ഏവമുക്ത്വാ ദുഹിതരം സമാശ്വാസ്യ ച ഭാര്ഗവഃ । പുനര്ജഗാമ ബ്രഹ്മര്ഷിര്ഭവനം സ്വം മഹായശാഃ ।। ൭.൫൮.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, മകളെ ആശ്വസിപ്പിച്ച ശേഷം, മഹാശ്രീയുള്ള ബ്രഹ്മർഷി ഭാർഗവൻ തന്റെ വീട്ടിലേക്കു മടങ്ങി.
സ ഏവമുക്ത്വാ ദ്വിജപുങ്ഗവാഗ്ര്യഃ സുതാം സമാശ്വാസ്യ ച ദേവയാനീമ് । പുനര്യയൌ സൂര്യസമാനതേജാ ദത്ത്വാ ച ശാപം നഹുഷാത്മജായ ।। ൭.൫൮.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ്, സൂര്യനുപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള ദ്വിജശ്രേഷ്ഠൻ, ദേവയാനിയെ ആശ്വസിപ്പിച്ചു, നഹുഷപുത്രനോടു ശാപം നൽകി, പിന്നെ പുറപ്പെട്ടു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഽഷ്ടപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാൽമീകിമഹർഷിയുടെ മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ അമ്പത്തിയെട്ടാം സർഗം സമാപിക്കുന്നു.
ശ്രുത്വാ തൂശനസം ക്രുദ്ധം തദാ ഽ ഽര്തോ നഹുഷാത്മജഃ । ജരാം പരമികാം പ്രാപ്യ യദും വചനമബ്രവീത് ।। ൭.൫൯.
ഉശനസിന്റെ കോപം കേട്ടപ്പോൾ, നഹുഷന്റെ മകൻ ദു:ഖിതനായി, അത്യന്തം വൃദ്ധനായി, യദുവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
യദോ ത്വമസി ധര്മജ്ഞോ മദര്ഥം പ്രതിഗൃഹ്യതാമ് । ജരാം പരമികാം പുത്ര ഭോഗൈ രംസ്യേ മഹായശഃ ।। ൭.൫൯.
യദുവേ, നീ ധർമ്മം അറിയുന്നവനാണ്. എന്റെ വേണ്ടി, ഈ അത്യന്തം വൃദ്ധത നീ സ്വീകരിക്കണം, മഹാശ്രീയുള്ള മകനേ, ഞാൻ സുഖങ്ങൾ ആസ്വദിക്കേണ്ടതുണ്ട്.
ന താവത്കൃതകൃത്യോ ഽസ്മി വിഷയേഷു നരര്ഷഭ । അനുഭൂയ തദാ കാമം തതഃ പ്രാപ്സ്യാമ്യഹം ജരാമ് ।। ൭.൫൯.
നരശ്രേഷ്ഠനേ, ഞാൻ ഇനിയും സുഖങ്ങളിൽ എന്റെ ആഗ്രഹങ്ങൾ നിറവേറ്റിയിട്ടില്ല. അതിനുശേഷം ആ ആഗ്രഹങ്ങൾ അനുഭവിച്ചശേഷം ഞാൻ വൃദ്ധത സ്വീകരിക്കും.
യദുസ്തദ്വചനം ശ്രുത്വാ പ്രത്യുവാച നരര്ഷഭമ് । പുത്രസ്തേ ദയിതഃ പൂരുഃ പ്രതിഗൃഹ്ണാതു വൈ ജരാമ് ।। ൭.൫൯.
യദു ആ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നരശ്രേഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: 'നിന്റെ പ്രിയപുത്രനായ പൂരു വൃദ്ധത സ്വീകരിക്കട്ടെ.'
ബഹിഷ്കൃതോ ഽഹമര്ഥേഷു സന്നികര്ഷാച്ച പാര്ഥിവ । പ്രതിഗൃഹ്ണാതു വൈ രാജന് ക സഹാശ്നാതി ഭോജനമ് ।। ൭.൫൯.
രാജാവേ, ഞാൻ കാര്യങ്ങളിൽ നിന്നും അടുത്ത ബന്ധങ്ങളിൽ നിന്നും പുറത്താക്കപ്പെട്ടിരിക്കുന്നു. എനിക്ക് ആരാണ് ഭക്ഷണം നൽകുന്നത്, ആരാണ് എന്നോടൊപ്പം ഭക്ഷണം കഴിക്കുന്നത്?
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ രാജാ പൂരുമഥാബ്രവീത് । ഇയം ജരാ മഹാബാഹോ മദര്ഥം പ്രതിഗൃഹ്യതാമ് ।। ൭.൫൯.
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് പൂരുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'മഹാബാഹുവേ, എന്റെ വേണ്ടി ഈ വൃദ്ധത നീ സ്വീകരിക്കണം.'
നാഹുഷേണൈവമുക്തസ്തു പൂരുഃ പ്രാഞ്ജലിരബ്രവീത് । ധന്യോ ഽസ്മ്യനുഗൃഹീതോ ഽസ്മി ശാസനേ ഽസ്മി തവ സ്ഥിതഃ ।। ൭.൫൯.
നഹുഷൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, പൂരു കയ്യുകൂപ്പി പറഞ്ഞു: 'ഞാൻ ഭാഗ്യവാനാണ്, അനുഗ്രഹിതനാണ്, ഞാൻ നിന്റെ ആജ്ഞയിൽ നില്ക്കുന്നു.'
പൂരോര്വചനമാജ്ഞായ നാഹുഷഃ പരയാ മുദാ । പ്രഹര്ഷമതുലം ലേഭേ ജരാം സങ്ക്രാമയച്ച താമ് ।। ൭.൫൯.
പൂരുവിന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട്, നഹുഷൻ അതിയായ സന്തോഷത്തിൽ, അതുല്യമായ ആനന്ദം അനുഭവിച്ചു, ആ വൃദ്ധത പൂരുവിലേക്ക് മാറ്റി.
തതഃ സ രാജാ തരുണഃ പ്രാപ്യ യജ്ഞാന്സഹസ്രശഃ । ബഹുവര്ഷസഹസ്രാണി പാലയാമാസ മേദിനീമ് ।। ൭.൫൯.
അതിനുശേഷം ആ രാജാവ് വീണ്ടും യൗവനം പ്രാപിച്ചു, ആയിരക്കണക്കിന് യാഗങ്ങൾ നടത്തി, അനേകം ആയിരം വർഷങ്ങൾ ഭൂമി ഭരിച്ചു.
അഥ ദീര്ഘസ്യ കാലസ്യ രാജാ പൂരുമഥാബ്രവീത് । ആനയസ്വ ജരാം പുത്ര ന്യാസം നിര്യാതയസ്വ മേ ।। ൭.൫൯.
പല വർഷങ്ങൾക്കുശേഷം, രാജാവ് പൂരുവിനോട് പറഞ്ഞു: 'മകനേ, വൃദ്ധത തിരിച്ചു കൊണ്ടുവാ, എനിക്ക് നല്കൂ.'
ന്യാസഭൂതാ മയാ പുത്ര ത്വയി സങ്ക്രാമിതാ ജരാ । തസ്മാത്പ്രതിഗ്രഹീഷ്യാമി താം ജരാം മാ വ്യഥാം കൃഥാഃ ।। ൭.൫൯.
'മകനേ, വൃദ്ധത ഞാൻ നിന്നിൽ ഏൽപ്പിച്ചിരിക്കുന്നു. അതിനാൽ, ഞാൻ അതു തിരിച്ചു സ്വീകരിക്കും. നീ വിഷമിക്കേണ്ട.'
പ്രീതശ്ചാസ്മി മഹാബാഹോ ശാസനസ്യ പ്രതിഗ്രഹാത് । ത്വാം ചാഹമഭിഷേക്ഷ്യാമി പ്രീതിയുക്തോ നരാധിപമ് ।। ൭.൫൯.
നിന്റെ ആജ്ഞ സ്വീകരിച്ചതിൽ ഞാൻ അതിയായി സന്തോഷവാനാണ്, മഹാബാഹുവേ. സ്നേഹത്തോടെ ഞാൻ നിന്നെ മനുഷ്യരിൽ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യും.
ഏവമുക്ത്വാ സുതം പൂരും യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ । ദേവയാനീസുതം ക്രുദ്ധോ രാജാ വാക്യമുവാച ഹ ।। ൭.൫൯.
ഇങ്ങനെ തന്റെ മകനായ പൂരുവിനോട് പറഞ്ഞ ശേഷം, നഹുഷന്റെ പുത്രനായ യയാതി, ദേവയാനിയുടെ മകനോടു കോപത്തോടെ പറഞ്ഞു.
രാക്ഷസസ്ത്വം മയാ ജാതഃ പുത്രരൂപോ ദുരാസദഃ । പ്രതിഹംസി മമാജ്ഞാം യത് പ്രജാര്ഥേ വിഫലോ ഭവ ।। ൭.൫൯.
നീ എന്റെ മകനായി ജനിച്ചെങ്കിലും ഭയങ്കരനായ ഒരു രാക്ഷസൻ തന്നെയാണ്. ജനങ്ങളുടെ കാര്യം ചിന്തിച്ച് എന്റെ ആജ്ഞയ്ക്ക് എതിർത്ത് നിന്നതിനാൽ, നീ ഫലമില്ലാത്തവനാവുക.
പിതരം ഗുരുഭൂതം മാം യസ്മാത്ത്വമവമന്യസേ । രാക്ഷസാന്യാതുധാനാംസ്ത്വം ജനയിഷ്യസി ദാരുണാന് ।। ൭.൫൯.
നിന്റെ പിതാവും ഗുരുവുമായ എന്നെ നീ അവഗണിച്ചതിനാൽ, നീ ഭയങ്കരരായ രാക്ഷസന്മാരെയും യാതുധാനന്മാരെയും ജനിപ്പിക്കും.
ന തു സോമകുലോത്പന്നേ വംശേ സ്ഥാസ്യതി ദുര്മതേഃ । വംശോ ഽപി ഭവതസ്തുല്യോ ദുര്വിനീതോ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൫൯.
എന്നാൽ, സോമകുലത്തിൽ ജനിച്ച നിന്റെ ദുഷ്പ്രവൃത്തികൾ അവിടെ നിലനിൽക്കില്ല. നിന്റെ വംശവും നിനക്കുപോലെ അശാന്തമായിത്തീരും.
തമേവമുക്ത്വാ രാജര്ഷിഃ പൂരും രാജ്യവിവര്ധനമ് । അഭിഷേകേണ സമ്പൂജ്യ ആശ്രമം പ്രവിവേശ ഹ ।। ൭.൫൯.
അങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, രാജർഷിയായ യയാതി രാജ്യം വളർത്തിയ പൂരുവിനെ അഭിഷേകത്തോടെ ആദരിക്കുകയും, പിന്നീട് ആശ്രമത്തിലേക്ക് പ്രവേശിക്കുകയും ചെയ്തു.
തതഃ കാലേന മഹതാ ദിഷ്ടാന്തമുപജഗ്മിവാന് । ത്രിദിവം സങ്ഗതോ രാജാ യയാതിര്നഹുഷാത്മജഃ ।। ൭.൫൯.
അതിനുശേഷം, ദീർഘകാലം കഴിഞ്ഞ്, നഹുഷന്റെ പുത്രനായ രാജാവ് യയാതി തന്റെ വിധിയനുസരിച്ച് സ്വർഗത്തിലേക്ക് യാത്രയായി.
പൂരുശ്ചകാര തദ്രാജ്യം ധര്മേണ മഹതാ വൃതഃ । പ്രതിഷ്ഠാനേ പുരവരേ കാശിരാജ്യേ മഹായശാഃ ।। ൭.൫൯.
മഹാത്മാവായ പൂരു, ധർമ്മത്തോടൊപ്പം, പ്രശസ്തമായ പ്രതിഷ്ഠാനപുരിയിൽ, കാശിരാജ്യത്തിൽ, ആ രാജ്യം ഭരിച്ചു.
യദുസ്തു ജനയാമാസ യാതുധാനാന്സഹസ്രശഃ । പുരേ ക്രൌഞ്ചവനേ ദുര്ഗേ രാജവംശബഹിഷ്കൃതഃ ।। ൭.൫൯.
അപ്പോൾ യദു, രാജവംശത്തിൽ നിന്ന് പുറത്താക്കപ്പെട്ടതുകൊണ്ട്, നഗരത്തിലും ക്രൗഞ്ചവനത്തിലെ കോട്ടയിലും ആയിരക്കണക്കിന് യാതുധാനന്മാരെ ജനിപ്പിച്ചു.
ഏഷ തൂശനസാ മുക്തഃ ശാപോത്സര്ഗോ യയാതിനാ । ധാരിതഃ ക്ഷത്രധര്മേണ യന്നിമിശ്ച ന ചക്ഷമേ ।। ൭.൫൯.
ഇങ്ങനെ ഉശനസ്സിന്റെ ശാപത്തിൽ നിന്ന് യയാതി മോചനം നൽകുകയും, യദു ക്ഷത്രിയധർമ്മം പാലിച്ചു; അതാണ് നിമി സഹിക്കാനാവാത്തത്.
ഏതത്തേ സര്വമാഖ്യാതം ദര്ശനം സര്വകാരിണാമ് । അനുവര്താമഹേ സൌമ്യ ദോഷോ ന സ്യാദ്യഥാ നൃഗേ ।। ൭.൫൯.
സകല കര്മ്മങ്ങളുടെയും ദർശനം ഞാൻ നിന്നോട് പറഞ്ഞുതന്നിരിക്കുന്നു. സുമുഖനേ, നമുക്ക് നൃഗനെപ്പോലെ ദോഷം വരരുതെന്ന് ശ്രദ്ധിച്ച് നടപ്പാം.
ഇതി കഥയതി രാമേ ചന്ദ്രതുല്യാനനേ ച പ്രവിരലതരതാരം വ്യോമ ജജ്ഞേ തദാനീമ് । അരുണകിരണരക്താ ദിഗ്ബഭൌ ചൈവ പൂര്വാ കുസുമരസവിമുക്തം വസ്ത്രമാകുണ്ഠിതേവ ।। ൭.൫൯.
രാമൻ സംസാരിക്കുമ്പോഴും, ചന്ദ്രനുപോലെയുള്ള മുഖം ഉള്ളവൾ കേൾക്കുമ്പോഴും, ആ സമയം ആകാശത്ത് നക്ഷത്രങ്ങൾ വിരളമായി മാത്രം കാണപ്പെട്ടു. കിഴക്കൻ ദിക്കിൽ, അരുണന്റെ കിരണങ്ങൾ ചുവപ്പായി തിളങ്ങി; പൂക്കളുടെ രസം ഒഴിഞ്ഞ ഒരു വസ്ത്രം ചുരുളുകളില്ലാതെ വിരിച്ചിടുന്നപോലെ ആ ദിശ ഭാസുരമായി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ഏകോനഷഷ്ടിതമഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാൽമീകിമഹർഷിയുടെ ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ അമ്പത്തൊൻപതാമത്തെ സർഗ്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
തയോഃ സംവദതോരേവം രാമലക്ഷ്മണയോസ്തദാ । വാസന്തികീ നിശാ പ്രാപ്താ ന ശീതാ ന ച ഘര്മദാ ।। ൭.൬൦.
രാമനും ലക്ഷ്മണനും ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചുകൊണ്ടിരിക്കുമ്പോൾ, വസന്തകാല രാത്രിയെത്തി; അതു ചൂടോ തണുപ്പോ ഇല്ലാത്ത സുഖമായിരിന്നു.
തതഃ പ്രഭാതേ വിമലേ കൃതപൌര്വാഹ്ണികക്രിയഃ । അഭിചക്രാമ കാകുത്സ്ഥോ ദര്ശനം പൌരകാര്യവിത് ।। ൭.൬൦.
അതിനുശേഷം, പ്രഭാതത്തിൽ, ആകാശം തെളിഞ്ഞപ്പോൾ, കാകുത്സ്ഥൻ തന്റെ പ്രഭാതകർമ്മങ്ങൾ പൂർത്തിയാക്കി, നഗരവാസികളുടെ കാര്യങ്ങൾ നോക്കാൻ പുറപ്പെട്ടു.
തതഃ സുമന്ത്രസ്ത്വാഗമ്യ രാഘവം വാക്യമബ്രവീത് । ഏതേ പ്രതിഹതാ രാജന്ദ്വാരി തിഷ്ഠന്തി താപസാഃ ।। ൭.൬൦.
അപ്പോൾ സുമന്ത്രൻ രാഘവനോടു വന്നു പറഞ്ഞു: 'രാജാവേ, ചില തപസ്സുകാരുടെ പ്രവേശനം തടയപ്പെട്ട് അവർ വാതിലിന് സമീപം കാത്തുനിൽക്കുന്നു.'