തതസ്തയോര്മഹായുദ്ധമഭവദ്രോമഹര്ഷണമ് ।। ൭.൨൭.
അതിനുശേഷം ഇരുവരും തമ്മിൽ ഭയങ്കരവും രോമാഞ്ചം ഉണർത്തുന്നതുമായ ഒരു വലിയ യുദ്ധം നടന്നു.
സുമാലിനോ വസോശ്ചൈവ സമരേഷ്വനിവര്തിനോഃ । തതസ്തസ്യ മഹാബാണൈര്വസുനാ സുമഹാത്മനാ । നിഹതഃ പന്നഗരഥഃ ക്ഷണേന വിനിപാതിതഃ ।। ൭.൨൭.
സുമാലിയും വസുവും പോരിൽ പിന്മാറാതിരുന്നപ്പോൾ, മഹാത്മാവായ വസു ശക്തമായ അമ്പുകൾകൊണ്ട് പാമ്പുപോലുള്ള രഥം ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് തകർത്തു.
ഹത്വാ തു സംയുഗേ തസ്യ രഥം ബാണശതൈശ്ചിതമ് । ഗദാം തസ്യ വധാര്ഥായ വസുര്ജഗ്രാഹ പാണിനാ ।। ൭.൨൭.
യുദ്ധത്തിൽ അമ്പുകളുടെ നൂറുകണക്കിന് പ്രഹരങ്ങൾകൊണ്ട് അവന്റെ രഥം തകർത്ത ശേഷം, വസു അവനെ കൊല്ലാൻ തന്റെ കൈയിൽ ഗദ പിടിച്ചു.
തതഃ പ്രഗൃഹ്യ ദീപ്താഗ്രാം കാലദണ്ഡോപമാം ഗദാമ് । താം മൂര്ധ്നി പാതയാമാസ സാവിത്രോ വൈ സുമാലിനഃ ।। ൭.൨൭.
അതിനുശേഷം തീപൊന്തിയ അഗ്രമുള്ള, കാലദണ്ഡംപോലെയുള്ള ഗദ പിടിച്ച്, സാവിത്രൻ അതു സുമാലിയുടെ തലയിലേക്ക് വീഴ്ത്തി.
സാ തസ്യോപരി ചോല്കാഭാ പതന്തീവ ബഭൌ ഗദാ । ഇന്ദ്രപ്രമുക്താ ഗര്ജന്തീ ഗിരാവിവ മഹാശനിഃ ।। ൭.൨൭.
അവന്റെ മേല് വീണ ആ ഗദ, ആകാശത്ത് പാറുന്ന ഉല്കപോലെ തിളങ്ങി, ഇന്ദ്രന് വിടുവിച്ച മഹാ മിന്നല് പര്വ്വതത്തില് ഇടിക്കുന്നതുപോലെ ഗര്ജ്ജിച്ചു.
തസ്യ നൈവാസ്ഥി ന ശിരോ ന മാംസം ദദൃശേ തദാ । ഗദയാ ഭസ്മതാം നീതം നിഹതസ്യ രണാജിരേ ।। ൭.൨൭.
അവിടെ ആ ഗദയാല് കൊല്ലപ്പെട്ടവന്റെ അസ്ഥി, തല, മാംസം ഒന്നും കാണാനായില്ല; യുദ്ധഭൂമിയില് എല്ലാം ചാരമായ് മാറി.
തം ദൃഷ്ട്വാ നിഹതം സങ്ഖ്യേ രാക്ഷസാസ്തേ സമന്തതഃ । വ്യദ്രവന്സഹിതാഃ സര്വേ ക്രോശമാനാഃ പരസ്പരമ് । വിദ്രാവ്യമാണാ വസുനാ രാക്ഷസാ നാവതസ്ഥിരേ ।। ൭.൨൭.
യുദ്ധത്തില് അവനെ കൊല്ലപ്പെട്ടത് കണ്ട റാക്ഷസന്മാര് ഒത്തുചേര്ന്ന് പരസ്പരം വിളിച്ചുകൊണ്ട് എല്ലാ ദിശകളിലേക്കും ഓടി; വസുവിന്റെ ഭയത്താല് അവര് നില്ക്കാനാവാതെ പിരിഞ്ഞോടി.
സുമാലിനം ഹതം ദൃഷ്ട്വാ വസുനാ ഭസ്മസാത്കൃതമ് । സ്വസൈന്യം വിദ്രുതം ചാപി ലക്ഷയിത്വാ ഽര്ദിതം സുരൈഃ ।। ൭.൨൮.
സുമാലിയെ വസു കൊല്ലുകയും ചാരമാക്കുകയും ചെയ്തതും, സ്വന്തം സൈന്യം ദേവന്മാരാല് തോല്ക്കുകയും ഓടിപ്പോകുകയും ചെയ്യുന്നത് കണ്ടു,
തതഃ സ ബലവാന്ക്രുദ്ധോ രാവണസ്യ സുതസ്തദാ । നിവര്ത്യ രാക്ഷസാന്സര്വാന്മേഘനാദോ വ്യവസ്ഥിതഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ രാവണന്റെ മകൻ മേഘനാദൻ, അതിപ്രഭാവശാലിയും കോപഭരിതനും ആയി, എല്ലാ രാക്ഷസന്മാരെയും തടഞ്ഞു നിർത്തി ഉറപ്പോടെ നിലകൊണ്ടു.
സുരഥേനാഗ്നിവര്ണേന കാമഗേന മഹാരഥഃ । അഭിദുദ്രാവ സേനാം താം വനാന്യഗ്നിരിവ ജ്വലന് ।। ൭.൨൮.
അഗ്നിപോലെയുള്ള നിറമുള്ള, തനിക്കിഷ്ടമായ സൂരഥ എന്ന മഹാരഥത്തിൽ കയറി, മേഘനാദൻ ആ സൈന്യത്തിലേക്ക് കാട്ടിൽ തീ പടരുന്നതുപോലെ ആക്രമിച്ചു.
തതഃ പ്രവിശതസ്തസ്യ വിവിധായുധധാരിണഃ । വിദുദ്രുവുര്ദിശഃ സര്വാ ദര്ശനാദേവ ദേവതാഃ ।। ൭.൨൮.
അവൻ വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈയിൽ പിടിച്ച് അകത്തു കടക്കുമ്പോൾ, ദേവന്മാർ അവനെ കണ്ടുമാത്രം ഭയന്ന് നാലു ദിശകളിലേക്കും ഓടി മറഞ്ഞു.
ന ബഭൂവ തദാ കശ്ചിദ്യുയുത്സോരസ്യ സമ്മുഖേ । സര്വാനാവിദ്ധ്യ വിത്രസ്താംസ്തതഃ ശക്രോ ഽബ്രവീത്സുരാന് ।। ൭.൨൮.
ആ സമയത്ത് യുദ്ധം ചെയ്യാൻ തയ്യാറായവരിൽ ആരും അവന്റെ മുന്നിൽ നിന്നില്ല; എല്ലാവരെയും ആക്രമിച്ച് ഭയപ്പെടുത്തി, ഇന്ദ്രൻ ദേവന്മാരോട് പറഞ്ഞു.
ന ഭേതവ്യം ന ഗന്തവ്യം നിവര്തധ്വം രണേ സുരാഃ । ഏഷ ഗച്ഛതി പുത്രോ മേ യുദ്ധാര്ഥമപരാജിതഃ ।। ൭.൨൮.
ഭയപ്പെടേണ്ടതില്ല, പിൻവാങ്ങേണ്ടതുമില്ല; യുദ്ധഭൂമിയിൽ ഉറച്ചു നിൽക്കൂ ദേവന്മാരേ. എന്റെ മകൻ, ഇതുവരെ തോറ്റിട്ടില്ലാത്തവൻ, ഇപ്പോൾ യുദ്ധത്തിനായി പുറപ്പെടുന്നു.
തതഃ ശക്രസുതോ ദേവോ ജയന്ത ഇതി വിശ്രുതഃ । രഥേനാദ്ഭുതകല്പേന സങ്ഗ്രാമേ സോ ഽഭ്യവര്തത ।। ൭.൨൮.
അതിനുശേഷം, ഇന്ദ്രന്റെ മകനും പ്രശസ്തനായ ജയന്തൻ അത്ഭുതകരമായ രഥത്തിൽ കയറി യുദ്ധഭൂമിയിലേക്ക് മുന്നേറി.
തതസ്തേ ത്രിദശാഃ സര്വേ പരിവാര്യ ശചീസുതമ് । രാവണസ്യ സുതം യുദ്ധേ സമാസാദ്യ പ്രജഘ്നിരേ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ എല്ലാ ദേവന്മാരും ചേർന്ന് ശചിയുടെ മകനെ ചുറ്റി, രാവണന്റെ മകനെ നേരിട്ട് യുദ്ധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു.
തേഷാം യുദ്ധം സമഭവത്സദൃശം ദേവരക്ഷസാമ് । മഹേന്ദ്രസ്യ ച പുത്രസ്യ രാക്ഷസേന്ദ്രസുതസ്യ ച ।। ൭.൨൮.
അവിടെ ദേവന്മാരുടെയും രാക്ഷസന്മാരുടെയും ഇടയിൽ മഹേന്ദ്രന്റെ മകനും രാക്ഷസരാജാവിന്റെ മകനും തമ്മിൽ തുല്യമായ ഒരു മഹായുദ്ധം ഉണ്ടായി.
തതോ മാതലിപുത്രേ തു ഗോമുഖേ രാക്ഷസാത്മജഃ । സാരഥൌ പാതയാമാസ ശരാന്കനകഭൂഷണാന് ।। ൭.൨൮.
പിന്നീട്, മാതലിയുടെ മകനായ ഗോമുഖനെ, രാക്ഷസപുത്രൻ പൊന്നുകൊണ്ടു അലങ്കരിച്ച അമ്പുകൾ കൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു, സാരഥിയെ ലക്ഷ്യം വെച്ചു.
ശചീസുതശ്ചാപി തഥാ ജയന്തസ്തസ്യ സാരഥിമ് । തം ചാപി രാവണിഃ ക്രുദ്ധഃ സമന്താത്പ്രത്യവിധ്യത ।। ൭.൨൮.
അതു പോലെ തന്നെ, ശചിയുടെ മകനായ ജയന്തനും അവന്റെ സാരഥിയെ അമ്പുകൊണ്ട് ആക്രമിച്ചു; രാവണിയുടെ മകൻ കോപത്തോടെ എല്ലാ ദിശകളിൽ നിന്നും അവനെ ആക്രമിച്ചു.
സ ഹി ക്രോധസമാവിഷ്ടോ ബലീ വിസ്ഫാരിതേക്ഷണഃ । രാവണിഃ ശക്രതനയം ശരവര്ഷൈരവാകിരത് ।। ൭.൨൮.
കൊപത്തിൽ നിറഞ്ഞു ശക്തനായ രാവണിയുടെ മകൻ, കണ്ണുകൾ കോപത്തിൽ വലുതായി, ഇന്ദ്രന്റെ മകനായ ജയന്തനെ അമ്പുകളുടെ മഴയുമായി ആക്രമിച്ചു.
തതോ നാനാപ്രഹരണാഞ്ഛിതധാരാന്സഹസ്രശഃ । പാതയാമാസ സങ്ക്രുദ്ധഃ സുരസൈന്യേഷു രാവണിഃ ।। ൭.൨൮.
അതിനുശേഷം, രാവണിയുടെ മകൻ അത്യന്തം കോപത്തോടെ ആയിരക്കണക്കിന് മൂർച്ചയുള്ള ആയുധങ്ങൾ ദേവസൈന്യത്തിന്മേൽ എറിഞ്ഞു.
ശതഘ്നീമുസലപ്രാസഗദാഖഡ്ഗപരശ്വധാന് । മഹാന്തി ഗിരിശൃങ്ഗാണി പാതയാമാസ രാവണിഃ ।। ൭.൨൮.
അവൻ ശതഘ്നി, മുഷലം, കുന്തം, ഗദ, വാൾ, പരശു തുടങ്ങിയ വലിയ ആയുധങ്ങളും, വലിയ പർവതശിഖരങ്ങളും എറിഞ്ഞു.
തതഃ പ്രവ്യഥിതാ ലോകാഃ സഞ്ജജ്ഞേ ച തമോ ഽഭവത് । തസ്യ രാവണപുത്രസ്യ ശത്രുസൈന്യാനി നിഘ്നതഃ ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ ലോകങ്ങൾ ഭയത്താൽ വിറച്ചു, രാവണന്റെ മകൻ ശത്രുസൈന്യങ്ങളെ സംഹരിക്കുമ്പോൾ ഇരുണ്ടതും പരന്നു.
തതസ്തദ്ദൈവതബലം സമന്താത്തം ശചീസുതമ് । ബഹുപ്രകാരമസ്വസ്ഥമഭവച്ഛരപീഡിതമ് ।। ൭.൨൮.
അതിനുശേഷം, ദേവസൈന്യം ചുറ്റും നിന്ന് ശചിയുടെ മകനെ പലവിധത്തിൽ ആക്രമിച്ചു; അമ്പുകളുടെ കഠിനതയിൽ അവൻ വളരെ വിഷമിച്ചു.
നാഭ്യജാനന്ത ചാന്യോന്യം രക്ഷോ വാ ദേവതാ ഽഥവാ । തത്ര തത്ര വിപര്യസ്തം സമന്താത്പരിധാവതി ।। ൭.൨൮.
അവിടെ രാക്ഷസന്മാർ ദേവന്മാരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല, ദേവന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാരെ തിരിച്ചറിയാൻ കഴിഞ്ഞില്ല; എല്ലായിടത്തും കലഹവും ആശയക്കുഴപ്പവും നിറഞ്ഞു, എല്ലാവരും ചിതറിക്കൊണ്ടു ഓടി.
ദേവാ ദേവാന്നിജഘ്നുസ്തേ രാക്ഷസാന്രാക്ഷസാസ്തഥാ । സമ്മൂഢാസ്തമസാച്ഛന്നാ വ്യദ്രവന്നപരേ തഥാ ।। ൭.൨൮.
ദേവന്മാർ ദേവന്മാരെയും, രാക്ഷസന്മാർ രാക്ഷസന്മാരെയും തന്നെ ആക്രമിച്ചു; ഭ്രമത്തിലായും ഇരുണ്ടതിൽ മറഞ്ഞും മറ്റുള്ളവർ എല്ലായിടത്തും ഓടി പിരിഞ്ഞു.
ഏതസ്മിന്നന്തരേ വീരഃ പുലോമാ നാമ വീര്യവാന് । ദൈത്യേന്ദ്രസ്തേന സങ്ഗൃഹ്യ ശചീപുത്രോ ഽപവാഹിതഃ ।। ൭.൨൮.
അതിനിടയിൽ, ശക്തനായ വീരനായ പുലോമൻ, ദൈത്യരാജാവ്, ശചിയുടെ മകനെ പിടിച്ച് അവനെ അകറ്റി കൊണ്ടുപോയി.
സങ്ഗൃഹ്യ തം തു ദൌഹിത്രം പ്രവിഷ്ടഃ സാഗരം തദാ । ആര്യകഃ സ ഹി തസ്യാസീത്പുലോമാ യേന സാ ശചീ ।। ൭.൨൮.
അവനെ, തന്റെ മുമ്മക്കളായ ജയന്തനെ പിടിച്ച്, പുലോമൻ അപ്പോൾ സമുദ്രത്തിൽ കടന്നു; അവൻ ശചിയുടെ അമ്മാവനായിരുന്നു.
ജ്ഞാത്വാ പ്രണാശം തു തദാ ജയന്തസ്യാഥ ദേവതാഃ । അപ്രഹൃഷ്ടാസ്തതഃ സര്വാ വ്യഥിതാഃ സമ്പ്രദുദ്രുവുഃ ।। ൭.൨൮.
ജയന്തന്റെ നാശം ദേവന്മാർ മനസ്സിലാക്കിയപ്പോൾ, അവർ എല്ലാവരും ദുഃഖിതരായി, ഭയത്താൽ വിറച്ച് ഓടി മറഞ്ഞു.
രാവണിസ്ത്വഥ സങ്ക്രുദ്ധോ ബലൈഃ പരിവൃതഃ സ്വകൈഃ । അഭ്യധാവത ദേവാംസ്താന്മുമോച ച മഹാസ്വനമ് ।। ൭.൨൮.
അപ്പോൾ രാവണിയുടെ മനസ്സിൽ കുപിതനായി, തന്റെ സൈന്യത്താൽ ചുറ്റപ്പെട്ട്, ദേവന്മാരുടെ നേരെ വലിയ ശബ്ദത്തോടെ ആക്രമിച്ചു.
ദൃഷ്ട്വാ പ്രണാശം പുത്രസ്യ ദൈവതേഷു ച വിദ്രുതമ് । മാതലിം ചാഹ ദേവേശോ രഥഃ സമുപനീയതാമ് ।। ൭.൨൮.
തന്റെ മകന്റെ നാശവും ദേവന്മാർ ഭയന്ന് ഓടുന്നതും കണ്ട ദേവരാജാവു മാതളിയെ വിളിച്ചു: 'രഥം ഉടൻ കൊണ്ടുവരിക.' എന്ന് പറഞ്ഞു.