നാരദഃ പര്വതശ്ചൈവ മമ ദത്ത്വാ മഹദ്ഭയമ് । ഗതൌ ത്രിഭുവനം ഭദ്രൌ വായുഭൂതാവനിന്ദിതൌ ।। ൭.൫൪.
നാരദനും പർവതനും എന്നെ വലിയ ഭയത്തിൽ ആക്കി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വാതായുപോലെയുള്ള ശരീരത്തിൽ പാപമില്ലാതെ യാത്ര ചെയ്തു.
കുമാരോ ഽയം വസുര്നാമ സ ദേവോ ഽദ്യാഭിഷിച്യതാമ് । ശ്വഭ്രം ച യത്സുഖസ്പര്ശം ക്രിയതാം ശില്പിഭിര്മമ । യത്രാഹം സങ്ക്ഷയിഷ്യാമി ശാപം ബ്രാഹ്മണനിഃസൃതമ് ।। ൭.൫൪.
ഈ രാജകുമാരൻ വസു എന്ന പേരിലാണ്. ഇന്നാണ് അവനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യേണ്ടത്. ശിൽപ്പികൾ എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു കുഴി ഉണ്ടാക്കണം. അവിടെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശാപം തീർക്കും.
വര്ഷഘ്നമേകം ശ്വഭ്രം തു ഹിമഘ്നമപരം തഥാ । ഗ്രീഷ്മഘ്നം തു സുഖസ്പര്ശമേകം കുര്വന്തു ശില്പിനഃ ।। ൭.൫൪.
മഴ തടയാൻ ഒരു കുഴി, തണുപ്പ് ഒഴിവാക്കാൻ മറ്റൊന്ന്, ചൂട് ഒഴിവാക്കാൻ സ്പർശിക്കാൻ സുഖമുള്ള മൂന്നാമത്തേത് — ഇങ്ങനെ ശിൽപ്പികൾ ഉണ്ടാക്കണം.
ഫലവന്തശ്ച യേ വൃക്ഷാഃ പുഷ്പവത്യശ്ച യാ ലതാഃ । വിരോപ്യന്താം ബഹുവിധാശ്ഛായാവന്തശ്ച ഗുല്മിനഃ ।। ൭.൫൪.
ഫലമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും പൂക്കളുള്ള വള്ളികളും തണലുള്ള പലതരം ചെടികളും ധാരാളം നടണം.
ക്രിയതാം രമണീയം ച ശ്വഭ്രാണാം സര്വതോദിശമ് । സുഖമത്ര വസിഷ്യാമി യാവത്കാലസ്യ പര്യയഃ ।। ൭.൫൪.
എല്ലാ ദിശകളിലും ആ കുഴികൾ മനോഹരമായി ഒരുക്കണം. നിർദ്ദിഷ്ടകാലം കഴിയുന്നത് വരെ ഞാൻ ഇവിടെ സുഖമായി താമസിക്കും.
പുഷ്പാണി ച സുഗന്ധീനി ക്രിയതാം തേഷു നിത്യശഃ । പരിവാര്യ യഥാ മേ സ്യുരധ്യര്ധം യോജനം തഥാ ।। ൭.൫൪.
അവിടെ ദിവസേന സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കൾ ഒരുക്കണം. അർദ്ധയോജന ദൂരമെങ്കിലും പൂക്കൾ ചുറ്റി നിറയ്ക്കണം.
ഏവം കൃത്വാ വിധാനം സ സന്ദിദേശ വസം തദാ । ധര്മനിത്യഃ പ്രജാഃ പുത്ര ക്ഷത്രധര്മേണ പാലയ ।। ൭.൫൪.
ഇങ്ങനെ എല്ലാം ക്രമീകരിച്ച ശേഷം, വസുവിനോട് പറഞ്ഞു: "മകനേ, നീ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച്, ക്ഷത്രിയന്റെ കടമയോടെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം."
പ്രത്യക്ഷം തേ യഥാ ശാപോ ദ്വിജാഭ്യാം മയി പാതിതഃ । നരശ്രേഷ്ഠ സരോഷാഭ്യാമപരാധേ ഽപി താദൃശേ ।। ൭.൫൪.
രണ്ടു ബ്രാഹ്മണന്മാർ എനിക്ക് ശാപം നൽകിയതിന്റെ സാക്ഷ്യം നിനക്കുണ്ട്, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ. കുറ്റം ചെറുതായിരുന്നാലും അവരുടെ കോപം വലിയതായിരുന്നു.
മാ കൃഥാസ്തനുസന്താപം മത്കൃതേ ഽപി നരര്ഷഭ । കൃതാന്തഃ കുശലഃ പുത്ര യേനാസ്മി വ്യസനീകൃതഃ ।। ൭.൫൪.
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മകനേ, എന്റെ കാര്യം കൊണ്ട് ദു:ഖിക്കേണ്ട. വിധി എങ്ങനെ എന്നെ ഈ ദുരിതത്തിലാക്കി എന്നത് അതിന്റെ കഴിവാണ്.
പ്രാപ്തവ്യാന്യേവ പ്രാപ്നോതി ഗന്തവ്യാന്യേവ ഗച്ഛതി । ലബ്ധവ്യാന്യേവ ലഭതേ ദുഃഖാനി ച സുഖാനി ച ।। ൭.൫൪.
എന്ത് ലഭിക്കേണ്ടതോ അതേ മാത്രം ലഭിക്കും, പോകേണ്ടിടത്തേക്ക് മാത്രമേ പോകാൻ കഴിയൂ. കിട്ടേണ്ടത് മാത്രം കിട്ടും, ദു:ഖമോ സുഖമോ ആയാലും.
പൂര്വേ ജാത്യന്തരേ വത്സ മാ വിഷാദം കുരുഷ്വ ഹ ।। ൭.൫൪.
മകനേ, മുൻ ജന്മത്തിൽ ഉണ്ടായതുകൊണ്ടാണ് ഇതൊക്കെയെന്ന് മനസ്സിലാക്കി നിരാശപ്പെടേണ്ട.
ഏവമുക്ത്വാ നൃപസ്തത്ര സുതം രാജാ മഹായശാഃ । ശ്വഭ്രം ജഗാമ സുകൃതം വാസായ പുരുഷര്ഷഭ ।। ൭.൫൪.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് മഹാശക്തനായ രാജാവ് അവിടെ മകനോട് പറഞ്ഞശേഷം, മഹാപുരുഷനായി ആ അനുഗ്രഹിതമായ കുഴിയിലേക്ക് താമസിക്കാൻ പോയി.
ഏവം പ്രവിശ്യൈവ നൃപസ്തദാനീം ശ്വഭ്രം മഹാരത്നവിഭൂഷിതം തത് । സമ്പാദയാമാസ തദാ മഹാത്മാ ശാപം ദ്വിജാഭ്യാം ഹി രുഷാ വിമുക്തമ് ।। ൭.൫൪.
അങ്ങനെ രാജാവ് ആ മഹാരത്നങ്ങളാൽ അലങ്കരിക്കപ്പെട്ട കുഴിയിലേക്ക് കടന്നപ്പോൾ, മഹാത്മാവ് ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ കോപത്തിൽ നിന്നുള്ള ശാപം അവിടെ അനുഭവിച്ചു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ചതുഃപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാല്മീകി മഹർഷിയുടെ ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ അമ്പതിനാലാമത്തെ സർഗം സമാപിച്ചു.
ഏഷ തേ നൃഗശാപസ്യ വിസ്തരോ ഽഭിഹിതോ മയാ । യദ്യസ്തി ശ്രവണേ ശ്രദ്ധാ ശൃണുഷ്വേഹാപരാം കഥാമ് ।। ൭.൫൫.
നൃഗന്റെ ശാപത്തിന്റെ കഥ ഞാൻ മുഴുവനായി പറഞ്ഞു. കേൾക്കുന്നതിൽ വിശ്വാസമുണ്ടെങ്കിൽ, ഇനി മറ്റൊരു കഥയും ഞാൻ പറയും.
ഏവമുക്തസ്തു രാമേണ സൌമിത്രിഃ പുനരബ്രവീത് । തൃപ്തിരാശ്ചര്യഭൂതാനാം കഥാനാം നാസ്തി മേ നൃപ ।। ൭.൫൫.
ഇങ്ങനെ രാമൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, സൗമിത്രി വീണ്ടും പറഞ്ഞു: "രാജാവേ, അത്ഭുതകരമായ കഥകൾ എത്രയൊക്കെ കേട്ടാലും എനിക്ക് മതിപ്പില്ല."
ലക്ഷ്മണേനൈവമുക്തസ്തു രാമ ഇക്ഷ്വാകുനന്ദനഃ । കഥാം പരമധര്മിഷ്ഠാം വ്യാഹര്തുമുപചക്രമേ ।। ൭.൫൫.
ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ സന്താനമായ രാമൻ അത്യന്തം ധാർമ്മികമായ ഒരു കഥ പറയാൻ ആരംഭിച്ചു.
ആസീദ്രാജാ നിമിര്നാമ ഇക്ഷ്വാകൂണാം മഹാത്മനാമ് । പുത്രോ ദ്വാദശമോ വീര്യേ ധര്മേ ച പരിനിഷ്ഠിതഃ ।। ൭.൫൫.
മഹാത്മാക്കളായ ഇക്ഷ്വാകുക്കളുടെ പന്ത്രണ്ടാമത്തെ മകനായി നിമി എന്നൊരു രാജാവുണ്ടായിരുന്നു; ശക്തിയിലും ധർമ്മത്തിലും ഉറച്ചവൻ.
സ രാജാ വീര്യസമ്പന്നഃ പുരം ദേവപുരോപമമ് । നിവേശയാമാസ തദാ അഭ്യാശേ ഗൌതമസ്യ തു ।। ൭.൫൫.
വീര്യശാലിയായ ആ രാജാവ്, ദേവലോകത്തെ നഗരത്തോട് തുല്യമായ ഒരു നഗരം ഗൗതമന്റെ ആശ്രമത്തിന് സമീപം സ്ഥാപിച്ചു.
പുരസ്യ സുകൃതം നാമ വൈജയന്തമിതി ശ്രുതമ് । നിവേശം യത്ര രാജര്ഷിര്നിമിശ്ചക്രേ മഹായശാഃ ।। ൭.൫൫.
ആ നഗരത്തിന് സുകൃതം എന്നും വൈജയന്തം എന്നും പേരുണ്ടായിരുന്നു; മഹാശ്രീയുള്ള രാജർഷി നിമി അവിടെ താമസമാക്കി.
തസ്യ ബുദ്ധിഃ സമുത്പന്നാ നിവേശ്യ സുമഹാപുരമ് । യജേയം ദീര്ഘസത്രേണ പിതുഃ പ്രഹ്ലാദയന്മനഃ ।। ൭.൫൫.
വലിയ നഗരം സ്ഥാപിച്ചതിന് ശേഷം, അപ്പനു സന്തോഷം നൽകാൻ ദീർഘയാഗം നടത്തണമെന്ന് നിമിയുടെ മനസ്സിൽ തീരുമാനമായി.
തതഃ പിതരമാമന്ത്ര്യ ഇക്ഷ്വാകും ഹി മനോഃ സുതമ് । വസിഷ്ഠം വരയാമാസ പൂര്വം ബ്രഹ്മര്ഷിസത്തമമ് ।। ൭.൫൫.
അതിനുശേഷം, മനുവിന്റെ മകനായ ഇക്ഷ്വാകുവിനോട് സംസാരിച്ച്, ആദ്യം ബ്രഹ്മർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ വസിഷ്ഠനെ ക്ഷണിച്ചു.
അനന്തരം സ രാജര്ഷിര്നിമിരിക്ഷ്വാകുനന്ദനഃ । അത്രിമങ്ഗിരസം ചൈവ ഭൃഗും ചൈവ തപോധനമ് ।। ൭.൫൫.
തുടർന്ന്, ഇക്ഷ്വാകുവിന്റെ സന്താനനായ രാജർഷി നിമി, അത്രി, അംഗിരസ്, തപസ്സിൽ സമ്പന്നനായ ഭൃഗു എന്നിവരെയും ക്ഷണിച്ചു.
തമുവാച വസിഷ്ഠസ്തു നിമിം രാജര്ഷിസത്തമമ് । വൃതോ ഽഹം പൂര്വമിന്ദ്രേണ അന്തരം പ്രതിപാലയ ।। ൭.൫൫.
അപ്പോൾ വസിഷ്ഠൻ മഹാനായ രാജർഷി നിമിയെ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ദ്രൻ എന്നെ മുമ്പേ ക്ഷണിച്ചിട്ടുണ്ട്; അതിനാൽ കുറച്ച് നേരം കാത്തിരിക്കുക.'
അനന്തരം മഹാവിപ്രോ ഗൌതമഃ പ്രത്യപൂരയത് । വസിഷ്ഠോ ഽപി മഹാതേജാ ഇന്ദ്രയജ്ഞമഥാകരോത് ।। ൭.൫൫.
അതിനുശേഷം മഹാവിപ്രനായ ഗൗതമൻ ആ സ്ഥാനം നിറവേറ്റി; അതേസമയം മഹാതേജസ്സുള്ള വസിഷ്ഠൻ ഇന്ദ്രയാഗം നടത്തി.
നിമിസ്തു രാജാ വിപ്രാംസ്താന്സമാനീയ നരാധിപഃ । അയജദ്ധിമവത്പാര്ശ്വേ സ്വപുരസ്യ സമീപതഃ । പഞ്ചവര്ഷസഹസ്രാണി രാജാ ദീക്ഷാമുപാഗമത് ।। ൭.൫൫.
നിമി രാജാവ് ആ ബ്രാഹ്മണന്മാരെ കൂട്ടിച്ചേർത്ത്, തന്റെ നഗരത്തിന് സമീപം ഹിമാലയത്തിന്റെ അടിവാരത്ത്, അഞ്ചായിരം വർഷം ദീക്ഷയോടെ യാഗം നടത്തി.
ഇന്ദ്രയജ്ഞാവസാനേ തു വസിഷ്ഠോ ഭഗവനൃഷിഃ । സകാശമാഗതോ രാജ്ഞോ ഹൌത്രം കര്തുമനിന്ദിതഃ ।। ൭.൫൫.
ഇന്ദ്രയാഗം കഴിഞ്ഞപ്പോൾ, മഹാനായ വസിഷ്ഠമുനി രാജാവിന്റെ അടുത്ത് എത്തി യാഗകാർമികമായ കര്മ്മങ്ങൾ ചെയ്യാൻ തയ്യാറായി.
തദന്തരമഥാപശ്യദ്ഗൌതമേനാഭിപൂരിതമ് । കോപേന മഹതാവിഷ്ടോ വസിഷ്ഠോ ബ്രഹ്മണഃ സുതഃ ।। ൭.൫൫.
അപ്പോൾ, ബ്രഹ്മാവിന്റെ മകനായ വസിഷ്ഠൻ, ഗൗതമൻ വലിയ ക്രോധത്തോടെ നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നതും കണ്ടു.
സ രാജ്ഞോ ദര്ശനാകാങ്ക്ഷീ മുഹൂര്തം സമുപാവിശത് । തസ്മിന്നഹനി രാജര്ഷിര്നിദ്രയാ ഽപഹൃതോ ഭൃശമ് ।। ൭.൫൫.
രാജാവിനെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച്, വസിഷ്ഠൻ കുറച്ച് നേരം കാത്തിരുന്നു; ആ ദിവസം രാജർഷി നിമി ഉറക്കത്തിൽ മുഴുകിയിരുന്നു.
തതോ മന്യുര്വസിഷ്ഠസ്യ പ്രാദുരാസീന്മഹാത്മനഃ । അദര്ശനേന രാജര്ഷേര്വ്യാഹര്തുമുപചക്രമേ ।। ൭.൫൫.
അതിനുശേഷം, മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠന്റെ കോപം ഉണർന്നു; രാജർഷിയെ കാണാനായില്ലെന്നതുകൊണ്ട് സംസാരിക്കാൻ തുടങ്ങി.