ഭവന്തഃ കൃതശാസ്ത്രാര്ഥാ ബുദ്ധ്യാ ച പരിനിഷ്ഠിതാഃ । സമ്ഭൂയ ച മദര്ഥോ ഽയമന്വേഷ്ടവ്യോ നരേശ്വരാഃ ।। ൭.൪൪.
നിങ്ങൾ ശാസ്ത്രാർത്ഥത്തിൽ നിപുണരും ബുദ്ധിയിൽ സ്ഥിരതയുള്ളവരുമാണ്; എല്ലാവരും ചേർന്ന് എന്റെ കാര്യം അന്വേഷിക്കണം, രാജന്മാരേ.
തഥാ വദതി കാകുത്സ്ഥേ അവധാനപരായണാഃ । ഉദ്വിഗ്നമനസഃ സര്വേ കിം നു രാജാഭിധാസ്യതി ।। ൭.൪൪.
കാകുത്സ്ഥൻ ഇങ്ങനെ പറയുമ്പോൾ, എല്ലാവരും ശ്രദ്ധയോടെ, ഭയക്കലോടെ മനസ്സിൽ വിചാരിച്ചു: രാജാവ് എന്താണ് പറയാൻ പോകുന്നത് എന്നു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ ചതുശ്ചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ വാൽമീകി മഹർഷിയുടെ ശ്രീമദ് രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയിലെ നാല്പത്തിനാലാമത്തെ സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
തേഷാം സമുപവിഷ്ടാനാം സര്വേഷാം ദീനചേതസാമ് । ഉവാച വാക്യം കാകുത്സ്ഥോ മുഖേന പരിശുഷ്യതാ ।। ൭.൪൫.
അവർ എല്ലാവരും ഇരുന്ന്, മനസ്സിൽ ദുഃഖം നിറഞ്ഞപ്പോൾ, കാകുത്സ്ഥൻ വായ് ഉണങ്ങിയ നിലയിൽ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
സര്വേ ശൃണുത ഭദ്രം വോ മാ കുരുധ്വം മനോ ഽന്യഥാ । പൌരാണാം മമ സീതായാം യാദൃശീ വര്തതേ കഥാ ।। ൭.൪൫.
എല്ലാവരും ശ്രദ്ധയോടെ കേൾക്കൂ, നിങ്ങൾക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ. സീതയെക്കുറിച്ച് നഗരവാസികൾ പറയുന്ന കഥയിൽ നിങ്ങളുടെ മനസ്സ് തെറ്റിക്കരുത്.
പൌരാപവാദഃ സുമഹാംസ്തഥാ ജനപദസ്യ ച । വര്തതേ മയി ബീഭത്സാ സാ മേ മര്മാണി കൃന്തതി ।। ൭.൪൫.
നഗരത്തിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും എനിക്ക് എതിരെ വലിയൊരു അപവാദം പരക്കുന്നു. ആ നിന്ദിതമായ വർത്തമാനം എന്റെ ഹൃദയം വേദനിപ്പിക്കുന്നു.
അഹം കില കുലേ ജാത ഇക്ഷ്വാകൂണാം മഹാത്മനാമ് । സീതാ ഽപി സത്കുലേ ജാതാ ജനകാനാം മഹാത്മനാമ് ।। ൭.൪൫.
ഞാൻ മഹാത്മാക്കളായ ഇക്ഷ്വാകുക്കളുടെ വംശത്തിൽ ജനിച്ചു. സീതയും മഹാത്മാക്കളായ ജനകരുടെ കുടുംബത്തിൽ ജനിച്ചു.
ജാനാസി ത്വം യഥാ സൌമ്യ ദണ്ഡകേ വിജനേ വനേ । രാവണേന ഹൃതാ സീതാ സ ച വിധ്വംസിതോ മയാ ।। ൭.൪൫.
സൗമ്യ, ദണ്ടകാരണ്യത്തിലെ ആ ഏകാന്ത വനത്തിൽ രാവണൻ സീതയെ കൊണ്ടുപോയതും, ഞാൻ അവനെ നശിപ്പിച്ചതും നീ അറിയുന്നില്ലേ.
തത്ര മേ ബുദ്ധിരുത്പന്നാ ജനകസ്യ സുതാം പ്രതി । അത്രോഷിതാമിമാം സീതാമാനയേയം കഥം പുരീമ് ।। ൭.൪൫.
അപ്പോൾ തന്നെ, ജനകന്റെ മകളായ സീതയെ കുറിച്ച് ഒരു ചിന്ത എന്റെ മനസ്സിൽ ഉദിച്ചു: അവിടെ കഴിഞ്ഞിരുന്ന സീതയെ എങ്ങനെ ഞാൻ നഗരത്തിലേക്ക് കൊണ്ടുവരും?
പ്രത്യയാര്ഥം തതഃ സീതാ വിവേശ ജ്വലനം തദാ । പ്രത്യക്ഷം തവ സൌമിത്രേ ദേവാനാം ഹവ്യവാഹനഃ । അപാപാം മൈഥിലീമാഹ വായുശ്ചാകാശഗോചരഃ ।। ൭.൪൫.
അതിനാൽ, സീതാ സത്യസാക്ഷ്യത്തിനായി അഗ്നിയിൽ കയറി. സൗമിത്രി, നിന്റെ സന്നിധിയിൽ, ദേവന്മാരുടെ സാക്ഷിയായ അഗ്നിദേവനും ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന വായുവും, മിഥിലയുടെ മകളായ സീതാ പാപരഹിതയാണെന്ന് പ്രഖ്യാപിച്ചു.
ചന്ദ്രാദിത്യൌ ച ശംസേതേ സുരാണാം സന്നിധൌ പുരാ । ഋഷീണാം ചൈവ സര്വേഷാമപാപാം ജനകാത്മജാമ് ।। ൭.൪൫.
ചന്ദ്രനും സൂര്യനും, ദേവന്മാരുടെയും എല്ലാ മഹർഷിമാരുടെയും സന്നിധിയിൽ, ജനകന്റെ മകൾ പാപരഹിതയാണെന്ന് നേരത്തെ സാക്ഷ്യം പറഞ്ഞു.
ഏവം ശുദ്ധസമാചാരാ ദേവഗന്ധര്വസന്നിധൌ । ലങ്കാദ്വീപേ മഹേന്ദ്രേണ മമ ഹസ്തേ നിവേശിതാ ।। ൭.൪൫.
ഇങ്ങനെ, സീതാ ശുദ്ധമായ പെരുമാറ്റമുള്ളവളായി, ദേവന്മാരുടെയും ഗന്ധർവന്മാരുടെയും സാക്ഷ്യത്തിൽ, ലങ്കാദ്വീപിൽ മഹേന്ദ്രൻ അവളെ എന്റെ കൈകളിൽ ഏൽപ്പിച്ചു.
അന്തരാത്മാ ച മേ വേത്തി സീതാം ശുദ്ധാം യശസ്വിനീമ് । തതോ ഗൃഹീത്വാ വൈദേഹീമയോധ്യാമഹമാഗതഃ ।। ൭.൪൫.
എന്റെ അന്തർആത്മാവ് സീതയെ, ആ മഹത്വമുള്ള ശുദ്ധയായവളെ, അറിയുന്നു. അതുകൊണ്ട് വൈദേഹിയെ കൂട്ടിക്കൊണ്ട് ഞാൻ അയോധ്യയിലേക്ക് മടങ്ങി.
അയം തു മേ മഹാന്വാദഃ ശോകശ്ച ഹൃദി വര്തതേ । പൌരാപവാദഃ സുമഹാംസ്തഥാ ജനപദസ്യ ച ।। ൭.൪൫.
എന്നാൽ, ഈ വലിയ അപവാദവും ദുഃഖവും എന്റെ ഹൃദയത്തിൽ നിറയുന്നു. നഗരത്തിലും ഗ്രാമങ്ങളിലും വലിയൊരു അപവാദം പരക്കുന്നു.
അകീര്തിര്യസ്യ ഗീയേത ലോകേ ഭൂതസ്യ കസ്യചിത് । പതത്യേവാധമാഁല്ലോകാന്യാവച്ഛബ്ദഃ പ്രകീര്ത്യതേ ।। ൭.൪൫.
ലോകത്തിൽ ആരെയെങ്കിലും കുറിച്ച് അപകീർത്തി പരന്നാൽ, ആ പേര് നിലനിൽക്കുന്നവരെ വരെ അവൻ ഏറ്റവും താഴ്ന്ന ലോകങ്ങളിൽ വീഴുന്നു.
അകീര്തിര്നിന്ദ്യതേ ദേവൈഃ കീര്തിര്ലോകേഷു പൂജ്യതേ । കീര്ത്യര്ഥം തു സമാരമ്ഭഃ സര്വേഷാം സുമഹാത്മനാമ് ।। ൭.൪൫.
ദേവന്മാർ അപകീർത്തിയെ നിന്ദിക്കുന്നു, കീര്ത്തി ലോകത്ത് ആദരിക്കപ്പെടുന്നു. മഹാത്മാക്കളെല്ലാവരും കീര്ത്തിക്കായാണ് പ്രവർത്തിക്കുന്നത്.
അപ്യഹം ജീവിതം ജഹ്യാം യുഷ്മാന്വാ പുരുഷര്ഷഭാഃ । അപവാദഭയാദ്ഭീതഃ കിം പുനര്ജനകാത്മജാമ് ।। ൭.൪൫.
പുരുഷശ്രേഷ്ഠന്മാരേ, അപവാദഭയത്താൽ ഞാൻ എന്റെ ജീവൻ പോലും ഉപേക്ഷിക്കാം, അല്ലെങ്കിൽ നിങ്ങളെയും. അങ്ങനെ ആണെങ്കിൽ, ജനകന്റെ മകളെക്കുറിച്ച് പറയേണ്ടതുണ്ടോ?
തസ്മാദ്ഭവന്തഃ പശ്യന്തു പതിതം ശോകസാഗരേ । നഹി പശ്യാമ്യഹം ഭൂതം കിഞ്ചിദ്ദുഃഖമതോ ഽധികമ് ।। ൭.൪൫.
അതിനാൽ, ഞാൻ ഈ ദുഃഖസമുദ്രത്തിൽ വീണിരിക്കുന്നതിനെ നിങ്ങൾ കാണട്ടെ. ഇതിൽക്കാൾ വലിയ ദുഃഖം അനുഭവിക്കുന്ന ആരെയും ഞാൻ കണ്ടിട്ടില്ല.
ശ്വസ്ത്വം പ്രഭാതേ സൌമിത്രേ സുമന്ത്രാധിഷ്ഠിതം രഥമ് । ആരുഹ്യ സീതാമാരോപ്യ വിഷയാന്തേ സമുത്സൃജ ।। ൭.൪൫.
നാളെ രാവിലെ, സൗമിത്രി, സുമന്ത്രൻ ഒരുക്കിയ രഥത്തിൽ കയറി, സീതയെ കയറ്റി, രാജ്യത്തിന്റെ അതിരിൽ അവളെ വിട്ട് വരിക.
ഗങ്ഗായാസ്തു പരേ പാരേ വാല്മീകേസ്തു മഹാത്മനഃ । ആശ്രമോ ദിവ്യസങ്കാശസ്തമസാതീരമാശ്രിതഃ ।। ൭.൪൫.
ഗംഗയുടെ അപ്പുറത്തുള്ള തീരത്ത്, മഹാത്മാവായ വാൽമീകിയുടെ ആശ്രമം ഉണ്ട്. ദിവ്യമായ ആ ആശ്രമം തമസാ നദിയുടെ കരയിൽ സ്ഥിതിചെയ്യുന്നു.
തത്രൈനാം വിജനേ ദേശേ വിസൃജ്യ രഘുനന്ദന । ശീഘ്രമാഗച്ഛ ഭദ്രം തേ കുരുഷ്വ വചനം മമ ।। ൭.൪൫.
രഘുനന്ദനാ, ആ ഏകാന്തമായ സ്ഥലത്ത് അവളെ വിട്ട്, ഉടൻ തിരിച്ച് വരിക. നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ. എന്റെ കല്പന പാലിക്കൂ.
ന ചാസ്മിന് പ്രതിവക്തവ്യഃ സീതാം പ്രതി കഥഞ്ചന । തസ്മാത്ത്വം ഗച്ഛ സൌമിത്രേ നാത്ര കാര്യാ വിചാരണാ ।। ൭.൪൫.
സീതയെക്കുറിച്ച് ഈ കാര്യത്തിൽ നീ ഒന്നും പറയേണ്ടതില്ല. അതിനാൽ, സൗമിത്രി, നീ പോകൂ; ഇവിടെ കൂടുതൽ ആലോചന വേണ്ട.
അപ്രീതിര്ഹി പരാ മഹ്യം ത്വയേതത്പ്രതിവാരിതേ । ശാപിതാ ഹി മയാ യൂയം ഭുജാഭ്യാം ജീവിതേന ച ।। ൭.൪൫.
നിങ്ങള് ഇതിന് എതിര്ത്താല്, എനിക്ക് വലിയ അസന്തോഷം ഉണ്ടാകും. എന്റെ കൈകളും ജീവനും സാക്ഷിയായി, നിങ്ങളെ സത്യവാങ്മൂലം ചെയ്തിട്ടുണ്ട്.
യേ മാം വാക്യാന്തരേ ബ്രൂയുരനുനേതും കഥഞ്ചന । അഹിതാ നാമ തേ നിത്യം മദഭീഷ്ടവിഘാതനാത് ।। ൭.൪൫.
എന്നെ മാറ്റി നിര്ത്താന് ആരെങ്കിലും വേറെ വാക്കുകള് പറയുകയാണെങ്കില്, അവര് എപ്പോഴും എനിക്കു വിരോധികളായിരിക്കും. കാരണം, അവര് എനിക്ക് ഇഷ്ടമായതിനെ തടയുന്നു.
മാനയന്തു ഭവന്തോ മാം യദി മച്ഛാസനേ സ്ഥിതാഃ । ഇതോ ഽദ്യ നീയതാം സീതാ കുരുഷ്വ വചനം മമ ।। ൭.൪൫.
നിങ്ങള് എന്റെ ആജ്ഞയില് നിലകൊള്ളുന്നവരാണെങ്കില്, എന്നെ ആദരിക്കണം. ഇന്നു തന്നെ സീതയെ ഇവിടുനിന്ന് കൊണ്ടുപോകണം — എന്റെ വാക്ക് പാലിക്കൂ.
പൂര്വമുക്തോ ഽഹമനയാ ഗങ്ഗാതീരേ ഽഹമാശ്രമാന് । പശ്യേയമിതി തസ്യാശ്ച കാമഃ സംവര്ത്യതാമയമ് ।। ൭.൪൫.
മുന്പ് ഗംഗയുടെ തീരത്തുള്ള ആശ്രമങ്ങള് കാണിക്കാമെന്ന് ഞാന് അവളോടു വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരുന്നു. അവളുടെ ആ ആഗ്രഹം ഇപ്പോള് നിറവേറട്ടെ.
ഏവമുക്ത്വാ തു കാകുത്സ്ഥോ ബാഷ്പേണ പിഹിതാനനഃ । പ്രവിവേശ സ ധര്മാത്മാ ഭ്രാതൃഭിഃ പരിവാരിതഃ ।। ൭.൪൫.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം, കാകുത്സ്ഥന് കണ്ണീര് നിറഞ്ഞ മുഖത്തോടെ, സഹോദരന്മാരാല് ചുറ്റപ്പെട്ട് അകത്തേക്ക് കടന്നു.
ശോകസംലഗ്നഹൃദയോ നിശശ്വാസ യഥാ ദ്വിപഃ ।। ൭.൪൫.
ദുഃഖം മനസ്സില് നിറഞ്ഞ്, ആ മഹാത്മാവ് ആനപോലെ ആഴമായി ഉശിരിച്ചു.
ഇത്യാര്ഷേ ശ്രീമദ്രാമായണേ വാല്മീകീയേ ആദികാവ്യേ ശ്രീമദുത്തരകാണ്ഡേ പഞ്ചചത്വാരിംശഃ സര്ഗഃ
ഇങ്ങനെ മഹര്ഷി വാല്മീകി രചിച്ച മഹത്തായ രാമായണത്തിലെ ഉത്തരകാണ്ഡയില് നാല്പത്തിയഞ്ചാം സര്ഗം സമാപിക്കുന്നു.
തതോ രജന്യാം വ്യുഷ്ടായാം ലക്ഷ്മണോ ദീനചേതനഃ । സുമന്ത്രമബ്രവീദ്വാക്യം മുഖേന പരിശുഷ്യതാ ।। ൭.൪൬.
അടുത്ത ദിവസം പുലരുമ്പോള്, മനസ്സില് ദുഃഖം നിറഞ്ഞ ലക്ഷ്മണന് വേദനയാല് ഉണങ്ങിയ മുഖത്തോടെ സുമന്ത്രനോട് പറഞ്ഞു.