വസിഷ്ഠം പുരതഃ കൃത്വാ മഹര്ഷീനപരാനപി। വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനേത്യ വൈദേഹമിദമബ്രവീത്
വസിഷ്ഠനെ മുന്നില് നിര്ത്തി, മറ്റു മഹർഷിമാരോടൊപ്പം, ഭഗവാന് വസിഷ്ഠന് വൈദേഹരാജാവിനോട് ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞു.
രാജാ ദശരഥോ രാജന് കൃതകൌതുകമംഗലൈഃ। പുത്രൈര്നരവരശ്രേഷ്ഠോ ദാതാരമഭികാങ്ക്ഷതേ
രാജാവായ ദശരഥന്, ഉത്സവവും മംഗളവും ചെയ്ത മക്കളോടൊപ്പം, മനുഷ്യരില് ശ്രേഷ്ഠനായവന്, ദാനദാതാവിനെ ആഗ്രഹിക്കുന്നു, രാജന്.
ദാതൃപ്രതിഗ്രഹീതൃഭ്യാം സര്വാര്ഥാഃ സമ്ഭവന്തി ഹി। സ്വധര്മം പ്രതിപദ്യസ്വ കൃത്വാ വൈവാഹ്യമുത്തമമ്
ദാനവും സ്വീകരിക്കലും കൊണ്ടാണ് എല്ലാം സാധ്യമായത്. നീ നിന്റെ കർത്തവ്യം അനുഷ്ഠിച്ച് ഈ ഉത്തമമായ വിവാഹം പൂർത്തിയാക്കുക.
ഇത്യുക്തഃ പരമോദാരോ വസിഷ്ഠേന മഹാത്മനാ। പ്രത്യുവാച മഹാതേജാ വാക്യം പരമധര്മവിത്
ഇങ്ങനെ മഹാത്മാവായ വസിഷ്ഠൻ പറഞ്ഞപ്പോൾ, അത്യന്തം ഉദാരനും പരമധർമ്മത്തെ അറിയുന്നവനും ആയവൻ മറുപടി പറഞ്ഞു.
കഃ സ്ഥിതഃ പ്രതിഹാരോ മേ കസ്യാജ്ഞാം സമ്പ്രതീക്ഷതേ। സ്വഗൃഹേ കോ വിചാരോഽസ്തി യഥാ രാജ്യമിദം തവ
എന്റെ വാതിൽക്കൽ ആരാണ് കാവൽനിൽക്കുന്നവൻ? ആരുടെ അനുമതിയാണ് കാത്തിരിക്കുന്നത്? എന്റെ വീട്ടിൽ എന്തിനാണ് ആലോചന വേണ്ടത്? ഈ രാജ്യം നിന്റെതുപോലെയല്ലേ?
കൃതകൌതുകസര്വസ്വാ വേദിമൂലമുപാഗതാഃ। മമ കന്യാ മുനിശ്രേഷ്ഠ ദീപ്താ ബഹ്നേരിവാര്ചിഷഃ
എല്ലാ ഉത്സവസജ്ജീകരണങ്ങളും പൂർത്തിയാക്കി എന്റെ മക്കൾ, മഹർഷികളിൽ ശ്രേഷ്ഠനായവനേ, അഗ്നിയുടെ ജ്വാലപോലെ പ്രകാശിച്ച് വേദിക്കരികിൽ എത്തിയിരിക്കുന്നു.
സദ്യോഽഹം ത്വത്പ്രതീക്ഷോഽസ്മി വേദ്യാമസ്യാം പ്രതിഷ്ഠിതഃ। അവിഘ്നം ക്രിയതാം സര്വം കിമര്ഥം ഹി വിലമ്ബ്യതേ
ഇപ്പോൾ ഞാൻ ഈ വേദിക്കരികിൽ നിന്നു നിന്നെ കാത്തിരിക്കുന്നു. എല്ലാം തടസ്സമില്ലാതെ നടക്കട്ടെ; എന്തിനാണ് വൈകുന്നത്?
തദ് വാക്യം ജനകേനോക്തം ശ്രുത്വാ ദശരഥസ്തദാ। പ്രവേശയാമാസ സുതാന് സര്വാനൃഷിഗണാനപി
ജനകൻ പറഞ്ഞ ആ വാക്കുകൾ കേട്ട ദശരഥൻ തന്റെ എല്ലാ പുത്രന്മാരെയും ഋഷിഗണങ്ങളെയും അകത്തേക്ക് കൊണ്ടുവന്നു.
തതോ രാജാ വിദേഹാനാം വസിഷ്ഠമിദമബ്രവീത്। കാരയസ്വ ഋഷേ സര്വാമൃഷിഭിഃ സഹ ധാര്മിക
അതിനുശേഷം വിദ്യകളുടെ രാജാവായവൻ വസിഷ്ഠനോടു പറഞ്ഞു: 'ധർമ്മശീലനായ ഋഷേ, എല്ലാ കർമ്മങ്ങളും മറ്റുള്ള ഋഷിമാരോടൊപ്പം നടത്തുക.'
രാമസ്യ ലോകരാമസ്യ ക്രിയാം വൈവാഹികീം പ്രഭോ। തഥേത്യുക്ത്വാ തു ജനകം വസിഷ്ഠോ ഭഗവാനൃഷിഃ
ലോകത്തിന് ആനന്ദം പകരുന്ന രാമന്റെ വിവാഹകർമ്മം നടത്തേണ്ടതാണു, മഹാരാജാവേ. അങ്ങനെ ജനകനെ വസിഷ്ഠൻ സമ്മതിച്ചു.
വിശ്വാമിത്രം പുരസ്കൃത്യ ശതാനന്ദം ച ധാര്മികമ്। പ്രപാമധ്യേ തു വിധിവദ് വേദിം കൃത്വാ മഹാതപാഃ
വിശ്വാമിത്രനും ധാർമ്മികനായ ശതാനന്ദനും മുൻപിൽ ഇരുന്നുകൊണ്ട്, മഹാതപസ്വി ആ വേദി പണ്ടാലിന്റെ നടുവിൽ യഥാവിധി നിർമ്മിച്ചു.
അലംചകാര താം വേദിം ഗന്ധപുഷ്പൈഃ സമന്തതഃ। സുവര്ണപാലികാഭിശ്ച ചിത്രകുമ്ഭൈശ്ച സാങ്കുരൈഃ
അവൻ ആ വേദിയെ ചുറ്റും സുഗന്ധമുള്ള പുഷ്പങ്ങളാൽ, പൊൻപാത്രങ്ങളാൽ, ചിതറിച്ച കുമ്പങ്ങളാൽ, മുളകളോടുകൂടിയ പാത്രങ്ങളാൽ അലങ്കരിച്ചു.
അങ്കുരാഢ്യൈഃ ശരാവൈശ്ച ധൂപപാത്രൈഃ സധൂപകൈഃ। ശങ്ഖപാത്രൈഃ സ്രുവൈഃ സ്രഗ്ഭിഃ പാത്രൈരര്ഘ്യാദിപൂജിതൈഃ
മുളയുള്ള പാത്രങ്ങൾ, ധൂപപാത്രങ്ങൾ, ശംഖപാത്രങ്ങൾ, ഹോമഹസ്തങ്ങൾ, മാലകൾ, അർഘ്യാദി സമർപ്പണത്തിനുള്ള പാത്രങ്ങൾ എന്നിവയാൽ അർപ്പണം നടത്തി.
ലാജപൂര്ണൈശ്ച പാത്രീഭിരക്ഷതൈരപി സംസ്കൃതൈഃ। ദര്ഭൈഃ സമൈഃ സമാസ്തീര്യ വിധിവന്മന്ത്രപൂര്വകമ്
ലാജം നിറച്ച പാത്രങ്ങളും അക്ഷതയും ഒരുക്കി, തുല്യമായ ദർഭകൾ വിരിച്ച്, യഥാവിധി മന്ത്രങ്ങൾ ഉച്ചരിച്ച് സജ്ജമാക്കി.
അഗ്നിമാധായ തം വേദ്യാം വിധിമന്ത്രപുരസ്കൃതമ്। ജുഹാവാഗ്നൌ മഹാതേജാ വസിഷ്ഠോ മുനിപുംഗവഃ
അവൻ ആ വേദിയിൽ അഗ്നി സ്ഥാപിച്ച്, യഥാവിധി മന്ത്രങ്ങൾ ചേർത്ത്, മഹാതേജസ്സുള്ള വസിഷ്ഠമുനി അഗ്നിയിൽ ഹോമം നടത്തി.
തതഃ സീതാം സമാനീയ സര്വാഭരണഭൂഷിതാമ്। സമക്ഷമഗ്നേഃ സംസ്ഥാപ്യ രാഘവാഭിമുഖേ തദാ
അതിനുശേഷം സീതയെ എല്ലാ ആഭരണങ്ങളാലും അലങ്കരിച്ച് കൊണ്ടുവന്നു, അഗ്നിയുടെ സാന്നിധ്യത്തിൽ രാഘവന്റെ നേരെ നിർത്തി.
അബ്രവീജ്ജനകോ രാജാ കൌസല്യാനന്ദവര്ധനമ്। ഇയം സീതാ മമ സുതാ സഹധര്മചരീ തവ
ജനകമഹാരാജാവ് കൗസല്യയുടെ സന്തോഷം വർദ്ധിപ്പിക്കുന്ന രാമനോടു പറഞ്ഞു: 'ഇവൾ സീത, എന്റെ മകൾ, നിന്റെ ധർമ്മസഹചാരിണി.'
പ്രതീച്ഛ ചൈനാം ഭദ്രം തേ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ പാണിനാ। പതിവ്രതാ മഹാഭാഗാ ഛായേവാനുഗതാ സദാ
'നീ ഇവളെ സ്വീകരിക്കൂ, നിനക്ക് ക്ഷേമം ഉണ്ടാകട്ടെ; നിന്റെ കൈകൊണ്ട് ഇവളുടെ കൈ പിടിക്കൂ. ഭർത്താവിനോടു അർപ്പിതയായ, മഹാഭാഗ്യശാലിയായ ഇവൾ എന്നും നിന്റെ നിഴൽപോലെ അനുഗമിക്കും.'
ഇത്യുക്ത്വാ പ്രാക്ഷിപദ് രാജാ മന്ത്രപൂതം ജലം തദാ। സാധുസാധ്വിതി ദേവാനാമൃഷീണാം വദതാം തദാ
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ ശേഷം രാജാവ് മന്ത്രശുദ്ധജലം ഒഴിച്ചു; അപ്പോൾ ദേവന്മാരും ഋഷിമാരും 'ശഭാശഭാ' എന്ന് പ്രസംസിച്ചു.
ദേവദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷഃ പുഷ്പവര്ഷോ മഹാനഭൂത്। ഏവം ദത്ത്വാ സുതാം സീതാം മന്ത്രോദകപുരസ്കൃതാമ്
ദൈവീയമായ മൃദംഗധ്വനിയും പുഷ്പവർഷവും ആകാശത്ത് മുഴങ്ങിക്കൊണ്ടിരുന്നു; ഇങ്ങനെ മന്ത്രജലത്താൽ ശുദ്ധീകരിച്ച് സീതയെ തന്റെ മകളായി നൽകി.
അബ്രവീജ്ജനകോ രാജാ ഹര്ഷേണാഭിപരിപ്ലുതഃ। ലക്ഷ്മണാഗച്ഛ ഭദ്രം തേ ഊര്മിലാമുദ്യതാം മയാ
ജനകമഹാരാജാവ് അതിയായ സന്തോഷത്തോടെ പറഞ്ഞു: 'ലക്ഷ്മണാ, വരിക, നിനക്കു എല്ലാ ഭാഗ്യവും ഉണ്ടാകട്ടെ. ഞാൻ ഒരുക്കിയിരിക്കുന്ന ഊർമിളയെ ഞാൻ നിനക്കു നൽകുന്നു.'
പ്രതീച്ഛ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ മാ ഭൂത് കാലസ്യ പര്യയഃ। തമേവമുക്ത്വാ ജനകോ ഭരതം ചാഭ്യഭാഷത
'അവളുടെ കൈ സ്വീകരിക്കൂ, അവളുടെ കൈ പിടിക്കൂ, സമയമൊഴിയാതെ ഈ ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കണം.' അങ്ങനെ പറഞ്ഞശേഷം ജനകൻ ഭരതനോടും സംസാരിച്ചു.
ഗൃഹാണ പാണിം മാണ്ഡവ്യാഃ പാണിനാ രഘുനന്ദന। ശത്രുഘ്നം ചാപി ധര്മാത്മാ അബ്രവീന്മിഥിലേശ്വരഃ
'രഘുവംശത്തിലെ പ്രിയപുത്രാ, മാണ്ഡവിയുടെ കൈ നിന്റെ കൈകൊണ്ട് സ്വീകരിക്കൂ.' അതിനുശേഷം ധർമ്മനിഷ്ഠനായ മിഥിലാനാഥൻ ശത്രുഘ്നനോടും പറഞ്ഞു.
ശ്രുതകീര്തേര്മഹാബാഹോ പാണിം ഗൃഹ്ണീഷ്വ പാണിനാ। സര്വേ ഭവന്തഃ സൌമ്യാശ്ച സര്വേ സുചരിതവ്രതാഃ
'മഹാബാഹുവായവനേ, ശ്രുതകീർത്തിയുടെ കൈ നീ നിന്റെ കൈകൊണ്ട് പിടിക്കൂ.' നിങ്ങൾ എല്ലാവരും സൌമ്യരും നല്ലവൃത്തശീലികളും ആണല്ലോ.
പത്നീഭിഃ സന്തു കാകുത്സ്ഥാ മാ ഭൂത് കാലസ്യ പര്യയഃ। ജനകസ്യ വചഃ ശ്രുത്വാ പാണീന് പാണിഭിരസ്പൃശന്
'കാകുത്ഥസന്തതികൾ അവരുടെ ഭാര്യമാരോടൊപ്പം ആയിരിക്കട്ടെ; സമയമൊഴിയരുത്.' ജനകന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ടവർ കൈകൈ ചേർത്ത് ചടങ്ങ് പൂർത്തിയാക്കി.
ചത്വാരസ്തേ ചതസൄണാം വസിഷ്ഠസ്യ മതേ സ്ഥിതാഃ। അഗ്നിം പ്രദക്ഷിണം കൃത്വാ വേദിം രാജാനമേവ ച
വസിഷ്ഠന്റെ നിർദ്ദേശപ്രകാരം നാലുപേരും നാലുപേരോടൊപ്പം നിന്നു; അവർ അഗ്നിയെ, വേദിയെ, രാജാവിനെ ചുറ്റി നടന്നു.
ഋഷീംശ്ചാപി മഹാത്മാനഃ സഹഭാര്യാ രഘൂദ്വഹാഃ। യഥോക്തേന തതശ്ചക്രുര്വിവാഹം വിധിപൂര്വകമ്
രഘുവംശത്തിലെ മഹാത്മാക്കളും അവരുടെ ഭാര്യമാരും മഹർഷിമാരുമൊത്ത്, നിർദ്ദേശിച്ച പ്രകാരം വിവാഹചടങ്ങ് നിർവഹിച്ചു.
പുഷ്പവൃഷ്ടിര്മഹത്യാസീദന്തരിക്ഷാത് സുഭാസ്വരാ। ദിവ്യദുന്ദുഭിനിര്ഘോഷൈര്ഗീതവാദിത്രനിഃസ്വനൈഃ
ആകാശത്തിൽ നിന്നു അതിശയകരമായ പുഷ്പവൃഷ്ടി ഉണ്ടായി; ദിവ്യമായ മദ്ധുരമായ വാദ്യങ്ങളും ഗാനം മുഴങ്ങുകയും ചെയ്തു.
നനൃതുശ്ചാപ്സരഃസങ്ഘാ ഗന്ധര്വാശ്ച ജഗുഃ കലമ്। വിവാഹേ രഘുമുഖ്യാനാം തദദ്ഭുതമദൃശ്യത
അപ്സരസുകളുടെ കൂട്ടങ്ങൾ നൃത്തം ചെയ്തു, ഗന്ധർവന്മാർ മധുരമായി പാടുകയും ചെയ്തു; രഘുവംശത്തിലെ പ്രധാനികളുടെ വിവാഹത്തിൽ ആ അത്ഭുതം കാണപ്പെട്ടു.
ഈദൃശേ വര്തമാനേ തു തൂര്യോദ്ഘുഷ്ടനിനാദിതേ। ത്രിരഗ്നിം തേ പരിക്രമ്യ ഊഹുര്ഭാര്യാ മഹൌജസഃ
ഇങ്ങനെ ചടങ്ങുകൾ നടക്കുമ്പോൾ, വാദ്യങ്ങളുടെ ശബ്ദം മുഴങ്ങുമ്പോൾ, മഹാബലശാലികൾ അഗ്നിയെ മൂന്നു പ്രാവശ്യം ചുറ്റി, അവരുടെ ഭാര്യമാരെ കൈപിടിച്ചു കൊണ്ടുപോയി.