ഹൈഹയാധിപയോധാനാം വേഗ ആസീത്സുദാരുണഃ । സനക്രമീനമകരസമുദ്രസ്യേവ നിഃസ്വനഃ ।। ൭.൩൨.
ഹൈഹയരാജാവിന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ ശക്തി അത്യന്തം ഭയങ്കരമായിരുന്നു, മകരങ്ങളാലും ശങ്കുകളാലും നിറഞ്ഞ സമുദ്രത്തിന്റെ ഗർജ്ജനപോലെയായിരുന്നു.
രാവണസ്യ തു തേ ഽമാത്യാഃ പ്രഹസ്തശുകസാരണാഃ । കാര്തവീര്യബലം ക്രുദ്ധാ നിര്ദഹന്തി സ്മ തേജസാ ।। ൭.൩൨.
രാവണന്റെ മന്ത്രിമാരായ പ്രഹസ്തനും ശുകനും സാരണനും കോപത്തോടെ കാർതവീര്യന്റെ സൈന്യത്തെ അവരുടെ തേജസ്സാൽ ദഹിപ്പിച്ചു.
അര്ജുനായ തു തത്കര്മ രാവണസ്യ സമന്ത്രിണഃ । ക്രീഡമാനായ കഥിതം പുരുഷൈര്ദ്വാരരക്ഷിഭിഃ ।। ൭.൩൨.
രാവണനും അവന്റെ മന്ത്രിമാരും ചെയ്ത പ്രവൃത്തികൾ അർജുനന് കളിക്കുമ്പോൾ വാതിൽ കാവൽക്കാരുടെ മുഖേന അവനോട് അറിയിച്ചു.
ശ്രുത്വാ ന ഭേതവ്യമിതി സ്ത്രീജനം തം തതോ ഽര്ജുനഃ । ഉത്തതാര ജലാത്തസ്മാദ്ഗങ്ഗാതോയാദിവാഞ്ജനഃ ।। ൭.൩൨.
‘ഭയപ്പെടേണ്ട’ എന്നു കേട്ട അർജുനൻ, ഗംഗയുടെ വെള്ളത്തിൽ നിന്നു കറുത്ത മഞ്ഞുപോലെ പുറത്ത് ഉയർന്നു.
ക്രോധദൂഷിതനേത്രസ്തു സ തതോ ഽര്ജുനപാവകഃ । പ്രജജ്വാല മഹാഘോരോ യുഗാന്ത ഇവ പാവകഃ ।। ൭.൩൨.
കോപം നിറഞ്ഞ കണ്ണുകളോടെ അർജുനൻ അഗ്നിപോലെ ജ്വലിച്ചു, യುಗാന്തത്തിലെ അഗ്നിപോലെ ഭയങ്കരനായി.
സ തൂര്ണതരമാദായ വരഹേമാങ്ഗദോ ഗദാമ് । അഭിദുദ്രാവ രക്ഷാംസി തമാംസീവ ദിവാകരഃ ।। ൭.൩൨.
അവൻ വേഗത്തിൽ സ്വർണമണിയുള്ള വലിയ ഗദ എടുത്തു രാക്ഷസന്മാരെ നേരെ ഓടി, സൂര്യൻ ഇരുണ്ടതെല്ലാം നീക്കുന്നതുപോലെ.
ബാഹുവിക്ഷേപകരണാം സമുദ്യമ്യ മഹാഗദാമ് । ഗാരുഡം വേഗമാസ്ഥായ ചാപപാതൈവ സോ ഽര്ജുനഃ ।। ൭.൩൨.
കൈയാൽ വീശാൻ വലിയ ഗദ ഉയർത്തി, അർജുനൻ ഗരുഡന്റെ വേഗത്തിൽ പറന്നു ഇറങ്ങുന്ന പക്ഷിയെപ്പോലെ അവിടെ എത്തി.
തസ്യ മാര്ഗം സമാരുദ്ധ്യ വിന്ധ്യോ ഽര്കസ്യേവ പര്വതഃ । സ്ഥിതോ വിന്ധ്യ ഇവാകമ്പ്യഃ പ്രഹസ്തോ മുസലായുധഃ ।। ൭.൩൨.
അവന്റെ വഴി തടയാൻ, സൂര്യന്റെ മുന്നിൽ വിന്ധ്യപർവതം നില്ക്കുന്നതുപോലെ, പ്രഹസ്തൻ ഇരുമ്പ് ആയുധം കൈയിൽ പിടിച്ച് അചഞ്ചലമായി നില്ക്കുന്നു.
തതോ ഽസ്യ മുസലം ഘോരം ലോഹബദ്ധം മഹോദ്ധതഃ । പ്രഹസ്തഃ പ്രേഷയന്ക്രുദ്ധോ രരാസ ച യഥാമ്ബുദഃ ।। ൭.൩൨.
അതിനുശേഷം കോപത്തോടെ പ്രഹസ്തൻ ഇരുമ്പ് കെട്ടിയ ഭയങ്കരമായ വലിയ മുഷ്ടികം എറിഞ്ഞു, മേഘം ഗർജ്ജിക്കുന്നതുപോലെ ശബ്ദം ഉണ്ടാക്കി.
തസ്യാഗ്രേ മുസലസ്യാഗ്നിരശോകാപീഡസന്നിഭഃ । പ്രഹസ്തകരമുക്തസ്യ ബഭൂവ പ്രദഹന്നിവ ।। ൭.൩൨.
പ്രഹസ്തൻ കൈവിട്ട് വിട്ട മുഷ്ടികത്തിന്റെ അഗ്രത്തിൽ അഗ്നിപോലെയും, അശോകമരത്തിന്റെ മുകളെപ്പോലെയും തീ പടർന്നു, എല്ലാം കത്തിക്കുന്നതുപോലെ തോന്നി.
അഥായാന്തം തു മുസലം കാര്തവീര്യസ്തദാര്ജുനഃ । നിപുണം വഞ്ചയാമാസ സഗദോ ഽഗദവിക്രമഃ ।। ൭.൩൨.
അപ്പോൾ ആ മുഷ്ടികം അടുത്തുവന്നപ്പോൾ, കാർതവീര്യന്റെ വംശജനായ അർജുനൻ തന്റെ ഗദയുമായി അതി കൌശലത്തോടെ അതിനെ ഒഴിവാക്കി.
തതസ്തമഭിദുദ്രാവ പ്രഹസ്തം ഹൈഹയാധിപഃ । ഭ്രാമയാനോ ഗദാം ഗുര്വീം പഞ്ചബാഹുശതോച്ഛ്രയാമ് ।। ൭.൩൨.
അതിനുശേഷം ഹൈഹയാധിപൻ അർജുനൻ, നൂറ് കൈകളോളം ഉയരമുള്ള ഭാരമുള്ള ഗദ ചുറ്റി പ്രഹസ്തനെ നേരെ ഓടി.
തഥാ ഹതോ ഽതിവേഗേന പ്രഹസ്തോ ഗദയാ തദാ । നിപപാത സ്ഥിതഃ ശൈലോ വജ്രിവജ്രഹതോ യഥാ ।। ൭.൩൨.
അങ്ങനെ അതിവേഗത്തിൽ അർജുനന്റെ ഗദയാൽ പ്രഹസ്തൻ അടിയേറ്റ്, ഇന്ദ്രന്റെ വജ്രംപോലെ പർവതം തകർന്നുവീഴുന്നതുപോലെ നിലത്ത് വീണു.
പ്രഹസ്തം പതിതം ദൃഷ്ട്വാ മാരീചശുകസാരണാഃ । സമഹോദരധൂമ്രാക്ഷാ ഹ്യപസൃഷ്ടാ രണാജിരാത് ।। ൭.൩൨.
പ്രഹസ്തൻ വീണതുനോക്കി, മാരീചനും ശുകനും സാരണനും മഹോദരനും ധൂമ്രാക്ഷനും യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്ന് ഓടി രക്ഷപ്പെട്ടു.
അപക്രാന്തേഷ്വമാത്യേഷു പ്രഹസ്തേ വൈ നിപാതിതേ । രാവണോ ഽഭ്യദ്രവത്തൂര്ണമര്ജുനം നൃപസത്തമമ് ।। ൭.൩൨.
പ്രഹസ്തനും മന്ത്രിമാരും പിന്മാറിയപ്പോൾ, രാവണൻ അതിവേഗത്തിൽ രാജാക്കന്മാരിൽ മികച്ചവനായ അർജുനനെ നേരെ ആക്രമിച്ചു.
സഹസ്രബാഹോസ്തദ്യുദ്ധം വിംശദ്ബാഹോശ്ച ദാരുണമ് । നൃപരാക്ഷസയോസ്തത്ര ചാരബ്ധം രോമഹര്ഷണമ് ।। ൭.൩൨.
ആയിരം കൈകളുള്ള രാവണനും ഇരുപത് കൈകളുള്ള അർജുനനും തമ്മിൽ അതീവ ഭയാനകമായ ഒരു യുദ്ധം ആരംഭിച്ചു; രാജാവും രാക്ഷസനും തമ്മിലുള്ള ആ പോരാട്ടം കണ്ടവർക്കെല്ലാം രോമാഞ്ചം പകരുന്നതായിരുന്നു.
സാഗരാവിവ സംരബ്ധൌ ചലന്മൂലാവിവാചലൌ । തേജോയുക്താവിവാദിത്യൌ പ്രദഹന്താവിവാനലൌ ।। ൭.൩൨.
അവരിരുവരും കോപത്തോടെ ഏറ്റുമുട്ടുമ്പോൾ, രണ്ട് കത്തുന്ന സമുദ്രങ്ങൾപോലെയും, ചലിക്കുന്ന വേരുകളെ പോലെയും, പ്രകാശം നിറഞ്ഞ രണ്ട് സൂര്യന്മാരെപ്പോലെയും, കത്തുന്ന അഗ്നികളെപ്പോലെയും ദഹിപ്പിക്കാൻ തയാറായവരായി തോന്നിച്ചു.
ബലോദ്ധതൌ യഥാ നാഗൌ വാശിതാര്ഥേ യഥാ വൃഷൌ । മേഘാവിവ വിനര്ദന്തൌ സിംഹാവിവ ബലോത്കടൌ ।। ൭.൩൨.
ശക്തിയേറിയ രണ്ട് ആനകൾ പോരാടുന്നതുപോലെയും, ആധിപത്യം നേടാൻ ശ്രമിക്കുന്ന രണ്ട് കാളകളെപ്പോലെയും, ഗർജ്ജിക്കുന്ന മേഘങ്ങളെപ്പോലെയും, ശക്തിയേറിയ സിംഹങ്ങളെപ്പോലെയും അവർ ശക്തിയും ക്രൂരതയും കൊണ്ട് ഏറ്റുമുട്ടി.
രുദ്രകാലാവിവ ക്രുദ്ധൌ തദാ തൌ രാക്ഷസാര്ജുനൌ । പരസ്പരം ഗദാഭ്യാം തൌ താഡയാമാസതുര്ഭൃശമ് ।। ൭.൩൨.
ക്രുദ്ധനായ രുദ്രനും കാലനും പോലെ അർജുനനും രാക്ഷസനും തമ്മിൽ, അവർ തമ്മിൽ ഗദകൾകൊണ്ട് പരസ്പരം അതിവൈരാഗ്യത്തോടെ അടിച്ചു.
വജ്രപ്രഹാരാനചലാ യഥാ ഘോരാന്വിഷേഹിരേ । ഗദാപ്രഹാരാംസ്തൌ തത്ര സേഹാതേ നരരാക്ഷസൌ ।। ൭.൩൨.
പർവ്വതങ്ങൾ വജ്രപ്രഹാരങ്ങൾ സഹിക്കുന്നതുപോലെ, ആ മനുഷ്യനും രാക്ഷസനും തമ്മിലുള്ള ഭയാനകമായ ഗദാപ്രഹാരങ്ങൾ സഹിച്ചു.
യഥാ ഽ ശനിരവേഭ്യസ്തു ജായതേ ഽഥ പ്രതിശ്രുതിഃ । തഥാ തയോര്ഗദാപോഥൈര്ദിശഃ സര്വാഃ പ്രതിശ്രുതാഃ ।। ൭.൩൨.
ഇടിമുഴക്കത്തിൽ നിന്ന് എങ്ങനെ പ്രതിധ്വനി ഉയരുന്നു, അതുപോലെ അവരുടെ ഗദാപ്രഹാരങ്ങളുടെ ശബ്ദം എല്ലാ ദിശകളിലും പ്രതിധ്വനിച്ചു.
അര്ജുനസ്യ ഗദാ സാ തു പാത്യമാനാ ഽഹിതോരസി । കാഞ്ചനാഭം നഭശ്ചക്രേ വിദ്യുത്സൌദാമിനീ യഥാ ।। ൭.൩൨.
അർജുനന്റെ ഗദ, രാവണന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് എറിഞ്ഞപ്പോൾ, ആകാശത്ത് ഒരു പൊന്നിന്റെ പ്രകാശം പോലെ, മിന്നൽപോലൊരു പ്രകാശം സൃഷ്ടിച്ചു.
തഥൈവ രാവണേനാപി പാത്യമാനാ മുഹുര്മുഹുഃ । അര്ജുനോരസി നിര്ഭാതി ഗദോല്കേവ മഹാഗിരൌ ।। ൭.൩൨.
അതുപോലെ, രാവണൻ വീണ്ടും വീണ്ടും അർജുനന്റെ നെഞ്ചിലേക്ക് എറിഞ്ഞ ഗദ, വലിയ ഒരു പർവ്വതത്തിൽ പതിക്കുന്ന ജ്വലിക്കുന്ന ഒരു ഉല്കയെപ്പോലെ തിളങ്ങി.
നാര്ജുനഃ ഖേദമായാതി ന രാക്ഷസഗണേശ്വരഃ । ഇദമാസീത്തയോര്യുദ്ധം യഥാ പൂര്വം ബലീന്ദ്രയോഃ ।। ൭.൩൨.
അർജുനനും രാക്ഷസഗണാധിപനുമായ രാവണനും ഒരുപോലും ക്ഷീണിച്ചില്ല; അവരുടെ യുദ്ധം പുരാതന ശക്തിമാന്മാരുടെ പോരാട്ടംപോലെയായിരുന്നു.
ശൃങ്ഗൈരിവ വൃഷായുധ്യന്ദന്താഗ്രൈരിവ കുഞ്ജരൌ । പരസ്പരം തൌ നിഘ്നന്തൌ നരരാക്ഷസസത്തമൌ ।। ൭.൩൨.
കാളകൾ കൊമ്പുകൊണ്ട് പോരാടുന്നതുപോലെയും, ആനകൾ ദന്തങ്ങൾ കൊണ്ട് ഏറ്റുമുട്ടുന്നതുപോലെയും, ആ മനുഷ്യശ്രേഷ്ഠനും രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠനും പരസ്പരം വീണ്ടും വീണ്ടും ആക്രമിച്ചു.
തതോ ഽര്ജുനേന ക്രുദ്ധേന സര്വപ്രാണേന സാ ഗദാ । സ്തനയോരന്തരേ മുക്താ രാവണസ്യ മഹോരസി ।। ൭.൩൨.
പിന്നീട്, അർജുനൻ ക്രുദ്ധനായി മുഴുവൻ ശക്തിയും ഉപയോഗിച്ച് തന്റെ ഗദ രാവണന്റെ വലിയ നെഞ്ചിൽ, ഇരുകുടലുകൾക്കിടയിൽ എറിഞ്ഞു.
വരദാനകൃതത്രാണേ സാ ഗദാ രാവണോരസി । ദുര്ബലേവ യഥാവേഗം ദ്വിധാഭൂത്വാ ഽപതത്ക്ഷിതൌ ।। ൭.൩൨.
ആ ഗദ, വരദാനത്താൽ സംരക്ഷിക്കപ്പെട്ട രാവണന്റെ നെഞ്ചിൽ പതിച്ചപ്പോൾ, ശക്തി കുറഞ്ഞതുപോലെ രണ്ടായി പിളർന്ന് നിലത്തേക്ക് വീണു.
സ ത്വര്ജുനപ്രമുക്തേന ഗദാപാതേന രാവണഃ । അപാസര്പദ്ധനുര്മാത്രം നിഷസാദ ച നിഷ്ടനന് ।। ൭.൩൨.
അർജുനന്റെ ഗദാപ്രഹാരത്തിൽ രാവണൻ വെടിഞ്ഞു, ഒരു വില്ലിന്റെ അളവോളം പിന്നോട്ട് പോയി, നിലത്ത് ഇരുന്നു വേദനയോടെ ഉലപിച്ചു.
സ വിഹ്വലം തദാലക്ഷ്യ ദശഗ്രീവം തതോ ഽര്ജുനഃ । സഹസോത്പത്യ ജഗ്രാഹ ഗരുത്മാനിവ പന്നഗമ് ।। ൭.൩൨.
രാവണൻ അപ്രമത്തനായി കുഴഞ്ഞിരിക്കുന്നതുകണ്ട്, അർജുനൻ അതിവേഗം ചാടിപ്പോയി, ഗരുഡൻ പാമ്പിനെ പിടിക്കുന്നതുപോലെ അവനെ പിടിച്ചു.
സ തു ബാഹുസഹസ്രേണ ബലാദ്ഗൃഹ്യ ദശാനനമ് । ബബന്ധ ബലവാന്രാജാ ബലിം നാരായണോ യഥാ ।। ൭.൩൨.
ശക്തിയേറിയ രാജാവ് ആയിരം കൈകൾകൊണ്ട് രാവണനെ ബലമായി പിടിച്ചു കെട്ടി, നാരായണൻ ബലിയെ ബന്ധിച്ചതുപോലെ.