താമിമാം മദ്ഗതിം വീര ഹന്തും നാര്ഹസി രാഘവ। മനോജവം ഗമിഷ്യാമി മഹേന്ദ്രം പര്വതോത്തമമ്
വീരാ രാഘവാ, എന്റെ ഈ വഴി നീ നശിപ്പിക്കേണ്ട; ഞാൻ ചിന്തയെപ്പോലെ വേഗത്തിൽ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിലേക്ക് പോകുന്നു.
ലോകാസ്ത്വപ്രതിമാ രാമ നിര്ജിതാസ്തപസാ മയാ। ജഹി താഞ്ഛരമുഖ്യേന മാ ഭൂത് കാലസ്യ പര്യയഃ
രാമാ, തപസ്സിലൂടെ ഞാൻ നേടിയ അതുല്യമായ ലോകങ്ങൾ നീ ഈ പ്രധാനബാണംകൊണ്ട് സംഹരിക്കൂ, കാലാന്തരത്തിൽ വിനാശം വരാതിരിക്കാൻ.
അക്ഷയ്യം മധുഹന്താരം ജാനാമി ത്വാം സുരേശ്വരമ്। ധനുഷോഽസ്യ പരാമര്ശാത് സ്വസ്തി തേഽസ്തു പരംതപ
മധുവിനെ സംഹരിച്ച അനശ്വരനായ ദേവാധിപതിയാണെന്ന് ഞാൻ നിന്നെ അറിയുന്നു; ഈ ധനുസ്സിനെ തൊട്ടതുകൊണ്ട്, ശത്രുക്കളെ ഭയപ്പെടുത്തുന്നവനേ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ.
ഏതേ സുരഗണാഃ സര്വേ നിരീക്ഷന്തേ സമാഗതാഃ। ത്വാമപ്രതിമകര്മാണമപ്രതിദ്വന്ദ്വമാഹവേ
നിന്റെ അതുല്യമായ പ്രവർത്തികളും യുദ്ധത്തിൽ സമം ഇല്ലാത്തവനുമായ നിന്നെ കാണാൻ ഈ ദേവഗണങ്ങൾ എല്ലാം ഒത്തുചേർന്ന് നോക്കുന്നു.
ന ചേയം മമ കാകുത്സ്ഥ വ്രീഡാ ഭവിതുമര്ഹതി। ത്വയാ ത്രൈലോക്യനാഥേന യദഹം വിമുഖീകൃതഃ
കാകുത്ഥസന്തതിയായവനേ, നീ മൂന്ന് ലോകങ്ങളുടെ നാഥനായതിനാൽ ഞാൻ നിന്നാൽ പരാജയപ്പെട്ടതിൽ എനിക്ക് ലജ്ജയുണ്ടാകേണ്ടതില്ല.
ശരമപ്രതിമം രാമ മോക്തുമര്ഹസി സുവ്രത। ശരമോക്ഷേ ഗമിഷ്യാമി മഹേന്ദ്രം പര്വതോത്തമമ്
ദൃഢവ്രതനായ രാമാ, നീ ഈ അതുല്യമായ ബാണം വിടണം; നീ ബാണം വിട്ടശേഷം ഞാൻ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിലേക്ക് പോകും.
തഥാ ബ്രുവതി രാമേ തു ജാമദഗ്ന്യേ പ്രതാപവാന്। രാമോ ദാശരഥിഃ ശ്രീമാംശ്ചിക്ഷേപ ശരമുത്തമമ്
ശക്തിയുള്ള ജാമദഗ്ന്യൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദശരഥപുത്രനായ മഹാത്മാവായ രാമൻ അത്യുത്തമമായ ബാണം വിട്ടു.
സ ഹതാന് ദൃശ്യ രാമേണ സ്വാഁല്ലോകാംസ്തപസാര്ജിതാന്। ജാമദഗ്ന്യോ ജഗാമാശു മഹേന്ദ്രം പര്വതോത്തമമ്
തപസ്സിലൂടെ നേടിയ തന്റെ ലോകങ്ങൾ രാമൻ നശിപ്പിച്ചതു കണ്ട ജാമദഗ്ന്യൻ വേഗത്തിൽ മഹേന്ദ്രപർവതത്തിലേക്ക് പോയി.
തതോ വിതിമിരാഃ സര്വാ ദിശശ്ചോപദിശസ്തഥാ। സുരാഃ സര്ഷിഗണാ രാമം പ്രശശംസുരുദായുധമ്
അതിനുശേഷം എല്ലാ ദിക്കുകളും ഇടനാഴികളും തെളിഞ്ഞു; ദേവതകളും ഋഷിഗണങ്ങളും മഹാബലശാലിയായ രാമനെ പുകഴ്ത്തി.
രാമം ദാശരഥിം രാമോ ജാമദഗ്ന്യഃ പ്രപൂജിതഃ। തതഃ പ്രദക്ഷിണീകൃത്യ ജഗാമാത്മഗതിം പ്രഭുഃ
ദശരഥപുത്രനായ രാമനെ ജാമദഗ്ന്യനായ രാമൻ ആദരപൂർവ്വം വണങ്ങി; പിന്നെ അവൻ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തുകൊണ്ട് തന്റെ വഴിയിലേക്ക് തിരിച്ചു.
thumb|സപ്തസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ സപ്തസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ഇത് എഴുപത്തിയേഴാമത്തെ സര്ഗമാണ്; കേൾക്കൂ.
ഗതേ രാമേ പ്രശാന്താത്മാ രാമോ ദാശരഥിര്ധനുഃ। വരുണായാപ്രമേയായ ദദൌ ഹസ്തേ മഹായശാഃ
രാമൻ പുറപ്പെട്ടതിനു ശേഷം, മനസ്സിൽ സമാധാനമുള്ള ദശരഥപുത്രൻ രാമൻ, മഹാശക്തനായ വരുണന് അത്ഭുതകരമായ അമ്പുധനുസ്സു കൈമാറി നൽകി.
അഭിവാദ്യ തതോ രാമോ വസിഷ്ഠപ്രമുഖാനൃഷീന്। പിതരം വികലം ദൃഷ്ട്വാ പ്രോവാച രഘുനന്ദനഃ
അതിനുശേഷം രാമൻ വസിഷ്ഠൻമാരുടെ നേതൃത്വത്തിലുള്ള മഹർഷിമാരെ വന്ദിച്ചു, തന്റെ പിതാവിനെ ദുഃഖിതനായി കണ്ടപ്പോൾ, രഘുകുലത്തിലെ ആനന്ദം അവനോട് പറഞ്ഞു.
ജാമദഗ്ന്യോ ഗതോ രാമഃ പ്രയാതു ചതുരംഗിണീ। അയോധ്യാഭിമുഖീ സേനാ ത്വയാ നാഥേന പാലിതാ
ജാമദഗ്ന്യനായ രാമൻ പോയിരിക്കുന്നു; ഇനി നാലു വിഭാഗങ്ങളുള്ള സൈന്യം, നിന്റെ രക്ഷയോടെ, അയോധ്യയിലേക്ക് മുന്നേറട്ടെ.
രാമസ്യ വചനം ശ്രുത്വാ രാജാ ദശരഥഃ സുതമ്। ബാഹുഭ്യാം സമ്പരിഷ്വജ്യ മൂര്ധ്ന്യുപാഘ്രായ രാഘവമ്
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാജാവ് ദശരഥൻ, തന്റെ മകൻ രാഘവനെ ഇരുകൈകളാൽ അണകെട്ടി, തലയിൽ മുത്തമിട്ടു.
ഗതോ രാമ ഇതി ശ്രുത്വാ ഹൃഷ്ടഃ പ്രമുദിതോ നൃപഃ। പുനര്ജാതം തദാ മേനേ പുത്രമാത്മാനമേവ ച
രാമൻ പോയിരിക്കുന്നു എന്ന് കേട്ട രാജാവ് ആനന്ദവും സന്തോഷവുംകൊണ്ടു നിറഞ്ഞു; ആ സമയത്ത്, തന്റെ മകനെയും തന്നെപോലും പുതുതായി ജനിച്ചവരാണെന്ന് അവൻ അനുഭവിച്ചു.
ചോദയാമാസ താം സേനാം ജഗാമാശു തതഃ പുരീമ്। പതാകാധ്വജിനീം രമ്യാം തൂര്യോദ്ഘുഷ്ടനിനാദിതാമ്
അവൻ സൈന്യത്തെ മുന്നോട്ട് പോവാൻ ആജ്ഞാപിച്ചു, പതാകകളും കൊടികളും അലങ്കരിച്ച, തുര്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുന്ന മനോഹരമായ നഗരത്തിലേക്ക് വേഗത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
സിക്തരാജപഥാരമ്യാം പ്രകീര്ണകുസുമോത്കരാമ്। രാജപ്രവേശസുമുഖൈഃ പൌരൈര്മങ്ഗലപാണിഭിഃ
പതിതരികളാൽ പുഷ്പങ്ങൾ വിതറിയ, ചൂടുവെള്ളം തളിച്ച രാജപഥം മനോഹരമായിരുന്നു; നഗരവാസികൾ, മംഗളവസ്തുക്കളുമായി രാജാവിനെ പ്രവേശനത്തിൽ വരവേറ്റു.
സമ്പൂര്ണാം പ്രാവിശദ് രാജാ ജനൌഘൈഃ സമലംകൃതാമ്। പൌരൈഃ പ്രത്യുദ്ഗതോ ദൂരം ദ്വിജൈശ്ച പുരവാസിഭിഃ
ജനക്കൂട്ടങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ച, പൗരന്മാരും ബ്രാഹ്മണന്മാരും നഗരവാസികളും ദൂരത്ത് നിന്ന് വരവേറ്റ നഗരത്തിലേക്ക് രാജാവ് പ്രവേശിച്ചു.
പുത്രൈരനുഗതഃ ശ്രീമാന് ശ്രീമദ്ഭിശ്ച മഹായശാഃ। പ്രവിവേശ ഗൃഹം രാജാ ഹിമവത്സദൃശം പ്രിയമ്
മക്കളും മഹത്വമുള്ള സുഹൃത്തുക്കളും കൂടെRajാവായ ദശരഥൻ, ഹിമവാൻപോലെ മനോഹരമായ പ്രിയപ്പെട്ട രാജപ്രാസാദത്തിലേക്ക് കയറി.
നനന്ദ സ്വജനൈ രാജാ ഗൃഹേ കാമൈഃ സുപൂജിതഃ। കൌസല്യാ ച സുമിത്രാ ച കൈകേയീ ച സുമധ്യമാ
സ്വജനങ്ങളോടൊപ്പം രാജാവ് ആനന്ദിച്ചു, എല്ലാ ആഗ്രഹങ്ങളും നിറവേറ്റപ്പെട്ട് ആദരിക്കപ്പെട്ടു; കൗസല്യയും സുമിത്രയും മനോഹരനടിയുള്ള കൈകേയിയും സന്തോഷിച്ചു.
വധൂപ്രതിഗ്രഹേ യുക്താ യാശ്ചാന്യാ രാജയോഷിതഃ। തതഃ സീതാം മഹാഭാഗാമൂര്മിലാം ച യശസ്വിനീമ്
വധൂവരവേൽപ്പിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്ന മറ്റു രാജകുമാരിമാരോടൊപ്പം, അവർ മഹാഭാഗ്യവതിയായ സീതയെയും പ്രശസ്തയായ ഊർമിലയെയും സ്വീകരിച്ചു.
കുശധ്വജസുതേ ചോഭേ ജഗൃഹുര്നൃപയോഷിതഃ। മംഗലാലാപനൈര്ഹോമൈഃ ശോഭിതാഃ ക്ഷൌമവാസസഃ
കുശധ്വജന്റെ രണ്ടു പുത്രിമാരെയും രാജകുമാരിമാർ മംഗളവാക്കുകളും ഹോമങ്ങളും കൊണ്ട് അലങ്കരിച്ച്, മനോഹരമായ വസ്ത്രം ധരിച്ച് സ്വീകരിച്ചു.
ദേവതായതനാന്യാശു സര്വാസ്താഃ പ്രത്യപൂജയന്। അഭിവാദ്യാഭിവാദ്യാംശ്ച സര്വാ രാജസുതാസ്തദാ
അവരൊക്കെയും ദേവതാമന്ദിരങ്ങൾ വേഗത്തിൽ പൂജിച്ചു; അപ്പോൾ രാജകുമാരന്മാർ എല്ലാവരും ആദരിക്കപ്പെടേണ്ടവരെ വന്ദിച്ചു.
രേമിരേ മുദിതാഃ സര്വാ ഭര്തൃഭിര്മുദിതാ രഹഃ। കൃതദാരാഃ കൃതാസ്ത്രാശ്ച സധനാഃ സസുഹൃജ്ജനാഃ
എല്ലാവരും സന്തോഷത്തോടെ ഭർത്താക്കന്മാരോടൊപ്പം ഒറ്റയ്ക്കായി ആനന്ദിച്ചു; വിവാഹം പൂർത്തിയാക്കി, ആയുധവിദ്യയും സമ്പത്തും സുഹൃത്തുക്കളും ഉള്ളവരായി.
ശുശ്രൂഷമാണാഃ പിതരം വര്തയന്തി നരര്ഷഭാഃ। കസ്യചിത്ത്വഥ കാലസ്യ രാജാ ദശരഥഃ സുതമ്
പിതാവിനെ സേവിക്കാൻ തയ്യാറായിരുന്ന മഹാപുരുഷന്മാർ അച്ഛനോടൊപ്പം സന്തോഷത്തോടെ ജീവിച്ചു; കുറച്ച് കാലം കഴിഞ്ഞ് രാജാവ് ദശരഥൻ മകനോട് പറഞ്ഞു—
ഭരതം കൈകയീപുത്രമബ്രവീദ് രഘുനന്ദനഃ। അയം കേകയരാജസ്യ പുത്രോ വസതി പുത്രക
കൈകേയിയുടെ മകൻ ഭാരതനോട് രഘുകുലത്തിലെ ആനന്ദം പറഞ്ഞു: 'ഇവൻ കൈകേയരാജാവിന്റെ മകനാണ്, ഇങ്ങ് താമസിക്കുന്നു, മകനേ.'
ത്വാം നേതുമാഗതോ വീരോ യുധാജിന്മാതുലസ്തവ। ശ്രുത്വാ ദശരഥസ്യൈതദ് ഭരതഃ കൈകയീസുതഃ
'നിന്റെ ധൈര്യശാലിയായ അമ്മാവൻ യുദ്ധാജിത് നിന്നെ കൂട്ടിക്കൊണ്ടുപോകാൻ വന്നിരിക്കുന്നു.' ദശരഥൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞത് കേട്ട്, കൈകേയിയുടെ മകൻ ഭാരതൻ—
ഗമനായാഭിചക്രാമ ശത്രുഘ്നസഹിതസ്തദാ। ആപൃച്ഛ്യ പിതരം ശൂരോ രാമം ചാക്ലിഷ്ടകാരിണമ്
അപ്പോള് ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം ഭരതന് യാത്രയ്ക്ക് തയ്യാറായി, അച്ഛനെയും കഷ്ടം അറിയാത്ത കര്മ്മങ്ങള് ചെയ്യുന്ന രാമനെയും വിനയത്തോടെ വിടപറഞ്ഞു.
മാതൄശ്ചാപി നരശ്രേഷ്ഠഃ ശത്രുഘ്നസഹിതോ യയൌ। യുധാജിത് പ്രാപ്യ ഭരതം സശത്രുഘ്നം പ്രഹര്ഷിതഃ
ശ്രേഷ്ഠനായ ഭരതന് ശത്രുഘ്നനോടൊപ്പം അമ്മമാരെ സന്ദര്ശിച്ചു. യുധാജിത് ഭരതനെയും ശത്രുഘ്നനെയും കണ്ടപ്പോള് അത്യന്തം സന്തോഷിച്ചു.