സ തു ദിവ്യോ മഹാഭീമഃ സജ്ജ ഏവ മഹാരഥഃ । ഉപസ്ഥിതോ മാതലിനാ വാഹ്യമാനോ മഹാജവഃ ।। ൭.൨൮.
ആ ദിവ്യവും ഭയങ്കരവുമായ മഹാരഥം സദാ തയ്യാറായിരുന്നതും, മാതളി അതിവേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു.
തതോ മേഘാ രഥേ തസ്മിംസ്തഡിത്ത്വന്തോ മഹാബലാഃ । അഗ്രതോ വായുചപലാ നേദുഃ പരമനിഃസ്വനാഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ, മിന്നലോടെ ശക്തമായ മേഘങ്ങൾ കാറ്റിൽ തള്ളപ്പെട്ടു, വലിയ ഇടിമുഴക്കത്തോടെ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
നാനാവാദ്യാനി വാദ്യന്ത ഗന്ധര്വാശ്ച സമാഹിതാഃ । നനൃതുശ്ചാപ്സരഃസങ്ഘാ നിര്യാതേ ത്രിദശേശ്വരേ ।। ൭.൨൮.
വിവിധ വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും, ഗന്ധർവന്മാർ ശ്രദ്ധയോടെ നില്ക്കുകയും, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു, ദേവരാജാവ് പുറപ്പെടുമ്പോൾ.
രുദ്രൈര്വസുഭിരാദിത്യൈസ്സാധ്യൈശ്ച സമരുദ്ഗണൈഃ । വൃതോ നാനാപ്രഹരണൈര്നിര്യയൌ ത്രിദശാധിപഃ ।। ൭.൨൮.
രുദ്രന്മാരും വസുക്കളും ആദിത്യന്മാരും സാദ്ധ്യന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച് ചുറ്റി നിന്നപ്പോൾ, ദേവരാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.
നിര്ഗച്ഛതസ്തു ശക്രസ്യ പരുഷം പവനോ വവൌ । ഭാസ്കരോ നിഷ്പ്രഭശ്ചാസീന്മഹോല്കാശ്ച പ്രപേദിരേ ।। ൭.൨൮.
ശക്രൻ പുറപ്പെടുമ്പോൾ കഠിനമായ കാറ്റ് വീശി, സൂര്യൻ പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടു, വലിയ ജ്വാലകൾ നിലംതൊട്ടു വീണു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ശൂരോ ദശഗ്രീവഃ പ്രതാപവാന് । ആരുരോഹ രഥം ദിവ്യം നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ।। ൭.൨൮.
അതിനിടയിൽ, ശക്തിയും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ ദശമുഖൻ, വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി.
പന്നഗൈഃ സുമഹാകാര്യൈര്വേഷ്ടിതം രോമഹര്ഷണൈഃ । തേഷാം നിഃശ്വാസവാതേന പ്രദീപ്തമിവ സംയുഗേ ।। ൭.൨൮.
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വലിയ പാമ്പുകൾ ചുറ്റി നിൽക്കുന്ന, അവരുടെ ശ്വാസത്തിന്റെ ചൂടിൽ യുദ്ധത്തിൽ അഗ്നിപോലെ തെളിഞ്ഞ ആ രഥം ഭയാനകം ആയിരുന്നു.
ദൈത്യൈര്നിശാചരൈശ്ചൈവ സ രഥഃ പരിവാരിതഃ । സമരാഭിമുഖോ ദൈത്യോ മഹേന്ദ്രം സോ ഽഭ്യവര്തത ।। ൭.൨൮.
ദൈത്യന്മാരും രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അസുരന്മാരും ആ രഥം ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ ദൈത്യൻ മഹേന്ദ്രന്റെ നേരെ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി.
പുത്രം തം വാരയിത്വാ തു സ്വയമേവ വ്യവസ്ഥിതഃ । സോ ഽപി യുദ്ധാദ്വിനിഷ്ക്രമ്യ രാവണിഃ സമുപാവിശത് ।। ൭.൨൮.
അവൻ തന്റെ മകനെ തടഞ്ഞ്, താനേ നേരെ നില്ക്കുകയും, യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി രാവണിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഇരിക്കുകയുമായിരുന്നു.
തതോ യുദ്ധം പ്രവൃത്തം തു സുരാണാം രാക്ഷസൈഃ സഹ । ശസ്ത്രാണി വര്ഷതാം ഘോരം മേഘാനാമിവ സംയുഗേ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും തമ്മിൽ യുദ്ധം തുടങ്ങി, അവർ ഭയാനകമായ ആയുധങ്ങൾ മഴപെയ്യുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ പരസ്പരം എറിഞ്ഞു.
കുമ്ഭകര്ണസ്തു ദുഷ്ടാത്മാ നാനാപ്രഹരണോദ്യതഃ । നാജ്ഞായത തദാ യുദ്ധേ സഹ കേനാപ്യയുധ്യത ।। ൭.൨൮.
കുമ്പകര്ണൻ ദുഷ്ടചിത്തനായി, പലതരം ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ആരോടാണ് പോരാടുന്നത് എന്നത് വ്യക്തമായിരുന്നില്ല.
ദന്തൈഃ ഭുജാഭ്യാം പദ്മാം ച ശക്തിതോമരസായകൈഃ । യേന കേനൈവ സംരബ്ധസ്താഡയാമാസ വൈ സുരാന് ।। ൭.൨൮.
കോപത്തിൽ, കുമ്പകര്ണൻ തന്റെ പല്ലുകളും കൈകളും, താമരകളും കുന്തങ്ങളും ഗദകളും അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച്, ലഭ്യമായ എല്ലാത്തിനെയും കൊണ്ട് ദേവന്മാരെ അടിച്ചു.
തതോ രുദ്രൈര്മഹാഘോരൈഃ സങ്ഗമ്യാഥ നിശാചരഃ । പ്രയുദ്ധസ്തൈശ്ച സങ്ഗ്രാമേ ക്ഷതഃ ശസ്ത്രൈര്നിരന്തരമ് ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ഭയാനകമായ രുദ്രന്മാരെ നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു, അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് തുടർച്ചയായി പരിക്കേറ്റു.
ബഭൌ ശസ്ത്രാചിതതനുഃ കുമ്ഭകര്ണഃ ക്ഷരന്നസൃക് । വിദ്യുത്സ്തനിതനിര്ഘോഷോ ധാരവാനിവ തോയദഃ ।। ൭.൨൮.
കുമ്പകര്ണന്റെ ശരീരം ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട് രക്തം ഒഴുകുമ്പോൾ, മിന്നലും ഇടിമുഴക്കവും ഉള്ള മഴമേഘംപോലെ അവൻ തിളങ്ങി.
തതസ്തദ്രാക്ഷസം സൈന്യം പ്രയുദ്ധം സമരുദ്ഗണൈഃ । രണേ വിദ്രാവിതം സര്വം നാനാപ്രഹരണൈഃ ശിതൈഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസസൈന്യം മരുത്ഗണങ്ങളുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ,锋മായ色色മായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് മുഴുവനും തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
കേചിദ്വിനിഹതാഃ കൃത്താശ്ചേഷ്ടന്തി സ്മ മഹീതലേ । വാഹനേഷ്വവസക്താശ്ച സ്ഥിതാ ഏവാപരേ രണേ ।। ൭.൨൮.
ചിലർ കൊല്ലപ്പെട്ട് വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ട് നിലത്തുകിടന്നു വലിച്ചുപിടിച്ചു; ചിലർ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ പിടിച്ചു നില്ക്കുമ്പോഴും, മറ്റുള്ളവർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്നെ നിന്നു.
രഥാന്നാഗാന്ഖരാനുഷ്ട്രാന്പന്നഗാംസ്തുരഗാന് രണേ । ശിംശുമാരാന്വരാഹാംശ്ച പിശാചവദനാന്തഥാ ।। ൭.൨൮.
യുദ്ധഭൂമിയില് രഥങ്ങളും ആനകളും കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും പാമ്പുകളും കുതിരകളും നീരാളികളും പന്നികളും പിശാച് മുഖമുള്ളവരുമായവയെല്ലാം കാണപ്പെട്ടു.
താന്സമാലിങ്ഗ്യ ബാഹുഭ്യാം വിഷ്ടബ്ധാഃ കേചിദുച്ഛ്രുതാഃ । ദേവൈസ്തു ശസ്ത്രസമ്ഭിന്നാ മമ്രിരേ ച നിശാചരാഃ ।। ൭.൨൮.
അവരില് ചിലര് തമ്മില് കൈകൊണ്ടു ചേര്ന്ന് ഉറച്ചു നിന്നു; ദേവന്മാരുടെ ആയുധങ്ങള് കൊണ്ടു തുളച്ചു വീഴ്ത്തപ്പെട്ട നിശാചരന്മാര് നശിച്ചു.
ചിത്രകര്മ ഇവാഭാതി സ തേഷാം രണസമ്പ്ലവഃ । നിഹതാനാം പ്രമത്താനാം രാക്ഷസാനാം മഹീതലേ ।। ൭.൨൮.
ഭൂമിയില് വീണു കിടക്കുന്ന ഉന്മാദിതരായ രാക്ഷസന്മാരുടെ ആ യുദ്ധക്കളഹം ഒരു മനോഹരമായ ചിത്രപ്രകാരമെന്നപോലെ തോന്നി.
ശോണിതോദകനിഷ്പന്ദകങ്കഗൃധ്രസമാകുലാ । പ്രവൃത്താ സംയുഗമുഖേ ശസ്ത്രഗ്രാഹവതീ നദീ ।। ൭.൨൮.
യുദ്ധം ആരംഭിക്കുമ്പോള് രക്തം വെള്ളമായി ഒഴുകുന്ന, കാക്കകളും കഴുകുകളും നിറഞ്ഞ, ആയുധങ്ങള് പുല്ലുപോലെ ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി പോലെ അവിടെയുണ്ടായി.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ക്രുദ്ധോ ദശഗ്രീവഃ പ്രതാപവാന് । നിരീക്ഷ്യ തദ്ബലം കൃത്സ്നം ദൈവതൈര്വിനിപാതിതമ് ।। ൭.൨൮.
ഇതിനിടയില് മഹാശക്തിയുള്ള കോപഭരിതനായ ദശമുഖന് രാവണന് തന്റെ മുഴുവന് സൈന്യവും ദേവന്മാര് തകർത്തതെന്ന് കണ്ടു.
സ തം പ്രതി വിഗാഹ്യാശു പ്രവൃദ്ധം സൈന്യസാഗരമ് । ത്രിദശാന്സമരേ നിഘ്നഞ്ഛക്രമേവാഭ്യവര്തത ।। ൭.൨൮.
അവന് അതിവേഗം ആ വലിയ സൈന്യസമുദ്രത്തില് കുതിച്ചു കയറി, യുദ്ധഭൂമിയില് ദേവന്മാരെ ഒരൊന്നായി സംഹരിച്ചുകൊണ്ടു മുന്നേറി.
ആഗാച്ഛക്രോ മഹച്ചാപം വിസ്ഫാര്യ സുമഹാസ്വനമ് । യസ്യ വിസ്ഫാരഘോഷേണ സ്തനന്തി സ്മ ദിശോ ദശ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോള് ഇന്ദ്രന് വന്നു, വലിയ വില്ല് വലിച്ച് അതിശക്തമായ ശബ്ദം പുറപ്പെടുവിച്ചു; ആ വില്ലിന്റെ താളം പത്ത് ദിശകളിലും മുഴങ്ങി.
തദ്വികൃഷ്യ മഹച്ചാപമിന്ദ്രോ രാവണമൂര്ധനി । നിപാതയാമാസ ശരാന്പാവകാദിത്യവര്ചസഃ ।। ൭.൨൮.
വലിയ വില്ല് വലിച്ച് ഇന്ദ്രന് അഗ്നിയും സൂര്യനും പോലെയുള്ള ജ്വലിക്കുന്ന അമ്പുകള് രാവണന്റെ തലകള്ക്കു നേരെ മഴപോലെ വിട്ടുവിട്ടു.
തഥൈവ ച മഹാബാഹുര്ദശഗ്രീവോ വ്യവസ്ഥിതഃ । ശക്രം കാര്മുകവിഭ്രഷ്ടൈഃ ശരവര്ഷൈരവാകിരത് ।। ൭.൨൮.
അതു പോലെ തന്നെ മഹാബലശാലിയായ ദശമുഖന് ഉറച്ചുനിന്ന് ഇന്ദ്രന്റെ വില്ല് തള്ളി അമ്പുകളുടെ മഴയോടെ അവനെ മൂടി.
പ്രയുധ്യതോരഥ തയോര്ബാണവര്ഷൈഃ സമന്തതഃ । ന ജ്ഞായതേ തദാ കിഞ്ചിത്സര്വം ഹി തമസാ വൃതമ് ।। ൭.൨൮.
അവര് ഇരുവരും ചുറ്റും അമ്പുകളുടെ മഴയോടെ യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോള് എല്ലാം ഇരുണ്ടതുകൊണ്ട് ഒന്നും കാണാനാവില്ലായിരുന്നു.
തതസ്തമസി സഞ്ജാതേ സര്വേ തേ ദേവരാക്ഷസാഃ । അയുദ്ധ്യന്ത ബലോന്മത്താഃ സൂദയന്തഃ പരസ്പരമ് ।। ൭.൨൯.
അങ്ങനെ ഇരുണ്ടതോടെ, ആ ദേവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും യുദ്ധഭ്രമിതരായി യുദ്ധം നിര്ത്തി, പരസ്പരം തന്നെ സംഹരിക്കാൻ തുടങ്ങി.
തതസ്തു ദേവസൈന്യേന രാക്ഷസാനാം ബൃഹദ്ബലമ് । ദശാംശം സ്ഥാപിതം യുദ്ധേ ശേഷം നീതം യമക്ഷയമ് ।। ൭.൨൯.
പിന്നീട്, ദേവസൈന്യം രാക്ഷസരുടെ വലിയ സൈന്യത്തെ പത്തിലൊന്ന് മാത്രം ശേഷിപ്പിച്ചു, ശേഷിച്ചവരെല്ലാം യമലോകത്തേക്ക് അയച്ചു.
തസ്മിംസ്തു താമസേ യുദ്ധേ സര്വേ തേ ദേവരാക്ഷസാഃ । അന്യോന്യം നാഭ്യജാനന്ത യുധ്യമാനാഃ പരസ്പരമ് ।। ൭.൨൯.
ആ ഇരുണ്ട യുദ്ധത്തിൽ, ദേവരും രാക്ഷസന്മാരും പരസ്പരം യുദ്ധം ചെയ്യുമ്പോള് ആരെയും തിരിച്ചറിയാനാവാതെ പോയി.
ഇന്ദ്രശ്ച രാവണശ്ചൈവ രാവണിശ്ച മഹാബലഃ । തസ്മിംസ്തമോജാലവൃതേ മോഹമീയുര്ന തേ ത്രയഃ ।। ൭.൨൯.
ഇന്ദ്രനും രാവണനും രാവണന്റെ മഹാബലശാലിയായ മകനും ആ ഇരുണ്ടതിൽ മൂവരും ഭ്രമത്തിലായി.