തസ്യ ബുദ്ധിഃ സമുത്പന്നാ നിവേശ്യ സുമഹാപുരമ് । യജേയം ദീര്ഘസത്രേണ പിതുഃ പ്രഹ്ലാദയന്മനഃ ।। ൭.൫൫.
വലിയ നഗരം സ്ഥാപിച്ചതിന് ശേഷം, അപ്പനു സന്തോഷം നൽകാൻ ദീർഘയാഗം നടത്തണമെന്ന് നിമിയുടെ മനസ്സിൽ തീരുമാനമായി.
തതഃ പിതരമാമന്ത്ര്യ ഇക്ഷ്വാകും ഹി മനോഃ സുതമ് । വസിഷ്ഠം വരയാമാസ പൂര്വം ബ്രഹ്മര്ഷിസത്തമമ് ।। ൭.൫൫.
അതിനുശേഷം, മനുവിന്റെ മകനായ ഇക്ഷ്വാകുവിനോട് സംസാരിച്ച്, ആദ്യം ബ്രഹ്മർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനെ ക്ഷണിച്ചു.
അനന്തരം സ രാജര്ഷിര്നിമിരിക്ഷ്വാകുനന്ദനഃ । അത്രിമങ്ഗിരസം ചൈവ ഭൃഗും ചൈവ തപോധനമ് ।। ൭.൫൫.
തുടർന്ന്, ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ സന്താനനായ രാജർഷി നിമി, അത്രി, അംഗിരസ്, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ഭൃഗു എന്നിവരെയും ക്ഷണിച്ചു.
തമുവാച വസിഷ്ഠസ്തു നിമിം രാജര്ഷിസത്തമമ് । വൃതോ ഽഹം പൂര്വമിന്ദ്രേണ അന്തരം പ്രതിപാലയ ।। ൭.൫൫.
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ മഹാനായ രാജർഷി നിമിയെ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ദ്രൻ എന്നെ മുമ്പേ ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ കുറച്ച് നേരം കാത്തിരിക്കുക.'
അനന്തരം മഹാവിപ്രോ ഗൌതമഃ പ്രത്യപൂരയത് । വസിഷ്ഠോ ഽപി മഹാതേജാ ഇന്ദ്രയജ്ഞമഥാകരോത് ।। ൭.൫൫.
അതിനുശേഷം മഹാവിപ്രനായ ഗൗതമൻ ആ സ്ഥാനം നിറവേറ്റി; അതേസമയം മഹാതേജസ്സുള്ള വസിഷ്ഠൻ ഇന്ദ്രയാഗം നടത്തി.
നിമിസ്തു രാജാ വിപ്രാംസ്താന്സമാനീയ നരാധിപഃ । അയജദ്ധിമവത്പാര്ശ്വേ സ്വപുരസ്യ സമീപതഃ । പഞ്ചവര്ഷസഹസ്രാണി രാജാ ദീക്ഷാമുപാഗമത് ।। ൭.൫൫.
നിമി രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, തന്റെ നഗരത്തിന് സമീപം ഹിമാലയത്തിന്റെ അടിവാരത്ത്, അഞ്ചായിരം വർഷം ദീക്ഷയോടെ യാഗം നടത്തി.
ഇന്ദ്രയജ്ഞാവസാനേ തു വസിഷ്ഠോ ഭഗവനൃഷിഃ । സകാശമാഗതോ രാജ്ഞോ ഹൌത്രം കര്തുമനിന്ദിതഃ ।। ൭.൫൫.
ഇന്ദ്രയാഗം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാനായ വസിഷ്ഠമുനി രാജാവിന്റെ അടുത്ത് എത്തി യാഗകാർമികമായ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ തയ്യാറായി.
തദന്തരമഥാപശ്യദ്ഗൌതമേനാഭിപൂരിതമ് । കോപേന മഹതാവിഷ്ടോ വസിഷ്ഠോ ബ്രഹ്മണഃ സുതഃ ।। ൭.൫൫.
അപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ വസിഷ്ഠൻ, ഗൗതമൻ വലിയ ക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
സ രാജ്ഞോ ദര്ശനാകാങ്ക്ഷീ മുഹൂര്തം സമുപാവിശത് । തസ്മിന്നഹനി രാജര്ഷിര്നിദ്രയാ ഽപഹൃതോ ഭൃശമ് ।। ൭.൫൫.
രാജാവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വസിഷ്ഠൻ കുറച്ച് നേരം കാത്തിരുന്നു; ആ ദിവസം രാജർഷി നിമി ഉറക്കത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.
തതോ മന്യുര്വസിഷ്ഠസ്യ പ്രാദുരാസീന്മഹാത്മനഃ । അദര്ശനേന രാജര്ഷേര്വ്യാഹര്തുമുപചക്രമേ ।। ൭.൫൫.
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ കോപം ഉണർന്നു; രാജർഷിയെ കാണാനായില്ലെന്നതുകൊണ്ട് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
യസ്മാത്ത്വമന്യം വൃതവാന്മാമവജ്ഞായ പാര്ഥിവ । ചേതനേന വിനാഭൂതോ ദേഹസ്തവ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൫൫.
രാജാവേ, നീ എന്നെ അവഗണിച്ച് മറ്റൊരാളെ തിരഞ്ഞെടുത്തതിനാൽ, നിന്റെ ശരീരം ബോധം ഇല്ലാത്തതായിത്തീരും.
തതഃ പ്രബുദ്ധോ രാജര്ഷിഃ ശ്രുത്വാ ശാപമുദാഹൃതമ് । ബ്രഹ്മയോനിമഥോവാച സംരമ്ഭാത് ക്രോധമൂര്ച്ഛിതഃ ।। ൭.൫൫.
അതിനുശേഷം, രാജർഷി ഉറക്കത്തിൽ നിന്ന് ഉണർന്നു ശാപം കേട്ടപ്പോൾ, കോപത്തിൽ നിറഞ്ഞ മനസ്സോടെ ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനോട് പറഞ്ഞു.
അജാനതഃ ശയാനസ്യ ക്രോധേന കലുഷീകൃതഃ । മുക്തവാന്മയി ശാപാഗ്നിം യമദണ്ഡമിവാപരമ് ।। ൭.൫൫.
എനിക്കറിയാതെ ഉറങ്ങിക്കിടക്കുമ്പോൾ, നീ കോപത്തിൽ അകപ്പെട്ട്, യമന്റെ ശിക്ഷപോലൊരു ശാപാഗ്നി എന്നിൽ ചൊരിഞ്ഞുവല്ലോ.
തസ്മാത്തവാപി ബ്രഹ്മര്ഷേ ചേതനേന വിനാ കൃതഃ । ദേഹഃ സുരുചിരപ്രഖ്യോ ഭവിഷ്യതി ന സംശയഃ ।। ൭.൫൫.
അതിനാൽ, ബ്രഹ്മർഷേ, നിന്റെ ദേഹവും അത്യന്തം ഭാസുരമായിരുന്നാലും ബോധം ഇല്ലാത്തതായിത്തീരും; ഇതിൽ സംശയമില്ല.
ഇതി രോഷവശാദുഭൌ തദാനീമന്യോന്യം ശപിതൌ നൃപദ്വിജേന്ദ്രൌ । സഹസൈവ ബഭൂവതുര്വിദേഹൌ തത്തുല്യാധിഗതപ്രഭാവവന്തൌ ।। ൭.൫൫.
അങ്ങനെ അതിസംരോഷംകൊണ്ട് രാജാവും ബ്രാഹ്മണപ്രഭുവും തമ്മിൽ പരസ്പരം ശപിച്ചു. ഉടനെ ഇരുവരും തുല്യശക്തിയോടെ ദേഹരഹിതരായി.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ പഞ്ചപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകിമഹർഷിയുടെ ശ്രീരാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ അമ്പതിമൂന്നാം സർഗം സമാപിച്ചു.
രാമസ്യ ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണഃ പരവീരഹാ । ഉവാച പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം രാഘവം ദീപ്തതേജസമ് ।। ൭.൫൬.
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട് ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ ജയിച്ച ലക്ഷ്മണൻ കയ്യൊപ്പിച്ച് പ്രകാശമുള്ള രാഘവനോടു പറഞ്ഞു.
നിക്ഷിപ്തദേഹൌ കാകുത്സ്യ കഥം തൌ ദ്വിജപാര്ഥിവൌ । പുനര്ദേഹേന സംയോഗം ജഗ്മതുര്ദേവസമ്മതൌ ।। ൭.൫൬.
കാകുത്സ്ഥകുലജാതനായ രാമാ, ആ ബ്രാഹ്മണനും രാജാവും ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച ശേഷം ദേവന്മാർക്ക് ഇഷ്ടമായ പോലെ വീണ്ടും എങ്ങനെ ദേഹം ലഭിച്ചു?
ലക്ഷ്മണേനൈവമുക്തസ്തു രാമശ്ചേക്ഷ്വാകുനന്ദനഃ । പ്രത്യുവാച മഹാതേജാ ലക്ഷ്മണം പുരുഷര്ഷഭഃ ।। ൭.൫൬.
ഇങ്ങനെ ലക്ഷ്മണൻ ചോദിച്ചതിന് ശേഷം ഇക്ഷ്വാകുവംശത്തിലെ മഹാതേജസ്സുള്ള രാമൻ, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായവൻ, ലക്ഷ്മണനോട് മറുപടി പറഞ്ഞു.
തൌ പരസ്പരശാപേന ദേഹാവുത്സൃജ്യ ധാര്മികൌ । അഭൂതാം നൃപവിപ്രര്ഷീ വായുഭൂതൌ തപോധനൌ ।। ൭.൫൬.
അവരിരുവരും, ധാർമ്മികനായ രാജാവും ബ്രാഹ്മണമുനിയും, പരസ്പരം ശപിച്ച് ദേഹം ഉപേക്ഷിച്ച്, തപസ്സിൽ സമ്പന്നരായി വായുവായി മാറി.
അശരീരഃ ശരീരസ്യ കൃതേ ഽന്യസ്യ മഹാമുനിഃ । വസിഷ്ഠഃ സുമഹാതേജാ ജഗാമ പിതുരന്തികമ് ।। ൭.൫൬.
മഹാതേജസ്സുള്ള വസിഷ്ഠമഹർഷി, മറ്റൊരാളുടെ ദേഹത്തിനായി ദേഹരഹിതനായി, തന്റെ പിതാവിന്റെ സന്നിധിയിലേക്ക് പോയി.
സോ ഽഭിവാദ്യ തതഃ പാദൌ ദേവദേവസ്യ ധര്മവിത് । പിതാമഹമഥോവാച വായുഭൂത ഇദം വചഃ ।। ൭.൫൬.
അപ്പോൾ ധർമ്മജ്ഞനായ ദേവദേവന്റെ പാദങ്ങളിൽ വണങ്ങി, വായുവായവൻ ബ്രഹ്മാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്നിമിശാപേന വിദേഹത്വമുപാഗമമ് । ലോകനാഥ മഹാദേവ അണ്ഡജോ ഽപി ത്വമബ്ജജഃ ।। ൭.൫൬.
ഭഗവനെ, നിമിയുടെ ശാപം മൂലം ഞാൻ ദേഹരഹിതനായി. ലോകങ്ങളുടെ രക്ഷകനേ, മഹാദേവാ, നീയും അണ്ഡത്തിൽ നിന്നു ജനിച്ച പദ്മജനാണ്.
സര്വേഷാം ദേഹഹീനാനാം മഹദ്ദുഃഖം ഭവിഷ്യതി । ലുപ്യന്തേ സര്വകാര്യണി ഹീനദേഹസ്യ വൈ പ്രഭോ । ദേഹസ്യാന്യസ്യ സദ്ഭാവേ പ്രസാദം കര്തുമര്ഹസി ।। ൭.൫൬.
ദേഹം ഇല്ലാത്തവർക്കെല്ലാവർക്കും വലിയ ദു:ഖം വരും. ദേഹം ഇല്ലാത്തവനു എല്ലാ പ്രവൃത്തികളും നഷ്ടമാകും. മറ്റൊരു ദേഹം ലഭിക്കുമെങ്കിൽ ദയചെയ്യണം, പ്രഭോ.
തമുവാച തതോ ബ്രഹ്മാ സ്വയമ്ഭൂരമിതപ്രഭഃ । മിത്രാവരുണജം തേജ പ്രവിശ ത്വം മഹായശഃ ।। ൭.൫൬.
അപ്പോൾ സ്വയംഭുവായ അനന്തപ്രഭയുള്ള ബ്രഹ്മാവ് അവനോട് പറഞ്ഞു: 'മിത്രനും വരുണനും ഉള്ള ശക്തിയിൽ നീ പ്രവേശിക്കണം, മഹാശ്രേഷ്ഠനേ.'
അയോനിജസ്ത്വം ഭവിതാ തത്രാപി ദ്വിജസത്തമ । ധര്മേണ മഹതാ യുക്തഃ പുനരേഷ്യസി മേ വശമ് ।। ൭.൫൬.
അവിടെ നീ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ, ഗർഭത്തിൽ നിന്നല്ലാതെ ജനിക്കും. വലിയ ധർമ്മം പാലിച്ച് വീണ്ടും എന്റെ വശത്തേക്ക് വരും.
ഏവമുക്തസ്തു ദേവേന ചാഭിവാദ്യ പ്രദക്ഷിണമ് । കൃത്വാ പിതാമഹം തൂര്ണം പ്രയയൌ വരുണാലയമ് ।। ൭.൫൬.
ദേവൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, അവൻ വണങ്ങി ബ്രഹ്മാവിനെ പ്രദക്ഷിണം ചെയ്തു, വേഗത്തിൽ വരുണന്റെ ഭവനത്തിലേക്ക് പോയി.
തമേവ കാലം മിത്രോ ഽപി വരുണത്വമകാരയത് । ക്ഷീരോദേന സഹോപേതഃ പൂജ്യമാനഃ സുരോത്തമൈഃ ।। ൭.൫൬.
അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, മിത്രൻ ക്ഷീരോദനോടൊപ്പം ചേർന്ന് അവനെ വരുണന്റെ സ്ഥാനത്ത് സ്ഥാപിച്ചു. ദേവശ്രേഷ്ഠന്മാർ അവനെ ആദരിച്ചു.
ഏതസ്മിന്നേവ കാലേ തു ഉര്വശീ പരമാപ്സരാഃ । യദൃച്ഛയാ തമുദ്ദേശമായയൌ സഖിഭിര്വൃതാ ।। ൭.൫൬.
അത് തന്നെയായ സമയത്ത്, ഉർവശി എന്ന പരമോന്നത അപ്സരസ്സ് സുഹൃത്തുക്കളോടൊപ്പം ആ സ്ഥലത്ത് എത്തി.
താം ദൃഷ്ട്വാ രൂപസമ്പന്നാം ക്രീഡന്തീം വരുണാലയേ । ആവിശത്പരമോ ഹര്ഷോ വരുണം ചോര്വശീകൃതേ ।। ൭.൫൬.
അവളെ, സൗന്ദര്യസമ്പന്നയെയും കളിയിലേർപ്പെട്ടവളെയും വരുണന്റെ ഭവനത്തിൽ കണ്ടപ്പോൾ, ഉർവശിയെ കണ്ടു വരുണന് വലിയ സന്തോഷം തോന്നി.