കുമ്ഭകര്ണസ്തു ദുഷ്ടാത്മാ നാനാപ്രഹരണോദ്യതഃ । നാജ്ഞായത തദാ യുദ്ധേ സഹ കേനാപ്യയുധ്യത ।। ൭.൨൮.
കുമ്പകര്ണൻ ദുഷ്ടചിത്തനായി, പലതരം ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ആരോടാണ് പോരാടുന്നത് എന്നത് വ്യക്തമായിരുന്നില്ല.
ദന്തൈഃ ഭുജാഭ്യാം പദ്മാം ച ശക്തിതോമരസായകൈഃ । യേന കേനൈവ സംരബ്ധസ്താഡയാമാസ വൈ സുരാന് ।। ൭.൨൮.
കോപത്തിൽ, കുമ്പകര്ണൻ തന്റെ പല്ലുകളും കൈകളും, താമരകളും കുന്തങ്ങളും ഗദകളും അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച്, ലഭ്യമായ എല്ലാത്തിനെയും കൊണ്ട് ദേവന്മാരെ അടിച്ചു.
തതോ രുദ്രൈര്മഹാഘോരൈഃ സങ്ഗമ്യാഥ നിശാചരഃ । പ്രയുദ്ധസ്തൈശ്ച സങ്ഗ്രാമേ ക്ഷതഃ ശസ്ത്രൈര്നിരന്തരമ് ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ഭയാനകമായ രുദ്രന്മാരെ നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു, അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് തുടർച്ചയായി പരിക്കേറ്റു.
ബഭൌ ശസ്ത്രാചിതതനുഃ കുമ്ഭകര്ണഃ ക്ഷരന്നസൃക് । വിദ്യുത്സ്തനിതനിര്ഘോഷോ ധാരവാനിവ തോയദഃ ।। ൭.൨൮.
കുമ്പകര്ണന്റെ ശരീരം ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട് രക്തം ഒഴുകുമ്പോൾ, മിന്നലും ഇടിമുഴക്കവും ഉള്ള മഴമേഘംപോലെ അവൻ തിളങ്ങി.
തതസ്തദ്രാക്ഷസം സൈന്യം പ്രയുദ്ധം സമരുദ്ഗണൈഃ । രണേ വിദ്രാവിതം സര്വം നാനാപ്രഹരണൈഃ ശിതൈഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസസൈന്യം മരുത്ഗണങ്ങളുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ,锋മായ色色മായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് മുഴുവനും തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
കേചിദ്വിനിഹതാഃ കൃത്താശ്ചേഷ്ടന്തി സ്മ മഹീതലേ । വാഹനേഷ്വവസക്താശ്ച സ്ഥിതാ ഏവാപരേ രണേ ।। ൭.൨൮.
ചിലർ കൊല്ലപ്പെട്ട് വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ട് നിലത്തുകിടന്നു വലിച്ചുപിടിച്ചു; ചിലർ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ പിടിച്ചു നില്ക്കുമ്പോഴും, മറ്റുള്ളവർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്നെ നിന്നു.
രഥാന്നാഗാന്ഖരാനുഷ്ട്രാന്പന്നഗാംസ്തുരഗാന് രണേ । ശിംശുമാരാന്വരാഹാംശ്ച പിശാചവദനാന്തഥാ ।। ൭.൨൮.
യുദ്ധഭൂമിയില് രഥങ്ങളും ആനകളും കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും പാമ്പുകളും കുതിരകളും നീരാളികളും പന്നികളും പിശാച് മുഖമുള്ളവരുമായവയെല്ലാം കാണപ്പെട്ടു.
താന്സമാലിങ്ഗ്യ ബാഹുഭ്യാം വിഷ്ടബ്ധാഃ കേചിദുച്ഛ്രുതാഃ । ദേവൈസ്തു ശസ്ത്രസമ്ഭിന്നാ മമ്രിരേ ച നിശാചരാഃ ।। ൭.൨൮.
അവരില് ചിലര് തമ്മില് കൈകൊണ്ടു ചേര്ന്ന് ഉറച്ചു നിന്നു; ദേവന്മാരുടെ ആയുധങ്ങള് കൊണ്ടു തുളച്ചു വീഴ്ത്തപ്പെട്ട നിശാചരന്മാര് നശിച്ചു.
ചിത്രകര്മ ഇവാഭാതി സ തേഷാം രണസമ്പ്ലവഃ । നിഹതാനാം പ്രമത്താനാം രാക്ഷസാനാം മഹീതലേ ।। ൭.൨൮.
ഭൂമിയില് വീണു കിടക്കുന്ന ഉന്മാദിതരായ രാക്ഷസന്മാരുടെ ആ യുദ്ധക്കളഹം ഒരു മനോഹരമായ ചിത്രപ്രകാരമെന്നപോലെ തോന്നി.
ശോണിതോദകനിഷ്പന്ദകങ്കഗൃധ്രസമാകുലാ । പ്രവൃത്താ സംയുഗമുഖേ ശസ്ത്രഗ്രാഹവതീ നദീ ।। ൭.൨൮.
യുദ്ധം ആരംഭിക്കുമ്പോള് രക്തം വെള്ളമായി ഒഴുകുന്ന, കാക്കകളും കഴുകുകളും നിറഞ്ഞ, ആയുധങ്ങള് പുല്ലുപോലെ ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി പോലെ അവിടെയുണ്ടായി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ക്രുദ്ധോ ദശഗ്രീവഃ പ്രതാപവാന് । നിരീക്ഷ്യ തദ്ബലം കൃത്സ്നം ദൈവതൈര്വിനിപാതിതമ് ।। ൭.൨൮.
ഇതിനിടയില് മഹാശക്തിയുള്ള കോപഭരിതനായ ദശമുഖന് രാവണന് തന്റെ മുഴുവന് സൈന്യവും ദേവന്മാര് തകർത്തതെന്ന് കണ്ടു.
സ തം പ്രതി വിഗാഹ്യാശു പ്രവൃദ്ധം സൈന്യസാഗരമ് । ത്രിദശാന്സമരേ നിഘ്നഞ്ഛക്രമേവാഭ്യവര്തത ।। ൭.൨൮.
അവന് അതിവേഗം ആ വലിയ സൈന്യസമുദ്രത്തില് കുതിച്ചു കയറി, യുദ്ധഭൂമിയില് ദേവന്മാരെ ഒരൊന്നായി സംഹരിച്ചുകൊണ്ടു മുന്നേറി.
ആഗാച്ഛക്രോ മഹച്ചാപം വിസ്ഫാര്യ സുമഹാസ്വനമ് । യസ്യ വിസ്ഫാരഘോഷേണ സ്തനന്തി സ്മ ദിശോ ദശ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോള് ഇന്ദ്രന് വന്നു, വലിയ വില്ല് വലിച്ച് അതിശക്തമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ചു; ആ വില്ലിന്റെ താളം പത്ത് ദിശകളിലും മുഴങ്ങി.
തദ്വികൃഷ്യ മഹച്ചാപമിന്ദ്രോ രാവണമൂര്ധനി । നിപാതയാമാസ ശരാന്പാവകാദിത്യവര്ചസഃ ।। ൭.൨൮.
വലിയ വില്ല് വലിച്ച് ഇന്ദ്രന് അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെയുള്ള ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകള് രാവണന്റെ തലകള്ക്കു നേരെ മഴപോലെ വിട്ടുവിട്ടു.
തഥൈവ ച മഹാബാഹുര്ദശഗ്രീവോ വ്യവസ്ഥിതഃ । ശക്രം കാര്മുകവിഭ്രഷ്ടൈഃ ശരവര്ഷൈരവാകിരത് ।। ൭.൨൮.
അതു പോലെ തന്നെ മഹാബലശാലിയായ ദശമുഖന് ഉറച്ചുനിന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ വില്ല് തള്ളി അമ്പുകളുടെ മഴയോടെ അവനെ മൂടി.
പ്രയുധ്യതോരഥ തയോര്ബാണവര്ഷൈഃ സമന്തതഃ । ന ജ്ഞായതേ തദാ കിഞ്ചിത്സര്വം ഹി തമസാ വൃതമ് ।। ൭.൨൮.
അവര് ഇരുവരും ചുറ്റും അമ്പുകളുടെ മഴയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോള് എല്ലാം ഇരുണ്ടതുകൊണ്ട് ഒന്നും കാണാനാവില്ലായിരുന്നു.
തതസ്തമസി സഞ്ജാതേ സര്വേ തേ ദേവരാക്ഷസാഃ । അയുദ്ധ്യന്ത ബലോന്മത്താഃ സൂദയന്തഃ പരസ്പരമ് ।। ൭.൨൯.
അങ്ങനെ ഇരുണ്ടതോടെ, ആ ദേവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും യുദ്ധഭ്രമിതരായി യുദ്ധം നിര്ത്തി, പരസ്പരം തന്നെ സംഹരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തതസ്തു ദേവസൈന്യേന രാക്ഷസാനാം ബൃഹദ്ബലമ് । ദശാംശം സ്ഥാപിതം യുദ്ധേ ശേഷം നീതം യമക്ഷയമ് ।। ൭.൨൯.
പിന്നീട്, ദേവസൈന്യം രാക്ഷസരുടെ വലിയ സൈന്യത്തെ പത്തിലൊന്ന് മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ചു, ശേഷിച്ചവരെല്ലാം യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തസ്മിംസ്തു താമസേ യുദ്ധേ സര്വേ തേ ദേവരാക്ഷസാഃ । അന്യോന്യം നാഭ്യജാനന്ത യുധ്യമാനാഃ പരസ്പരമ് ।। ൭.൨൯.
ആ ഇരുണ്ട യുദ്ധത്തിൽ, ദേവരും രാക്ഷസന്മാരും പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോള് ആരെയും തിരിച്ചറിയാനാവാതെ പോയി.
ഇന്ദ്രശ്ച രാവണശ്ചൈവ രാവണിശ്ച മഹാബലഃ । തസ്മിംസ്തമോജാലവൃതേ മോഹമീയുര്ന തേ ത്രയഃ ।। ൭.൨൯.
ഇന്ദ്രനും രാവണനും രാവണന്റെ മഹാബലശാലിയായ മകനും ആ ഇരുണ്ടതിൽ മൂവരും ഭ്രമത്തിലായി.
സ തു ദൃഷ്ട്വാ ബലം സര്വം രാവണോ നിഹതം ക്ഷണാത് । ക്രോധമഭ്യഗമത്തീവ്രം മഹാനാദം ച മുക്തവാന് ।। ൭.൨൯.
എങ്കിലും രാവണന് തന്റെ മുഴുവന് സൈന്യവും ഒരു നിമിഷത്തില് നശിച്ചെന്ന് കണ്ടപ്പോൾ, കഠിനമായ കോപം പിടിച്ചു, വലിയ ഒരു കൂക്കുരല് മുഴക്കി.
ക്രോധാത്സൂതം ച ദുര്ധര്ഷഃ സ്യന്ദനസ്ഥമുവാച ഹ । പരസൈന്യസ്യ മധ്യേന യാവദന്തോ നയസ്വ മാമ് ।। ൭.൨൯.
കോപംകൊണ്ട് കത്തിയ രാവണന് തന്റെ രഥത്തിൽ നിന്നു നിന്ന സാരഥിയെ വിളിച്ചു: 'എന്റെ രഥം ശത്രുസൈന്യത്തിന്റെ മുന്നിലേക്ക് നീക്കൂ' എന്നു പറഞ്ഞു.
അദ്യൈതാന് ത്രിദശാന്സര്വാന്വിക്രമൈഃ സമരേ സ്വയമ് । നാനാശസ്ത്രൈര്മഹാഘോരൈര്നയാമി യമസാദനമ് ।। ൭.൨൯.
'ഇന്ന് എന്റെ വീര്യത്താൽ യുദ്ധഭൂമിയിൽ വിവിധ ഭയങ്കര ആയുധങ്ങൾകൊണ്ട് ഈ ദേവന്മാരെല്ലാം യമലോകത്തേക്ക് അയക്കും.'
അഹമിന്ദ്രം വധിഷ്യാമി ധനദം വരുണം യമമ് । ത്രിദശാന്വിനിഹത്യാഥ സ്വയം സ്ഥാസ്യാമ്യഥോപരി । വിഷാദോ ന ച കര്തവ്യഃ ശീഘ്രം വാഹയ മേ രഥമ് ।। ൭.൨൯.
'ഞാൻ ഇന്ദ്രനെയും കുബേരനെയും വരുണനെയും യമനെയും കൊല്ലും; ദേവന്മാരെ സംഹരിച്ചതിന് ശേഷം ഞാൻ തന്നെ മുകളിൽ നില്ക്കും. മനസ്സിൽ വിഷാദം വരുത്തേണ്ട, എനിക്ക് രഥം വേഗത്തിൽ ഓടിപ്പിക്കൂ!'
ദ്വിഃ ഖലു ത്വാം ബ്രവീമ്യദ്യ യാവദന്തോ നയസ്വ മാമ് ।। ൭.൨൯.
ഇനി ഒരിക്കൽ കൂടി ഞാൻ പറയുന്നു, ഉടൻ തന്നെ എന്നെ മുന്നണിയിൽ കൊണ്ടുപോകൂ.
അയം സ നന്ദനോദ്ദേശോ യത്ര വര്താമഹേ വയമ് । നയ മാമദ്യ തത്ര ത്വമുദയോ യത്ര പര്വതഃ ।। ൭.൨൯.
ഇവിടെ നമുക്ക് നിൽക്കുന്നിടം തന്നെയാണ് നന്ദനവനം. നീ എന്നെ അവിടെ കൊണ്ടുപോകൂ, ഉദയപർവ്വതം ഉയരുന്ന സ്ഥലത്തേക്ക്.
തസ്യ തദ്വചനം ശ്രുത്വാ തുരഗാന്സ മനോജവാന് । ആദിദേശാഥ ശത്രണാം മധ്യേനൈവ ച സാരഥിഃ ।। ൭.൨൯.
അവന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട സാരഥി അതിവേഗം കുതിരകളെ ഓടിപ്പിച്ച് ശത്രുക്കളുടെ നടുവിലൂടെ നേരെ പോയി.
തസ്യ തം നിശ്ചയം ജ്ഞാത്വാ ശക്രോ ദേവേശ്വരസ്തദാ । രഥസ്ഥഃ സമരസ്ഥസ്താന്ദേവാന്വാക്യമഥാബ്രവീത് ।। ൭.൨൯.
അവന്റെ ഉറച്ച മനസ്സറിഞ്ഞ് ദേവന്മാരുടെ രാജാവായ ഇന്ദ്രൻ രഥത്തിൽ നിന്നു യുദ്ധഭൂമിയിൽ നിന്നുകൊണ്ട് ദേവന്മാരോടു പറഞ്ഞു:
സുരാഃ ശൃണുത മദ്വാക്യം യത്താവന്മമ രോചതേ । ജീവന്നേവ ദശഗ്രീവഃ സാധു രക്ഷോ നിഗൃഹ്യതാമ് ।। ൭.൨൯.
ദേവന്മാരേ, എന്റെ വാക്കുകൾ ശ്രദ്ധിക്കൂ, ഇപ്പോൾ എനിക്ക് ഇഷ്ടമായത് പറയാം: രാവണൻ ജീവിച്ചിരിക്കുമ്പോൾ തന്നെ ഈ ദാനവനെ പിടിച്ചിരുത്തണം.
ഏഷ ഹ്യതിബലഃ സൈന്യൈ രഥേന പവനൌജസാ । ഗമിഷ്യതി പ്രവൃദ്ധോര്മിഃ സമുദ്ര ഇവ പര്വണി ।। ൭.൨൯.
അവൻ അത്യന്തം ശക്തനായവൻ, തന്റെ സൈന്യത്തോടും കാറ്റുപോലെയുള്ള രഥത്തോടും കൂടി, പൂർണ്ണചന്ദ്രനുള്ള സമയത്തെ തിരമാലപോലെ മുന്നോട്ട് വരും.