്മകാമാര്ഥതത്ത്വജ്ഞഃ സ്മൃതിമാന് പ്രതിഭാനവാന്। ലൌകികേ സമയാചാരേ കൃതകല്പോ വിശാരദഃ
ധർമ്മം, കാമം, അർത്ഥം എന്നിവയുടെ സാരാംശം അറിയുന്നവൻ, സ്മരണയും ബുദ്ധിയും ഉള്ളവൻ, ലോകത്തിൽ അനുയോജ്യമായ ആചാരങ്ങളിൽ പ്രാവീണ്യമുള്ളവൻ.
നിഭൃതഃ സംവൃതാകാരോ ഗുപ്തമന്ത്രഃ സഹായവാന്। അമോഘക്രോധഹര്ഷശ്ച ത്യാഗസംയമകാലവിത്
നിശ്ശബ്ദനും സംയമിതസ്വഭാവവുമുള്ളവൻ, രഹസ്യകാര്യങ്ങൾ സൂക്ഷിക്കുന്നവനും സുഹൃത്തുക്കളാൽ സഹായിക്കപ്പെടുന്നവനും, കോപവും സന്തോഷവും ഒരിക്കലും വ്യർത്ഥമാക്കാത്തവനും, ത്യാഗത്തിനും നിയന്ത്രണത്തിനും യോജിച്ച സമയമറിയുന്നവനും.
ദൃഢഭക്തിഃ സ്ഥിരപ്രജ്ഞോ നാസദ്ഗ്രാഹീ ന ദുര്വചഃ। നിസ്തന്ദ്രീരപ്രമത്തശ്ച സ്വദോഷപരദോഷവിത്
ദൃഢമായ ഭക്തിയുള്ളവൻ, സ്ഥിരമായ ബുദ്ധിയുള്ളവൻ, അസത്യം അംഗീകരിക്കാത്തവൻ, കഠിനമായി സംസാരിക്കാത്തവൻ, ക്ഷീണമില്ലാത്തവൻ, ജാഗ്രതയുള്ളവൻ, സ്വന്തം ദോഷവും മറ്റുള്ളവരുടെ ദോഷവും അറിയുന്നവൻ.
ശാസ്ത്രജ്ഞശ്ച കൃതജ്ഞശ്ച പുരുഷാന്തരകോവിദഃ। യഃ പ്രഗ്രഹാനുഗ്രഹയോര്യഥാന്യായം വിചക്ഷണഃ
ശാസ്ത്രങ്ങളിൽ നിപുണനും, ഉപകാരം മറക്കാത്തവനും, മനുഷ്യരുടെ സ്വഭാവം മനസ്സിലാക്കാനും കഴിവുള്ളവനുമാണ് അദ്ദേഹം. നിയന്ത്രണത്തിലും അനുഗ്രഹത്തിലും നീതിപാലിച്ച് വിവേകത്തോടെ പ്രവർത്തിക്കാൻ അദ്ദേഹത്തിന് കഴിവുണ്ട്.
സത്സംഗ്രഹാനുഗ്രഹണേ സ്ഥാനവിന്നിഗ്രഹസ്യ ച। ആയകര്മണ്യുപായജ്ഞഃ സംദൃഷ്ടവ്യയകര്മവിത്
സത്സംഗം കണ്ടെത്താനും നല്ലവരെ പ്രോത്സാഹിപ്പിക്കാനും, സ്ഥാനങ്ങൾ നിശ്ചയിക്കാനും ശിക്ഷ നൽകാനും അദ്ദേഹം നിപുണനാണ്. സമ്പാദ്യ മാർഗങ്ങൾ അറിയുകയും, ചെലവുകളും അവയുടെ ഉദ്ദേശ്യവും മനസ്സിലാക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
ശ്രൈഷ്ഠ്യം ചാസ്ത്രസമൂഹേഷു പ്രാപ്തോ വ്യാമിശ്രകേഷു ച। അര്ഥധര്മൌ ച സംഗൃഹ്യ സുഖതന്ത്രോ ന ചാലസഃ
ശസ്ത്രകലകളിൽ, ശുദ്ധവും മിശ്രവും ആയ എല്ലാ ശാഖകളിലും അദ്ദേഹം പ്രാവീണ്യം നേടിയിട്ടുണ്ട്. സമ്പത്തും ധർമ്മവും സംരക്ഷിച്ച് സന്തോഷത്തോടെ ജീവിക്കുകയും, ഒരിക്കലും ആലസ്യമില്ലാതിരിക്കുകയും ചെയ്യുന്നു.
വൈഹാരികാണാം ശില്പാനാം വിജ്ഞാതാര്ഥവിഭാഗവിത്। ആരോഹേ വിനയേ ചൈവ യുക്തോ വാരണവാജിനാമ്
വൈദികകലകളും വിവിധ ശില്പകലകളും അദ്ദേഹം നന്നായി അറിയുന്നു. ആനകളെയും കുതിരകളെയും പരിശീലിപ്പിക്കാനും നിയന്ത്രിക്കാനും അദ്ദേഹം കഴിവുള്ളവനാണ്.
ധനുര്വേദവിദാം ശ്രേഷ്ഠോ ലോകേഽതിരഥസമ്മതഃ। അഭിയാതാ പ്രഹര്താ ച സേനാനയവിശാരദഃ
ധനുര്വേദം അറിയുന്നവരിൽ ഏറ്റവും പ്രഗത്ഭനും ലോകത്തിൽ മഹാരഥനെന്നു അംഗീകരിക്കപ്പെടുന്നവനുമാണ് അദ്ദേഹം. ആക്രമണത്തിലും യുദ്ധത്തിലും സൈന്യത്തെ ക്രമീകരിക്കാനും അദ്ദേഹത്തിന് പ്രാവീണ്യമാണ്.
അപ്രധൃഷ്യശ്ച സംഗ്രാമേ ക്രുദ്ധൈരപി സുരാസുരൈഃ। അനസൂയോ ജിതക്രോധോ ന ദൃപ്തോ ന ച മത്സരീ
ദേവന്മാരോ അസുരന്മാരോ എത്ര കോപത്തോടെ വന്നാലും യുദ്ധത്തിൽ അദ്ദേഹത്തെ ജയിക്കാൻ ആര്ക്കും കഴിയില്ല. അസൂയയില്ല, ക്രോധം ജയിച്ചിട്ടുണ്ട്, അഹങ്കാരമോ ഈർഷയോ അദ്ദേഹത്തിന് ഇല്ല.