തുല്യ ആസീന്നൃപസ്തസ്യ പ്രഭാവാദ്വസുരേതസഃ । അര്ജുനോ നാമ യത്രാഗ്നിഃ ശരകുണ്ഡേശയഃ സദാ ।। ൭.൩൧.
അവിടെ വസുരേതസിന് സമാനമായ ശക്തിയുള്ള രാജാവായ അര്ജുനന് ഉണ്ടായിരുന്നു; എപ്പോഴും അഗ്നിയില് അർപ്പണങ്ങള് നടത്തുന്നവനായിരുന്നു.
തമേവ ദിവസം സോ ഽഥ ഹൈഹയാധിപതിര്ബലീ । അര്ജുനോ നര്മദാം രന്തും ഗതഃ സ്ത്രീഭിഃ സഹേശ്വരഃ ।। ൭.൩൧.
അതു തന്നെ ദിവസം, ശക്തനായ ഹൈഹയാധിപതി അര്ജുനന് തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം നർമദാ നദിയിലേക്ക് വിനോദത്തിനായി പോയിരുന്നു.
തമേവ ദിവസം സോ ഽഥ രാവണസ്തത്ര ആഗതഃ । രാവണോ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്തു തസ്യാമാത്യാനപൃച്ഛത ।। ൭.൩൧.
അതു തന്നെ ദിവസം രാക്ഷസരാജാവായ രാവണന് അവിടെ എത്തി, അര്ജുനന്റെ മന്ത്രിമാരോട് ചോദിച്ചു.
ക്വാര്ജുനോ നൃപതിഃ ശീഘ്രം സമ്യഗാഖ്യാതുമര്ഹഥ । രാവണോ ഽഹമനുപ്രാപ്തോ യുദ്ധേപ്സുര്നൃവരേണ ഹ । മമാഗമനമപ്യഗ്രേ യുഷ്മാഭിഃ സന്നിവേദ്യതാമ് ।। ൭.൩൧.
രാജാവായ അര്ജുനന് എവിടെയാണെന്ന് ഉടന് ശരിയായി പറയണം. ഞാന് രാവണന്, അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാന് വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ വരവ് അവനോട് ഉടന് അറിയിക്കണം.
ഇത്യേവം രാവണേനോക്താസ്തേ ഽമാത്യാഃ സുവിപശ്ചിതഃ । അബ്രുവന്രാക്ഷസപതിമസാന്നിധ്യം മഹീപതേഃ ।। ൭.൩൧.
രാവണന് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോള്, ആ ജ്ഞാനികള് രാജാവിന്റെ സ്ഥാനം രാക്ഷസാധിപന്റോട് അറിയിച്ചു.
ശ്രുത്വാ വിശ്രവസഃ പുത്രഃ പൌരാണാമര്ജുനം ഗതമ് । അപസൃത്യാഗതോ വിന്ധ്യം ഹിമവത്സന്നിഭം ഗിരിമ് ।। ൭.൩൧.
വിശ്രവസിന്റെ മകനായ രാവണന് അര്ജുനന് പുരാതനനായവനാണെന്ന് കേട്ടു, അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, ഹിമവാനെപ്പോലെയുള്ള വിന്ധ്യപര്വ്വതത്തിലെത്തി.
സ തമഭ്രമിവാവിഷ്ടമുദ്ഭ്രന്തമിവ മേദിനീമ് । അപശ്യദ്രാവണോ വിന്ധ്യമാലിഖന്തമിവാമ്ബരമ് ।। ൭.൩൧.
മേഘംപോലെ മൂടിയതും, ഭൂമിയെ തൊടാന് ഉയർന്നതും, ആകാശം ചുരണ്ടുന്നപോലെയുള്ള വിന്ധ്യപര്വ്വതം രാവണന് കണ്ടു.
സഹസ്രശിഖരോപേതം സിംഹാധ്യുഷിതകന്ദരമ് । പ്രപാതപതിതൈസ്തോയൈഃ സാട്ടഹാസമിവാമ്ബുധിമ് ।। ൭.൩൧.
ആയിരം കുന്തങ്ങളോടുകൂടിയതും, സിംഹങ്ങള് താമസിക്കുന്ന ഗുഹകളുമുള്ളതും, വെള്ളം പാറകളില് നിന്ന് വീണു സമുദ്രംപോലെ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചുപോലെയുള്ളതുമായിരുന്നുവത്.
ദേവദാനവഗന്ധര്വൈഃ സാപ്സരോഗണകിന്നരൈഃ । സ്വസ്ത്രീഭിഃ ക്രീഡമാനൈശ്ച സ്വര്ഗഭൂതം മഹോച്ഛ്രയമ് ।। ൭.൩൧.
ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, ഗന്ധര്വന്മാര്, അപ്സരസുകള്, കിന്നരന്മാര് എന്നിവരും അവരുടെ സ്ത്രീകളുമായി കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, ആ പര്വ്വതം സ്വര്ഗംപോലെ ഉയർന്നതും ഭംഗിയുമായിരുന്നു.
നദീഭിഃ സ്യന്ദമാനാഭിഃ സ്ഫടികപ്രതിമം ജലമ് । ഫണാഭിശ്ചലജിഹ്വാഭിരനന്തമിവ വിഷ്ഠിതമ് ।। ൭.൩൧.
നദികള് ഒഴുകി, സ്ഫടികംപോലെ വൃത്തിയുള്ള വെള്ളവും, ചലിക്കുന്ന നാവുള്ള പാമ്പുകളും കൊണ്ടു, അതു അനന്തമായതുപോലെ ദൃശ്യമായിരുന്നു.
ഉത്ക്രാമന്തം ദരീവന്തം ഹിമവത്സന്നിഭം ഗിരിമ് । പശ്യമാനസ്തതോ വിന്ധ്യം രാവണോ നര്മദാം യയൌ ।। ൭.൩൧.
ഹിമവാനെപ്പോലെ ഉയരുകയും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ വിന്ധ്യപര്വ്വതം കണ്ട രാവണന് പിന്നീട് നർമദാ നദിയിലേക്കു പോയി.
ചലോപലജലാം പുണ്യാം പശ്ചിമോദധിഗാമിനീമ് ।। ൭.൩൧.
ചലിക്കുന്ന കല്ലുകളും വെള്ളവും ഉള്ള, പടിഞ്ഞാറോട്ട് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ആ പുണ്യനദിയിലേക്കാണ് അവന് ചെന്നത്.
മഹിഷൈഃ സൃമരൈഃ സിംഹൈഃ ശാര്ദൂലര്ക്ഷഗജോത്തമൈഃ । ഉഷ്ണാഭിതപ്തൈസ്തൃഷിതൈഃ സങ്ക്ഷോഭിതജലാശയാമ് ।। ൭.൩൧.
കാള, മുതല, സിംഹം, കടുവ, കരടി, ആന എന്നിവ ചൂടിലും ദാഹത്തിലും കഷ്ടപ്പെട്ടു, അവയുടെ ചലനത്തിൽ നദിയുടെ വെള്ളം കലങ്ങിപ്പോയി.
ചക്രവാകൈഃ സകാരണ്ഡൈഃ സഹംസജലകുക്കുടൈഃ । സാരസൈശ്ച സദാ മത്തൈഃ സുകൂജദ്ഭിഃ സമാവൃതാമ് ।। ൭.൩൧.
ചക്രവാകം, കരണ്ടം, ഹംസം, ജലക്കോഴി, സാരസ് എന്നിവ എല്ലാം സന്തോഷത്തോടെ, മദത്തിൽ, മധുരമായി പാടിക്കൊണ്ടു നിറഞ്ഞു നിന്നു.
ഫുല്ലദ്രുമകൃതോത്തംസാം ചക്രവാകയുഗസ്തനീമ് । വിസ്തീര്ണപുലിനശ്രോണീം ഹംസാവലിസുമേഖലാമ് ।। ൭.൩൧.
പൂത്തുനിൽക്കുന്ന മരങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ചക്രവാകങ്ങൾ പോലെ ഇരട്ടയായി കാണുന്ന കവിളുകളും, വിശാലമായ മണൽത്തിട്ടകൾ അരക്കണ്ണി പോലെ, ഹംസകളുടെ നിരകൾ മനോഹരമായ അരമണിയെന്നപോലെ അവിടെ ദൃശ്യമായി.
പുഷ്പരേണ്വനുലിപ്താങ്ഗീം ജലഫേനാമലാംശുകാമ് । ജലാവഗാഹസംസ്പര്ശാം ഫുല്ലോത്പലശുഭേക്ഷണാമ് । പുഷ്പകാദവരുഹ്യാശു നര്മദാം സരിതാം വരാമ് ।। ൭.൩൧.
പൂവിന്റെ പൊടിയാൽ ശരീരം പൂശിയതും, വെള്ളപ്പൊന്നുപോലെയുള്ള വസ്ത്രവും, വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചുതഴുകിയതും, പുഷ്പിച്ച ഉത്പലപൂവുപോലുള്ള കണ്ണുകളും, തന്റെ ആകാശരഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ നർമദയിൽ അവൻ കയറി.
ഇഷ്ടാമിവ വരാം നാരീമവഗാഹ്യ ദശാനനഃ । സ തസ്യാഃ പുലിനേ രമ്യേ നാനാമുനിനിഷേവിതേ ।। ൭.൩൧.
പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീയെ ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ, ദശാനനൻ ആ മനോഹരമായ തീരത്ത്, അനേകം മുനികൾ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, അവളിൽ മുഴുകി.
ഉപോപവിഷ്ടൈഃ സചിവൈഃ സാര്ധം രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ । പ്രഖ്യായ നര്മദാം സോ ഽഥ ഗങ്ഗേയമിതി രാവണഃ ।। ൭.൩൧.
തന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഇരുന്ന്, രാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാവണൻ നർമദയെ മഹത്വപ്പെടുത്തി, പിന്നെ അവളെ 'ഗംഗയുടെ മകൾ' എന്നാണ് വിളിച്ചത്.
നര്മദാദര്ശജം ഹര്ഷമാപ്തവാന് രാക്ഷസാധിപഃ । ഉവാച സചിവാംസ്തത്ര സലീലം ശുകസാരണൌ ।। ൭.൩൧.
നർമദയെ കണ്ടതിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ രാക്ഷസാധിപൻ അവിടെ ശുകനും സാരണനും അടങ്ങിയ മന്ത്രിമാരോട് കളിയോടെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ രശ്മിസഹസ്രേണ ജഗത്കൃത്വൈവ കാഞ്ചനമ് । തീക്ഷ്ണതാപകരഃ സൂര്യോ നഭസോ ഽര്ധം സമാശ്രിതഃ ।। ൭.൩൧.
ഇവിടെ ആയിരം കിരണങ്ങളോടെ ഈ സൂര്യൻ ലോകം പൊന്നുപോലെ ആക്കി, അതിന്റെ കഠിനമായ ചൂടോടെ ആകാശത്തിന്റെ പാതി ഭാഗം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.
മാമാസീനം വിദിത്വൈവ ചന്ദ്രായതി ദിവാകരഃ ।। ൭.൩൧.
ഞാൻ ഇവിടെ ഇരിക്കുകയാണെന്ന് അറിഞ്ഞതുകൊണ്ട് സൂര്യൻ ഇപ്പോൾ ചന്ദ്രനുപോലെ ശീതളനായി.
നര്മദാജലശീതശ്ച സുഗന്ധിഃ ശ്രമനാശനഃ । മദ്ഭയാദനിലോ ഽപ്യത്ര വാത്യേഷ സുസമാഹിതഃ ।। ൭.൩൧.
നർമദയുടെ തണുത്ത സുഗന്ധമുള്ള വെള്ളം ക്ഷീണം അകറ്റുന്നു; എനിക്കു ഭയന്ന് പോലും ഇവിടെ കാറ്റ് വളരെ മൃദുവായി വീശുന്നു.
ഇയം വാപി സരിച്ഛ്രേഷ്ഠാ നര്മദാ നര്മവര്ധിനീ । നക്രമീനവിഹങ്ഗോര്മിഃ സഭയേവാങ്ഗനാ സ്ഥിതാ ।। ൭.൩൧.
നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ നർമദ, സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്നവളായി, മുതല, പക്ഷികൾ, തിരകൾ എന്നിവയോടെ, ഭയപ്പെട്ട സ്ത്രീപോലെ നില്ക്കുന്നു.
തദ്ഭവന്തഃ ക്ഷതാഃ ശസ്ത്രൈര്നൃപൈരിന്ദ്രസമൈര്യുധി । ചന്ദനസ്യ രസേനേവ രുധിരേണ സമുക്ഷിതാഃ ।। ൭.൩൧.
പിന്നീട് നിങ്ങൾ, യുദ്ധത്തിൽ ഇന്ദ്രനോടു തുല്യരായ രാജാക്കന്മാരാൽ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് പരുക്കേറ്റു, ചന്ദനത്തിന്റെ പാനം പോലെ രക്തത്തിൽ മുക്കപ്പെട്ടു.
തേ യൂയമവഗാഹധ്വം നര്മദാം ശര്മദാം ശുഭാമ് । മഹാപദ്മമുഖാ മത്താ ഗങ്ഗാമിവ ഗഹാഗജാഃ । അസ്യാം സ്നാത്വാ മഹാനദ്യാം പാപ്മാനം വിപ്രമോക്ഷ്യഥ ।। ൭.൩൧.
ഇപ്പോൾ നിങ്ങൾ എല്ലാവരും, ഗംഗയിൽ വലിയ ആനകൾ കയറിയതുപോലെ, മഹാപദ്മം തുടങ്ങിയവയുള്ളതുപോലെ, സന്തോഷം നൽകുന്ന, ശുഭമായ നർമദയിൽ കയറി കുളിക്കൂ; ഈ മഹാനദിയിൽ കുളിച്ചാൽ പാപം അകറ്റാം.
അഹമപ്യദ്യ പുലിനേ ശരദിന്ദുസമപ്രഭേ । പുഷ്പോപഹാരം ശനകൈഃ കരിഷ്യാമി കപര്ദിനഃ ।। ൭.൩൧.
ഞാനും ഇന്ന് ഈ വെള്ളമേഘംപോലെ പ്രകാശമുള്ള മനോഹര തീരത്ത്, ശാന്തമായി കപർദ്ധിയുടെ മുന്നിൽ പുഷ്പങ്ങൾ അർപ്പിക്കും.
രാവണേനൈവമുക്താസ്തു പ്രഹസ്തശുകസാരണാഃ । സമഹോദരധൂമ്രാക്ഷാ നര്മദാം വിജഗാഹിരേ ।। ൭.൩൧.
രാവണൻ ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞതോടെ, പ്രഹസ്തൻ, ശുകൻ, സാരണൻ, മഹോദരൻ, ധൂമ്രാക്ഷൻ എന്നിവരും ചേർന്ന് നർമദയിൽ കയറി.
രാക്ഷസേന്ദ്രഗജൈസ്തൈസ്തു ക്ഷോഭിതാ നര്മദാ നദീ । വാമനാഞ്ജനപദ്മാദ്യൈര്ഗങ്ഗാ ഇവ മഹാഗജൈഃ ।। ൭.൩൧.
ആ രാക്ഷസന്മാരുടെ ആനപോലെയുള്ള നേതാക്കളാൽ കലങ്ങിപ്പോയ നർമദാനദി, വാമനൻ, അഞ്ജനൻ, പത്മൻ തുടങ്ങിയ മഹാ ആനകൾ കൊണ്ട് കലങ്ങുന്ന ഗംഗയെപ്പോലെയായിരുന്നു.
തതസ്തേ രാക്ഷസാഃ സ്നാത്വാ നര്മദായാം മഹാബലാഃ । ഉത്തീര്യ പുഷ്പാണ്യാജഹ്രുര്ബല്യര്ഥം രാവണസ്യ തു ।। ൭.൩൧.
പിന്നീട് ആ മഹാബലമുള്ള രാക്ഷസന്മാർ നർമദയിൽ കുളിച്ച്, മറുകരയിൽ ചെന്നു രാവണന്റെ ബലാർപ്പണത്തിന് പുഷ്പങ്ങൾ ശേഖരിച്ചു.
നര്മദാപുലിനേ ഹൃദ്യേ ശുഭ്രാഭ്രസദൃശപ്രഭേ । രാക്ഷസൈസ്തു മുഹൂര്തേന കൃതഃ പുഷ്പമയോ ഗിരിഃ ।। ൭.൩൧.
നർമദയുടെ മനോഹരമായ, വെള്ളമേഘംപോലെയുള്ള പ്രകാശമുള്ള തീരത്ത്, രാക്ഷസന്മാർ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് പുഷ്പങ്ങളാൽ ഒരു മല നിർമ്മിച്ചു.