വത്സ രാവണ തുഷ്ടോ ഽസ്മി പുത്രസ്യ തവ സംയുഗേ । അഹോ ഽസ്യ വിക്രമൌദാര്യം തവ തുല്യോ ഽധികോ ഽപി വാ ।। ൭.൩൦.
കുഞ്ഞേ രാവണ, യുദ്ധത്തിൽ നിന്റെ മകനോട് ഞാൻ അതീവ സന്തുഷ്ടനാണ്. അവന്റെ വീരതയും മനസ്സുതുറയും അതിശയകരമാണ്; നീയോ അതിനേക്കാൾ വലിയവനോ അവനിൽ കാണാം.
ജിതം ഹി ഭവതാ സര്വം ത്രൈലോക്യം സ്വേന തേജസാ । കൃതാ പ്രതിജ്ഞാ സഫലാ പ്രീതോ ഽസ്മി സ്വസുതേന വൈ ।। ൭.൩൦.
നിന്റെ തേജസ്സുകൊണ്ട് നീ മൂന്നു ലോകവും ജയിച്ചു. നിന്റെ പ്രതിജ്ഞ ഫലപ്രദമായി. നിന്റെ മകനെ കണ്ടു ഞാൻ സന്തോഷിക്കുന്നു.
അയം ച പുത്രോ ഽതിബലസ്തവ രാവണ വീര്യവാന് । ജഗതീന്ദ്രജിദിത്യേവ പരിഖ്യാതോ ഭവിഷ്യതി ।। ൭.൩൦.
രാവണ, നിന്റെ ഈ മകൻ അതിബലൻ വളരെ ശക്തനായവനാണ്. അവൻ ലോകത്തിൽ എല്ലാവരെയും ജയിച്ച ഇന്ദ്രനെന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനാകും.
ബലവാന്ദുര്ജയശ്ചൈവ ഭവിഷ്യത്യേവ രാക്ഷസഃ । യം സമാശ്രിത്യ തേ രാജന്സ്ഥാപിതാസ്ത്രിദശാ വശേ ।। ൭.൩൦.
ഈ രാക്ഷസൻ ശക്തനും ജയിക്കാൻ കഴിയാത്തവനുമാകും. രാജാവേ, അവനെ ആശ്രയിച്ചാണ് നീ ദേവന്മാരെ നിന്റെ വശത്താക്കിയത്.
തന്മുച്യതാം മഹാബാഹോ മഹേന്ദ്രഃ പാകശാസനഃ । കിഞ്ചാസ്യ മോക്ഷണാര്ഥായ പ്രയച്ഛന്തു ദിവൌകസഃ ।। ൭.൩൦.
അതിനാൽ, മഹാബാഹുവായവനേ, മഹേന്ദ്രനെയും വജ്രായുധധാരിയെയും വിട്ടയക്കുക. അവനെ മോചിപ്പിക്കാൻ ദേവന്മാർ എന്തെങ്കിലും സമ്മാനിക്കട്ടെ.
അഥാബ്രവീന്മഹാതേജാ ഇന്ദ്രജിത്സമിതിഞ്ജയഃ । അമരത്വമഹം ദേവ വൃണേ യദ്യേഷ മുച്യതേ ।। ൭.൩൦.
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള യുദ്ധവിജയിയായ ഇന്ദ്രജിത് പറഞ്ഞു: ദേവന്മാരേ, അവനെ വിട്ടയക്കുകയാണെങ്കിൽ, ഞാൻ അമരത്വം ആഗ്രഹിക്കുന്നു.
ചതുഷ്പദാം ഖേചരാണാമന്യേഷാം വാ മഹൌജസാമ് । വൃക്ഷഗുല്മക്ഷുപലതാതൃണോപലമഹീഭൃതാമ് ।। ൭.൩൦.
നാലുകാലികളിലോ, ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്നവരിലോ, മറ്റു ശക്തിമാന്മാരിലോ, മരങ്ങൾ, കുരുമുള, വള്ളികൾ, പുല്ല്, കല്ല്, പർവ്വതങ്ങൾ എന്നിവയിലോ—
സര്വേ ഽപി ജന്തവോ ഽന്യോന്യം ഭേതവ്യേ സതി ബിഭ്യതി । അതോ ഽത്ര ലോകേ സര്വേഷാം സര്വസ്മാച്ച ഭവേദ്ഭയമ് ।। ൭.൩൦.
എല്ലാ ജീവികളും പരസ്പരം ഭയപ്പെടേണ്ട സാഹചര്യം ഉണ്ടെങ്കിൽ ഭയപ്പെടുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഈ ലോകത്ത് എല്ലാവർക്കും എല്ലാവരിൽ നിന്നും ഭയം ഉണ്ടാകും.
തതോ ഽബ്രവീന്മഹാതേജാ മേഘനാദം പ്രജാപതിഃ । നാസ്തി സര്വാമരത്വം ഹി കസ്യചിത്പ്രാണിനോ ഭുവി । ചതുഷ്പദഃ പക്ഷിണശ്ച ഭൂതാനാം വാ മഹൌജസാമ് ।। ൭.൩൦.
അപ്പോൾ മഹാതേജസ്സുള്ള സൃഷ്ടികർത്താവ് മേഘനാദനോട് പറഞ്ഞു: ഭൂമിയിൽ ആര്ക്കും പൂർണ്ണമായ അമരത്വം ഇല്ല—നാലുകാലികൾക്കും പക്ഷികൾക്കും മറ്റും.
ശ്രുത്വാ പിതാമഹേനോക്തമിന്ദ്രജിത്പ്രഭുണാവ്യയമ് ।। ൭.൩൦.
അക്ഷയനായ ബ്രഹ്മാവിന്റെ ഈ വാക്കുകൾ കേട്ട് ഇന്ദ്രജിത്—
്വം ഹി കസ്യചിത്പ്രാണിനോ ഭുവി । അഥാബ്രവീത്സ തത്രസ്ഥം മേഘനാദോ മഹാബലഃ । ശ്രൂയതാം വാ ഭവേത്സിദ്ധിഃ ശതക്രതുവിമോക്ഷണേ ।। ൭.൩൦.
ഭൂമിയിൽ ആര്ക്കും (അമരത്വം) ഇല്ല—അപ്പോൾ അവിടെ നിന്നിരുന്ന മഹാബലനായ മേഘനാദ് പറഞ്ഞു: ശതക്രതു (ഇന്ദ്രൻ) മോചിതനാകുമ്പോൾ എനിക്ക് വിജയമുണ്ടാകാൻ ഏത് വരം വേണമെന്ന് കേൾക്കൂ.
മമേഷ്ടം നിത്യശോ ഹര്വ്യൈര്മന്ത്രൈഃ സമ്പൂജ്യ പാവകമ് । സങ്ഗ്രാമമവതര്ത്തും ച ശത്രുനിര്ജയകാങ്ക്ഷിണഃ ।। ൭.൩൦.
എനിക്ക് ഇഷ്ടമുള്ളപോലെ ഹോമദ്രവ്യങ്ങളാൽ, മന്ത്രങ്ങളാൽ അഗ്നിയെ എപ്പോഴും പൂജിക്കാൻ കഴിയണം. ശത്രുക്കളെ ജയിക്കാൻ ഞാൻ യുദ്ധത്തിലിറങ്ങട്ടെ.
അശ്വയുക്തോ രഥോ മഹ്യമുത്തിഷ്ഠേത്തു വിഭാവസോഃ । തത്സ്ഥസ്യാമരതാ സ്യാന്മേ ഏഷ മേ നിശ്ചയോ വരഃ ।। ൭.൩൦.
അഗ്നിയിൽ നിന്ന് കുതിരകളോടുകൂടിയ ഒരു രഥം എനിക്ക് ഉയർന്ന് വരണം. അതിൽ നിന്നു നിൽക്കുമ്പോൾ എനിക്ക് അമരത്വം ലഭിക്കണം—ഇതാണ് ഞാൻ ആഗ്രഹിക്കുന്ന വരം.
തസ്മിന്യദ്യസമാപ്തേ ച ജപ്യഹോമേ വിഭാവസൌ । യുധ്യേയം ദേവ സങ്ഗ്രാമേ തദാ മേ സ്യാദ്വിനാശനമ് ।। ൭.൩൦.
അഗ്നിയിൽ ജപവും ഹോമവും പൂർത്തിയാകാതെ ഞാൻ യുദ്ധം ചെയ്യുകയാണെങ്കിൽ, അപ്പോൾ ദേവനേ, എനിക്ക് നാശം വരട്ടെ.
സര്വോ ഹി തപസാ ദേവ വൃണോത്യമരതാം പുമാന് । വിക്രമേണ മയാ ത്വേതദമരത്വം പ്രവര്തിതമ് ।। ൭.൩൦.
ദേവനേ, എല്ലാവരും തപസ്സുകൊണ്ട് അമരത്വം നേടാറുണ്ട്. പക്ഷേ, എന്റെ വീരത്വം കൊണ്ടാണ് ഞാൻ അമരത്വം നേടുന്നത്.
ഏവമസ്ത്വിതി തം ചാഹ വാക്യം ദേവഃ പിതാമഹഃ । മുക്തശ്ചേന്ദ്രജിതാ ശക്രോ ഗതാശ്ച ത്രിദിവം സുരാഃ ।। ൭.൩൦.
അങ്ങനെ ആകട്ടെ എന്നു ബ്രഹ്മാവു പറഞ്ഞു. ഇന്ദ്രജിത് ഇന്ദ്രനെ വിട്ടയച്ചു. ദേവന്മാർ സ്വർഗത്തിലേക്ക് മടങ്ങി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ രാമ ദീനോ ഭ്രഷ്ടാമ്ബരദ്യുതിഃ । ഇന്ദ്രശ്ചിന്താപരീതാത്മാ ധ്യാനതത്പരതാം ഗതഃ ।। ൭.൩൦.
അതിനിടയിൽ, രാമാ, ഇന്ദ്രൻ ദുഃഖിതനായി, വസ്ത്രവും തേജസ്സും നഷ്ടപ്പെട്ട്, മനസ്സിൽ വലിയ ചിന്തയോടെ, ധ്യാനത്തിൽ ആഴപ്പെട്ടു.
തം തു ദൃഷ്ട്വാ തഥാഭൂതം പ്രാഹ ദേവഃ പ്രജാപതിഃ । ശതക്രതോ കിമു പുരാ കരോതി സ്മ സുദുഷ്കൃതമ് ।। ൭.൩൦.
അവനെ അങ്ങനെ കണ്ട സൃഷ്ടികർത്താവ് ചോദിച്ചു: ശതക്രതു, നീ മുമ്പ് എന്ത് വലിയ പാപം ചെയ്തു?
അമരേന്ദ്ര മയാ ബഹ്വ്യഃ പ്രജാഃ സൃഷ്ടാസ്തഥാ പ്രഭോ । ഏകവര്ണാഃ സമാഭാഷാ ഏകരൂപാശ്ച സര്വശഃ ।। ൭.൩൦.
ദേവന്മാരുടെ പ്രഭുവേ, ഞാൻ അനേകം ജീവികൾ സൃഷ്ടിച്ചു. അവരൊക്കെയും ഒരേ വർണ്ണവും, ഒരേ ഭാഷയും, എല്ലാറ്റിലും ഒരുപോലെയുമായിരുന്നു.
താസാം നാസ്തി വിശേഷോ ഹി ദര്ശനേ ലക്ഷണേ ഽപി വാ । തതോ ഽഹമേകാഗ്രമനാസ്താഃ പ്രജാഃ പരിചിന്തയമ് ।। ൭.൩൦.
അവരിൽ രൂപത്തിലും ലക്ഷണങ്ങളിലും യാതൊരു വ്യത്യാസവും ഇല്ലായിരുന്നു. അതുകൊണ്ട് ഞാൻ മനസ്സുകൊണ്ട് ആ ജീവികളെ കുറിച്ച് ആലോചിച്ചു.
സോ ഽഹം താസാം വിശേഷാര്ഥം സ്ത്രിയമേകാം വിനിര്മമേ । യദ്യത്പ്രജാനാം പ്രത്യങ്ഗം വിശിഷ്ടം തത്തദുദ്ധൃതമ് ।। ൭.൩൦.
അവരിൽ വ്യത്യാസം ഉണ്ടാകാൻ ഞാൻ ഒരു സ്ത്രീയെ സൃഷ്ടിച്ചു. ഓരോ ജീവിയിലും ഏറ്റവും ഉത്തമമായത് ഞാൻ എടുത്തു ചേർത്തു.
തതോ മയാ രൂപഗുണൈരഹല്യാ സ്ത്രീ വിനിര്മിതാ । ഹലം നാമേഹ വൈരൂപം ഹല്യം തത്പ്രഭവം ഭവേത് ।। ൭.൩൦.
അങ്ങനെ രൂപത്തിലും ഗുണങ്ങളിലും ഉത്തമയായ അഹല്യയെ ഞാൻ സൃഷ്ടിച്ചു. ഇവിടെ 'ഹല' എന്നത് ദോഷം എന്നർത്ഥം; അതിന്റെ ഉത്ഭവമാണ് 'ഹല്യ'.
യസ്മാന്ന വിദ്യതേ ഹല്യം തേനാഹല്യേതി വിശ്രുതാ । അഹല്യേതി മയാ ശക്ര തസ്യാ നാമ പ്രവര്തിതമ് ।। ൭.൩൦.
അവളിൽ ഒരു ദോഷവും ഇല്ലാത്തതിനാൽ അവൾ അഹല്യ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തയായി. ശക്രനേ, ആ പേരാണ് ഞാൻ അവള്ക്ക് നൽകിയതും.
നിര്മിതായാം ച ദേവേന്ദ്ര തസ്യാം നാര്യാം സുരര്ഷഭ । ഭവിഷ്യതീതി കസ്യൈഷാ മമ ചിന്താ തതോ ഽഭവത് ।। ൭.൩൦.
അവളെ സൃഷ്ടിച്ചപ്പോൾ, ദേവേന്ദ്രാ, ഈ സ്ത്രീ ആരുടെ ആയിരിക്കും എന്ന് ഞാൻ ചിന്തിച്ചു.
ത്വം തു ശക്ര തദാ നാരീം ജാനീഷേ മനസാ പ്രഭോ । സ്ഥാനാധികതയാ പത്നീ മമൈഷേതി പുരന്ദര ।। ൭.൩൦.
പക്ഷേ, ശക്രനേ, നീ മനസ്സിൽ ആ സ്ത്രീയെ നിന്റെ ഭാര്യയെന്നു കരുതിയിരുന്നു. എന്നാൽ സ്ഥാനമനുസരിച്ച് അവൾ എന്റെ ഭാര്യയായി.
സാ മയാ ന്യാസഭൂതാ തു ഗൌതമസ്യ മഹാത്മനഃ । ന്യസ്താ ബഹൂനി വര്ഷാണി തേന നിര്യാതിതാ ച ഹ ।। ൭.൩൦.
അവളെ ഞാൻ മഹാത്മാവായ ഗൗതമനോടു കുത്തിരിപ്പിച്ചു. അനേകം വർഷങ്ങൾ അവൾ അവനോടൊപ്പം നിന്നു.
തതസ്തസ്യ പരിജ്ഞായ മഹാസ്ഥൈര്യം മഹാമുനേഃ । ജ്ഞാത്വാ തപസി സിദ്ധിം ച പത്ന്യര്ഥം സ്പര്ശിതാ തദാ ।। ൭.൩൦.
പിന്നീട് ആ മഹർഷിയുടെ വലിയ സ്ഥിരതയും തപസ്സിൽ നേടിയ വിജയം നീ അറിഞ്ഞു, അവന്റെ ഭാര്യയെ സ്പർശിച്ചു.
സങ്ക്രുദ്ധസ്ത്വം ഹി ധര്മാത്മന് ഗത്വാ തസ്യാശ്രമം മുനേഃ । ദൃഷ്ടവാംശ്ച തദാ താം സ്ത്രീം ദീപ്താമഗ്നിശിഖാമിവ ।। ൭.൩൦.
കോപത്തോടെ നീ, ധർമ്മശീലനേ, ആ മഹർഷിയുടെ ആശ്രമത്തിലേക്ക് പോയി, അഗ്നിശിഖയെപ്പോലെ പ്രകാശിക്കുന്ന ആ സ്ത്രീയെ കണ്ടു.
സാ ത്വയാ ധര്ഷിതാ ശക്ര കാമാര്തേന സമന്യുനാ । ദൃഷ്ടസ്ത്വം ച തദാ തേന ഹ്യാശ്രമേ പരമര്ഷിണാ ।। ൭.൩൦.
കാമത്തിലും ക്രോധത്തിലും ആകൃഷ്ടനായി നീ ശക്രനേ, അവളെ അപമാനിച്ചു. അപ്പോൾ തന്നെ ആ മഹർഷി ആശ്രമത്തിൽ നിന്നെ കണ്ടു.
തതഃ ക്രുദ്ധേന തേനാ ഽസി ശപ്തഃ പരമതേജസാ । ഗതോ ഽസി യേന ദേവേന്ദ്ര ദശാഭാഗവിപര്യയമ് ।। ൭.൩൦.
അപ്പോൾ അതീവ തേജസ്സുള്ള ആ മഹർഷി കോപത്തോടെ നിന്നെ ശപിച്ചു. അതിനാൽ ദേവേന്ദ്രാ, നിന്റെ ശക്തിയുടെ പത്തിലൊന്ന് നഷ്ടമായി.