അഹമാഖ്യാമി തേ രാജഞ്ഛ്രൂയതാം സര്വമേവ തത് । യജ്ഞാസ്തേ സപ്ത പുത്രേണ പ്രാപ്താസ്സുബഹുവിസ്തരാഃ ।। ൭.൨൫.
'രാജാവേ, ഞാൻ നിന്നോട് എല്ലാം വിശദമായി പറയും; നീ ശ്രദ്ധിക്കണം. നിന്റെ മകൻ ഏഴു വലിയ യജ്ഞങ്ങൾ വളരെ വിപുലമായി നടത്തി.'
അഗ്നിഷ്ടോമോ ഽശ്വമേധശ്ച യജ്ഞോ ബഹുസുവര്ണകഃ । രാജസൂയസ്തഥാ യജ്ഞോ ഗോമേധോ വൈഷ്ണവസ്തഥാ ।। ൭.൨൫.
'അഗ്നിഷ്ടോമം, അശ്വമേധം, ധാന്യവും പൊന്നും സമൃദ്ധമായ യജ്ഞം, രാജസൂയം, ഗോമേധം, വൈഷ്ണവയജ്ഞം ഇവയും.'
മാഹേശ്വരേ പ്രവൃത്തേ തു യജ്ഞേ പുമ്ഭിഃ സുദുര്ലഭേ । വരാംസ്തേ ലബ്ധവാന്പുത്രഃ സാക്ഷാത്പശുപതേരിഹ ।। ൭.൨൫.
'മഹേശ്വരനു വേണ്ടി നടന്ന, മനുഷ്യർക്ക് വളരെ അപൂർവമായ യജ്ഞത്തിൽ, നിന്റെ മകൻ നേരിട്ട് പശുപതിയാൽ അനുഗ്രഹങ്ങൾ നേടി.'
കാമഗം സ്യന്ദനം ദിവ്യമന്തരിക്ഷചരം ധ്രുവമ് । മായാം ച താമസീം നാമ യയാ സമ്പദ്യതേ തമഃ ।। ൭.൨൫.
'ഇഷ്ടംപോലെ ആകാശത്ത് സഞ്ചരിക്കുന്ന ദിവ്യരഥവും, അതിലൂടെ ഇരുണ്ടത്വം ഉണ്ടാക്കുന്ന താമസി എന്ന മായാശക്തിയും.'
ഏതയാ കില സങ്ഗ്രാമേ മായയാ രാക്ഷസേശ്വര । പ്രയുക്തയാ ഗതിഃ ശക്യാ നഹി ജ്ഞാതും സുരാസുരൈഃ ।। ൭.൨൫.
'രാക്ഷസാധിപനേ, ഈ മായാശക്തി യുദ്ധത്തിൽ ഉപയോഗിച്ചാൽ, ദേവന്മാർക്കും അസുരന്മാർക്കും അതിന്റെ ഗതിയെ മനസ്സിലാക്കാൻ കഴിയില്ല.'
അക്ഷയാവിഷുധീ ബാണൈശ്ചാപം ചാപി സുദുര്ജയമ് । അസ്ത്രം ച ബലവദ്രാജഞ്ഛത്രുവിധ്വംസനം രണേ ।। ൭.൨൫.
'ക്ഷയിക്കാത്ത അമ്പു നിറഞ്ഞ ക്വിവറും, ജയിക്കാൻ വളരെ പ്രയാസമുള്ള വില്ലും, ശത്രുക്കളെ യുദ്ധത്തിൽ നശിപ്പിക്കുന്ന ശക്തമായ ആയുധവും.'
ഏതാന്സര്വാന്വരാംല്ലബ്ധ്വാ പുത്രസ്തേ ഽയം ദശാനന । അദ്യ യജ്ഞസമാപ്തൌ ച ത്വാം ദിദൃക്ഷുസ്സ്ഥിതോ ഹ്യഹമ് ।। ൭.൨൫.
'ഈ അനുഗ്രഹങ്ങൾ എല്ലാം നേടി, ദശമുഖനേ, നിന്റെ മകൻ യജ്ഞം പൂർത്തിയായപ്പോൾ നിന്നെ കാണാൻ ആഗ്രഹിച്ച് ഇവിടെ നിൽക്കുന്നു.'
തതോ ഽബ്രവീദൃശഗ്രീവോ ന ശോഭനമിദം കൃതമ് । പൂജിതാഃ ശത്രവോ യസ്മാദ്ദ്രവ്യൈരിന്ദ്രപുരോഗമാഃ ।। ൭.൨൫.
അതിനുശേഷം ദശമുഖൻ പറഞ്ഞു: 'ഇത് ശരിയായില്ല, കാരണം ഇന്ദ്രൻ മുകളിൽ നിന്നുള്ള ശത്രുക്കൾക്ക് സമൃദ്ധമായ വസ്തുക്കൾ നൽകി ആദരിച്ചു.'
ഏഹീദാനീം കൃതം വിദ്ധി സുകൃതം തന്ന സംശയഃ । ആഗച്ഛ സൌമ്യ ഗച്ഛാമഃ സ്വമേവ ഭവനം പ്രതി ।। ൭.൨൫.
'വാ, ഇപ്പോൾ നടന്നത് നല്ലതാണെന്ന് മനസ്സിലാക്കണം, സംശയമില്ല. വാ, പ്രിയനേ, നമുക്ക് നമ്മുടെ വീടിലേക്ക് പോകാം.'
തതോ ഗത്വാ ദശഗ്രീവഃ സപുത്രഃ സവിഭീഷണഃ । സ്ത്രിയോ ഽവതാരയാമാസ സര്വാസ്താ ബാഷ്പഗദ്ഗദാഃ ।। ൭.൨൫.
അതിനുശേഷം ദശമുഖൻ തന്റെ മകനോടും വിഭീഷണനോടും കൂടെ പോയി, എല്ലാ സ്ത്രീകളെയും കണ്ണീരോടെ വാക്ക് തളർന്ന് അവരെ താഴേ ഇറക്കിച്ചു.
ലക്ഷിണ്യോ രത്നഭൂതാശ്ച ദേവദാനവരക്ഷസാമ് । തസ്യ താസു മതിം ജ്ഞാത്വാ ധര്മത്മാ വാക്യമബ്രവീത് ।। ൭.൨൫.
ദേവന്മാർക്കും ദാനവന്മാർക്കും രാക്ഷസന്മാർക്കും ഉള്ള, മനോഹരവും രത്നംപോലെയും ആയ സ്ത്രീകൾക്കിടയിൽ അവന്റെ മനസ്സ് മനസ്സിലാക്കി, ധാർമ്മികനായവൻ പറഞ്ഞു.
ഈദൃശൈസ്ത്വം സമാചാരൈര്യശോര്ഥകുലനാശനൈഃ । ധര്ഷണം ജ്ഞാതിനാം ജ്ഞാത്വാ സ്വമതേന വിചേഷ്ടസേ ।। ൭.൨൫.
'ഇങ്ങനെ പ്രവർത്തിച്ചാൽ, നിന്റെ കീര്ത്തിയും വംശവും നശിക്കും എന്ന് അറിഞ്ഞിട്ടും, ബന്ധുക്കളെ അപമാനിച്ചുകൊണ്ട് നീ നിന്റെ ഇഷ്ടംപോലെ നടക്കുന്നു.'
ജ്ഞാതീംസ്താന്ധര്ഷയിത്വേമാസ്ത്വയാ ഽ ഽനീതാ വരാങ്ഗനാഃ । ത്വാമതിക്രമ്യ മധുനാ രാജന്കുമ്ഭീനസീ ഹൃതാ ।। ൭.൨൫.
'ബന്ധുക്കളെ അപമാനിച്ച് നീ ഈ ഉത്തമസ്ത്രീകളെ കൊണ്ടുവന്നു; എങ്കിലും രാജാവേ, മധു എന്നവൻ നിന്നെ മറികടന്ന് കുംഭീനസിയെ എടുത്തുപോയി.'
രാവണസ്ത്വബ്രവീദ്വാക്യം നാവഗച്ഛാമി കിം ത്വിദമ് । കോ ഽയം യസ്തു ത്വയാ ഽ ഽഖ്യാതോ മധുരിത്യേവ നാമതഃ ।। ൭.൨൫.
രാവണൻ പറഞ്ഞു: 'എനിക്ക് മനസ്സിലാവുന്നില്ല—ഇത് എന്താണ്? നീ പറയുന്ന മധു എന്നത് ആരാണ്?'
വിഭീഷണസ്തു സങ്ക്രുദ്ധോ ഭ്രാതരം വാക്യമബ്രവീത് । ശ്രൂയതാമസ്യ പാപസ്യ കര്മണഃ ഫലമാഗതമ് ।। ൭.൨൫.
വിഭീഷണൻ കോപത്തോടെ സഹോദരനോട് പറഞ്ഞു: 'ഈ പാപത്തിന്റെ ഫലം എന്താണെന്ന് കേൾക്കട്ടെ.'
മാതാമഹസ്യ യോ ഭ്രാതാ ജ്യേഷ്ഠോ ഭ്രാതാ സുമാലിനഃ । മാല്യവാനിതി വിഖ്യാതോ വൃദ്ധഃ പ്രാജ്ഞോ നിശാചരഃ ।। ൭.൨൫.
'നമ്മുടെ അമ്മാവന്റെ മൂത്ത സഹോദരനും, സുമാലിയുടെ മൂത്ത സഹോദരനും, മാല്യവാൻ എന്ന പേരിൽ പ്രശസ്തനായ, പ്രായമായും ജ്ഞാനിയായും ഉള്ള ഒരു നിശാചരൻ ഉണ്ട്.'
പിതാ ജ്യേഷ്ഠോ ജനന്യാ നോ ഹ്യസ്മാകം ചാര്യകോ ഽഭവത് । തസ്യ കുമ്ഭീനസീ നാമ ദുഹിതുര്ദുഹിതാ ഽഭവത് ।। ൭.൨൫.
അവൻ നമ്മുടെ അമ്മയുടെ മൂത്ത സഹോദരനും ഗുരുവുമായിരുന്നു. അവന്റെ മകളാണ് കുംഭീനസി.
മാതൃഷ്വസുരഥാസ്മാകം സാ ച കന്യാ ഽനലോദ്ഭവാ । ഭവത്യസ്മാകമേവൈഷാ ഭ്രാതൃണാം ധര്മതഃ സ്വസാ ।। ൭.൨൫.
അവൾ നമ്മുടെ അമ്മാവിയുടെ മകളും അഗ്നിയിൽ നിന്നു ജനിച്ചവളുമാണ്. ധർമ്മം പ്രകാരം, സഹോദരന്മാരായ നമ്മുടെയെല്ലാം സഹോദരിയാണ് അവൾ.
സാ ഹൃതാ, മധുനാ രാജന്രാക്ഷസേന ബലീയസാ । യജ്ഞപ്രവൃത്തേ പുത്രേ തു മയി ചാന്തര്ജലോഷിതേ ।। ൭.൨൫.
രാജാവേ, ശക്തനായ രാക്ഷസനായ മധു അവളെ അപഹരിച്ചു. അവളുടെ മകൻ യജ്ഞത്തിൽ ഏർപ്പെട്ടിരുന്നതിനും ഞാൻ വെള്ളത്തിൽ മുങ്ങിയിരുന്നതിനും ഇടയിലാണ് ഇത് സംഭവിച്ചത്.
കുമ്ഭകര്ണേ മഹാരാജ നിദ്രാമനുഭവത്യഥ । നിഹത്യ രാക്ഷസശ്രേഷ്ഠാനമാത്യാനിഹ സമ്മതാന് ।। ൭.൨൫.
മഹാരാജാവേ, കുംഭകർണ്ണൻ ഉറക്കത്തിൽ ആയിരിക്കുമ്പോൾ, മധു ഇവിടെ പ്രധാന രാക്ഷസന്മാരെയും മാന്യരായ മന്ത്രിമാരെയും കൊല്ലുകയുണ്ടായി.
ധര്ഷയിത്വാ ഹൃതാ സാ തു സുപ്താപ്യന്തഃപുരേ തവ । ശ്രുത്വാ ഽപി തന്മഹാരാജ ക്ഷാന്തമേവ ഹതോ ന സഃ ।। ൭.൨൫.
അവൾ palace-ന്റെ അകത്തുള്ള മുറിയിൽ ഉറങ്ങുമ്പോൾ തന്നെ അവളെ അപമാനിച്ച് കൊണ്ടുപോയി. മഹാരാജാവേ, നീ അതറിഞ്ഞിട്ടും ക്ഷമിച്ചു; അവനെ കൊല്ലപ്പെട്ടില്ല.
യസ്മാദവശ്യം ദാതവ്യാ കന്യാ ഭര്ത്രേ ഹി ഭ്രാതൃഭിഃ । തദേതത്കര്മണോ ഹ്യസ്യ ഫലം പാപസ്യ ദുര്മതേ ।। ൭.൨൫.
സഹോദരന്മാർക്കു അവരുടെ സഹോദരിയെ ഭർത്താവിന് നൽകേണ്ടത് നിർബന്ധമാണ്. ദുഷ്ടബുദ്ധിയുള്ളവനേ, ഇതാണ് അവന്റെ പാപത്തിന്റെ ഫലം.
അസ്മിന്നേവാഭിസമ്പ്രാപ്തം ലോകേ വിദിതമസ്തു തേ । വിഭീഷണവചഃ ശ്രുത്വാ രാക്ഷസേന്ദ്രഃ സ രാവണഃ । ദൌരാത്മ്യേനാത്മനോദ്ധൂതസ്തപ്താമ്ഭ ഇവ സാഗരഃ ।। ൭.൨൫.
ഇത് ഇപ്പോൾ ഈ ലോകത്ത് സംഭവിച്ചിരിക്കുന്നു എന്ന് നിനക്ക് അറിയാം. വിഭീഷണന്റെ വാക്കുകൾ കേട്ട രാക്ഷസാധിപനായ രാവണൻ, തീയിൽ ചൂടുപിടിച്ച സമുദ്രംപോലെ, തന്റെ ദുഷ്ടതയാൽ ഉണർന്നുപോയി.
തതോ ഽബ്രവീദൃശഗ്രീവഃ ക്രുദ്ധഃ സംരക്തലോചനഃ । കല്പ്യതാം മേ രഥഃ ശീഘ്രം ശൂരാഃ സജ്ജീഭവന്തു നഃ ।। ൭.൨൫.
അപ്പോൾ പത്തുമുഖനായ രാവണൻ കോപത്തോടെ കണ്ണുകൾ ചുവപ്പിച്ച് പറഞ്ഞു: 'എന്റെ രഥം വേഗത്തിൽ ഒരുക്കുക; വീരന്മാർ എല്ലാവരും തയ്യാറാകട്ടെ.'
ഭ്രാതാ മേ കുമ്ഭകര്ണശ്ച യേ ച മുഖ്യാ നിശാചരാഃ । വാഹനാന്യധിരോഹന്തു നാനാപ്രഹരണായുധാഃ ।। ൭.൨൫.
എന്റെ സഹോദരൻ കുംഭകർണ്ണനും പ്രധാനമായ നിശാചരന്മാരും വിവിധ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമാക്കി അവരുടെ വാഹനങ്ങളിൽ കയറട്ടെ.
അദ്യ തം സമരേ ഹത്വാ മധും രാവണനിര്ഭയമ് । സുരലോകം ഗമിഷ്യാമി യുദ്ധകാങ്ക്ഷീ സുഹൃദ്വൃതഃ ।। ൭.൨൫.
ഇന്ന് യുദ്ധത്തിൽ മധുവിനെ ഞാൻ കൊല്ലുമ്പോൾ, ഭയമില്ലാതെ, സുഹൃത്തുക്കളെ ചുറ്റിപ്പറ്റി, യുദ്ധത്തിനായി ദേവലോകത്തേക്ക് ഞാൻ പോകും.
അക്ഷൌഹിണീസഹസ്രാണി ചത്വാര്യഗ്ര്യാണി രക്ഷസാമ് । നാനാപ്രഹരണാന്യാശു നിര്യയുര്യുദ്ധകാങ്ക്ഷിണാമ് ।। ൭.൨൫.
നാനാ ആയുധങ്ങൾ കൈവശമുള്ള നാലായിരം പ്രധാന രാക്ഷസ സൈന്യങ്ങൾ യുദ്ധത്തിന് ആവേശത്തോടെ വേഗത്തിൽ പുറപ്പെട്ടു.
ഇന്ദ്രജിത്ത്വഗ്രതഃ (അഗ്രതഃ) സൈന്യാത്സൈനികാന്പരിഗൃഹ്യ ച । ജഗാമ രാവണോ മധ്യേ കുമ്ഭകര്ണശ്ച പൃഷ്ഠതഃ ।। ൭.൨൫.
ഇന്ദ്രജിത്ത് മുന്നിൽ സൈന്യത്തെ നയിച്ചു, സൈനികരെ കൂട്ടിച്ചേർത്തു; രാവണൻ നടുവിലും കുംഭകർണ്ണൻ പിന്നിലും പോയി.
വിഭീഷണശ്ച ധര്മാത്മാ ലങ്കായാം ധര്മാമാചരത് । ശോഷാഃ സര്വേ മഹാഭാഗാ യയുര്മധുപുരം പ്രതി ।। ൭.൨൫.
ധർമ്മശീലനായ വിഭീഷണൻ ലങ്കയിൽ ധർമ്മം പാലിച്ചു. മഹാഭാഗ്യശാലികളായ ശോഷന്മാർ എല്ലാവരും മധുപുരത്തേക്കു പുറപ്പെട്ടു.
ഖരൈരുഷ്ട്രൈര്ഹയൈര്ദീപ്തൈഃ ശിംശുമാരൈര്മഹോരഗൈഃ । രാക്ഷസാഃ പ്രയയുഃ സര്വേ കൃത്വാ ഽ ഽകാശം നിരന്തരമ് ।। ൭.൨൫.
കഠിനമായ കഴുതകൾ, ഒട്ടകങ്ങൾ, കുതിരകൾ, മുങ്ങ, വലിയ പാമ്പുകൾ എന്നിവയുമായി രാക്ഷസന്മാർ ആകാശം മുഴുവൻ നിറച്ച് മുന്നേറി.