യോ ഽപി പാലയതേ വിപ്രഃ സോ ഽപി ഗാമന്വഗാദ്ദ്രുതമ് । ഗത്വാ തമൃഷിമാചഷ്ട മമ ഗൌരിതി സത്വരമ് ।। ൭.൫൩.
ആ ബ്രാഹ്മണനും ആ പശുവിനെ കാത്തിരുന്നവനും അതിവേഗം അവളെ പിന്തുടർന്നു. അതിനുശേഷം ആ ഋഷിയെ സമീപിച്ച്, 'ഈ പശു എന്റെതാണു' എന്ന് ഉടനടി പറഞ്ഞു.
സ്പര്ശിതാ രാജസിംഹേന മമ ദത്താ നൃഗേണ ഹ । തയോര്ബ്രാഹ്മണയോര്വാദോ മഹാനാസീദ്വിപശ്ചിതോഃ ।। ൭.൫൩.
അവൻ പറഞ്ഞു: 'രാജസിംഹൻ ഈ പശുവിനെ തൊട്ടു, പിന്നീട് നൃഗൻ എന്നെക്കൊടുത്തു.' അങ്ങനെ ആ രണ്ടു ജ്ഞാനികളായ ബ്രാഹ്മണന്മാര്ക്കിടയിൽ വലിയ തർക്കം ഉണ്ടായി.
വിവദന്തൌ തതോ ഽന്യോന്യം ദാതാരമഭിജഗ്മതുഃ । തൌ രാജഭവനദ്വാരി ന പ്രാപ്തൌ നൃഗശാസനമ് ।। ൭.൫൩.
അവർ തമ്മിൽ വാദിച്ചുകൊണ്ട്, ഇരുവരും ദാനദാതാവിനെ സമീപിക്കാൻ പോയി. പക്ഷേ, രാജഭവനത്തിന്റെ വാതിലിൽ അവർക്ക് നൃഗനെ കാണാൻ സാധിച്ചില്ല.
അഹോരാത്രാണ്യനേകാനി വസന്തൌ ക്രോധമീയതുഃ । ഊചതുശ്ച മഹാത്മാനൌ താവുഭൌ ദ്വിജസത്തമൌ ൭.൫൩.
അനേകം ദിവസങ്ങളും രാത്രികളും അവിടെ കാത്തിരുന്ന്, അവർക്ക് കോപം ഉയർന്നു. ആ മഹാത്മാക്കളായ ഇരുവരും തമ്മിൽ ഇങ്ങനെ സംസാരിച്ചു.
അര്ഥിനാം കാര്യസിദ്ധ്യര്ഥം യസ്മാത്ത്വം നൈഷി ദര്ശനമ് । അദൃശ്യഃ സര്വഭൂതാനാം കൃകലാസോ ഭവിഷ്യസി ।। ൭.൫൩.
'ന്യായം തേടുന്നവരെ കാണാൻ നീ തയ്യാറാകാത്തതിനാൽ, നീ എല്ലാ ജീവികൾക്കും കാണാനാവാത്തവനായി, ഒരു പല്ലിയാവും.'
ബഹുവര്ഷസഹസ്രാണി ബഹുവര്ഷശതാനി ച । ശ്വഭ്രേ ഽസ്മിന് കൃകലാസോ വൈ ദീര്ഘകാലം വസിഷ്യസി ।। ൭.൫൩.
'നീ ഈ കുഴിയിൽ ആയിരക്കണക്കിന് വർഷങ്ങളും നൂറുകണക്കിന് വർഷങ്ങളും ദീർഘകാലം പല്ലിയായി കഴിയേണ്ടിവരും.'
ഉത്പത്സ്യതേ ഹി ലോകേ ഽസ്മിന്യദൂനാം കീര്തിവര്ധനഃ । വാസുദേവ ഇതി ഖ്യാതോ വിഷ്ണുഃ പുരുഷവിഗ്രഹഃ ।। ൭.൫൩.
'ഈ ലോകത്തിൽ യദുക്കളുടെ മഹത്വം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവൻ ജനിക്കും; വാസുദേവൻ എന്ന പേരിൽ അറിയപ്പെടുന്ന, മനുഷ്യരൂപത്തിലുള്ള വിഷ്ണുവാണ് അവൻ.'
സ തേ മോക്ഷയിതാ രാജംസ്തസ്മാച്ഛാപാദ്ഭവിഷ്യസി । കൃതാ ച തേന കാലേന നിഷ്കൃതിസ്തേ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൫൩.
'അവൻ നിന്നെ ഈ ശാപത്തിൽ നിന്ന് മോചിപ്പിക്കും രാജാവേ; അപ്പോൾ നിന്റെ പ്രായശ്ചിത്തം പൂര്ത്തിയാകും.'
ഭാരാവതരണാര്ഥം ഹി നരനാരായണാവുഭൌ । ഉത്പത്സ്യേതേ മഹാവീര്യൌ കലൌ യുഗ ഉപസ്ഥിതേ ।। ൭.൫൩.
'ഭൂഭാരമെടുത്ത് മാറ്റാൻ, മഹാശക്തിയുള്ള നരനും നാരായണനും കലിയുഗം എത്തിയപ്പോൾ ജനിക്കും.'
ഏവം തൌ ശാപമുത്സൃജ്യ ബ്രാഹ്മണൌ വിഗതജ്വരൌ । താം ഗാം ഹി ദുര്ബലാം വൃദ്ധാം ദദതുര്ബ്രാഹ്മണായ വൈ ।। ൭.൫൩.
അങ്ങനെ, ശാപം ഉച്ചരിച്ച ശേഷം, ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണന്മാർക്ക് കോപം മാറി, അവരിൽ ഒരുവന്നു ആ ക്ഷീണിച്ച വയസ്സായ പശുവിനെ നൽകി.
ഏവം സ രാജാ തം ശാപമുപഭുങ്ക്തേ സുദാരുണമ് ।। ൭.൫൩.
ഇങ്ങനെ ആ രാജാവ് അത്യന്തം ഭയാനകമായ ശാപം അനുഭവിച്ചു.
കാര്യാര്ഥിനാം വിമര്ദോ ഹി രാജ്ഞാം ദോഷായ കല്പതേ । തച്ഛീഘ്രം ദര്ശനം മഹ്യമഭിവര്തന്തു കാര്യിണഃ ।। ൭.൫൩.
ഉദ്യോഗാർത്ഥികൾ തമ്മിലുള്ള തർക്കം രാജാക്കന്മാർക്ക് ദോഷം വരുത്തും; അതിനാൽ, ആര്ക്കും ആവശ്യങ്ങൾ ഉണ്ടെങ്കിൽ എനിക്ക് ഉടൻ വരിക.
സുകൃതസ്യ ഹി കാര്യസ്യ ഫലം നാപൈതി പാര്ഥിവഃ । തസ്മാദ്ഗച്ഛ പ്രതീക്ഷസ്വ സൌമിത്രേ കാര്യവാഞ്ജനഃ ।। ൭.൫൩.
നല്ല പ്രവൃത്തിയുടെ ഫലം രാജാവിൽ നിന്ന് അകറ്റപ്പെടില്ല; അതിനാൽ, സൌമിത്രേ, നീ കടമയോടെ കാത്തിരിക്കുക.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ത്രിപഞ്ചാശഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹർഷിയായ വാൽമീകി രചിച്ച ശ്രീമദ്രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിൽ അമ്പതിമൂന്നാം സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
രാമസ്യ ഭാഷിതം ശ്രുത്വാ ലക്ഷ്മണഃ പരമാര്ഥവിത് । ഉവാച പ്രാഞ്ജലിര്വാക്യം രാഘവം ദീപ്തതേജസമ് ।। ൭.൫൪.
രാമന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട ശേഷം, പരമാർത്ഥം മനസ്സിലാക്കിയ ലക്ഷ്മണൻ കയ്യുകൂപ്പി പ്രകാശമുള്ള രാഘവനോടു പറഞ്ഞു.
അല്പാപരാധേ കാകുത്സ്ഥ ദ്വിജാഭ്യാം ശാപ ഈദൃശഃ । മഹാന്നൃഗസ്യ രാജര്ഷേര്യമദണ്ഡ ഇവാപരഃ ।। ൭.൫൪.
കാകുത്സ്ഥാ, ചെറിയൊരു തെറ്റിനായി ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണന്മാർ ഇങ്ങനെ ഒരു ശാപം നൽകി; മഹാരാജർഷിയായ നൃഗന് യമദണ്ഡം ലഭിച്ചതുപോലെയാണ് അതിന്റെ കഠിനത.
ശ്രുത്വാ തു പാപസംയുക്തമാത്മാനം പുരഷര്ഷഭ । കിമുവാച നൃഗോ രാജാ ദ്വിജൌ ക്രോധസമന്വിതൌ ।। ൭.൫൪.
പാപം ചേർന്നതായുള്ള വിവരം കേട്ട ശേഷം, പുരുഷശ്രേഷ്ഠനായ രാജാവ് നൃഗൻ, കോപം നിറഞ്ഞിരുന്ന ആ രണ്ടു ബ്രാഹ്മണന്മാരോട് എന്ത് പറഞ്ഞു?
ലക്ഷ്മണേനൈവമുക്തസ്തു രാഘവഃ പുനരബ്രവീത് । ശൃണു സൌമ്യ യഥാ പൂര്വം സ രാജാ ശാപവിക്ഷതഃ ।। ൭.൫൪.
ലക്ഷ്മണൻ ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചതിനുശേഷം, രാഘവൻ വീണ്ടും പറഞ്ഞു: 'സൗമ്യ, ആ ശാപം ഏറ്റെടുത്ത രാജാവ് അന്നേ കാലത്ത് എങ്ങനെ പെരുമാറിയെന്നു കേൾക്കൂ.'
അഥാധ്വനി ഗതൌ വിപ്രൌ വിജ്ഞായ സ നൃഗസ്തദാ । ആഹൂയ മന്ത്രിണഃ സര്വാന്നൈഗമാന്സപുരോധസഃ ।। ൭.൫൪.
അപ്പോൾ ബ്രാഹ്മണന്മാർ യാത്രയ്ക്ക് പുറപ്പെട്ടതറിഞ്ഞ്, നൃഗൻ തന്റെ എല്ലാ മന്ത്രിമാരെയും നഗരവാസികളെയും പുരോഹിതന്മാരെയും വിളിച്ചു കൂട്ടി.
താനുവാച നൃഗോ രാജാ സര്വാശ്ച പ്രകൃതീസ്തഥാ । ദുഃഖേന സുസമാവിഷ്ടഃ ശ്രൂയതാം മേ സമാഹിതൈഃ ।। ൭.൫൪.
നൃഗരാജാവ് ദു:ഖത്തിൽ മുഴുകി, അവരോടും ജനങ്ങളോടും പറഞ്ഞു: "ശ്രദ്ധയോടെ എന്നെ കേൾക്കൂ."
നാരദഃ പര്വതശ്ചൈവ മമ ദത്ത്വാ മഹദ്ഭയമ് । ഗതൌ ത്രിഭുവനം ഭദ്രൌ വായുഭൂതാവനിന്ദിതൌ ।। ൭.൫൪.
നാരദനും പർവതനും എന്നെ വലിയ ഭയത്തിൽ ആക്കി, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും വാതായുപോലെയുള്ള ശരീരത്തിൽ പാപമില്ലാതെ യാത്ര ചെയ്തു.
കുമാരോ ഽയം വസുര്നാമ സ ദേവോ ഽദ്യാഭിഷിച്യതാമ് । ശ്വഭ്രം ച യത്സുഖസ്പര്ശം ക്രിയതാം ശില്പിഭിര്മമ । യത്രാഹം സങ്ക്ഷയിഷ്യാമി ശാപം ബ്രാഹ്മണനിഃസൃതമ് ।। ൭.൫൪.
ഈ രാജകുമാരൻ വസു എന്ന പേരിലാണ്. ഇന്നാണ് അവനെ രാജാവായി അഭിഷേകം ചെയ്യേണ്ടത്. ശിൽപ്പികൾ എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ള ഒരു കുഴി ഉണ്ടാക്കണം. അവിടെ ഞാൻ ബ്രാഹ്മണന്മാരുടെ ശാപം തീർക്കും.
വര്ഷഘ്നമേകം ശ്വഭ്രം തു ഹിമഘ്നമപരം തഥാ । ഗ്രീഷ്മഘ്നം തു സുഖസ്പര്ശമേകം കുര്വന്തു ശില്പിനഃ ।। ൭.൫൪.
മഴ തടയാൻ ഒരു കുഴി, തണുപ്പ് ഒഴിവാക്കാൻ മറ്റൊന്ന്, ചൂട് ഒഴിവാക്കാൻ സ്പർശിക്കാൻ സുഖമുള്ള മൂന്നാമത്തേത് — ഇങ്ങനെ ശിൽപ്പികൾ ഉണ്ടാക്കണം.
ഫലവന്തശ്ച യേ വൃക്ഷാഃ പുഷ്പവത്യശ്ച യാ ലതാഃ । വിരോപ്യന്താം ബഹുവിധാശ്ഛായാവന്തശ്ച ഗുല്മിനഃ ।। ൭.൫൪.
ഫലമുള്ള വൃക്ഷങ്ങളും പൂക്കളുള്ള വള്ളികളും തണലുള്ള പലതരം ചെടികളും ധാരാളം നടണം.
ക്രിയതാം രമണീയം ച ശ്വഭ്രാണാം സര്വതോദിശമ് । സുഖമത്ര വസിഷ്യാമി യാവത്കാലസ്യ പര്യയഃ ।। ൭.൫൪.
എല്ലാ ദിശകളിലും ആ കുഴികൾ മനോഹരമായി ഒരുക്കണം. നിർദ്ദിഷ്ടകാലം കഴിയുന്നത് വരെ ഞാൻ ഇവിടെ സുഖമായി താമസിക്കും.
പുഷ്പാണി ച സുഗന്ധീനി ക്രിയതാം തേഷു നിത്യശഃ । പരിവാര്യ യഥാ മേ സ്യുരധ്യര്ധം യോജനം തഥാ ।। ൭.൫൪.
അവിടെ ദിവസേന സുഗന്ധമുള്ള പൂക്കൾ ഒരുക്കണം. അർദ്ധയോജന ദൂരമെങ്കിലും പൂക്കൾ ചുറ്റി നിറയ്ക്കണം.
ഏവം കൃത്വാ വിധാനം സ സന്ദിദേശ വസം തദാ । ധര്മനിത്യഃ പ്രജാഃ പുത്ര ക്ഷത്രധര്മേണ പാലയ ।। ൭.൫൪.
ഇങ്ങനെ എല്ലാം ക്രമീകരിച്ച ശേഷം, വസുവിനോട് പറഞ്ഞു: "മകനേ, നീ എപ്പോഴും ധർമ്മത്തിൽ ഉറച്ച്, ക്ഷത്രിയന്റെ കടമയോടെ ജനങ്ങളെ സംരക്ഷിക്കണം."
പ്രത്യക്ഷം തേ യഥാ ശാപോ ദ്വിജാഭ്യാം മയി പാതിതഃ । നരശ്രേഷ്ഠ സരോഷാഭ്യാമപരാധേ ഽപി താദൃശേ ।। ൭.൫൪.
രണ്ടു ബ്രാഹ്മണന്മാർ എനിക്ക് ശാപം നൽകിയതിന്റെ സാക്ഷ്യം നിനക്കുണ്ട്, മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠാ. കുറ്റം ചെറുതായിരുന്നാലും അവരുടെ കോപം വലിയതായിരുന്നു.
മാ കൃഥാസ്തനുസന്താപം മത്കൃതേ ഽപി നരര്ഷഭ । കൃതാന്തഃ കുശലഃ പുത്ര യേനാസ്മി വ്യസനീകൃതഃ ।। ൭.൫൪.
മനുഷ്യരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ മകനേ, എന്റെ കാര്യം കൊണ്ട് ദു:ഖിക്കേണ്ട. വിധി എങ്ങനെ എന്നെ ഈ ദുരിതത്തിലാക്കി എന്നത് അതിന്റെ കഴിവാണ്.
പ്രാപ്തവ്യാന്യേവ പ്രാപ്നോതി ഗന്തവ്യാന്യേവ ഗച്ഛതി । ലബ്ധവ്യാന്യേവ ലഭതേ ദുഃഖാനി ച സുഖാനി ച ।। ൭.൫൪.
എന്ത് ലഭിക്കേണ്ടതോ അതേ മാത്രം ലഭിക്കും, പോകേണ്ടിടത്തേക്ക് മാത്രമേ പോകാൻ കഴിയൂ. കിട്ടേണ്ടത് മാത്രം കിട്ടും, ദു:ഖമോ സുഖമോ ആയാലും.