തതഃ കാലേന മഹതാ ദിഷ്ടാന്തമുപജഗ്മിവാന് । ത്രിദിവം സങ്ഗതോ രാജാ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ ।। ൭.൫൯.
അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, നഹുഷന്റെ പുത്രനായ രാജാവ് യയാതി തന്റെ വിധിയനുസരിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
പൂരുശ്ചകാര തദ്രാജ്യം ധര്മേണ മഹതാ വൃതഃ । പ്രതിഷ്ഠാനേ പുരവരേ കാശിരാജ്യേ മഹായശാഃ ।। ൭.൫൯.
മഹാത്മാവായ പൂരു, ധർമ്മത്തോടൊപ്പം, പ്രശസ്തമായ പ്രതിഷ്ഠാനപുരിയിൽ, കാശിരാജ്യത്തിൽ, ആ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
യദുസ്തു ജനയാമാസ യാതുധാനാന്സഹസ്രശഃ । പുരേ ക്രൌഞ്ചവനേ ദുര്ഗേ രാജവംശബഹിഷ്കൃതഃ ।। ൭.൫൯.
അപ്പോൾ യദു, രാജവംശത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, നഗരത്തിലും ക്രൗഞ്ചവനത്തിലെ കോട്ടയിലും ആയിരക്കണക്കിന് യാതുധാനന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഏഷ തൂശനസാ മുക്തഃ ശാപോത്സര്ഗോ യയാതിനാ । ധാരിതഃ ക്ഷത്രധര്മേണ യന്നിമിശ്ച ന ചക്ഷമേ ।। ൭.൫൯.
ഇങ്ങനെ ഉശനസ്സിന്റെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് യയാതി മോചനം നൽകുകയും, യദു ക്ഷത്രിയധർമ്മം പാലിച്ചു; അതാണ് നിമി സഹിക്കാനാവാത്തത്.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം ദര്ശനം സര്വകാരിണാമ് । അനുവര്താമഹേ സൌമ്യ ദോഷോ ന സ്യാദ്യഥാ നൃഗേ ।। ൭.൫൯.
സകല കര്മ്മങ്ങളുടെയും ദർശനം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു. സുമുഖനേ, നമുക്ക് നൃഗനെപ്പോലെ ദോഷം വരരുതെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ച് നടപ്പാം.
ഇതി കഥയതി രാമേ ചന്ദ്രതുല്യാനനേ ച പ്രവിരലതരതാരം വ്യോമ ജജ്ഞേ തദാനീമ് । അരുണകിരണരക്താ ദിഗ്ബഭൌ ചൈവ പൂര്വാ കുസുമരസവിമുക്തം വസ്ത്രമാകുണ്ഠിതേവ ।। ൭.൫൯.
രാമൻ സംസാരിക്കുമ്പോഴും, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം ഉള്ളവൾ കേൾക്കുമ്പോഴും, ആ സമയം ആകാശത്ത് നക്ഷത്രങ്ങൾ വിരളമായി മാത്രം കാണപ്പെട്ടു. കിഴക്കൻ ദിക്കിൽ, അരുണന്റെ കിരണങ്ങൾ ചുവപ്പായി തിളങ്ങി; പൂക്കളുടെ രസം ഒഴിഞ്ഞ ഒരു വസ്ത്രം ചുരുളുകളില്ലാതെ വിരിച്ചിടുന്നപോലെ ആ ദിശ ഭാസുരമായി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഏകോനഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാൽമീകിമഹർഷിയുടെ ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ അമ്പത്തൊൻപതാമത്തെ സർഗ്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
തയോഃ സംവദതോരേവം രാമലക്ഷ്മണയോസ്തദാ । വാസന്തികീ നിശാ പ്രാപ്താ ന ശീതാ ന ച ഘര്മദാ ।। ൭.൬൦.
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വസന്തകാല രാത്രിയെത്തി; അതു ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാത്ത സുഖമായിരിന്നു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ കൃതപൌര്വാഹ്ണികക്രിയഃ । അഭിചക്രാമ കാകുത്സ്ഥോ ദര്ശനം പൌരകാര്യവിത് ।। ൭.൬൦.
അതിനുശേഷം, പ്രഭാതത്തിൽ, ആകാശം തെളിഞ്ഞപ്പോൾ, കാകുത്സ്ഥൻ തന്റെ പ്രഭാതകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, നഗരവാസികളുടെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ സുമന്ത്രസ്ത്വാഗമ്യ രാഘവം വാക്യമബ്രവീത് । ഏതേ പ്രതിഹതാ രാജന്ദ്വാരി തിഷ്ഠന്തി താപസാഃ ।। ൭.൬൦.
അപ്പോൾ സുമന്ത്രൻ രാഘവനോടു വന്നു പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ചില തപസ്സുകാരുടെ പ്രവേശനം തടയപ്പെട്ട് അവർ വാതിലിന് സമീപം കാത്തുനിൽക്കുന്നു.'
ഭാര്ഗവച്യവനം ചൈവ പുരസ്കൃത്യ മഹര്ഷയഃ । ദര്ശനം തേ മഹാരാജ്ഞശ്ചോദയന്തി കൃതത്വരാഃ । പ്രീയമാണാ നരവ്യാഘ്ര യമുനാതീരവാസിനഃ ।। ൭.൬൦.
ഭാർഗവനായ ച്യവനനെ മുൻനിർത്തി, മഹർഷിമാർ, യമുനാതീരത്ത് വസിക്കുന്നവർ, സന്തോഷത്തോടും ഉത്സാഹത്തോടും കൂടി, മഹാരാജാവേ, നിങ്ങളെ കാണാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാമഃ പ്രോവാച ധര്മവിത് । പ്രവേശ്യന്താം മഹാഭാഗാ ഭാര്ഗവപ്രമുഖാ ദ്വിജാഃ ।। ൭.൬൦.
അത് കേട്ട രാമൻ, ധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവൻ, പറഞ്ഞു: 'ഭാർഗവനെ മുന്നിൽ വെച്ച് വരുന്ന മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ദ്വിജന്മാരെ അകത്തു പ്രവേശിപ്പിക്കട്ടെ.'
രാജ്ഞസ്ത്വാജ്ഞാം പുരസ്കൃത്യ ദ്വാഃസ്ഥോ മൂര്ധ്നി കൃതാഞ്ജലിഃ । പ്രവേശയാമാസ തദാ താപസാന്സുദുരാസദാന് ।। ൭.൬൦.
രാജാവിന്റെ ആജ്ഞ അനുസരിച്ച്, വാതിൽക്കാവൽക്കാരൻ കൈകൾ കൂപ്പി തലയിൽ വെച്ച്, അടുത്തുചേരാൻ പ്രയാസമുള്ള ആ തപസ്സുകാരെ അകത്തേക്ക് ക്ഷണിച്ചു.
ശതം സമധികം തത്ര ദീപ്യമാനം സ്വതേജസാ । പ്രവിഷ്ടം രാജഭവനം താപസാനാം മഹാത്മനാമ് ।। ൭.൬൦.
അവിടെ, സ്വയം പ്രകാശം പകരുന്ന മഹാത്മാക്കളായ നൂറിലധികം തപസ്സുകാർ രാജമന്ദിരത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തേ ദ്വിജാഃ പൂര്ണകലശൈഃ സര്വതീര്ഥാമ്ബുസത്കൃതൈഃ । ഗൃഹീത്വാ ഫലമൂലം ച രാമസ്യാഭ്യാഹരന്ബഹു ।। ൭.൬൦.
അവ ബ്രാഹ്മണർ എല്ലാ തീർത്ഥജലവും നിറച്ച കലശങ്ങളും, പലവിധ ഫലങ്ങളും കിഴങ്ങുകളും കൈവശം വഹിച്ച്, രാമനു വേണ്ടി ധാരാളം ഭോജനങ്ങൾ കൊണ്ടുവന്നു.
പ്രതിഗൃഹ്യ തു തത്സര്വം രാമഃ പ്രീതിപുരസ്കൃതഃ । തീര്ഥോദകാനി സര്വാണി ഫലാനി വിവിധാനി ച ।। ൭.൬൦.
രാമൻ സന്തോഷത്തോടെ എല്ലാ തീർത്ഥജലവും പലവിധ ഫലങ്ങളും ആദരപൂർവം സ്വീകരിച്ചു.
ഉവാച ച മഹാബാഹുഃ സര്വാനേവ മഹാമുനീന് । ഇമാന്യാസനമുഖ്യാനി യഥാര്ഹമുപവിശ്യതാമ് ।। ൭.൬൦.
ശക്തനായ രാമൻ എല്ലാ മഹർഷിമാരോടും പറഞ്ഞു: 'ഇവിടെയുണ്ട് പ്രധാന ഇരിപ്പിടങ്ങൾ; യഥോചിതമായി ഇരിക്കൂ.'
രാമസ്യ ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ സര്വ ഏവ മഹര്ഷയഃ । ബൃസീഷു രുചിരാഖ്യാസു നിഷേദുഃ കാഞ്ചനീഷു തേ ।। ൭.൬൦.
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട മഹർഷിമാർ എല്ലാവരും മനോഹരമായ കനകവണ്ണമുള്ള ബ്രസീ എന്ന ഇരിപ്പിടങ്ങളിൽ ഇരുന്നു.
ഉപവിഷ്ടാനൃഷീംസ്തത്ര ദൃഷ്ട്വാ പരപുരഞ്ജയഃ । പ്രയതഃ പ്രാഞ്ജലിര്ഭൂത്വാ രാഘവോ വാക്യമബ്രവീത് ।। ൭.൬൦.
ആ ഋഷിമാർ അവിടെ ഇരിക്കുന്നതുകണ്ട്, ശത്രുനഗരങ്ങളെ ജയിച്ച രാഘവൻ ഭക്തിപൂർവം കൈകൂപ്പി, മനസ്സു ശാന്തമാക്കി ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു:
കിമാഗമനകാര്യം വഃ കിം കരോമി സമാഹിതഃ । ആജ്ഞാപ്യോ ഽഹം മഹര്ഷീണാം സര്വകാമകരഃ സുഖമ് ।। ൭.൬൦.
'നിങ്ങൾക്ക് എന്തിനാണ് വരവ്? ഞാൻ എന്ത് ചെയ്യണമെന്നു പറയൂ; ഞാൻ മുഴുവൻ ശ്രദ്ധയോടെ നിർവഹിക്കും. മഹർഷിമാരുടെ ആജ്ഞയ്ക്ക് ഞാൻ വിധേയനാണ്; നിങ്ങൾക്ക് എല്ലാ സൗഖ്യവും നൽകാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണ്.'
ഇദം രാജ്യം ച സകലം ജീവിതം ച ഹൃദി സ്ഥിതമ് । സര്വമേതദ്ദ്വിദാര്ഥം മേ സത്യമേതദ്ബ്രവീമി വഃ ।। ൭.൬൦.
'ഈ രാജ്യം മുഴുവനും, എന്റെ ജീവനും, എല്ലാം നിങ്ങളുടെ കാര്യത്തിനായി എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിലകൊള്ളുന്നു. ഞാൻ നിങ്ങളോട് സത്യമാണ് പറയുന്നത്.'
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ സാധുകാരോ മഹാനഭൂത് । ഋഷീണാമുഗ്രതപസാം യമുനാതീരവാസിനാമ് ।। ൭.൬൦.
അവന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ടപ്പോൾ, യമുനാതീരത്ത് വസിക്കുന്ന കഠിനതപസ്സുള്ള ഋഷിമാരിൽ വലിയൊരു സന്തോഷം ഉണർന്നു.
ഊചുശ്ച തേ മഹാത്മാനോ ഹര്ഷേണ മഹതാ വൃതാഃ । ഉപപന്നം നരശ്രേഷ്ഠ തവൈവ ഭുവി നാന്യതഃ ।। ൭.൬൦.
അവ മഹാത്മാക്കൾ വലിയ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ഭൂമിയിൽ ഇതുപോലുള്ള പെരുമാറ്റം നിനക്കു മാത്രമേ യോജിച്ചുള്ളൂ, മറ്റാര്ക്കുമല്ല.'
ബഹവഃ പാര്ഥിവാ രാജന്നതിക്രാന്താ മഹാബലാഃ । കാര്യസ്യ ഗൌരവം മത്വാ പ്രതിജ്ഞാം നാഭ്യരോചയന് ।। ൭.൬൦.
രാജാവേ, ശക്തരായ അനേകം രാജാക്കന്മാർ ഈ കാര്യത്തിന്റെ ഗുരുത്വം മനസ്സിലാക്കി വാഗ്ദാനം ചെയ്യാൻ മടിച്ചു.
ത്വയാ പുനര്ബ്രാഹ്മണഗൌരവാദിയം കൃതാ പ്രതിജ്ഞാ ഹ്യനവേക്ഷ്യ കാരണമ് । തതശ്ച കര്താ ഹ്യസി നാത്ര സംശയോ മഹാഭയാത്ऺത്രാതുമൃഷീംസ്ത്വമര്ഹസി ।। ൭.൬൦.
പക്ഷേ, നീ ബ്രാഹ്മണരെ ആദരിച്ച് കാരണമോലമല്ലാതെ ഈ വാഗ്ദാനം ചെയ്തു; അതിനാൽ, സംശയമില്ല, നീ തന്നെ ഈ മഹാഭയത്തിൽ നിന്ന് ഋഷിമാരെ രക്ഷിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകി രചിച്ച മഹത്തായ ആദികാവ്യമായ ശ്രീരാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ അറുപതാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
ഏവം ബ്രുവദ്ഭിര്ഋഷിഭിഃ കാകുത്സ്ഥോ വാക്യമബ്രവീത് । കിം കാര്യം ബ്രൂത മുനയോ ഭയം താവദപൈതു വഃ ।। ൭.൬൧.
ഋഷിമാർ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ കാകുത്സ്ഥൻ അവരോട് പറഞ്ഞു: 'മുനിമാരേ, എന്ത് ചെയ്യണമെന്ന് പറയൂ, നിങ്ങളുടെ ഭയം അകറ്റാൻ ഞാൻ തയ്യാറാണ്.'
തഥാ ബ്രുവതി കാകുത്സ്ഥേ ഭാര്ഗവോ വാക്യമബ്രവീത് । ഭയാനാം ശൃണു യന്മൂലം ദേശസ്യ ച നരേശ്വര ।। ൭.൬൧.
കാകുത്സ്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭാര്ഗവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ഈ ദേശത്തെയും ഭയങ്ങളെയും സംബന്ധിച്ചുള്ള മൂലകാരണം കേൾക്കൂ.'
പൂര്വം കൃതയുഗേ രാജന്ദൈതേയഃ സുമഹാബലഃ । ലോലാപുത്രോ ഽഭവജ്ജ്യേഷ്ഠോ മധുര്നാമ മഹാസുരഃ ।। ൭.൬൧.
മുന്പ് കൃതയുഗത്തിൽ, രാജാവേ, ലോലതയുടെ മൂത്തമകനായ ശക്തനായ ദൈത്യൻ, മധു എന്ന മഹാസുരൻ ഉണ്ടായിരുന്നു.
ബ്രഹ്മണ്യശ്ച ശരണ്യശ്ച ബുദ്ധ്യാ ച പരിനിഷ്ഠിതഃ । സുരൈശ്ച പരമോദാരൈഃ പ്രീതിസ്തസ്യാതുലാ ഽഭവത് ।। ൭.൬൧.
അവൻ ബ്രാഹ്മണഭക്തനും അഭയദായകനും ബുദ്ധിയിൽ സ്ഥിരനുമായിരുന്നു; ദേവന്മാരിൽ ഏറ്റവും ഉദാരന്മാർ അവനോടു അതുല്യമായ സ്നേഹം കാണിച്ചിരുന്നു.