മദ്വിശിഷ്ടഃ പുമാന്കോ ഽദ്യ ശക്രോ വിഷ്ണുരഥാശ്വിനൌ । മാമതീത്യ ഹി യം ച ത്വം യാസി ഭീരു ന ശോഭനമ് ।। ൭.൨൬.
ഇന്നത് എനിക്ക് മേൽ ആരാണ് ഉത്തമൻ — ഇന്ദ്രനോ, വിഷ്ണുവോ, അശ്വിനികളോ? ഭയക്കരിയേ, എന്നെ അവഗണിച്ച് നീ മറ്റാരെയെങ്കിലും സമീപിക്കുന്നത് യോജിച്ച കാര്യമല്ല.
വിശ്രമ ത്വം പൃഥുശ്രോണി ശിലാതലമിദം ശുഭമ് ।। ൭.൨൬.
വിസാലമായ കമരങ്ങളുള്ളവളേ, ഈ മനോഹരമായ കല്ലിൻമേൽ വിശ്രമിക്കൂ.
ത്രൈലോക്യേ യഃ പ്രഭുശ്ചൈവ മദന്യോ നൈവ വിദ്യതേ ।। ൭.൨൬.
മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും എന്നെക്കാൾ മറ്റൊരു അധിപൻ ഇല്ല.
തദേവം പ്രാഞ്ജലിഃ പ്രഹ്വോ യാചതേ ത്വാം ദശാനനഃ । ഭര്തുര്ഭര്താ വിധാതാ ച ത്രൈലോക്യസ്യ ഭജസ്വ മാമ് ।। ൭.൨൬.
ഇങ്ങനെ കൈകൂപ്പി വിനയത്തോടെ ദശാനനൻ നിന്നോട് അപേക്ഷിക്കുന്നു: മൂന്നു ലോകങ്ങളുടെയും ഭർത്താവായ എന്നെ ഭർത്താവായി സ്വീകരിക്കൂ.
ഏവമുക്താ ഽബ്രവീദ്രമ്ഭാ വേപമാനാ കൃതാഞ്ജലിഃ । പ്രസീദ നാര്ഹസേ വക്തുമീദൃശം ത്വം ഹി മേ ഗുരുഃ ।। ൭.൨൬.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ഭയത്തോടെ വിറയുന്ന രംഭാ കൈകൂപ്പി പറഞ്ഞു: ദയവായി ക്ഷമിക്കണം; ഇങ്ങനെ പറയുന്നത് യോജിക്കില്ല, നീ എനിക്ക് ഗുരുവാണ്.
അന്യേഭ്യോ ഹി ത്വയാ രക്ഷ്യാ പ്രാപ്നുയാം ധര്ഷണം യദി । തദ്ധര്മതഃ സ്നുഷാ തേ ഽഹം തത്ത്വമേവ ബ്രവീമി തേ ।। ൭.൨൬.
മറ്റുള്ളവരിൽ നിന്ന് എന്നെ സംരക്ഷിക്കേണ്ടത് നീയല്ലേ? ഞാൻ നിന്റെ മകനിന്റെ ഭാര്യയാണ്, ഇതാണ് സത്യം.
അഥാബ്രവീദ്ദശഗ്രീവശ്ചരണാധോമുഖീം സ്ഥിതാമ് । രോമഹര്ഷമനുപ്രാപ്താം ദൃഷ്ടമാത്രേണ താം തദാ ।। ൭.൨൬.
അപ്പോൾ ദശഗ്രീവൻ, അവൾ കാലടിയിൽ മുഖം താഴ്ത്തി വിറയുന്ന നിലയിൽ നിൽക്കുമ്പോൾ അവളോട് പറഞ്ഞു.
സുതസ്യ യദി മേ ഭാര്യാ തതസ്ത്വം ഹി സ്നുഷാ ഭവേഃ । ബാഢമിത്യേവ സാ രമ്ഭാ പ്രാഹ രാവണമുത്തരമ് ।। ൭.൨൬.
"നീ എന്റെ മകന്റെ ഭാര്യയാണെങ്കിൽ, നീ എനിക്ക് മരുമകളാണ്." അതിന് രംഭാ രാവണനോട് പറഞ്ഞു: "അതെ, അങ്ങനെയാണ്."
ധര്മതസ്തേ സുതസ്യാഹം ഭാര്യാ രാക്ഷസപുങ്ഗവ । പുത്രഃ പ്രിയതരഃ പ്രാണൈര്ഭ്രാതുര്വൈശ്രവണസ്യ തേ । വിഖ്യാതസ്ത്രിഷു ലോകേഷു നലകൂബര ഇത്യയമ് ।। ൭.൨൬.
ധർമ്മപ്രകാരം ഞാൻ നിന്റെ മകന്റെ ഭാര്യയാണ്, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠാ. നിന്റെ സഹോദരനായ വൈശ്രവണന്റെ മകൻ, നിനക്ക് ജീവനെക്കാൾ പ്രിയനായവൻ, മൂന്നു ലോകങ്ങളിലും പ്രശസ്തനാണ് — നലകൂബരൻ.
ധര്മതോ യോ ഭവേദ്വിപ്രഃ ക്ഷത്രിയോ വീര്യതോ ഭവേത് । ക്രോധാദ്യശ്ച ഭവേദഗ്നിഃ ക്ഷാന്ത്യാ ച വസുധാസമഃ ।। ൭.൨൬.
ധർമ്മം കൊണ്ടു ബ്രാഹ്മണനും, വീര്യം കൊണ്ടു ക്ഷത്രിയനും, കോപം കൊണ്ടു അഗ്നിയും, ക്ഷമ കൊണ്ടു ഭൂമിയെപ്പോലെയും ആകുന്നു.
തസ്യാസ്മി കൃതസങ്കേതാ ലോകപാലസുതസ്യ വൈ । തമുദ്ദിശ്യ തു മേ സര്വം വിഭൂഷണമിദം കൃതമ് ।। ൭.൨൬.
ലോകപാലന്റെ മകനെ ഞാൻ വാഗ്ദാനം ചെയ്തിരിക്കുന്നു; എന്റെ ഈ അലങ്കാരങ്ങൾ എല്ലാം അവനുവേണ്ടിയാണ്.
തഥാ തസ്യ ഹി നാന്യസ്യ ഭാവോ മാം പ്രതി തിഷ്ഠതി ।। ൭.൨൬.
അവനു പോലെയുള്ള ഭാവം മറ്റാരും എന്നിലേക്കില്ല.
തേന സത്യേന മാം രാജന്മോക്തുമര്ഹസ്യരിന്ദമ ।। ൭.൨൬.
അവിടെ സത്യം പറഞ്ഞുകൊണ്ട്, രാജാവേ, ശത്രുനാശകാ, എന്നെ വിട്ടയക്കണം.
സ ഹി തിഷ്ഠതി ധര്മാത്മാ മാം പ്രതീക്ഷ്യ സമുത്സുകഃ । തത്ര വിഘ്നം സുതസ്യേഹ കര്തും നാര്ഹസി മുഞ്ച മാമ് ।। ൭.൨൬.
അവൻ ധർമ്മനിഷ്ഠനായി, എന്നെ കാത്ത് ആകാംക്ഷയോടെ കാത്തിരിക്കുന്നു; നിന്റെ മകന്റെ കാര്യത്തിൽ തടസ്സം സൃഷ്ടിക്കരുത് — എന്നെ വിടൂ.
സദ്ഭിരാചരിതം മാര്ഗം ഗച്ഛ രാക്ഷസുപുങ്ഗവ । മാനനീയോ മമ ത്വം ഹി പാലനീയാ തഥാ ഽസ്മി തേ ।। ൭.൨൬.
സദാചാരികൾ പിന്തുടരുന്ന വഴി നീയുമെടുക്കണം, രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠാ; നിന്നെ ഞാൻ ആദരിക്കണം, എന്നെ നീ സംരക്ഷിക്കണം.
ഏവമുക്തോ ദശഗ്രീവഃ പ്രത്യുവാച വിനീതവത് । സ്നുഷാ ഽസ്മി യദവോചസ്ത്വമേകപത്നീഷ്വയം ക്രമഃ । ദേവലോകസ്ഥിതിരിയം സുരാണാം ശാശ്വതീ മതാ ।। ൭.൨൬.
ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞപ്പോൾ, ദശഗ്രീവൻ വിനയത്തോടെ മറുപടി പറഞ്ഞു: "മരുമകളേ, നീ പറഞ്ഞ ഏകപത്നിത്വം ദേവലോകത്തിൽ ദൈവങ്ങൾക്ക് ശാശ്വതമായ നിയമമാണ്."
പതിരപ്സരസാം നാസ്തി ന ചൈകസ്ത്രീപരിഗ്രഹഃ ।। ൭.൨൬.
അപ്സരസ്സുകൾക്ക് ഭർത്താവില്ല; അവർക്കൊരു ഭർത്താവിനെ മാത്രം സ്വീകരിക്കാനുള്ള നിയമവും ഇല്ല.
സ്മി യദവോചസ്ത്വമേകപത്നീഷ്വയം ക്രമഃ । ഏവമുക്ത്വാ സ താം രക്ഷോ നിവേശ്യ ച ശിലാതലേ । കാമഭോഗാഭിസംസക്തോ മൈഥുനായോപചക്രമേ ।। ൭.൨൬.
നീ പറഞ്ഞ ഏകപത്നിത്വം അങ്ങനെയാണ്. ഇങ്ങനെ പറഞ്ഞ് ആ രാക്ഷസൻ അവളെ കല്ലിൻമേൽ ഇരുത്തി, മോഹം പിടിച്ചുപറ്റി, ലൈംഗികമായി സമീപിക്കാൻ ശ്രമിച്ചു.
സാ വിമുക്താ തതോ രമ്ഭാ ഭ്രഷ്ടമാല്യവിഭൂഷണാ । ഗജേന്ദ്രാക്രീഡമഥിതാ നദീവാകുലതാം ഗതാ ।। ൭.൨൬.
അപ്പോൾ രംഭാ മോചിതയാകുമ്പോൾ, അവളുടെ മാലകളും ആഭരണങ്ങളും നിലംപതിച്ചു, മഹാവിലങ്ങിന്റെ കളിയിൽ അലയുന്ന ഒരു നദിപോലെ അവൾ അലമുറയോടെ അവശയായി.
ലുലിതാകുലകേശാന്താ കരവേപിതപല്ലവാ । പവനേനാവധൂതേവ ലതാ കുസുമശാലിനീ ।। ൭.൨൬.
അവളുടെ മുടിയുടെ അറ്റങ്ങൾ കുഴഞ്ഞു, കൈകൾ വിറയച്ചു, കാറ്റിൽ കുലുങ്ങുന്ന പൂക്കളുള്ള ഒരു വല്ലിപോലായിരുന്നു അവൾ, പുതുവധുവിനെപ്പോലെ.
സാ വേപമാനാ ലജ്ജന്തീ ഭീതാ കരകൃതാഞ്ജലിഃ । നലകൂബരമാസാദ്യ പാദയോര്നിപപാത ഹ ।। ൭.൨൬.
വിരലുകൾ കൂട്ടി, ഭയത്തിലും ലജ്ജയിലും വിറയച്ച്, രംഭാ നളകൂബരന്റെ അടുക്കൽ ചെന്നു അവന്റെ കാലിൽ വീണു.
തദവസ്ഥാം ച താം ദൃഷ്ട്വാ മഹാത്മാ നലകൂബരഃ । അബ്രവീത്കിമിദം ഭദ്രേ പാദയോഃ പതിതാ ഽസി മേ ।। ൭.൨൬.
അവളെ അങ്ങനെയൊരു അവസ്ഥയിൽ കണ്ട മഹാത്മാവായ നളകൂബരൻ പറഞ്ഞു: 'സുഭദ്രേ, എന്താണ് നീ എന്റെ കാലിൽ വീണത്?'
സാ വൈ നിഃശ്വസമാനാ തു വേപമാനാ കൃതാഞ്ജലിഃ । തസ്മൈ സര്വം യഥാതത്ത്വമാഖ്യാതുമുപചക്രമേ ।। ൭.൨൬.
അവൾ ദീർഘനിശ്വാസം വിട്ട് വിറയച്ച്, കൈകൾ കൂട്ടി, സംഭവിച്ചതെല്ലാം യഥാർത്ഥത്തിൽ നളകൂബരനോട് പറയാൻ തുടങ്ങി.
ഏഷ ദേവ ദശഗ്രീവഃ പ്രാപ്തോ ഗന്തും ത്രിവിഷ്ടപമ് । തേന സൈന്യസഹായേന നിശേയം പരിണാമിതാ ।। ൭.൨൬.
'പ്രഭോ, ഈ ദശമുഖൻ സ്വർഗത്തിലേക്ക് പോകാൻ ഇവിടെ വന്നു; അവന്റെ സൈന്യത്തിന്റെ സഹായത്തോടെ എന്നെ ബലമായി കൊണ്ടുപോയി.'
ആയന്തീ തേന ദൃഷ്ടാ ഽസ്മി ത്വത്സകാശമരിന്ദമ । ഗൃഹീതാ തേന പൃഷ്ടാ ഽസ്മി കസ്യ ത്വമിതി രക്ഷസാ ।। ൭.൨൬.
'ഞാൻ വരുമ്പോൾ അവൻ എന്നെ കണ്ടു, ശത്രുനാശകനേ, പിടിച്ചു; ആ രാക്ഷസൻ ആരുടേതാണെന്നു ചോദിച്ചു.'
മയാ തു സര്വം യത്സത്യം തസ്മൈ സര്വം നിവേദിതമ് । കാമമോഹാഭിഭൂതാത്മാ നാശ്രൌഷീത്തദ്വചോ മമ ।। ൭.൨൬.
'ഞാൻ സത്യമായ് അവനോട് എല്ലാം പറഞ്ഞു, പക്ഷേ കാമവും മോഹവും അവനെ പിടിച്ചിരുന്നതിനാൽ, എന്റെ വാക്കുകൾ അവൻ കേട്ടില്ല.'
യാച്യമാനോ മയാ ദേവ സ്നുഷാ തേ ഽഹമിതി പ്രഭോ । തത്സര്വം പൃഷ്ഠതഃ കൃത്വാ ബലാത്തേനാസ്മി ധര്ഷിതാ ।। ൭.൨൬.
'പ്രഭോ, ഞാൻ നിന്റെ മരുമകളാണ് എന്ന് ഞാൻ അപേക്ഷിച്ചിട്ടും, അവൻ അതൊന്നും പരിഗണിക്കാതെ എന്നെ ബലാൽക്കാരം ചെയ്തു.'
ഏവം ത്വമപരാധം മേ ക്ഷന്തുമര്ഹസി സുവ്രത । ന ഹി തുല്യം ബലം സൌമ്യ സ്ത്രിയാശ്ച പുരുഷസ്യ ച ।। ൭.൨൬.
'അങ്ങനെ, നീ എന്റെ പാപം ക്ഷമിക്കണം, ധൈര്യവാനേ; സ്ത്രീക്കും പുരുഷനും ഒരുപോലെയുള്ള ശക്തിയല്ല, സുമുഖനേ.'
ഏതഛുത്വാ തു സങ്ക്രുദ്ധസ്തദാ വൈശ്രവണാത്മജഃ । ധര്ഷണാം താം പരാം ശ്രുത്വാ ധ്യാനം സമ്പ്രവിവേശ ഹ ।। ൭.൨൬.
ഇതെല്ലാം കേട്ട വൈശ്രവണപുത്രൻ അത്യന്തം കോപിതനായി; ആ മഹാദുർവൃത്തം അറിഞ്ഞ്, അവൻ ധ്യാനത്തിൽ പ്രവേശിച്ചു.
തസ്യ തത്കര്മ വിജ്ഞായ തദാ വൈശ്രവണാത്മജഃ । മുഹൂര്താത്ക്രോധതാമ്രാക്ഷസ്തോയം ജഗ്രാഹ പാണിനാ ।। ൭.൨൬.
അവന്റെ ആ കൃത്യം മനസ്സിലാക്കി, വൈശ്രവണപുത്രൻ ഒരു നിമിഷംകൊണ്ട് കോപത്തിൽ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് വെള്ളം കൈയിൽ എടുത്തു.