വിഭീഷണസ്തു രാമസ്യ പാര്ശ്വസ്ഥോ വാക്യമബ്രവീത് । ആശ്ചര്യം സ്മാരിതോ ഽസ്മ്യദ്യ യത്തദ്ദൃഷ്ടം പുരാതനമ് ।। ൭.൩൦.
രാമന്റെ പക്കൽ നിന്ന വിഭീഷണൻ പറഞ്ഞു: 'ഇന്ന് ഞാൻ പഴയകാലത്ത് കണ്ട അത്ഭുതങ്ങൾ ഓർക്കുന്നു.'
അഗസ്ത്യം ത്വബ്രവീദ്രാമഃ സത്യമേതച്ഛ്രുതം ച മേ ।। ൭.൩൦.
അഗസ്ത്യനോട് രാമൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് എല്ലാം സത്യമാണ്, ഞാൻ ഇതു നേരത്തെ കേട്ടിട്ടുണ്ട്.'
ഏവം രാമ സമുദ്ഭൂതോ രാവണോ ലോകകണ്ടകഃ । സപുത്രോ യേന സങ്ഗ്രാമേ ജിതഃ ശക്രഃ സുരേശ്വരഃ ।। ൭.൩൦.
ഇങ്ങനെ, രാമാ, ലോകത്തിന് ഭയമായ രാവണൻ ജനിച്ചു; അവൻ തന്റെ മകനോടൊപ്പം ദേവേന്ദ്രനെയും യുദ്ധത്തിൽ ജയിച്ചു.
തതോ രാമോ മഹാതേജാ വിസ്മയാത്പുനരേവ ഹി । ഉവാച പ്രണതോ വാക്യമഗസ്ത്യമൃഷിസത്തമമ് ।। ൭.൩൧.
അതിനുശേഷം, മഹത്തായ തേജസ്സുള്ള രാമൻ, അത്ഭുതത്തോടെ വീണ്ടും വിനയത്തോടെ അഗസ്ത്യ മഹർഷിയോട് പറഞ്ഞു.
ഭഗവന്രാക്ഷസഃ ക്രൂരോ യദാപ്രഭൃതി മേദിനീമ് । പര്യടത്കിം തദാ ലോകാഃ ശൂന്യാ ആസന്ദ്വിജോത്തമ ।। ൭.൩൧.
ഭഗവന്, ആ ക്രൂരനായ രാക്ഷസന് ഭൂമിയില് സഞ്ചരിച്ചിരുന്ന കാലത്ത് ലോകങ്ങള് ശൂന്യമായിരുന്നോ, ദ്വിജശ്രേഷ്ഠനേ?
രാജാ വാ രാജമാത്രോ വാ കിം തദാ നാത്ര കശ്ചന । ധര്ഷണം യത്ര ന പ്രാപ്തോ രാവണോ രാക്ഷസേശ്വരഃ ।। ൭.൩൧.
അന്നത്തെ കാലത്ത് രാവണന് എന്ന രാക്ഷസാധിപന്റെ പീഡനത്തില്പ്പെടാത്ത രാജാവോ രാജകുമാരനോ ആരെങ്കിലും ഉണ്ടായിരുന്നു എന്നോ?
ഉതാഹോ ഹതവീര്യാസ്തേ ബഭൂവുഃ പൃഥിവീക്ഷിതഃ । ബഹിഷ്കൃതാ വരാസ്ത്രൈശ്ച ബഹവോ നിര്ജിതാ നൃപാഃ ।। ൭.൩൧.
അല്ലെങ്കില് ഭൂമിയിലെ ഭരണാധികാരികള്ക്ക് ശക്തി നഷ്ടപ്പെട്ടോ, അതിക്രമശസ്ത്രങ്ങളാല് പല രാജാക്കന്മാരും പുറത്താക്കപ്പെടുകയോ തോല്ക്കുകയോ ചെയ്തുവോ?
രാഘവസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ ഹ്യഗസ്ത്യോ ഭഗവാനൃഷിഃ । ഉവാച രാമം പ്രഹസന്പിതാമഹ ഇവേശ്വരമ് ।। ൭.൩൧.
രാഘവന്റെ വാക്കുകള് കേട്ടു, ദൈവസ്വഭാവമുള്ള അഗസ്ത്യമഹർഷി ബ്രഹ്മാവിനെപ്പോലെ പുഞ്ചിരിയോടെ രാമനോടു പറഞ്ഞു.
ഇത്യേവം ബാധമാനസ്തു പാര്ഥിവാന്പാര്ഥിവര്ഷഭ । ചചാര രാവണോ രാമ പൃഥിവീം പൃഥിവീപതേ ।। ൭.൩൧.
രാജാക്കന്മാരെ പീഡിപ്പിച്ചുകൊണ്ട് രാവണന് ഭൂമിയില് സഞ്ചരിച്ചിരുന്നു, ഭൂമിപതിയായ രാമാ.
തതോ മാഹിഷ്മതീം നാമ പുരീം സ്വര്ഗപുരീപ്രഭാമ് । സമ്പ്രാപ്തോ യത്ര സാന്നിധ്യം സദാസീദ്വസുരേതസഃ ।। ൭.൩൧.
അതിനുശേഷം സ്വര്ഗപുരിയെപ്പോലെ പ്രകാശമുള്ള മാഹിഷ്മതീ എന്ന നഗരത്തിലെത്തിയപ്പോള്, അവിടെ വസുരേതസിന്റെ സാന്നിധ്യം എപ്പോഴും ഉണ്ടായിരുന്നു.
തുല്യ ആസീന്നൃപസ്തസ്യ പ്രഭാവാദ്വസുരേതസഃ । അര്ജുനോ നാമ യത്രാഗ്നിഃ ശരകുണ്ഡേശയഃ സദാ ।। ൭.൩൧.
അവിടെ വസുരേതസിന് സമാനമായ ശക്തിയുള്ള രാജാവായ അര്ജുനന് ഉണ്ടായിരുന്നു; എപ്പോഴും അഗ്നിയില് അർപ്പണങ്ങള് നടത്തുന്നവനായിരുന്നു.
തമേവ ദിവസം സോ ഽഥ ഹൈഹയാധിപതിര്ബലീ । അര്ജുനോ നര്മദാം രന്തും ഗതഃ സ്ത്രീഭിഃ സഹേശ്വരഃ ।। ൭.൩൧.
അതു തന്നെ ദിവസം, ശക്തനായ ഹൈഹയാധിപതി അര്ജുനന് തന്റെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം നർമദാ നദിയിലേക്ക് വിനോദത്തിനായി പോയിരുന്നു.
തമേവ ദിവസം സോ ഽഥ രാവണസ്തത്ര ആഗതഃ । രാവണോ രാക്ഷസേന്ദ്രസ്തു തസ്യാമാത്യാനപൃച്ഛത ।। ൭.൩൧.
അതു തന്നെ ദിവസം രാക്ഷസരാജാവായ രാവണന് അവിടെ എത്തി, അര്ജുനന്റെ മന്ത്രിമാരോട് ചോദിച്ചു.
ക്വാര്ജുനോ നൃപതിഃ ശീഘ്രം സമ്യഗാഖ്യാതുമര്ഹഥ । രാവണോ ഽഹമനുപ്രാപ്തോ യുദ്ധേപ്സുര്നൃവരേണ ഹ । മമാഗമനമപ്യഗ്രേ യുഷ്മാഭിഃ സന്നിവേദ്യതാമ് ।। ൭.൩൧.
രാജാവായ അര്ജുനന് എവിടെയാണെന്ന് ഉടന് ശരിയായി പറയണം. ഞാന് രാവണന്, അവനോടു യുദ്ധം ചെയ്യാന് വന്നിരിക്കുന്നു. എന്റെ വരവ് അവനോട് ഉടന് അറിയിക്കണം.
ഇത്യേവം രാവണേനോക്താസ്തേ ഽമാത്യാഃ സുവിപശ്ചിതഃ । അബ്രുവന്രാക്ഷസപതിമസാന്നിധ്യം മഹീപതേഃ ।। ൭.൩൧.
രാവണന് ഇങ്ങനെ ചോദിച്ചപ്പോള്, ആ ജ്ഞാനികള് രാജാവിന്റെ സ്ഥാനം രാക്ഷസാധിപന്റോട് അറിയിച്ചു.
ശ്രുത്വാ വിശ്രവസഃ പുത്രഃ പൌരാണാമര്ജുനം ഗതമ് । അപസൃത്യാഗതോ വിന്ധ്യം ഹിമവത്സന്നിഭം ഗിരിമ് ।। ൭.൩൧.
വിശ്രവസിന്റെ മകനായ രാവണന് അര്ജുനന് പുരാതനനായവനാണെന്ന് കേട്ടു, അവിടെ നിന്ന് പുറപ്പെട്ടു, ഹിമവാനെപ്പോലെയുള്ള വിന്ധ്യപര്വ്വതത്തിലെത്തി.
സ തമഭ്രമിവാവിഷ്ടമുദ്ഭ്രന്തമിവ മേദിനീമ് । അപശ്യദ്രാവണോ വിന്ധ്യമാലിഖന്തമിവാമ്ബരമ് ।। ൭.൩൧.
മേഘംപോലെ മൂടിയതും, ഭൂമിയെ തൊടാന് ഉയർന്നതും, ആകാശം ചുരണ്ടുന്നപോലെയുള്ള വിന്ധ്യപര്വ്വതം രാവണന് കണ്ടു.
സഹസ്രശിഖരോപേതം സിംഹാധ്യുഷിതകന്ദരമ് । പ്രപാതപതിതൈസ്തോയൈഃ സാട്ടഹാസമിവാമ്ബുധിമ് ।। ൭.൩൧.
ആയിരം കുന്തങ്ങളോടുകൂടിയതും, സിംഹങ്ങള് താമസിക്കുന്ന ഗുഹകളുമുള്ളതും, വെള്ളം പാറകളില് നിന്ന് വീണു സമുദ്രംപോലെ ഉച്ചത്തിൽ ചിരിച്ചുപോലെയുള്ളതുമായിരുന്നുവത്.
ദേവദാനവഗന്ധര്വൈഃ സാപ്സരോഗണകിന്നരൈഃ । സ്വസ്ത്രീഭിഃ ക്രീഡമാനൈശ്ച സ്വര്ഗഭൂതം മഹോച്ഛ്രയമ് ।। ൭.൩൧.
ദേവന്മാര്, അസുരന്മാര്, ഗന്ധര്വന്മാര്, അപ്സരസുകള്, കിന്നരന്മാര് എന്നിവരും അവരുടെ സ്ത്രീകളുമായി കളിച്ചുകൊണ്ടിരുന്നതുകൊണ്ട്, ആ പര്വ്വതം സ്വര്ഗംപോലെ ഉയർന്നതും ഭംഗിയുമായിരുന്നു.
നദീഭിഃ സ്യന്ദമാനാഭിഃ സ്ഫടികപ്രതിമം ജലമ് । ഫണാഭിശ്ചലജിഹ്വാഭിരനന്തമിവ വിഷ്ഠിതമ് ।। ൭.൩൧.
നദികള് ഒഴുകി, സ്ഫടികംപോലെ വൃത്തിയുള്ള വെള്ളവും, ചലിക്കുന്ന നാവുള്ള പാമ്പുകളും കൊണ്ടു, അതു അനന്തമായതുപോലെ ദൃശ്യമായിരുന്നു.
ഉത്ക്രാമന്തം ദരീവന്തം ഹിമവത്സന്നിഭം ഗിരിമ് । പശ്യമാനസ്തതോ വിന്ധ്യം രാവണോ നര്മദാം യയൌ ।। ൭.൩൧.
ഹിമവാനെപ്പോലെ ഉയരുകയും വ്യാപിക്കുകയും ചെയ്യുന്ന ആ വിന്ധ്യപര്വ്വതം കണ്ട രാവണന് പിന്നീട് നർമദാ നദിയിലേക്കു പോയി.
ചലോപലജലാം പുണ്യാം പശ്ചിമോദധിഗാമിനീമ് ।। ൭.൩൧.
ചലിക്കുന്ന കല്ലുകളും വെള്ളവും ഉള്ള, പടിഞ്ഞാറോട്ട് സമുദ്രത്തിലേക്ക് ഒഴുകുന്ന ആ പുണ്യനദിയിലേക്കാണ് അവന് ചെന്നത്.
മഹിഷൈഃ സൃമരൈഃ സിംഹൈഃ ശാര്ദൂലര്ക്ഷഗജോത്തമൈഃ । ഉഷ്ണാഭിതപ്തൈസ്തൃഷിതൈഃ സങ്ക്ഷോഭിതജലാശയാമ് ।। ൭.൩൧.
കാള, മുതല, സിംഹം, കടുവ, കരടി, ആന എന്നിവ ചൂടിലും ദാഹത്തിലും കഷ്ടപ്പെട്ടു, അവയുടെ ചലനത്തിൽ നദിയുടെ വെള്ളം കലങ്ങിപ്പോയി.
ചക്രവാകൈഃ സകാരണ്ഡൈഃ സഹംസജലകുക്കുടൈഃ । സാരസൈശ്ച സദാ മത്തൈഃ സുകൂജദ്ഭിഃ സമാവൃതാമ് ।। ൭.൩൧.
ചക്രവാകം, കരണ്ടം, ഹംസം, ജലക്കോഴി, സാരസ് എന്നിവ എല്ലാം സന്തോഷത്തോടെ, മദത്തിൽ, മധുരമായി പാടിക്കൊണ്ടു നിറഞ്ഞു നിന്നു.
ഫുല്ലദ്രുമകൃതോത്തംസാം ചക്രവാകയുഗസ്തനീമ് । വിസ്തീര്ണപുലിനശ്രോണീം ഹംസാവലിസുമേഖലാമ് ।। ൭.൩൧.
പൂത്തുനിൽക്കുന്ന മരങ്ങൾ കൊണ്ട് അലങ്കരിക്കപ്പെട്ടതും, ചക്രവാകങ്ങൾ പോലെ ഇരട്ടയായി കാണുന്ന കവിളുകളും, വിശാലമായ മണൽത്തിട്ടകൾ അരക്കണ്ണി പോലെ, ഹംസകളുടെ നിരകൾ മനോഹരമായ അരമണിയെന്നപോലെ അവിടെ ദൃശ്യമായി.
പുഷ്പരേണ്വനുലിപ്താങ്ഗീം ജലഫേനാമലാംശുകാമ് । ജലാവഗാഹസംസ്പര്ശാം ഫുല്ലോത്പലശുഭേക്ഷണാമ് । പുഷ്പകാദവരുഹ്യാശു നര്മദാം സരിതാം വരാമ് ।। ൭.൩൧.
പൂവിന്റെ പൊടിയാൽ ശരീരം പൂശിയതും, വെള്ളപ്പൊന്നുപോലെയുള്ള വസ്ത്രവും, വെള്ളത്തിൽ കുളിച്ചുതഴുകിയതും, പുഷ്പിച്ച ഉത്പലപൂവുപോലുള്ള കണ്ണുകളും, തന്റെ ആകാശരഥത്തിൽ നിന്ന് വേഗത്തിൽ ഇറങ്ങി, നദികളിൽ ഏറ്റവും ശ്രേഷ്ഠയായ നർമദയിൽ അവൻ കയറി.
ഇഷ്ടാമിവ വരാം നാരീമവഗാഹ്യ ദശാനനഃ । സ തസ്യാഃ പുലിനേ രമ്യേ നാനാമുനിനിഷേവിതേ ।। ൭.൩൧.
പ്രിയപ്പെട്ട സ്ത്രീയെ ആസ്വദിക്കുന്നതുപോലെ തന്നെ, ദശാനനൻ ആ മനോഹരമായ തീരത്ത്, അനേകം മുനികൾ വസിക്കുന്ന സ്ഥലത്ത്, അവളിൽ മുഴുകി.
ഉപോപവിഷ്ടൈഃ സചിവൈഃ സാര്ധം രാക്ഷസപുങ്ഗവഃ । പ്രഖ്യായ നര്മദാം സോ ഽഥ ഗങ്ഗേയമിതി രാവണഃ ।। ൭.൩൧.
തന്റെ മന്ത്രിമാരോടൊപ്പം ഇരുന്ന്, രാക്ഷസന്മാരിൽ ശ്രേഷ്ഠനായ രാവണൻ നർമദയെ മഹത്വപ്പെടുത്തി, പിന്നെ അവളെ 'ഗംഗയുടെ മകൾ' എന്നാണ് വിളിച്ചത്.
നര്മദാദര്ശജം ഹര്ഷമാപ്തവാന് രാക്ഷസാധിപഃ । ഉവാച സചിവാംസ്തത്ര സലീലം ശുകസാരണൌ ।। ൭.൩൧.
നർമദയെ കണ്ടതിൽ സന്തോഷം നിറഞ്ഞ രാക്ഷസാധിപൻ അവിടെ ശുകനും സാരണനും അടങ്ങിയ മന്ത്രിമാരോട് കളിയോടെ പറഞ്ഞു.
ഏഷ രശ്മിസഹസ്രേണ ജഗത്കൃത്വൈവ കാഞ്ചനമ് । തീക്ഷ്ണതാപകരഃ സൂര്യോ നഭസോ ഽര്ധം സമാശ്രിതഃ ।। ൭.൩൧.
ഇവിടെ ആയിരം കിരണങ്ങളോടെ ഈ സൂര്യൻ ലോകം പൊന്നുപോലെ ആക്കി, അതിന്റെ കഠിനമായ ചൂടോടെ ആകാശത്തിന്റെ പാതി ഭാഗം നിറഞ്ഞിരിക്കുന്നു.