അബ്രവീജ്ജനകോ രാജാ ഹര്ഷേണാഭിപരിപ്ലുതഃ। ലക്ഷ്മണാഗച്ഛ ഭദ്രം തേ ഊര്മിലാമുദ്യതാം മയാ
ജനകമഹാരാജാവ് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ലക്ഷ്മണാ, വരിക, നിനക്കു എല്ലാ ഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകട്ടെ. ഞാൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന ഊർമിളയെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു.'
പ്രതീച്ഛ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ മാ ഭൂത് കാലസ്യ പര്യയഃ। തമേവമുക്ത്വാ ജനകോ ഭരതം ചാഭ്യഭാഷത
'അവളുടെ കൈ സ്വീകരിക്കൂ, അവളുടെ കൈ പിടിക്കൂ, സമയമൊഴിയാതെ ഈ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കണം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ജനകൻ ഭരതനോടും സംസാരിച്ചു.
ഗൃഹാണ പാണിം മാണ്ഡവ്യാഃ പാണിനാ രഘുനന്ദന। ശത്രുഘ്നം ചാപി ധര്മാത്മാ അബ്രവീന്മിഥിലേശ്വരഃ
'രഘുവംശത്തിലെ പ്രിയപുത്രാ, മാണ്ഡവിയുടെ കൈ നിന്റെ കൈകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കൂ.' അതിനുശേഷം ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മിഥിലാനാഥൻ ശത്രുഘ്നനോടും പറഞ്ഞു.
ശ്രുതകീര്തേര്മഹാബാഹോ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ പാണിനാ। സര്വേ ഭവന്തഃ സൌമ്യാശ്ച സര്വേ സുചരിതവ്രതാഃ
'മഹാബാഹുവായവനേ, ശ്രുതകീർത്തിയുടെ കൈ നീ നിന്റെ കൈകൊണ്ട് പിടിക്കൂ.' നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സൌമ്യരും നല്ലവൃത്തശീലികളും ആണല്ലോ.
പത്നീഭിഃ സന്തു കാകുത്സ്ഥാ മാ ഭൂത് കാലസ്യ പര്യയഃ। ജനകസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പാണീന് പാണിഭിരസ്പൃശന്
'കാകുത്ഥസന്തതികൾ അവരുടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ആയിരിക്കട്ടെ; സമയമൊഴിയരുത്.' ജനകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടവർ കൈകൈ ചേർത്ത് ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കി.
ചത്വാരസ്തേ ചതസൄണാം വസിഷ്ഠസ്യ മതേ സ്ഥിതാഃ। അഗ്നിം പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ വേദിം രാജാനമേവ ച
വസിഷ്ഠന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നാലുപേരും നാലുപേരോടൊപ്പം നിന്നു; അവർ അഗ്നിയെ, വേദിയെ, രാജാവിനെ ചുറ്റി നടന്നു.
ഋഷീംശ്ചാപി മഹാത്മാനഃ സഹഭാര്യാ രഘൂദ്വഹാഃ। യഥോക്തേന തതശ്ചക്രുര്വിവാഹം വിധിപൂര്വകമ്
രഘുവംശത്തിലെ മഹാത്മാക്കളും അവരുടെ ഭാര്യമാരും മഹർഷിമാരുമൊത്ത്, നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം വിവാഹചടങ്ങ് നിർവഹിച്ചു.
പുഷ്പവൃഷ്ടിര്മഹത്യാസീദന്തരിക്ഷാത് സുഭാസ്വരാ। ദിവ്യദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര്ഗീതവാദിത്രനിഃസ്വനൈഃ
ആകാശത്തിൽ നിന്നു അതിശയകരമായ പുഷ്പവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി; ദിവ്യമായ മദ്ധുരമായ വാദ്യങ്ങളും ഗാനം മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തു.
നനൃതുശ്ചാപ്സരഃസങ്ഘാ ഗന്ധര്വാശ്ച ജഗുഃ കലമ്। വിവാഹേ രഘുമുഖ്യാനാം തദദ്ഭുതമദൃശ്യത
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു, ഗന്ധർവന്മാർ മധുരമായി പാടുകയും ചെയ്തു; രഘുവംശത്തിലെ പ്രധാനികളുടെ വിവാഹത്തിൽ ആ അത്ഭുതം കാണപ്പെട്ടു.
ഈദൃശേ വര്തമാനേ തു തൂര്യോദ്ഘുഷ്ടനിനാദിതേ। ത്രിരഗ്നിം തേ പരിക്രമ്യ ഊഹുര്ഭാര്യാ മഹൌജസഃ
ഇങ്ങനെ ചടങ്ങുകൾ നടക്കുമ്പോൾ, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, മഹാബലശാലികൾ അഗ്നിയെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ചുറ്റി, അവരുടെ ഭാര്യമാരെ കൈപിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.
അഥോപകാര്യം ജഗ്മുസ്തേ സഭാര്യാ രഘുനന്ദനാഃ। രാജാപ്യനുയയൌ പശ്യന് സര്ഷിസങ്ഘഃ സബാന്ധവഃ
ശേഷം രഘുനന്ദന്മാർ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം വിശ്രമസ്ഥലത്തേക്ക് പോയി; രാജാവും മഹർഷിമാരും ബന്ധുക്കളും അവരെ നോക്കി പിന്തുടർന്നു.
thumb|ചതുഃസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ശ്രൂയതാമ്|center ശ്രീമദ്വാല്മീകിയരാമായണേ ബാലകാണ്ഡേ ചതുഃസപ്തതിതമഃ സര്ഗഃ ॥൧-
ഇപ്പോൾ എഴുപത്തിനാലാമത്തെ സർഗ്ഗം കേൾക്കൂ. മഹാമഹിമയുള്ള വാൽമീകിരാമായണത്തിലെ ബാലകാണ്ഡത്തിൽ എഴുപത്തിനാലാമത്തെ സർഗ്ഗം.
അഥ രാത്ര്യാം വ്യതീതായാം വിശ്വാമിത്രോ മഹാമുനിഃ। ആപൃഷ്ട്വാ തൌ ച രാജാനൌ ജഗാമോത്തരപര്വതമ്
രാത്രി കഴിഞ്ഞപ്പോൾ മഹാമുനിയായ വിശ്വാമിത്രൻ ആ രണ്ട് രാജാക്കളോടും വിടപറഞ്ഞ് ഉത്തരപർവതങ്ങളിലേക്ക് പുറപ്പെട്ടു.
വിശ്വാമിത്രേ ഗതേ രാജാ വൈദേഹം മിഥിലാധിപമ്। ആപൃഷ്ട്വൈവ ജഗാമാശു രാജാ ദശരഥഃ പുരീമ്
വിശ്വാമിത്രൻ പോയശേഷം, ദശരഥമഹാരാജാവ് വൈദേഹരാജാവിനോടും വിടപറഞ്ഞ് വേഗത്തിൽ തന്റെ നഗരത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
അഥ രാജാ വിദേഹാനാം ദദൌ കന്യാധനം ബഹു। ഗവാം ശതസഹസ്രാണി ബഹൂനി മിഥിലേശ്വരഃ
അതിനുശേഷം വൈദേഹരാജാവ് ധാരാളം കന്യാദാനം നൽകി; മിഥിലാനാഥൻ ലക്ഷക്കണക്കിന് പശുക്കളും നൽകി.
കമ്ബലാനാം ച മുഖ്യാനാം ക്ഷൌമാന് കോട്യമ്ബരാണി ച। ഹസ്ത്യശ്വരഥപാദാതം ദിവ്യരൂപം സ്വലംകൃതമ്
അവൻ ഉത്തമമായ കംബളങ്ങളും പട്ടുവസ്ത്രങ്ങളും കോടിക്കണക്കിന് വസ്ത്രങ്ങളും നൽകി; ആനകൾ, കുതിരകൾ, രഥങ്ങൾ, സേനാനികൾ എന്നിവയും ദിവ്യസൗന്ദര്യത്തോടെ അലങ്കരിച്ച് നൽകി.
ദദൌ കന്യാശതം താസാം ദാസീദാസമനുത്തമമ്। ഹിരണ്യസ്യ സുവര്ണസ്യ മുക്താനാം വിദ്രുമസ്യ ച
അവൻ നൂറ് കന്യാകളെ, അവരോടൊപ്പം ഉത്തമമായ ദാസിമാരെയും ദാസന്മാരെയും നൽകി; പൊന്നും സ്വർണ്ണവും മുത്തുകളും പവഴും നൽകി.
ദദൌ രാജാ സുസംഹൃഷ്ടഃ കന്യാധനമനുത്തമമ്। ദത്ത്വാ ബഹുവിധം രാജാ സമനുജ്ഞാപ്യ പാര്ഥിവമ്
രാജാവ് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ അതുല്യമായ കന്യാദാനം നൽകി; പലവിധമായ സമ്മാനങ്ങൾ നൽകി, രാജാവ് മറ്റൊരു രാജാവിനോടും വിടപറഞ്ഞു.
പ്രവിവേശ സ്വനിലയം മിഥിലാം മിഥിലേശ്വരഃ। രാജാപ്യയോധ്യാധിപതിഃ സഹ പുത്രൈര്മഹാത്മഭിഃ
മിഥിലാപതി തന്റെ സ്വന്തം നഗരമായ മിഥിലയിൽ പ്രവേശിച്ചു. അയോധ്യാധിപൻ രാജാവും തന്റെ മഹാത്മാക്കളായ പുത്രന്മാരോടൊപ്പം ഉണ്ടായിരുന്നു.
ഋഷീന് സര്വാന് പുരസ്കൃത്യ ജഗാമ സബലാനുഗഃ। ഗച്ഛന്തം തു നരവ്യാഘ്രം സര്ഷിസങ്ഘം സരാഘവമ്
എല്ലാ ഋഷിമാരെയും മുന്നിൽ വെച്ച്, തന്റെ സൈന്യത്തോടൊപ്പം രാജാവ് യാത്ര തുടർന്നു. മനുഷ്യസിംഹനായ രാമനും ഋഷിസമൂഹത്തോടൊപ്പം പോയപ്പോൾ,
ഘോരാസ്തു പക്ഷിണോ വാചോ വ്യാഹരന്തി സമന്തതഃ। ഭൌമാശ്ചൈവ മൃഗാഃ സര്വേ ഗച്ഛന്തി സ്മ പ്രദക്ഷിണമ്
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന പക്ഷികൾ ചുറ്റും മുഴുവൻ ഭയാനകമായ ശബ്ദങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ചു. ഭൂമിയിലെ എല്ലാ മൃഗങ്ങളും വട്ടം കറങ്ങി നടക്കാൻ തുടങ്ങി.
താന് ദൃഷ്ട്വാ രാജശാര്ദൂലോ വസിഷ്ഠം പര്യപൃച്ഛത। അസൌമ്യാഃ പക്ഷിണോ ഘോരാ മൃഗാശ്ചാപി പ്രദക്ഷിണാഃ
അവയെ കണ്ട രാജസിംഹൻ വസിഷ്ഠനോട് ചോദിച്ചു: 'ഈ പക്ഷികൾ ഭയാനകമാണ്, മൃഗങ്ങളും വട്ടം കറങ്ങുന്നു.'
കിമിദം ഹൃദയോത്കമ്പി മനോ മമ വിഷീദതി। രാജ്ഞോ ദശരഥസ്യൈതച്ഛ്രുത്വാ വാക്യം മഹാനൃഷിഃ
'എന്താണ് എന്റെ ഹൃദയം നടുങ്ങുകയും മനസ്സ് ദു:ഖിതനാകുകയും ചെയ്യുന്നത്?' രാജാവ് ദശരഥന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട്,
ഉവാച മധുരാം വാണീം ശ്രൂയതാമസ്യ യത് ഫലമ്। ഉപസ്ഥിതം ഭയം ഘോരം ദിവ്യം പക്ഷിമുഖാച്ച്യുതമ്
മഹാഋഷി മധുരമായ വാക്കുകൾ പറഞ്ഞു: 'ഇതിന്റെ ഫലം കേൾക്കട്ടെ. ദൈവികമായ ഒരു ഭയാനക അപകടം, പക്ഷികളുടെ വായിൽ നിന്നാണ് വന്നിരിക്കുന്നത്.'
മൃഗാഃ പ്രശമയന്ത്യേതേ സംതാപസ്ത്യജ്യതാമയമ്। തേഷാം സംവദതാം തത്ര വായുഃ പ്രാദുര്ബഭൂവ ഹ
'ഈ മൃഗങ്ങൾ ശാന്തമാക്കുന്നു, വേദന ഉപേക്ഷിക്കണം.' അങ്ങനെ അവിടെ അവർ സംസാരിക്കുമ്പോൾ, കാറ്റ് വീശി.
കമ്പയന് മേദിനീം സര്വാം പാതയംശ്ച മഹാദ്രുമാന്। തമസാ സംവൃതഃ സൂര്യഃ സര്വേ നാവേദിഷുര്ദിശഃ
അത് ഭൂമി മുഴുവൻ കുലുക്കി, വലിയ വൃക്ഷങ്ങൾ വീഴ്ത്തി. സൂര്യൻ ഇരുട്ടിൽ മറഞ്ഞു, ആരും ദിക്കുകൾ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല.
ഭസ്മനാ ചാവൃതം സര്വം സമ്മൂഢമിവ തദ്ബലമ്। വസിഷ്ഠ ഋഷയശ്ചാന്യേ രാജാ ച സസുതസ്തദാ
എല്ലാം ചാരിൽ മൂടപ്പെട്ടു, സൈന്യം മുഴുവൻ അജ്ഞതയിൽ ആകൃതി നഷ്ടമായതുപോലെയായി. വസിഷ്ഠനും മറ്റു ഋഷിമാരും രാജാവും പുത്രന്മാരുമൊക്കെ അവിടെ ബോധവാന്മാരായി നില്ക്കുന്നു.
സസംജ്ഞാ ഇവ തത്രാസന് സര്വമന്യദ്വിചേതനമ്। തസ്മിംസ്തമസി ഘോരേ തു ഭസ്മച്ഛന്നേവ സാ ചമൂഃ
അവിടെ അവർ മാത്രം ബോധവാന്മാരായി നില്ക്കുമ്പോൾ, മറ്റൊക്കെയും ബോധം വിട്ടുപോയതുപോലെയായി. ആ ഭയാനകമായ ഇരുട്ടിൽ സൈന്യം മുഴുവൻ ചാരിൽ മൂടപ്പെട്ടതുപോലെയായിരുന്നു.
ദദര്ശ ഭീമസംകാശം ജടാമണ്ഡലധാരിണമ്। ഭാര്ഗവം ജാമദഗ്ന്യേയം രാജാ രാജവിമര്ദനമ്
രാജാവ് ഭീമനോടു സമാനമായ, ജടാമുടി ധരിച്ച, രാജാക്കന്മാരെ സംഹരിക്കുന്ന ജമദഗ്നിയുടെ പുത്രനായ ഭാർഗവനെ കണ്ടു.
കൈലാസമിവ ദുര്ധര്ഷം കാലാഗ്നിമിവ ദുഃസഹമ്। ജ്വലന്തമിവ തേജോഭിര്ദുര്നിരീക്ഷ്യം പൃഥഗ്ജനൈഃ
കൈലാസംപോലെ അതിജയിക്കാനാവാത്തതും, കാലാഗ്നിപോലെ സഹിക്കാനാവാത്തതും, പ്രകാശത്തിൽ ജ്വലിക്കുന്നതും, സാധാരണ ജനങ്ങൾക്ക് നോക്കാൻ കഴിയാത്തതുമായവനായിരുന്നു.