ശതഘ്നീമുസലപ്രാസഗദാഖഡ്ഗപരശ്വധാന് । മഹാന്തി ഗിരിശൃങ്ഗാണി പാതയാമാസ രാവണിഃ ।। ൭.൨൮.
അവൻ ശതഘ്നി, മുഷലം, കുന്തം, ഗദ, വാൾ, പരശു തുടങ്ങിയ വലിയ ആയുധങ്ങളും, വലിയ പർവതശിഖരങ്ങളും എറിഞ്ഞു.
തതഃ പ്രവ്യഥിതാ ലോകാഃ സഞ്ജജ്ഞേ ച തമോ ഽഭവത് । തസ്യ രാവണപുത്രസ്യ ശത്രുസൈന്യാനി നിഘ്നതഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ലോകങ്ങൾ ഭയത്താൽ വിറച്ചു, രാവണന്റെ മകൻ ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ ഇരുണ്ടതും പരന്നു.
തതസ്തദ്ദൈവതബലം സമന്താത്തം ശചീസുതമ് । ബഹുപ്രകാരമസ്വസ്ഥമഭവച്ഛരപീഡിതമ് ।। ൭.൨൮.
അതിനുശേഷം, ദേവസൈന്യം ചുറ്റും നിന്ന് ശചിയുടെ മകനെ പലവിധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു; അമ്പുകളുടെ കഠിനതയിൽ അവൻ വളരെ വിഷമിച്ചു.
നാഭ്യജാനന്ത ചാന്യോന്യം രക്ഷോ വാ ദേവതാ ഽഥവാ । തത്ര തത്ര വിപര്യസ്തം സമന്താത്പരിധാവതി ।। ൭.൨൮.
അവിടെ രാക്ഷസന്മാർ ദേവന്മാരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, ദേവന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; എല്ലായിടത്തും കലഹവും ആശയക്കുഴപ്പവും നിറഞ്ഞു, എല്ലാവരും ചിതറിക്കൊണ്ടു ഓടി.
ദേവാ ദേവാന്നിജഘ്നുസ്തേ രാക്ഷസാന്രാക്ഷസാസ്തഥാ । സമ്മൂഢാസ്തമസാച്ഛന്നാ വ്യദ്രവന്നപരേ തഥാ ।। ൭.൨൮.
ദേവന്മാർ ദേവന്മാരെയും, രാക്ഷസന്മാർ രാക്ഷസന്മാരെയും തന്നെ ആക്രമിച്ചു; ഭ്രമത്തിലായും ഇരുണ്ടതിൽ മറഞ്ഞും മറ്റുള്ളവർ എല്ലായിടത്തും ഓടി പിരിഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ വീരഃ പുലോമാ നാമ വീര്യവാന് । ദൈത്യേന്ദ്രസ്തേന സങ്ഗൃഹ്യ ശചീപുത്രോ ഽപവാഹിതഃ ।। ൭.൨൮.
അതിനിടയിൽ, ശക്തനായ വീരനായ പുലോമൻ, ദൈത്യരാജാവ്, ശചിയുടെ മകനെ പിടിച്ച് അവനെ അകറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
സങ്ഗൃഹ്യ തം തു ദൌഹിത്രം പ്രവിഷ്ടഃ സാഗരം തദാ । ആര്യകഃ സ ഹി തസ്യാസീത്പുലോമാ യേന സാ ശചീ ।। ൭.൨൮.
അവനെ, തന്റെ മുമ്മക്കളായ ജയന്തനെ പിടിച്ച്, പുലോമൻ അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിൽ കടന്നു; അവൻ ശചിയുടെ അമ്മാവനായിരുന്നു.
ജ്ഞാത്വാ പ്രണാശം തു തദാ ജയന്തസ്യാഥ ദേവതാഃ । അപ്രഹൃഷ്ടാസ്തതഃ സര്വാ വ്യഥിതാഃ സമ്പ്രദുദ്രുവുഃ ।। ൭.൨൮.
ജയന്തന്റെ നാശം ദേവന്മാർ മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ, അവർ എല്ലാവരും ദുഃഖിതരായി, ഭയത്താൽ വിറച്ച് ഓടി മറഞ്ഞു.
രാവണിസ്ത്വഥ സങ്ക്രുദ്ധോ ബലൈഃ പരിവൃതഃ സ്വകൈഃ । അഭ്യധാവത ദേവാംസ്താന്മുമോച ച മഹാസ്വനമ് ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ രാവണിയുടെ മനസ്സിൽ കുപിതനായി, തന്റെ സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ദേവന്മാരുടെ നേരെ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ആക്രമിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ പ്രണാശം പുത്രസ്യ ദൈവതേഷു ച വിദ്രുതമ് । മാതലിം ചാഹ ദേവേശോ രഥഃ സമുപനീയതാമ് ।। ൭.൨൮.
തന്റെ മകന്റെ നാശവും ദേവന്മാർ ഭയന്ന് ഓടുന്നതും കണ്ട ദേവരാജാവു മാതളിയെ വിളിച്ചു: 'രഥം ഉടൻ കൊണ്ടുവരിക.' എന്ന് പറഞ്ഞു.
സ തു ദിവ്യോ മഹാഭീമഃ സജ്ജ ഏവ മഹാരഥഃ । ഉപസ്ഥിതോ മാതലിനാ വാഹ്യമാനോ മഹാജവഃ ।। ൭.൨൮.
ആ ദിവ്യവും ഭയങ്കരവുമായ മഹാരഥം സദാ തയ്യാറായിരുന്നതും, മാതളി അതിവേഗത്തിൽ ഓടിച്ചു കൊണ്ടുവന്നു.
തതോ മേഘാ രഥേ തസ്മിംസ്തഡിത്ത്വന്തോ മഹാബലാഃ । അഗ്രതോ വായുചപലാ നേദുഃ പരമനിഃസ്വനാഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രഥത്തിന്റെ മുന്നിൽ, മിന്നലോടെ ശക്തമായ മേഘങ്ങൾ കാറ്റിൽ തള്ളപ്പെട്ടു, വലിയ ഇടിമുഴക്കത്തോടെ മുഴങ്ങുകയായിരുന്നു.
നാനാവാദ്യാനി വാദ്യന്ത ഗന്ധര്വാശ്ച സമാഹിതാഃ । നനൃതുശ്ചാപ്സരഃസങ്ഘാ നിര്യാതേ ത്രിദശേശ്വരേ ।। ൭.൨൮.
വിവിധ വാദ്യങ്ങൾ മുഴങ്ങുകയും, ഗന്ധർവന്മാർ ശ്രദ്ധയോടെ നില്ക്കുകയും, അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്യുകയും ചെയ്തു, ദേവരാജാവ് പുറപ്പെടുമ്പോൾ.
രുദ്രൈര്വസുഭിരാദിത്യൈസ്സാധ്യൈശ്ച സമരുദ്ഗണൈഃ । വൃതോ നാനാപ്രഹരണൈര്നിര്യയൌ ത്രിദശാധിപഃ ।। ൭.൨൮.
രുദ്രന്മാരും വസുക്കളും ആദിത്യന്മാരും സാദ്ധ്യന്മാരും മരുത്ഗണങ്ങളും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച് ചുറ്റി നിന്നപ്പോൾ, ദേവരാജാവ് പുറപ്പെട്ടു.
നിര്ഗച്ഛതസ്തു ശക്രസ്യ പരുഷം പവനോ വവൌ । ഭാസ്കരോ നിഷ്പ്രഭശ്ചാസീന്മഹോല്കാശ്ച പ്രപേദിരേ ।। ൭.൨൮.
ശക്രൻ പുറപ്പെടുമ്പോൾ കഠിനമായ കാറ്റ് വീശി, സൂര്യൻ പ്രകാശം നഷ്ടപ്പെട്ടു, വലിയ ജ്വാലകൾ നിലംതൊട്ടു വീണു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ ശൂരോ ദശഗ്രീവഃ പ്രതാപവാന് । ആരുരോഹ രഥം ദിവ്യം നിര്മിതം വിശ്വകര്മണാ ।। ൭.൨൮.
അതിനിടയിൽ, ശക്തിയും ധൈര്യവും നിറഞ്ഞ ദശമുഖൻ, വിശ്വകർമ്മൻ നിർമ്മിച്ച ദിവ്യരഥത്തിൽ കയറി.
പന്നഗൈഃ സുമഹാകാര്യൈര്വേഷ്ടിതം രോമഹര്ഷണൈഃ । തേഷാം നിഃശ്വാസവാതേന പ്രദീപ്തമിവ സംയുഗേ ।। ൭.൨൮.
ഭയപ്പെടുത്തുന്ന വലിയ പാമ്പുകൾ ചുറ്റി നിൽക്കുന്ന, അവരുടെ ശ്വാസത്തിന്റെ ചൂടിൽ യുദ്ധത്തിൽ അഗ്നിപോലെ തെളിഞ്ഞ ആ രഥം ഭയാനകം ആയിരുന്നു.
ദൈത്യൈര്നിശാചരൈശ്ചൈവ സ രഥഃ പരിവാരിതഃ । സമരാഭിമുഖോ ദൈത്യോ മഹേന്ദ്രം സോ ഽഭ്യവര്തത ।। ൭.൨൮.
ദൈത്യന്മാരും രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്ന അസുരന്മാരും ആ രഥം ചുറ്റി നിൽക്കുമ്പോൾ, ആ ദൈത്യൻ മഹേന്ദ്രന്റെ നേരെ യുദ്ധത്തിനായി മുന്നേറി.
പുത്രം തം വാരയിത്വാ തു സ്വയമേവ വ്യവസ്ഥിതഃ । സോ ഽപി യുദ്ധാദ്വിനിഷ്ക്രമ്യ രാവണിഃ സമുപാവിശത് ।। ൭.൨൮.
അവൻ തന്റെ മകനെ തടഞ്ഞ്, താനേ നേരെ നില്ക്കുകയും, യുദ്ധത്തിൽ നിന്ന് പിന്മാറി രാവണിയുടെ അടുക്കൽ ചെന്നു ഇരിക്കുകയുമായിരുന്നു.
തതോ യുദ്ധം പ്രവൃത്തം തു സുരാണാം രാക്ഷസൈഃ സഹ । ശസ്ത്രാണി വര്ഷതാം ഘോരം മേഘാനാമിവ സംയുഗേ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ദേവന്മാരും രാക്ഷസന്മാരും തമ്മിൽ യുദ്ധം തുടങ്ങി, അവർ ഭയാനകമായ ആയുധങ്ങൾ മഴപെയ്യുന്ന മേഘങ്ങൾപോലെ പരസ്പരം എറിഞ്ഞു.
കുമ്ഭകര്ണസ്തു ദുഷ്ടാത്മാ നാനാപ്രഹരണോദ്യതഃ । നാജ്ഞായത തദാ യുദ്ധേ സഹ കേനാപ്യയുധ്യത ।। ൭.൨൮.
കുമ്പകര്ണൻ ദുഷ്ടചിത്തനായി, പലതരം ആയുധങ്ങൾ കൈവശം വെച്ച്, യുദ്ധത്തിൽ ആരോടാണ് പോരാടുന്നത് എന്നത് വ്യക്തമായിരുന്നില്ല.
ദന്തൈഃ ഭുജാഭ്യാം പദ്മാം ച ശക്തിതോമരസായകൈഃ । യേന കേനൈവ സംരബ്ധസ്താഡയാമാസ വൈ സുരാന് ।। ൭.൨൮.
കോപത്തിൽ, കുമ്പകര്ണൻ തന്റെ പല്ലുകളും കൈകളും, താമരകളും കുന്തങ്ങളും ഗദകളും അമ്പുകളും ഉപയോഗിച്ച്, ലഭ്യമായ എല്ലാത്തിനെയും കൊണ്ട് ദേവന്മാരെ അടിച്ചു.
തതോ രുദ്രൈര്മഹാഘോരൈഃ സങ്ഗമ്യാഥ നിശാചരഃ । പ്രയുദ്ധസ്തൈശ്ച സങ്ഗ്രാമേ ക്ഷതഃ ശസ്ത്രൈര്നിരന്തരമ് ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രാത്രിയിൽ സഞ്ചരിക്കുന്നവൻ ഭയാനകമായ രുദ്രന്മാരെ നേരിട്ട് യുദ്ധം ചെയ്തു, അവരുടെ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് തുടർച്ചയായി പരിക്കേറ്റു.
ബഭൌ ശസ്ത്രാചിതതനുഃ കുമ്ഭകര്ണഃ ക്ഷരന്നസൃക് । വിദ്യുത്സ്തനിതനിര്ഘോഷോ ധാരവാനിവ തോയദഃ ।। ൭.൨൮.
കുമ്പകര്ണന്റെ ശരീരം ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് മൂടപ്പെട്ട് രക്തം ഒഴുകുമ്പോൾ, മിന്നലും ഇടിമുഴക്കവും ഉള്ള മഴമേഘംപോലെ അവൻ തിളങ്ങി.
തതസ്തദ്രാക്ഷസം സൈന്യം പ്രയുദ്ധം സമരുദ്ഗണൈഃ । രണേ വിദ്രാവിതം സര്വം നാനാപ്രഹരണൈഃ ശിതൈഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ആ രാക്ഷസസൈന്യം മരുത്ഗണങ്ങളുമായി യുദ്ധം ചെയ്തപ്പോൾ,锋മായ色色മായ ആയുധങ്ങൾ കൊണ്ട് മുഴുവനും തോൽപ്പിക്കപ്പെട്ടു.
കേചിദ്വിനിഹതാഃ കൃത്താശ്ചേഷ്ടന്തി സ്മ മഹീതലേ । വാഹനേഷ്വവസക്താശ്ച സ്ഥിതാ ഏവാപരേ രണേ ।। ൭.൨൮.
ചിലർ കൊല്ലപ്പെട്ട് വെട്ടിക്കളയപ്പെട്ട് നിലത്തുകിടന്നു വലിച്ചുപിടിച്ചു; ചിലർ തങ്ങളുടെ വാഹനങ്ങളിൽ പിടിച്ചു നില്ക്കുമ്പോഴും, മറ്റുള്ളവർ യുദ്ധഭൂമിയിൽ തന്നെ നിന്നു.
രഥാന്നാഗാന്ഖരാനുഷ്ട്രാന്പന്നഗാംസ്തുരഗാന് രണേ । ശിംശുമാരാന്വരാഹാംശ്ച പിശാചവദനാന്തഥാ ।। ൭.൨൮.
യുദ്ധഭൂമിയില് രഥങ്ങളും ആനകളും കഴുതകളും ഒട്ടകങ്ങളും പാമ്പുകളും കുതിരകളും നീരാളികളും പന്നികളും പിശാച് മുഖമുള്ളവരുമായവയെല്ലാം കാണപ്പെട്ടു.
താന്സമാലിങ്ഗ്യ ബാഹുഭ്യാം വിഷ്ടബ്ധാഃ കേചിദുച്ഛ്രുതാഃ । ദേവൈസ്തു ശസ്ത്രസമ്ഭിന്നാ മമ്രിരേ ച നിശാചരാഃ ।। ൭.൨൮.
അവരില് ചിലര് തമ്മില് കൈകൊണ്ടു ചേര്ന്ന് ഉറച്ചു നിന്നു; ദേവന്മാരുടെ ആയുധങ്ങള് കൊണ്ടു തുളച്ചു വീഴ്ത്തപ്പെട്ട നിശാചരന്മാര് നശിച്ചു.
ചിത്രകര്മ ഇവാഭാതി സ തേഷാം രണസമ്പ്ലവഃ । നിഹതാനാം പ്രമത്താനാം രാക്ഷസാനാം മഹീതലേ ।। ൭.൨൮.
ഭൂമിയില് വീണു കിടക്കുന്ന ഉന്മാദിതരായ രാക്ഷസന്മാരുടെ ആ യുദ്ധക്കളഹം ഒരു മനോഹരമായ ചിത്രപ്രകാരമെന്നപോലെ തോന്നി.
ശോണിതോദകനിഷ്പന്ദകങ്കഗൃധ്രസമാകുലാ । പ്രവൃത്താ സംയുഗമുഖേ ശസ്ത്രഗ്രാഹവതീ നദീ ।। ൭.൨൮.
യുദ്ധം ആരംഭിക്കുമ്പോള് രക്തം വെള്ളമായി ഒഴുകുന്ന, കാക്കകളും കഴുകുകളും നിറഞ്ഞ, ആയുധങ്ങള് പുല്ലുപോലെ ഒഴുകുന്ന ഒരു നദി പോലെ അവിടെയുണ്ടായി.