തതോ ഹി ദേവാ ഋഷിപന്നഗാശ്ച പ്രപൂജിരേ ഹ്യപ്സരസശ്ച സര്വാഃ । ദിഷ്ട്യാ ജയോ ദാശരഥേരവാപ്തസ്ത്യക്ത്വാ ഭയം സര്പ ഇവ പ്രശാന്തഃ ।। ൭.൬൯.
അതിനുശേഷം ദേവന്മാരും, ഋഷിമാരും, സർപ്പങ്ങളും, എല്ലാ അപ്സരസ്മാരും, ദശരഥപുത്രനു വിജയം ലഭിച്ചതിൽ സന്തോഷിച്ചു, ഭയം ഉപേക്ഷിക്കുവാൻ പറഞ്ഞു, ശാന്തമായ സർപ്പംപോലെ.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഏകോനസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷി വാല്മീകി രചിച്ച ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ അറുപത്തൊൻപതാമത്തെ സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
ഹതേ തു ലവണേ ദേവാഃ സേന്ദ്രാഃ സാഗ്നിപുരോഗമാഃ । ഊചുഃ സുമധുരാം വാണീം ശത്രുഘ്നം ശത്രുതാപനമ് ।। ൭.൭൦.
ലവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ, ഇന്ദ്രനും അഗ്നിയും മുന്നിൽ നിൽക്കുന്ന ദേവന്മാർ, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്ന ശത്രുഘ്നനോടു മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു.
ദിഷ്ട്യാ തേ വിജയോ വത്സ ദിഷ്ട്യാ ലവണരാക്ഷസഃ । ഹതഃ പുരുഷശാര്ദൂല വരം വരയ സുവ്രത ।। ൭.൭൦.
നിന്റെ വിജയം ഭാഗ്യവശാൽ ലഭിച്ചു, മകനേ; ഭാഗ്യത്താൽ ലവണൻ എന്ന രാക്ഷസൻ കൊല്ലപ്പെട്ടു. മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ ധീരനായവാ, നീ ഒരു വരം ചോദിക്കൂ.
വരദാസ്തു മഹാബാഹോ സര്വ ഏവ സമാഗതാഃ । വിജയാകാങ്ക്ഷിണസ്തുഭ്യമമോഘം ദര്ശനം ഹി നഃ ।। ൭.൭൦.
മഹാബാഹുവായവാ, ഞങ്ങൾ എല്ലാവരും വരങ്ങൾ നൽകാൻ ഇവിടെ എത്തിയിരിക്കുന്നു; നിന്റെ വിജയം കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ചവരാണ് ഞങ്ങൾ, കാരണം ഞങ്ങളുടെ ദർശനം ഒരിക്കലും ഫലഹീനമാകാറില്ല.
ദേവാനാം ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ ശൂരോ മൂര്ധ്നി കൃതാഞ്ജലിഃ । പ്രത്യുവാച മഹാബാഹുഃ ശത്രുഘ്നഃ പ്രയതാത്മവാന് ।। ൭.൭൦.
ദേവന്മാരുടെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, ധീരനും മഹാബാഹുവുമായ ശത്രുഘ്നൻ, കൈകൾ തലയിൽ ചേർത്ത്, മനസ്സിൽ ഏകാഗ്രതയോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു.
ഇയം മധുപുരീ രസ്യാ മധുരാ ദേവനിര്മിതാ । നിവേശം പ്രാപ്നുയാച്ഛീഘ്രമേഷ മേ ഽസ്തു വരഃ പരഃ ।। ൭.൭൦.
ഈ മധുപുരി അത്യന്തം മനോഹരവും ദേവന്മാർ നിർമ്മിച്ചതുമായ നഗരം ആണു; അതിൽ എനിക്ക് വേഗത്തിൽ വാസം ലഭിക്കണമെന്നു ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു—ഇതാണ് എനിക്ക് ഏറ്റവും വലിയ വരം.
തം ദേവാഃ പ്രീതമനസോ ബാഢമിത്യേവ രാഘവമ് । ഭവിഷ്യതി പുരീ രമ്യാ ശൂരസേനാ ന സംശയഃ ।। ൭.൭൦.
ദേവന്മാർ സന്തോഷത്തോടെ രാഘവനോടു പറഞ്ഞു: 'അങ്ങനെ തന്നെ! ഈ നഗരം നിർഭാഗ്യവശാൽ മനോഹരമായിരിക്കും, ശൂരസേനാ, ഇതിൽ സംശയമില്ല.'
തേ തഥോക്ത്വാ മഹാത്മാനോ ദിവമാരുരുഹുസ്തദാ । ശത്രുഘ്നോ ഽപി മഹാതേജാസ്താം സേനാം സമുപാനയത് ।। ൭.൭൦.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, ആ മഹാത്മാക്കൾ സ്വർഗത്തിലേക്കു തിരിച്ചു. ശത്രുഘ്നനും അതിശക്തിയോടെ തന്റെ സൈന്യത്തെ ഒന്നിച്ചു കൂട്ടി.
സാ സേനാ ശീഘ്രമാഗച്ഛച്ഛ്രുത്വാ ശത്രുഘ്നശാസനമ് । നിവേശനം ച ശത്രുഘ്നഃ ശ്രാവണേന സമാരഭത് ।। ൭.൭൦.
ശത്രുഘ്നന്റെ ആജ്ഞ കേട്ട്, ആ സൈന്യം വേഗത്തിൽ എത്തി; ശത്രുഘ്നൻ ശ്രാവണമാസത്തിൽ നഗരനിർമ്മാണം ആരംഭിച്ചു.
സാ പുരാ ദിവ്യസങ്കാശാ വര്ഷേ ദ്വാദശമേ ശുഭേ । നിവിഷ്ടാ ശൂരസേനാനാം വിഷയശ്ചാകുതോഭയഃ ।। ൭.൭൦.
ദിവ്യപ്രഭയോടെ തിളങ്ങുന്ന ആ നഗരം, ഭാഗ്യകരമായ പന്ത്രണ്ടാം വർഷത്തിൽ, ശൂരസേനന്മാരുടെ സുരക്ഷിതമായ ദേശമായി സ്ഥാപിതമായി.
ക്ഷേത്രാണി സസ്യയുക്താനി കാലേ വര്ഷതി വാസവഃ । അരോഗവീരപുരുഷാ ശത്രുഘ്നഭുജപാലിതാ ।। ൭.൭൦.
വേളയിൽ ഇന്ദ്രൻ മഴ പെയ്യിച്ചതിനാൽ, വിളവു നിറഞ്ഞ നിലങ്ങൾ ഉണ്ടായി; ആരോഗ്യവും വീരതയും നിറഞ്ഞ ജനങ്ങൾ, ശത്രുഘ്നന്റെ കൈവശം സുരക്ഷിതരായി ജീവിച്ചു.
അര്ധചന്ദ്രപ്രതീകാശാ യമുനാതീരശോഭിതാ । ശോഭിതാ ഗൃഹമുഖ്യൈശ്ച ചത്വരാപണവീഥികൈഃ । ചാതുര്വര്ണ്യസമായുക്താ നാനാവാണിജ്യശോഭിതാ ।। ൭.൭൦.
അർദ്ധചന്ദ്രാകൃതിയിൽ യമുനയുടെ തീരങ്ങൾ അലങ്കരിച്ചിരിക്കുന്ന ഈ നഗരം മനോഹരമായ വീടുകളും ചത്വരങ്ങളും ചന്തകളും വീഥികളും കൊണ്ട് ഭംഗിയായി, നാലു വർണ്ണങ്ങളിലുമുള്ള ജനങ്ങൾക്കും വിവിധ വ്യാപാരങ്ങൾക്കും പ്രശസ്തമായിരിക്കുന്നു.
യച്ച തേന പുരാ ശുഭ്രം ലവണേന കൃതം മഹത് । തച്ഛോഭയതി ശത്രുഘ്നോ നാനാവര്ണോപശോഭിതാമ് ।। ൭.൭൦.
അവിടെ ലവണൻ മുമ്പ് നിർമിച്ചിരുന്ന വലിയ മനോഹരമായ കാര്യങ്ങൾ ശത്രുഘ്നൻ ഇപ്പോൾ കൂടുതൽ ഭംഗിയാക്കി, വിവിധ വർണ്ണങ്ങളിലുള്ള ജനങ്ങൾ കൊണ്ട് ആ നഗരം അലങ്കരിച്ചു.
ആരാമൈശ്ച വിഹാരൈശ്ച ശോഭമാനം സമന്തതഃ । ശോഭിതാം ശോഭനീയൈശ്ച തഥാ ഽന്യൈര്ദൈവമാനുഷൈഃ ।। ൭.൭൦.
ചുറ്റും മനോഹരമായ തോട്ടങ്ങളും വിനോദപാർക്കുകളും കൊണ്ട് ആ നഗരം ഭംഗിയായി, ദൈവികവും മാനുഷികവുമായ മറ്റു മനോഹരങ്ങളാൽ കൂടി അതു കൂടുതൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
താം പുരീം ദിവ്യസങ്കാശാം നാനാപണ്യോപശോഭിതാമ് । നാനാദേശാഗതൈശ്ചാപി വണിഗ്ഭിരുപശോഭിതാമ് ।। ൭.൭൦.
ദൈവങ്ങളോടു സമമായ പ്രകാശമുള്ള ആ നഗരം പലതരം ചരക്കുകളും വിവിധ ദേശങ്ങളിൽ നിന്നു വന്ന വ്യാപാരികളാലും അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടു.
താം സമൃദ്ധാം സമൃദ്ധാര്ഥഃ ശത്രുഘ്നോ ഭരതാനുജഃ । നിരീക്ഷ്യ പരമപ്രീതഃ പരം ഹര്ഷമുപാഗമത് ।। ൭.൭൦.
അത്രയും സമൃദ്ധിയുള്ള ആ നഗരത്തെ കണ്ടപ്പോൾ, സമൃദ്ധിയുള്ള ഭരതന്റെ അനുജനായ ശത്രുഘ്നൻ അത്യന്തം സന്തോഷവും പരമാനന്ദവും അനുഭവിച്ചു.
തസ്യ ബുദ്ധിഃ സമുത്പന്നാ നിവേശ്യ മധുരാം പുരീമ് । രാമപാദൌ നിരീക്ഷേ ഽഹം വര്ഷേ ദ്വാദശ ആഗതേ ।। ൭.൭൦.
അപ്പോൾ അവനിൽ ഒരു ചിന്ത ഉദിച്ചു: 'മധുരാ നഗരം സ്ഥാപിച്ച ശേഷം, പന്ത്രണ്ടാം വർഷം പൂർത്തിയായാൽ ഞാൻ രാമന്റെ പാദങ്ങൾ കാണാൻ പോകും.'
തതഃ സ താമമരപുരോപമാം പുരീം നിവേശ്യ വൈ വിവിധജനാഭിസംവൃതാമ് । നരാധിപോ രഘുപതിപാദദര്ശനേ ദധേ മതിം രഘുകുലവംശവര്ധനഃ ।। ൭.൭൦.
അമരപുരിയെപ്പോലെ വിവിധ ജനങ്ങളാൽ നിറഞ്ഞ ആ നഗരത്തെ സ്ഥാപിച്ചശേഷം, രഘുകുലത്തിൽ ജനിച്ച രാജാവ് രഘുപതിയുടെ പാദങ്ങൾ കാണാൻ മനസ്സിൽ ഉറച്ച തീരുമാനമെടുത്തു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ സപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷി വാല്മീകി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയുടെ എഴുപതാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
തതോ ദ്വാദശമേ വര്ഷേ ശത്രഘ്നോ രാമപാലിതാമ് । അയോധ്യാം ചകമേ ഗന്തുമല്പഭൃത്യബലാനുഗഃ ।। ൭.൭൧.
പിന്നീട് പന്ത്രണ്ടാം വർഷം, രാമൻ ഭരിക്കുന്ന അയോധ്യയിലേക്കു ചെറിയൊരു കൂട്ടരും സൈന്യവും കൂട്ടി ശത്രുഘ്നൻ പോകാൻ ആഗ്രഹിച്ചു.
തതോ മന്ത്രിപുരോഗാംശ്ച ബലമുഖ്യാന്നിവര്ത്യ ച । ജഗാമ ഹയമുഖ്യൈശ്ച രഥാനാം ച ശതേന സഃ ।। ൭.൭൧.
ശ്രേഷ്ഠരായ മന്ത്രിമാരെയും പ്രധാന സൈനികരെയും മടക്കി അയച്ചശേഷം, അവൻ മികച്ച കുതിരകളും നൂറ് രഥങ്ങളും കൂട്ടി യാത്രയായി.
സ ഗത്വാ ഗണിതാന്വാസാന്സപ്താഷ്ടൌ രഘുനന്ദനഃ । വാല്മീക്യാശ്രമമാഗത്യ വാസം ചക്രേ മഹായശാഃ ।। ൭.൭൧.
ഏഴ് അല്ലെങ്കിൽ എട്ട് രാത്രികൾ യാത്രചെയ്ത ശേഷം, രഘുവംശത്തിൽ ജനിച്ച മഹാശയൻ വാല്മീകിയുടെ ആശ്രമത്തിലെത്തി അവിടെ താമസിച്ചു.
സോ ഽഭിവാദ്യ തതഃ പാദൌ വാല്മീകേഃ പുരുഷര്ഷഭഃ । പാദ്യമര്ധ്യം തഥാതിഥ്യം ജഗ്രാഹ മുനിഹസ്തതഃ ।। ൭.൭൧.
അപ്പോൾ പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ ശത്രുഘ്നൻ വാല്മീകിയെ വന്ദിച്ച് അവന്റെ പാദങ്ങൾ സ്പർശിച്ചു, മുനിയുടെ കൈയിൽ നിന്ന് പാദം കഴുകാൻ വെള്ളവും അതിഥി സത്കാരവും സ്വീകരിച്ചു.
ബഹുരൂപാഃ സുമധുരാഃ കഥാസ്തത്ര സഹസ്രശഃ । കഥയാമാസ സ മുനിഃ ശത്രുഘ്നായ മഹാത്മനേ ।। ൭.൭൧.
അവിടെ ആ മുനി മഹാത്മാവായ ശത്രുഘ്നനോടു പല രൂപത്തിലുള്ള അനേകം മനോഹരമായ കഥകൾ പറഞ്ഞു.
ഉവാച ച മുനിര്വാക്യം ലവണസ്യ വധാശ്രിതമ് । സുദുഷ്കരം കൃതം കര്മ ലവണം നിഘ്നതാ ത്വയാ ।। ൭.൭൧.
മുനി ശത്രുഘ്നനോട് പറഞ്ഞു: 'ലവണനെ കൊല്ലുന്നതിൽ നിന്നുണ്ടായ ഈ മഹത്തായ കാര്യത്തിൽ നീ വളരെ ദുഷ്ക്കരമായ ഒരു പ്രവർത്തി നിർവഹിച്ചു.'
ബഹവഃ പാര്ഥിവാഃ സൌമ്യ ഹതാഃ സബലവാഹനാഃ । ലവണേന മഹാബാഹോ യുധ്യമാനാ മഹാബലാഃ ।। ൭.൭൧.
സൗമ്യ, മഹാബലശാലിയായ ലവണൻ യുദ്ധത്തിൽ അനേകം രാജാക്കളെയും അവരുടെ സൈന്യങ്ങളെയും വാഹനങ്ങളെയും കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
സ ത്വയാ നിഹതഃ പാപോ ലീലയാ പുരുഷര്ഷഭ । ജഗതശ്ച ഭയം തത്ര പ്രശാന്തം തവ തേജസാ ।। ൭.൭൧.
പക്ഷേ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ നീ അതി ദുഷ്ടനായ അവനെ എളുപ്പത്തിൽ സംഹരിച്ചു; നിന്റെ തേജസ്സാൽ ലോകത്തെ ഭയം അകറ്റപ്പെട്ടു.
രാവണസ്യ വധോ ഘോരോ യത്നേന മഹതാ കൃതഃ । ഇദം തു സുമഹത്കര്മ ത്വയാ കൃതമയത്നതഃ ।। ൭.൭൧.
രാവണനെ കൊല്ലാൻ വലിയ പരിശ്രമം വേണ്ടിവന്നു; എന്നാൽ നീ ചെയ്ത ഈ അതിമഹത്തായ പ്രവർത്തി വളരെ എളുപ്പത്തിൽ പൂർത്തിയായി.
പ്രീതിശ്ചാസ്മിന്പരാ ജാതാ ദേവാനാം ലവണേ ഹതേ । ഭൂതാനാം ചൈവ സര്വേഷാം ജഗതശ്ച പ്രിയം കൃതമ് ।। ൭.൭൧.
ലവണൻ കൊല്ലപ്പെട്ടപ്പോൾ ദേവന്മാർക്ക് വലിയ സന്തോഷം ഉണ്ടായി; എല്ലാ ഭൂതങ്ങൾക്കും ലോകത്തിനും പ്രിയമായത് നീ ചെയ്തു.