യാവത്കരസ്ഥഃ ശൂലോ ഽയം ഭവിഷ്യതി സുതസ്യ തേ । അവധ്യഃ സര്വഭൂതാനാം ശൂലഹസ്തോ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൬൧.
നിന്റെ മകന്റെ കയ്യിൽ ഈ ശൂലം ഉണ്ടാകുന്നവരെ, ശൂലം പിടിച്ചവൻ എല്ലാവർക്കും അജയ്യനാകും.
ഏവം മധുര്വരം ലബ്ധ്വാ ദേവാത്സുമഹദദ്ഭുതമ് । ഭവനം സോ ഽസുരശ്രേഷ്ഠഃ കാരയാമാസ സുപ്രഭമ് ।। ൭.൬൧.
ഇങ്ങനെ ദേവനിൽ നിന്ന് അത്ഭുതകരമായ വലിയ വരം ലഭിച്ച ശേഷം, ആ മഹാസുരൻ അതിശയകരമായ ഒരു ഭവനം പണിയിച്ചു.
തസ്യ പത്നീ മഹാഭാഗാ പ്രിയാ കുമ്ഭീനസീതി യാ । വിശ്വാവസോരപത്യം സാ ഹ്യനലായാം മഹാപ്രഭാ ।। ൭.൬൧.
അവന്റെ ഭാര്യ, മഹാഭാഗ്യശാലിയായും പ്രിയപ്പെട്ടവളുമായ കുംഭീനസി, വിശ്വാവസുവിന്റെയും അനലയുടെയും മകളായിരുന്നു.
തസ്യാഃ പുത്രോ മഹാവീര്യോ ലവണോ നാമ ദാരുണഃ । ബാല്യാത്പ്രഭൃതി ദുഷ്ടാത്മാ പാപാന്യേവ സമാചരത് ।। ൭.൬൧.
അവളുടെ മകൻ, ഭയങ്കരനും ശക്തിയുള്ളവനും ആയ ലവണമെന്നായിരുന്നു പേര്. ബാല്യത്തിലേയ്ക്ക് തന്നെ അവൻ ദുഷ്ടനും പാപകരമായ പ്രവൃത്തികളിൽ ഏർപ്പെട്ടവനുമായിരുന്നു.
തം പുത്രം ദുര്വിനീതം തു ദൃഷ്ട്വാ ക്രോധസമന്വിതഃ । മധുഃ സ ശോകമാപേദേ ന ചൈനം കിഞ്ചിദബ്രവീത് ।। ൭.൬൧.
മകൻ അശാസ്ത്രീയമായി പെരുമാറുന്നത് കണ്ട മധു, കോപത്തിലും ദുഃഖത്തിലും ആകി, ഒന്നും പറയാതെ നിന്നു.
സ വിഹായ ത്വിമം ലോകം പ്രവിഷ്ടോ വരുണാലയമ് । ശൂലം നിവേശ്യ ലവണേ വരം തസ്മൈ ന്യവേദയത് ।। ൭.൬൧.
അവൻ ഈ ലോകം വിട്ട്, വരുണന്റെ ആലയത്തിലേക്ക് ചെന്നു. ശൂലം ലവണന്റെ കൈയിൽ വെച്ച്, അവനു വരം നൽകി.
സ പ്രഭാവേണ ശൂലസ്യ ദൌരാത്മ്യേനാത്മനസ്തഥാ । സന്താപയതി ലോകാംസ്ത്രീന്വിശേഷേണ ച താപസാന് ।। ൭.൬൧.
ആ ശൂലത്തിന്റെ ശക്തിയാൽ, സ്വന്തം ദുഷ്ടതയാൽ, അവൻ മൂന്നു ലോകങ്ങളെയും, പ്രത്യേകിച്ച് തപസ്സുകാരെയും, പീഡിപ്പിച്ചു.
ഏവംപ്രഭാവോ ലവണഃ ശൂലം ചൈവ തഥാവിധമ് । ശ്രുത്വാ പ്രമാണം കാകുത്സ്ഥ ത്വം ഹി നഃ പരമാ ഗതിഃ ।। ൭.൬൧.
ഇങ്ങനെ ലവണന്റെ ശക്തിയും ആ ശൂലത്തിന്റെ സ്വഭാവവും കേട്ട ശേഷം, കാകുത്സ്ഥനേ, നീയാണ് ഞങ്ങളുടെ പരമാശ്രയം.
ബഹവഃ പാര്ഥിവാ രാമ ഭയാര്തൈര്ഋഷിഭിഃ പുരാ । അഭയം യാചിതാ വീര ത്രാതാരം ന ച വിദ്മഹേ ।। ൭.൬൧.
രാമാ, ഭയത്താൽ വിറങ്ങലിച്ച ഋഷികൾ മുമ്പ് പല രാജാക്കന്മാരോടും രക്ഷ തേടിയിട്ടുണ്ട്. പക്ഷേ, വീരനേ, നമ്മുക്ക് രക്ഷകനായി ആരെയും കണ്ടെത്താനായിട്ടില്ല.
തേ വയം രാവണം ശ്രുത്വാ ഹതം സബലവാഹനമ് । ത്രാതാരം വിദ്മഹേ താത നാന്യം ഭുവി നരാധിപമ് । തത്പരിത്രാതുമിച്ഛാമോ ലവണാദ്ഭയപീഡിതാന് ।। ൭.൬൧.
രാവണനും അവന്റെ സൈന്യവും നശിച്ചുവെന്ന വാർത്ത കേട്ടതോടെ, ഈ ഭൂമിയിൽ മനുഷ്യരിൽ നിന്നുള്ള രക്ഷകനായി നിന്നെ മാത്രം ഞങ്ങൾ അറിയുന്നു, പ്രിയനേ. അതുകൊണ്ട്, ലവണനോടുള്ള ഭയത്തിൽ പീഡിതരായ ഞങ്ങളെ രക്ഷിക്കണമെന്ന് ഞങ്ങൾ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ഇതി രാമ നിവേദിതം തു തേ ഭയജം കാരണമുത്ഥിതം ച യത് । വിനിവാരയിതും ഭവാന്ക്ഷമഃ കുരു തം കാമമഹീനവിക്രമ ।। ൭.൬൧.
രാമാ, ഇങ്ങനെ ഞങ്ങളുടെ ഭയത്തിന്റെ കാരണവും അതു ഉണ്ടാക്കിയ സാഹചര്യവും നിനക്കു അറിയിച്ചു. അതു നീ മാത്രം മാറ്റാൻ കഴിയും. രാജാവേ, മഹാവീര്യത്തോടെ ഈ ആഗ്രഹം നിറവേറ്റണമേ.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഏകഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷി വാൽമീകി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ അറുപത്തൊന്നാമത്തെ സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
തഥോക്തേ താനൃഷീന്രാമഃ പ്രത്യുവാച കൃതാഞ്ജലിഃ । കിമാഹാരഃ കിമാചാരോ ലവണഃ ക്വ ച വര്തതേ ।। ൭.൬൨.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞതിനു ശേഷം, രാമൻ കൈകൂപ്പി ആ ഋഷികളെ ചോദിച്ചു: 'ലവണന്റെ ആഹാരം എന്താണ്, അവന്റെ സ്വഭാവം എങ്ങനെയാണ്, അവൻ എവിടെയാണ് താമസിക്കുന്നത്?'
രാഘവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഋഷയഃ സര്വ ഏവ തേ । തതോ നിവേദയാമാസുര്ലവണോ വവൃധേ യഥാ ।। ൭.൬൨.
രാഘവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ആ ഋഷികൾ എല്ലാവരും ലവണൻ എങ്ങനെ വളർന്നു എന്നത് വിശദമായി പറഞ്ഞു.
ആഹാരഃ സര്വസത്ത്വാനി വിശേഷേണ ച താപസാഃ । ആചാരോ രൌദ്രതാ നിത്യം വാസോ മധുവനേ തഥാ ।। ൭.൬൨.
അവന്റെ ആഹാരം എല്ലാ ജീവികളും, പ്രത്യേകിച്ച് തപസ്സുകാർ തന്നെയാണ്. അവന്റെ സ്വഭാവം എപ്പോഴും ക്രൂരതയാണ്. താമസസ്ഥലം മധുവനം.
ഹത്വാ ബഹുസഹസ്രാണി സിംഹവ്യാഘ്രമൃഗദ്വിപാന് । മാനുഷാംശ്ചൈവ കുരുതേ നിത്യമാഹാരമാഹ്നികമ് ।। ൭.൬൨.
അവൻ ആയിരക്കണക്കിന് സിംഹങ്ങൾ, കടുവകൾ, മൃഗങ്ങൾ, ആനകൾ, മനുഷ്യർ എന്നിവയെ കൊല്ലുന്നു. അവയെ അവൻ പ്രതിദിനം ഭക്ഷ്യമായി ഉപയോഗിക്കുന്നു.
തതോ ഽന്തരാണി സത്ത്വാനി ഖാദതേ സ മഹാബലഃ । സംഹാരേ സമനുപ്രാപ്തേ വ്യാദിതാസ്യ ഇവാന്തകഃ ।। ൭.൬൨.
അതിനുശേഷം, അതിവലമുള്ള അവൻ ഇടയിൽ ഉള്ള ജീവികളെയും തിന്നുന്നു. സംഹാരം അടുത്താൽ, അവൻ വായ് തുറന്ന യമനെപ്പോലെയാണ്.
തച്ഛ്രുത്വാ രാഘവോ വാക്യമുവാച സ മഹാമുനീന് । ഘാതയിഷ്യാമി തദ്രക്ഷോ ഹ്യപഗച്ഛതു വോ ഭയമ് ।। ൭.൬൨.
ഇതൊക്കെ കേട്ട രാഘവൻ ആ മഹർഷിമാരോടു പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ആ രാക്ഷസനെ കൊല്ലും; നിങ്ങൾക്ക് ഇനി ഭയപ്പെടേണ്ട.'
പ്രതിജ്ഞായ തഥാ തേഷാം മുനീനാമുഗ്രതേജസാമ് । സ ഭ്രാതഽന്സഹിതാന്സര്വാനുവാച രഘുനന്ദനഃ ।। ൭.൬൨.
അങ്ങനെ അതിവിശാലമായ തപസ്സുള്ള ആ മഹർഷിമാരോട് വാഗ്ദാനം ചെയ്ത ശേഷം, രഘുവംശത്തിൽ ജനിച്ച രാമൻ തന്റെ സഹോദരന്മാരോടൊത്ത് സംസാരിച്ചു.
കോ ഹന്താ ലവണം വീരഃ കസ്യാംശഃ സ വിധീയതാമ് । ഭരതസ്യ മഹാബാഹോഃ ശത്രുഘ്നസ്യ ച ധീമതഃ ।। ൭.൬൨.
ലവണനെ കൊല്ലാൻ ആരാണ് തയ്യാറാവുന്നത്? ഈ ഉത്തരവാദിത്വം ആരെ ഏൽപ്പിക്കണം—വീര്യശാലിയായ ഭരതനോ, ബുദ്ധിശാലിയായ ശത്രുഘ്നനോ?
രാഘവേണൈവമുക്തസ്തു ഭരതോ വാക്യമബ്രവീത് । അഹമേനം വധിഷ്യാമി മമാംശഃ സ വിധീയതാമ് ।। ൭.൬൨.
രാഘവൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോൾ, ഭരതൻ പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ അവനെ കൊല്ലാം; ഈ ജോലി എനിക്ക് ഏൽപ്പിക്കണം.'
ഭരതസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ധൈര്യശൌര്യസമന്വിതമ് । ലക്ഷ്മണാവരജസ്തസ്ഥൌ ഹിത്വാ സൌവര്ണമാസനമ് ।। ൭.൬൨.
ധൈര്യവും വീര്യവും നിറഞ്ഞ ഭരതന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, ലക്ഷ്മണന്റെ ഇളയ സഹോദരനായ ശത്രുഘ്നൻ സ്വർണ്ണാസനം വിട്ട് എഴുന്നേറ്റു.
ശത്രുഘ്നസ്ത്വബ്രവീദ്വാക്യം പ്രണിപത്യ നരാധിപമ് । കൃതകര്മാ മഹാബാഹുര്മധ്യമോ രഘുനന്ദനഃ ।। ൭.൬൨.
കൃത്യങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കിയ, മഹാബാഹുവും മധ്യപുത്രനുമായ ശത്രുഘ്നൻ രാജാവിനു മുന്നിൽ വണങ്ങി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ആര്യേണ ഹി പുരാ ശൂന്യാ ത്വയോധ്യാ പരിപാലിതാ । സന്താപം ഹൃദയേ കൃത്വാ ആര്യസ്യാഗമനം പ്രതി ।। ൭.൬൨.
ആര്യനേ, മുമ്പ് അയോധ്യ ശൂന്യമായിരിക്കുമ്പോൾ നീ അതിനെ കാത്തു നിന്നു. ഹൃദയത്തിൽ ദുഃഖം നിറഞ്ഞ്, മൂത്തവന്റെ വരവിനായി കാത്തിരുന്നുവല്ലോ.
ദുഃഖാനി ച ബഹൂനീഹ ഹ്യനുഭൂതാനി പാര്ഥിവ । ശയാനോ ദുഃഖശയ്യാസു നന്ദിഗ്രാമേ ഽവസത്പുരാ ।। ൭.൬൨.
രാജാവേ, അന്നേരം നമുക്ക് ഇവിടെ അനേകം ദുഃഖങ്ങൾ അനുഭവിക്കേണ്ടി വന്നു. നന്ദിഗ്രാമത്തിൽ ദുഃഖശയ്യയിൽ കിടന്ന് കഴിയേണ്ടി വന്നു.
ഫലമൂലാശനോ ഭൂത്വാ ജടീ ചീരധരസ്തഥാ । അനുഭൂയേദൃശം ദുഃഖമേഷ രാഘവനന്ദനഃ । പ്രേഷ്യേ മയി സ്ഥിതേ രാജന്ന ഭൂയഃ ക്ലേശമാപ്നുയാത് ।। ൭.൬൨.
ഫലമൂലങ്ങൾ മാത്രം ഭക്ഷിച്ച്, ജടയും വർക്കലുടയും ധരിച്ച്, രഘുവംശത്തിലെ ഈ പുത്രൻ അങ്ങനെയൊരു ദുഃഖം അനുഭവിച്ചു. രാജാവേ, ഞാൻ സേവകനായി ഇവിടെ നില്ക്കുമ്പോൾ, അവൻ ഇനി ഒരിക്കലും അത്തരം കഷ്ടങ്ങൾ കാണേണ്ടതില്ല.
തഥാ ബ്രുവതി ശത്രുഘ്നേ രാഘവഃ പുനരബ്രവീത് । ഏവം ഭവതു കാകുത്സ്ഥ ക്രിയതാം മമ ശാസനമ് ।। ൭.൬൨.
ശത്രുഘ്നന് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോള് രാഘവന് വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'അതെ, കാകുത്സ്ഥന്, എന്റെ ആജ്ഞ പാലിക്കണം.'
രാജ്യേ ത്വാമഭിഷേക്ഷ്യാമി മധോസ്തു നഗരേ ശുഭേ । നിവേശയ മഹാബാഹോ ഭരതം യദ്യവേക്ഷസേ ।। ൭.൬൨.
മധുരാ എന്ന പുണ്യനഗരിയില് നിന്നെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യും; മഹാബാഹുവായ നീ चाहेല് ഭരതനെ അവിടെ താമസിപ്പിക്കാം.
ശൂരസ്ത്വം കൃതവിദ്യശ്ച സമര്ഥശ്ച നിവേശനേ ।। ൭.൬൨.
നീ ധൈര്യശാലിയും, വിജ്ഞാനത്തില് നിപുണനും, നഗരനിര്മ്മാണത്തിന് യോഗ്യനുമാണ്.
യോ ഹി ശത്രും സമുത്പാട്യ പാര്ഥിവസ്യ പുനഃ ക്ഷയേ । ന വിധത്തേ നൃപം തത്ര നരകം സ ഹി ഗച്ഛതി ।। ൭.൬൨.
ശത്രുവിനെ തോല്പിച്ച് രാജ്യം തിരികെ പിടിച്ച ശേഷം അവിടെ രാജാവിനെ സ്ഥാപിക്കാത്തവന് നരകത്തിലേക്കാണ് പോകുന്നത്.